17 Bijbelverzen over pijn en verdriet

Proverbs 18:14

“De geest van een mens kan zijn ziekte verdragen, maar wie kan een verslagen geest dragen?”

Reflectie: Het spreekwoord plaatst twee soorten pijn naast elkaar. De menselijke geest kan ziekte verdragen, en de tweede helft vraagt wie een verslagen geest kan dragen. Het spreekwoord laat de vraag onbeantwoord.

Psalm 34:19

“De Heer is nabij de gebrokenen van hart en redt de verslagenen van geest.”

Reflectie: Psalm 34 gaat over de rechtvaardigen die roepen en gehoord worden: “De rechtvaardigen roepen, en de Heer hoort hen; Hij redt hen uit al hun benauwdheden” (vers 17). Vers 18 noemt de gebrokenen van hart en de verslagenen van geest als de mensen die dicht bij de Heer staan. Het volgende vers belooft geen leven zonder problemen: “De rechtvaardige kan veel tegenslagen hebben, maar de Heer redt hem uit ze allemaal.”

Psalm 147:3

“Hij geneest de gebrokenen van hart en verbindt hun wonden.”

Reflectie: Deze regel staat tussen twee andere over wat God doet. Hij verzamelt de ballingen van Israël (vers 2), en Hij bepaalt het aantal sterren en roept ze elk bij naam (vers 4). De psalm opent met een oproep tot lofprijzing, en de genezing van de gebrokenen van hart is een van de redenen die daarvoor worden gegeven.

Psalm 6:2-3

“Wees mij genadig, HEERE, want ik ben krachteloos; genees mij, HEERE, want mijn beenderen zijn verschrikt. Mijn ziel is zeer verschrikt. En U, HEERE, hoelang?”

Reflectie: Volgens het opschrift is dit een psalm van David. De pijn zit tegelijkertijd in lichaam en ziel: “mijn beenderen zijn in doodsnood” en “mijn ziel is in diepe angst.” Vers 6 voegt eraan toe dat hij zijn bed de hele nacht doorweekt met tranen. De vraag “Hoe lang nog?” krijgt geen datum, maar tegen vers 8 kan hij zeggen: “de Heer heeft mijn geween gehoord.”

Psalm 22:2

“Mijn God, mijn God, waarom hebt U mij verlaten? Waarom bent U ver van mijn verlossing, ver van de woorden van mijn jammerklacht?”

Reflectie: Davids psalm opent met twee vragen: waarom God hem heeft verlaten en waarom Hij zo ver weg is van zijn redding. Vers 2 voegt eraan toe: “Mijn God, ik roep overdag, maar U antwoordt niet.” Matteüs 27:46 vermeldt dat Jezus deze eerste regel vanaf het kruis uitriep: “Eli, Eli, lema sabachtani?” Later in dezelfde psalm staat dat God “het lijden van de ellendige niet heeft veracht of verafschuwd” maar “naar zijn hulpgeroep heeft geluisterd” (vers 24).

Psalm 42:11

“Waarom ben je zo bedroefd, mijn ziel, en ben je zo onrustig in mij? Vestig je hoop op God, want ik zal Hem nog loven, mijn Heiland en mijn God.”

Reflectie: Hier spreekt de psalmist tot zijn eigen ziel. Dezelfde woorden verschijnen in vers 5. Daarvoor zegt hij dat zijn tranen zijn voedsel waren, dag en nacht, terwijl mensen vroegen: “Waar is uw God?” (vers 3), en tussen de twee refreinen door zegt hij dat zijn beenderen “doodsnood lijden” terwijl zijn vijanden hem met dezelfde vraag bespotten (vers 10). De hoop ligt in de toekomende tijd: “Ik zal Hem nog loven.”

Job 3:11

“Waarom ben ik niet bij mijn geboorte gestorven, en bij het uitkomen uit de moederschoot bezweken?”

