Gaan huisdieren en dieren naar de hemel? De Bijbel laat dat aan God over

De Bijbel zegt nergens of dieren naar de hemel gaan als ze sterven. Er staat wel dat God een verbond sloot met "elk levend wezen" en dat geen musje zonder Hem valt, en de profeten schetsen de wereld die nieuw gemaakt wordt met dieren erin. Of onze huisdieren daar zullen zijn, laat de Schrift aan God over, en christenen antwoorden hier verschillend op.

Voordat we vragen waar onze dieren heen gaan, vertelt de Schrift ons wie aan hen denkt. Toen de zondvloed voorbij was, plaatste God zijn boog in de wolken en sprak over "het verbond dat Ik sluit tussen Mij en u en elk levend wezen dat bij u is, voor alle komende generaties" (Genesis 9:12). Vier keer in zeven verzen worden de dieren genoemd in de belofte: "van het gevogelte, van het vee en van alle dieren van de aarde" (9:10). En God zegt waar de regenboog voor is: "Ik zal ernaar kijken om te gedenken aan het eeuwig verbond tussen God en elk levend wezen van alle vlees dat op de aarde is" (9:16). De God over wie we vragen, heeft al beloofd aan hen te denken.

Geen enkel vers zegt dat ze dat doen, en geen enkel vers zegt dat ze dat niet doen. Het dichtst bij de Bijbel komt een vraag. De Prediker in het boek Prediker ziet bij het sterven geen verschil tussen mensen en dieren: "zoals de één sterft, sterft de ander; ja, zij hebben alle één adem," en "allen zijn uit het stof en allen keren terug tot het stof." Dan vraagt hij: "Wie weet of de geest van de mens opstijgt naar boven en de geest van het dier neerdaalt naar de aarde?" (Prediker 3:19–21). Hij laat het onbeantwoord. Een vers als dat kan de zaak niet in beide richtingen beslechten.

Het helpt om in te zien dat de vraag eigenlijk uit twee delen bestaat. De ene is waar een dier heen gaat als het sterft. De andere is of dieren thuishoren in de wereld die God aan het einde nieuw zal maken. Pater Lawrence Farley, een orthodoxe priester, trekt dezelfde lijn voor mensen: "Christenen zullen na hun dood naar de hemel gaan, maar onze uiteindelijke beloning en bestemming is niet de hemel, maar de nieuwe hemel en de nieuwe aarde in de komende eeuw." Over de eerste vraag zwijgt de Schrift. Over de tweede zegt ze heel wat.

In de Statenvertaling zegt Job over God: "In Wiens hand de ziel is van al wat leeft, en de geest van alle vlees van de mens" (Job 12:10). Het woord van de Bijbel voor een levend, ademend wezen wordt voor dieren en mensen op dezelfde manier gebruikt, en onze pagina over of katten naar de hemel gaan kijkt naar het Hebreeuws. Dus in de zin van de Bijbel, ja: een dier heeft een ziel, omdat het leeft.

De moeilijkere vraag is of er iets van een dier overleeft na zijn lichaam. Thomas van Aquino, de dominicaanse theoloog die in 1274 stierf, hield vol dat dit niet zo is: "de zielen van dieren vergaan wanneer hun lichamen vergaan; terwijl de menselijke ziel niet kan vergaan." John Wesley trok het verschil tussen mensen en dieren op een andere plek. Het is niet het verstand, zei hij, want dieren begrijpen duidelijk een heleboel: "De mens is in staat tot God; de lagere schepselen niet." Toch hoopte Wesley, zoals we zullen zien, nog steeds dat de dieren hersteld zouden worden.

De glimpen van de hemel in de Schrift bevatten wel dieren, hoewel altijd in visioenen. Toen Elia werd opgenomen, "verscheen er een wagen van vuur en paarden van vuur" (2 Koningen 2:11). Toen Elisa bad voor zijn bange dienaar, "opende de HEERE de ogen van de jongeman, en hij zag: en zie, de berg was vol paarden en wagens van vuur rondom Elisa" (2 Koningen 6:17). Johannes zag "de hemel geopend, en zie, een wit paard," en "de legers die in de hemel waren, volgden Hem op witte paarden" (Openbaring 19:11, 14). Niets in deze passages zegt dat dit dieren zijn die ooit op aarde hebben geleefd. Ze tonen de kracht van de hemel die Gods volk te hulp komt.

