Het Boek van Henoch uitgelegd: Een samenvatting, en moeten christenen het lezen?



  • Het Boek van Henoch, of 1 Henoch, is een verzameling Joodse geschriften van onbekende auteurs uit de periode van ongeveer de derde eeuw v.Chr. tot rond de tijd van Christus. Christenen mogen het lezen, hoewel de meeste kerken het niet als Schriftuur beschouwen.
  • Het bestaat uit vijf hoofddelen: het Boek der Wachters (1–36), de Gelijkenissen (37–71), het Astronomisch Boek (72–82), de Droomvisioenen (83–90) en de Brief van Henoch (91–105). Daarna volgen de geboorte van Noach (106–107) en een afsluitend hoofdstuk (108).
  • De volledige tekst is alleen bewaard gebleven in het Ge'ez. In 1952 werden in Qumran-grot 4 Aramese fragmenten van elf kopieën gevonden, en geen daarvan bevat de Gelijkenissen.
  • Judas 14–15 citeert een profetie die te vinden is in 1 Henoch 1:9. De Ethiopisch-Orthodoxe Tewahedo Kerk beschouwt het boek als Schriftuur, als veertiende boek in het Oude Testament van haar 81-boeken tellende Bijbel, en naar verluidt doet de Eritrees-Orthodoxe Tewahedo Kerk hetzelfde.
  • Het verhaal over tweehonderd Wachters die afdaalden op de berg Hermon en reuzen verwekten, is Genesis 6:1–4 in uitgebreide vorm.
  • In de Gelijkenissen oordeelt een hemelse Mensenzoon over de koningen van de aarde, en aan het einde vertelt een engel aan Henoch dat hijzelf die Mensenzoon is.

Christenen kunnen het Boek van Henoch lezen als een oud boek uit de wereld van de apostelen, hoewel de meeste kerken het niet als Schrift beschouwen. Het verzamelt Joodse geschriften van onbekende auteurs uit de periode van ongeveer de derde eeuw v.Chr. tot rond de tijd van Christus, en Judas citeert het in zijn brief. De Ethiopisch-Orthodoxe Kerk houdt het in haar Bijbel, en naar verluidt doet de Eritrese kerk dat ook.

Wie schreef het Boek van Henoch, en wanneer?

Het boek draagt de naam van een man aan wie Genesis slechts een handvol verzen wijdt: Henoch, de vader van Metusalach, “de zevende vanaf Adam” zoals Judas hem noemt. Over zijn leven vertelt Genesis ons één ding: “En Henoch wandelde met God, en hij was niet meer, want God nam hem weg” (Genesis 5:24). De Brief aan de Hebreeën voegt eraan toe dat “Henoch door het geloof werd weggenomen, zodat hij de dood niet zou zien” (Hebreeën 11:5). De Schrift zegt nooit waar hij heen ging of wat hij zag, en in die stilte plaatsten latere Joodse schrijvers hun visioenen. Ze schreven vanuit zijn perspectief, zodat het boek leest alsof Henoch spreekt tot zijn zoon Metusalach. Maar Henoch schreef het niet, en de werkelijke auteurs lieten geen namen na.

Wat we nu 1 Henoch noemen, zijn vijf werken die gedurende ongeveer drie eeuwen zijn samengevoegd. De oudste kopieën zijn Aramese fragmenten uit Qumran-grot 4, nabij de Dode Zee, die in 1952 werden gevonden en in 1976 door J. T. Milik werden gepubliceerd. Die grot bevatte elf fragmentarische manuscripten van Henoch: zeven met delen van het Boek der Wachters, de Droomvisioenen en de Brief, en vier met een langere vorm van het Astronomisch Boek. De vroegste van de astronomische kopieën dateert uit het einde van de derde eeuw v.Chr. Maar geen enkel fragment van de Gelijkenissen, hoofdstukken 37 tot 71, werd in een van de grotten aangetroffen.

Vanuit het Aramees ging het boek over in het Grieks, en vanuit het Grieks in het Ge'ez, de oude kerktaal van Ethiopië, en alleen de Ge'ez-versie is compleet. Geleerden kunnen de Ethiopische tekst nog steeds vergelijken met oudere getuigen. Ze beschikken over een Griekse kopie van het eerste deel, gevonden op een Koptische begraafplaats in Akhmim in Opper-Egypte in 1886–87, en de Aramese restanten uit Qumran.