Reflectie: Job is zijn zonen en dochters verloren toen een huis op hen instortte (Job 1:18-19) en is getroffen door pijnlijke zweren van top tot teen (Job 2:7). Zijn drie vrienden zaten zeven dagen bij hem zonder een woord te zeggen, “omdat zij zagen hoe groot zijn lijden was” (Job 2:13). Hoofdstuk 3 is wat hij na die stilte zegt: hij vervloekt de dag van zijn geboorte (verzen 1-3), vraagt waarom hij niet bij zijn geboorte stierf, en eindigt met: “Ik heb geen vrede, geen rust; ik heb geen kalmte, maar alleen onrust” (vers 26).

Klaagliederen 3:21-23

“Toch roep ik dit in herinnering en daarom heb ik hoop: Door de grote liefde van de HEER zijn wij niet omgekomen, want zijn barmhartigheid houdt nooit op. Ze zijn elke morgen nieuw; groot is uw trouw.”

Reflectie: Het boek rouwt om een verlaten Jeruzalem (Klaagliederen 1:1). Vlak voor dit gedeelte herinnert de dichter zich “mijn ellende en mijn omzwerving, de alsem en het gal,” en zegt hij “mijn ziel is in mij neergebogen” (verzen 19-20). Vers 21 keert om bij “Toch”: hij brengt iets anders in herinnering, de liefde en barmhartigheid van de Heer, die elke morgen nieuw zijn. De hoop leidt tot wachten: “het is goed om in stilte te hopen op de redding van de Heer” (vers 26).

Psalm 55:22

“Werp uw zorg op de HEERE, en Híj zal u onderhouden; Hij zal voor eeuwig niet toelaten dat de rechtvaardige wankelt.”

Reflectie: Het verdriet achter deze psalm van David is verraad. Hij had de beledigingen van een vijand kunnen verdragen, “Maar jij, een mens als ik, mijn metgezel, mijn goede vriend” (verzen 12-13), wiens “woorden zachter zijn dan olie, maar het getrokken zwaarden zijn” (vers 21). Het bevel om de zorgen op de Heer te werpen volgt direct op die beschrijving. 1 Petrus 5:7 geeft een soortgelijk bevel: “Werp al uw zorgen op Hem, want Hij zorgt voor u.”

Genesis 50:20

“Jullie wilden kwaad tegen mij doen, maar God heeft dat ten goede gekeerd om te bewerkstelligen wat er nu gebeurt: het behoud van vele levens.”

Reflectie: Na de dood van hun vader vrezen Jozefs broers dat hij hen zal terugbetalen “voor al het kwaad dat wij hem hebben aangedaan” (vers 15), en ze sturen een bericht om vergeving te vragen. Jozef huilt als hij het hoort. Wanneer ze komen en voor hem buigen, zegt hij tegen hen: “Wees niet bang,” en vraagt: “Ben ik in de plaats van God?” (vers 19). Hij zegt vervolgens in één zin dat zij het kwaad bedoelden en dat God het ten goede heeft gekeerd, en hij belooft voor hen en hun kinderen te zorgen (vers 21).

1 Petrus 2:23

“Toen zij hem beledigden, vergold hij niet; toen hij leed, uitte hij geen dreigementen. In plaats daarvan vertrouwde hij zichzelf toe aan hem die rechtvaardig oordeelt.”

Reflectie: Petrus schrijft aan slaven over onderwerping aan hun meesters, “niet alleen aan de goede en vriendelijke, maar ook aan de onredelijke” (vers 18), en over “het verdriet van onrechtvaardig lijden” (vers 19). Hij wijst op Christus als hun voorbeeld (vers 21). Het vers zegt wat Jezus niet deed toen Hij beledigd werd: niet vergelden of dreigen, en wat Hij in plaats daarvan deed: Hij vertrouwde Zichzelf toe “aan Hem Die rechtvaardig oordeelt.”

Efeziërs 4:31-32

“Zet alle bitterheid, woede en toorn, geschreeuw en laster van u af, samen met elke vorm van kwaadaardigheid. Wees vriendelijk en mededogend voor elkaar, vergeef elkaar, zoals God in Christus u vergeven heeft.”

Reflectie: Paulus' lijst in vers 31 loopt van bitterheid, woede en toorn tot laster, kwaadsprekerij en alle slechtheid. Twee verzen eerder heeft hij “onbehoorlijke taal” verboden en gevraagd om woorden die anderen opbouwen (vers 29). De maatstaf die wordt gegeven voor het vergeven van elkaar is de manier waarop God heeft vergeven “in Christus.”