Johannes hoorde ook de hele schepping aanbidden: "en elk schepsel dat in de hemel, en op de aarde, en onder de aarde, en die in de zee zijn, en alles wat daarin is, hoorde ik zeggen: Hem, Die op de troon zit, zij de dankzegging, en de eer, en de heerlijkheid, en de kracht" (Openbaring 5:13). Elk schepsel, op elke plek, heeft een stem in dat lied.

Ja, als we de beelden van de profeten nemen zoals ze er staan. Jesaja's belofte van "nieuwe hemelen en een nieuwe aarde" (Jesaja 65:17) eindigt met dieren in vrede: "De wolf en het lam zullen gezamenlijk weiden, en de leeuw zal stro eten als het rund... Zij zullen geen kwaad doen en geen verderf aanrichten op heel Mijn heilige berg, zegt de HEERE" (Jesaja 65:25). Hosea hoort God zeggen: "Op die dag zal Ik voor hen een verbond sluiten met de dieren van het veld, met de vogels in de lucht en met de kruipende dieren van de aardbodem" (Hosea 2:18). Het regenboogverbond reikt tot aan het einde.

Paulus schrijft dat de hele schepping wacht. "Want het reikhalzend verlangen van de schepping verwacht het openbaar worden van de kinderen van God," en "de schepping zelf zal ook bevrijd worden van de slavernij van het verderf tot de vrijheid van de heerlijkheid van de kinderen van God. Want wij weten dat heel de schepping tot nu toe gezamenlijk zucht en in barensnood is" (Romeinen 8:19, 21–22). Door Christus wil God "alle dingen met Zichzelf verzoenen... hetzij wat op de aarde is, hetzij wat in de hemel is" (Kolossenzen 1:20).

De Katholieke Kerk leest deze passages als een belofte voor de hele zichtbare wereld. De Catechismus leert dat "het zichtbare heelal zelf dus bestemd is om getransformeerd te worden" (paragraaf 1047). Paus Franciscus zei tijdens een algemene audiëntie op 26 november 2014 over Romeinen 8 dat de nieuwe schepping "daarom niet de vernietiging van de kosmos en alles om ons heen is, maar het brengen van alle dingen tot de volheid van zijn, van waarheid en van schoonheid." In Laudato Si’ (2015) schreef hij dat het eeuwige leven "een gedeelde ervaring van ontzag zal zijn, waarin elk schepsel, schitterend getransfigureerd, zijn rechtmatige plaats zal innemen." Geen van deze teksten noemt een specifiek dier, of zegt dat dieren die gestorven zijn, zullen opstaan.

De Schrift doet geen belofte over enig dier, en de kerken hebben geen eenduidig antwoord. Ieder heeft op zijn eigen manier gesproken.

De katholieke leer

De Katholieke Kerk heeft geen vastgestelde leer dat huisdieren naar de hemel gaan, en ook niet dat ze dat niet doen. Aquino dacht, zoals we zagen, dat de ziel van een dier eindigt met zijn lichaam. De Catechismus spreekt vooral over dieren in dit leven: "Dieren zijn Gods schepselen. Hij omringt ze met zijn voorzienige zorg. Door hun loutere bestaan zegenen zij Hem en geven zij Hem glorie," en daarom "zijn mensen hen vriendelijkheid verschuldigd" (paragraaf 2416).

Misschien heb je gelezen dat paus Franciscus tegen een rouwend kind zei dat zijn hond in het paradijs zou zijn. Krantenkoppen zeiden dat in december 2014, maar hij heeft het nooit gezegd. Phil Lawler van Catholic Culture, die het verhaal controleerde, ontdekte dat de opmerking afkomstig was uit de herinnering van een verslaggever aan paus Paulus VI, en dat "paus Franciscus nooit huisdieren heeft genoemd." Wat Franciscus wel zei, in de hierboven geciteerde audiëntie, ging over de vernieuwing van de hele schepping.