Henoch heeft een plaats op de boekenplank van de Ethiopische Bijbel en op geen enkele andere. Open de boekenplank met Henoch eruit gelicht.

Wat staat er in het Boek van Henoch? Een samenvatting van elk deel

Het boek telt 108 hoofdstukken in vijf hoofddelen, met een verhaal over de geboorte van Noach en een afsluitend hoofdstuk aan het einde toegevoegd. De data in de tabel zijn die welke geleerden geven, werkend vanuit de Qumran-kopieën en gebeurtenissen die de visioenen lijken te beschrijven.

deel Hoofdstukken Wat het vertelt geschreven
Boek van de Wachters 1–36 Engelen zondigen met vrouwen; Henoch reist door hemel en aarde Eind 3e of begin 2e eeuw v.Chr.
Gelijkenissen (Similitudes) 37–71 Drie visioenen van oordeel en de Mensenzoon Betwist: 1e eeuw v.Chr. tot 3e eeuw n.Chr.
Astronomisch Boek 72–82 Zon, maan, sterren en een jaar van 364 dagen Tegen het einde van de 3e eeuw v.Chr.
Droomvisioenen 83–90 De Zondvloed, daarna de geschiedenis van Israël verteld met dieren Ongeveer 164 v.Chr., volgens de datering van Milik
Brief van Henoch 91–105 Wee over de zondaars, hoop voor de rechtvaardigen, geschiedenis in tien “weken” Vóór het midden van de 1e eeuw v.Chr.
Geboorte van Noach 106–107 Een pasgeborene zo stralend dat zijn vader voor hem vreest 1e eeuw v.Chr. of eerder
Slotstuk 108 Een laatste woord over het einde van de goddelozen Onbekend; de laatste toevoeging

Het Boek der Wachters (hoofdstukken 1–36)

Het Boek der Wachters opent met een waarschuwing voor het oordeel, de passage die Judas later citeert. Daarna volgt het centrale verhaal: engelen genaamd Wachters verlaten de hemel, nemen menselijke vrouwen, verwekken reuzen en onderwijzen verboden ambachten, en de aarde raakt vol geweld. De schuldige Wachters vragen Henoch om voor hen bij God te pleiten, en God stuurt hem terug met een weigering: “Jullie zouden voor de mensen moeten bemiddelen, en niet de mensen voor jullie” (1 Henoch 15:2). De laatste hoofdstukken volgen Henoch op reizen met engelen naar de uiteinden van de aarde, waar hem de plaatsen van straf en de verblijfplaats van de doden worden getoond.

De Gelijkenissen (hoofdstukken 37–71)

Henoch noemt dit zijn “gelijkenissen”, hoewel het lange visioenen zijn. Ze kijken vooruit naar het komende oordeel, wanneer een hemelse figuur genaamd de Mensenzoon, de Uitverkorene en de Rechtvaardige zal oordelen over “de koningen en de machtigen” en de rechtvaardigen zal redden. De Evangeliën geven Jezus dezelfde titel, en daarom is dit het deel waar christenen het vaakst naar vragen.

Het Astronomisch Boek (hoofdstukken 72–82)

De engel Uriël toont Henoch de banen van de zon, maan en sterren terwijl ze opkomen en ondergaan door poorten in de hemel. Het jaar dat het boek onderwijst, komt uit op exacte weken zonder rest: “het jaar is wat betreft zijn dagen precies driehonderdvierenzestig” (1 Henoch 72:32). In Qumran was dit boek langer dan de Ethiopische versie en circuleerde het als een eigen boekrol.