Matteüs 18:21-22

“Toen kwam Petrus naar Jezus toe en vroeg: ‘Heer, hoe vaak moet ik mijn broeder of zuster die tegen mij zondigt vergeven? Tot zeven keer toe?’ Jezus antwoordde: ‘Ik zeg je, niet zeven keer, maar zevenenzeventig keer.’”

Reflectie: Petrus' vraag gaat over een broeder of zuster “die tegen mij zondigt,” en hij stelt zeven keer voor als limiet. Jezus antwoordt “zeventig maal zeven” en volgt met een gelijkenis: een dienaar wiens enorme schuld wordt kwijtgescholden, laat een mededienaar in de gevangenis werpen om honderd zilverstukken (verzen 23-30). Het eindigt met een waarschuwing: “Zo zal ook mijn hemelse Vader met u doen, als u niet ieder uw broeder of zuster vanuit uw hart vergeeft” (vers 35).

2 Korintiërs 12:9-10

“Maar Hij heeft tegen mij gezegd: Mijn genade is voor u genoeg, want Mijn kracht wordt in zwakheid volbracht. Daarom zal ik veel liever roemen in mijn zwakheden, opdat de kracht van Christus in mij komt wonen. Daarom heb ik welbehagen in zwakheden, in smaad, in noden, in vervolgingen, in benauwdheden, om Christus' wil. Want wanneer ik zwak ben, dan ben ik machtig.”

Reflectie: Paulus zegt dat hem “een doorn in het vlees” is gegeven, “een engel van de satan, om mij met vuisten te slaan,” en geeft het doel daarvan aan: “opdat ik mij niet zou verheffen” (vers 7). Hij heeft de Heer drie keer gesmeekt om het weg te nemen. Het antwoord is genade voor de zwakheid, en Paulus zegt in het gedeelte niet wat de doorn was. Hij noemt beledigingen, noden, vervolgingen en benauwdheden onder de zwakheden waar hij in verheugd is “om Christus' wil.”

2 Korintiërs 1:3-4

“Gezegend zij de God en Vader van onze Heere Jezus Christus, de Vader van de barmhartigheid en de God van alle vertroosting, Die ons troost in al onze verdrukking, zodat wij hen kunnen troosten die in allerlei verdrukking zijn, met de vertroosting waarmee wijzelf door God getroost worden.”

Reflectie: Na de groet begint Paulus de brief met het prijzen van “de God van alle vertroosting” en geeft die vertroosting een richting: degenen die haar ontvangen, kunnen anderen troosten “in elke verdrukking.” Een paar verzen later beschrijft hij verdrukkingen in de provincie Asia die zo zwaar waren dat “wij zelfs aan ons leven wanhoopten” (vers 8).

Jesaja 53:5

“Maar Hij is om onze overtredingen doorboord, om onze ongerechtigheden verbrijzeld; de straf die ons de vrede aanbrengt, was op Hem, en door Zijn striemen is er voor ons genezing gekomen.”

Reflectie: De dienaar in Jesaja 53 is “een man van smarten en bekend met ziekte” (vers 3), en vers 4 zegt “Hij heeft onze ziekten op Zich genomen en onze smarten gedragen.” In vers 5 zijn de wonden van de dienaar en is de genezing van het volk. 1 Petrus 2:24 citeert de laatste regel en past deze toe op Christus' dood aan het kruis: “door Zijn striemen bent u genezen.”

1 Petrus 5:10

“En de God van alle genade, Die ons in Christus geroepen heeft tot Zijn eeuwige heerlijkheid, zal u, na een korte tijd van lijden, zelf toerusten, bevestigen, versterken en funderen.”

Reflectie: Petrus herinnert zijn lezers eraan dat “de geloofsgemeenschap over de hele wereld hetzelfde soort lijden ondergaat” (vers 9). De belofte van herstel komt “nadat u een korte tijd geleden hebt,” zonder te zeggen hoe lang dat zal duren. Het is God zelf die hen zal herstellen en hen sterk, standvastig en onwankelbaar zal maken.