Orthodoxe leer

Pater Farley, schrijvend voor de Orthodox Church in America, zegt duidelijk dat “de Kerk zich nooit definitief over deze kwestie heeft uitgesproken, en dat een gezaghebbend antwoord daarom niet mogelijk is.” Hij doet een gok, die hij zelf een gok noemt, dat de liefde voor onze huisdieren voort kan leven in de dieren die we in de komende tijd zullen kennen. Van één ding is hij zeker: “niets dat bemind wordt, gaat ooit definitief verloren.”

John Wesley en de methodisten

Wesley, met wie het methodisme begon, hield een hele preek over Romeinen 8, “De algemene verlossing,” en hij antwoordde met hoop. “De gehele brute schepping zal dan ongetwijfeld hersteld worden,” zei hij, en hij geloofde “dat er ook voor deze arme schepselen iets beters overblijft na de dood.” Hij sprak voor zichzelf, en methodistische kerken hebben er geen leerstuk van gemaakt.

Gereformeerde en baptistenkerken

De gereformeerde en baptistische belijdenissen zeggen niets over dieren na de dood. De Westminster Confessie, die de schepping beschrijft, zegt dat nadat God “alle andere schepselen had gemaakt, Hij de mens schiep, man en vrouw, met redelijke en onsterfelijke zielen,” en zij zegt niets dergelijks over de dieren. De Baptist Faith and Message spreekt over Gods “voorzienige zorg over Zijn universum, Zijn schepselen,” en gaat niet verder. Christenen in deze kerken wegen de Schrift voor zichzelf af.

Evangelische schrijvers

Randy Alcorn, oprichter van Eternal Perspective Ministries en auteur van meer dan zestig boeken, schrijft dat Romeinen 8 “lijkt te vereisen dat sommige dieren die leefden, leden en stierven op de oude aarde, heel gemaakt moeten worden op de nieuwe aarde,” en vraagt: “Zouden sommige daarvan niet waarschijnlijk onze huisdieren zijn?” Hij citeert Joni Eareckson Tada: “Als God onze huisdieren weer tot leven brengt, zou me dat niet verbazen. Dat zou precies bij Hem passen.” Alcorn vertelt ouders dat ze een rouwend kind dat bidt om een huisdier weer te zien niet moeten corrigeren, omdat “Het antwoord op dat gebed aan God is.”

Christenen die twijfelen of dieren na de dood voortleven, zoals Thomas van Aquino deed, redeneren vanuit wat de ziel van een dier is. Christenen die hopen, zoals Wesley deed, redeneren vanuit de barmhartigheid van de God die hen heeft gemaakt. Beiden nemen de Schrift serieus, en wij mogen ze afwegen. Onze pagina's over of honden naar de hemel gaan en over katten voeren dezelfde vraag verder.

Nee. “Een rechtvaardige kent het leven van zijn vee” (Spreuken 12:10), en Gods eigen zorg gaat verder. Het boek Jona eindigt met Gods vraag aan een profeet die treurde om een verdorde wonderboom en niet om een stad: “En zou Ik Ninevé, die grote stad, niet sparen, waarin meer dan honderdtwintigduizend mensen zijn die het onderscheid niet weten tussen hun rechterhand en hun linkerhand, en nog veel vee?” (Jona 4:11). Het vee staat in Gods laatste woord. Jezus zei over de goedkoopste vogels op de markt dat “niet één van hen op de grond zal vallen buiten uw Vader om” (Mattheüs 10:29).

Wesley zei over het lijden van dieren dat “hun gekerm niet in de ijle lucht verdwijnt, maar de oren bereikt van Hem die hen heeft gemaakt.” Ons verdriet bereikt dezelfde oren. Als een hond, een kat of een paard in uw armen is gestorven, is het goed om daarvoor te danken en God te vertellen wat het betekende, en er zijn gebeden voor een overleden huisdier voor de dagen waarop woorden moeilijk te vinden zijn.

Wat God ook in petto heeft voor de dieren van wie we hielden, Hij is hen niet vergeten. Hij zei het boven het water, met Zijn boog in de wolken: “En Ik zal Mijn verbond gedenken dat er is tussen Mij en u en elk levend wezen van alle vlees” (Genesis 9:15).

---

• Gaan katten naar de hemel?
• Is mijn hond in de hemel?
• gebeden voor een overleden huisdier
• 22 Bijbelverzen over dieren
• Zullen we onze geliefden zien en kennen in de hemel?