De Droomvisioenen (hoofdstukken 83–90)

Henoch vertelt Metusalach twee dromen die hij als jongeman had. In de eerste ziet hij de hemel vallen en de aarde verzwolgen worden in een afgrond, een beeld van de komende Zondvloed. De tweede vertelt de geschiedenis van de wereld vanaf Adam met dieren die voor mensen staan: Adam is “een stier” die “wit was”, Israël verschijnt als schapen, en de vijanden van Israël als wolven en andere wilde beesten. Geleerden noemen dit visioen de Dieren-Apocalyps, en Milik dateerde het op 164 v.Chr. omdat het lijkt te verwijzen naar de strijd van de Makkabeeën bij Beth-zur in dat jaar.

De Brief van Henoch (hoofdstukken 91–105)

Hier verzamelt Henoch zijn kinderen en spreekt hij als een vader die instructies achterlaat. Hij spreekt weeën uit over de rijken en machtigen die anderen onderdrukken, en vertelt de rechtvaardigen dat hun namen geschreven staan voor de heerlijkheid van God. Binnen de Brief bevindt zich de Apocalyps van de Weken, een geschiedenis van de wereld in tien “weken”, waarin Henoch zegt: “Ik werd geboren als de zevende in de eerste week” (1 Henoch 93:3). Wanneer het spreekt over waar het kwaad vandaan komt, klinkt de Brief dichter bij Genesis dan het verhaal van de Wachters: “de zonde is niet op de aarde gezonden, maar de mens heeft haar uit zichzelf gecreëerd” (1 Henoch 98:4).

De geboorte van Noach en het laatste hoofdstuk (106–108)

Lamechs pasgeboren zoon heeft een lichaam “wit als sneeuw en rood als de bloei van een roos”, en wanneer hij zijn ogen opent, verlicht hij het huis. Lamech vreest dat het kind verwekt is door engelen en stuurt Metusalach om het aan Henoch te vragen, die antwoordt dat de jongen werkelijk Lamechs zoon is en gered zal worden van de Zondvloed, en dat hij Noach genoemd moet worden. Hoofdstuk 108 noemt zichzelf “een ander boek dat Henoch schreef voor zijn zoon Metusalach”, en de Jewish Encyclopedia beoordeelde het als het laatst toegevoegde stuk.

Twee andere boeken dragen de naam van Henoch, en dat zijn andere werken. 2 Henoch, het Boek van de Geheimen van Henoch, is voornamelijk bewaard gebleven in het Slavisch. 3 Henoch is een Hebreeuwse mystieke tekst uit ongeveer de zesde tot de negende eeuw n.Chr., waarin Henoch de engel Metatron is geworden.

Staat het Boek van Henoch in de Bijbel?

Henoch stond nooit in de Hebreeuwse Bijbel, en de katholieke, protestantse en Russisch-orthodoxe Bijbels bevatten het ook niet; de encyclopedie van de Russisch-Orthodoxe Kerk classificeert het onder de Oudtestamentische apocriefen. De Ethiopisch-Orthodoxe Tewahedo Kerk is anders, want zij telt 81 boeken in haar canon, en Henoch staat op de veertiende plaats in haar Oude Testament. Een referentie van de United Bible Societies voor vertalers meldt dat de Eritrees-Orthodoxe Tewahedo Kerk het ook als Schrift beschouwt. Als u wilt weten hoe de Bijbel de bibliotheek van boeken werd die christenen vandaag lezen, de gratis cursus Christendom: Wat christenen al 2000 jaar geloven heeft er een les over.

Het Nieuwe Testament citeert het één keer, wanneer Judas, waarschuwend tegen valse leraren, schrijft:

“En ook Henoch, de zevende vanaf Adam, profeteerde over hen, zeggende: Zie, de Heere komt met tienduizenden van Zijn heiligen, om oordeel te vellen over allen, en om alle goddelozen onder hen te overtuigen van al hun goddeloze daden die zij goddeloos hebben begaan, en van al de harde woorden die goddeloze zondaars tegen Hem hebben gesproken.” (Judas 14–15)

En hier is het eerste hoofdstuk van 1 Henoch, in de vertaling van R. H. Charles:

“En zie! Hij komt met tienduizenden van Zijn heiligen Om oordeel te vellen over allen, En om alle goddelozen te vernietigen: En om alle vlees te overtuigen Van al de werken van hun goddeloosheid die zij goddeloos hebben begaan, En van al de harde dingen die goddeloze zondaars tegen Hem hebben gesproken.” (1 Henoch 1:9)

De twee liggen zo dicht bij elkaar dat Judas het boek of de traditie erachter duidelijk kende. Maar het citeren van een ware regel uit een boek maakt het hele boek nog geen Schrift, en dat is hoe de kerken die Henoch weglaten Judas hebben gelezen. Het Boek van Henoch is een authentiek oud boek, gelezen en bediscussieerd door vroege christenen, en de meeste kerken hebben het nooit als het woord van God ontvangen. We beantwoorden volledig waarom het nooit in de meeste Bijbels terechtkwam, of het ooit werd verwijderd, en of het waar is, in waarom het Boek van Henoch niet in de Bijbel staat.

Wie waren de Wachters en wat zegt Henoch over de Nephilim?

Het verhaal van de Wachters neemt vier korte verzen uit Genesis en vertelt ze zeer uitgebreid. Genesis zegt dat “de zonen van God de dochters van de mensen zagen dat zij schoon waren; en zij namen hen vrouwen van allen die zij verkozen”, en dat “er reuzen waren op de aarde in die dagen” (Genesis 6:2, 4). Waar de King James Version “giants” zegt, is het Hebreeuwse woord Nephilim, en Genesis geeft niet meer details dan dat. Christenen hebben de zonen van God op verschillende manieren gelezen: Augustinus beschouwde hen als mensen, “de zonen van Seth”, die de rechtvaardigheid verlieten, en anderen lazen hen als engelen.

1 Henoch 6–11 leest hen als engelen. Tweehonderd van hen, onder hun leider Semjaza, binden zich door een eed en dalen neer “in de dagen van Jared op de top van de berg Hermon”. Ze nemen vrouwen, en de vrouwen baren reuzen die alles opeten wat de mensen hebben en zich vervolgens tegen de mensen zelf keren. Een andere leider, Azazel (Asael in de lijst met namen), leert de mensen “zwaarden, messen en schilden te maken”, samen met armbanden en ornamenten, oogverf en kleurstoffen. God stuurt dan zijn aartsengelen: Rafaël bindt Azazel in duisternis, de reuzen worden tegen elkaar opgezet, en Michaël bindt de Wachters “voor zeventig generaties in de valleien van de aarde, tot de dag van hun oordeel”. Later legt het boek uit dat de geesten van de dode reuzen “boze geesten op de aarde” worden (1 Henoch 15:8).

Het woord wachter komt wel uit de Bijbel. In zijn droom ziet Nebukadnezar “een wachter en een heilige” uit de hemel neerdalen, en hij hoort dat zijn oordeel “door het besluit van de wachters” is (Daniël 4:13, 17). In Daniël zijn de wachters Gods heilige boodschappers, en er staat nergens dat een van hen gevallen is.

Twee brieven uit het Nieuwe Testament spreken over gevallen engelen in woorden die dicht bij die van Henoch liggen. Petrus schrijft dat God “de engelen die gezondigd hadden niet spaarde, maar hen in de hel wierp en overleverde aan ketenen van duisternis, om bewaard te worden voor het oordeel” (2 Petrus 2:4). Judas spreekt over “de engelen die hun eigen staat niet bewaarden, maar hun eigen woonplaats verlieten”, vastgehouden “in eeuwige banden onder duisternis tot het oordeel van de grote dag” (Judas 6). Geen van beide brieven noemt vrouwen of reuzen of geeft een aantal voor de engelen die vielen. Wat Genesis bedoelt met de Nephilim is een vraag waar christenen lang over hebben nagedacht.

Sommige video's koppelen de Wachters en de Nephilim aan angsten over de huidige tijd, meestal puttend uit deze passage, uit de woorden “en ook daarna” in Genesis 6:4, en uit de reuzen waarover de verspieders rapporteerden in Numeri 13:33, wat we behandelen in de Nephilim in de Bijbel, feit of fictie. Maar in 1 Henoch sterven de lichamen van de reuzen vóór de Zondvloed. Hun geesten, zegt het boek, zullen schade berokkenen “tot de dag van de voleinding, het grote oordeel” (1 Henoch 16:1), dus het boek laat hen over aan Gods definitieve oordeel. Het noemt geen mensen, geen plaats en geen datum in onze eigen tijd.

Wie is de Mensenzoon in het Boek van Henoch?

In de Gelijkenissen ziet Henoch God, “Iemand die een hoofd van dagen had”, en naast hem een figuur “wiens gelaat het uiterlijk van een mens had”. De engel vertelt hem: “Dit is de Mensenzoon die rechtvaardigheid bezit” (1 Henoch 46:1, 3). Deze Mensenzoon werd benoemd vóór de schepping: “vóórdat de zon en de tekens werden geschapen, vóórdat de sterren van de hemel werden gemaakt, werd Zijn naam genoemd voor de Heer van de Geesten” (1 Henoch 48:3). Hij zal “het licht van de heidenen” zijn, en aan het einde zit hij “op de troon van zijn heerlijkheid” terwijl de koningen van de aarde voor hem neervallen (1 Henoch 48:4; 62:5, 9).

De titel komt van Daniël, die “iemand als de Mensenzoon” zag komen “met de wolken van de hemel” naar de Oude van dagen (Daniël 7:13). De Evangeliën geven Jezus die titel vele malen, en bij zijn proces zei hij: “jullie zullen de Mensenzoon zien zitten aan de rechterhand van de kracht, en komend op de wolken van de hemel” (Marcus 14:62). Dus een lezer van de Gelijkenissen ontmoet een hemelse rechter met precies de naam die de Evangeliën aan Jezus geven, en de gelijkenis is reëel.

Aan het einde van de Gelijkenissen vertelt een engel echter aan Henoch zelf dat hij die Mensenzoon is (1 Henoch 71:14). De Ge'ez-tekst zegt “jij bent”, en R. H. Charles veranderde het in zijn vertaling van 1912 in “Dit is” omdat hij geloofde dat het vers oorspronkelijk over de Mensenzoon sprak in plaats van over Henoch. De datum van de Gelijkenissen is ook omstreden, en er werd geen fragment van gevonden in Qumran. Milik betoogde dat het een christelijk werk uit de derde eeuw n.Chr. was dat putte uit de Evangeliën. Verschillende geleerden op de bijeenkomst van het Henoch-seminar in 2005, die gewijd was aan de Gelijkenissen, pleitten in plaats daarvan voor de tijd van Herodes de Grote of vlak daarvoor, in de eerste eeuw v.Chr. Als ze zo oud zijn, laten ze zien hoe sommige Joden al spraken over een hemelse Mensenzoon; als ze zo laat zijn als Milik betoogde, putten ze uit de Evangeliën. De vraag is nog steeds open.

Moeten christenen het Boek van Henoch lezen?

U mag het lezen, zoals veel vroege christenen deden, want het is geen geheim en geen verboden boek. De Ethiopische Kerk heeft het in haar Bijbel gehouden sinds ze het christendom ontving, vroege christenen citeerden het en discussieerden er openlijk over, en het wordt in het Engels gedrukt sinds de vertaling van Richard Laurence uit 1821. Het verklaart de ene profetie in Judas en de wereld waarin 2 Petrus en Judas schreven over gevallen engelen. Maar het is een menselijk boek, en voor de meeste kerken hangt niets in het geloof ervan af.

In de vroege Kerk wilde Tertullianus dat het werd aanvaard, waarbij hij onder meer aanvoerde dat “Henoch een getuigenis bezit in de apostel Judas,” en hij baseerde zich op het verhaal over engelen die versieringen onderwezen toen hij schreef Over de kleding van vrouwen. Augustinus, schrijvend De Stad van God tussen 413 en 426, gaf toe dat “er enige waarheid in deze apocriefe geschriften zit,” maar zei dat ze “zoveel onjuiste beweringen bevatten, dat ze geen canoniek gezag hebben.”

Als je het leest, zullen een paar keuzes helpen:

  • Lees een zorgvuldige vertaling: die van R. H. Charles uit 1912 is in het publiek domein en gratis online beschikbaar, evenals die van George Nickelsburg en James VanderKam 1 Henoch: De Hermeneia Vertaling (2012) is een moderne wetenschappelijke vertaling.
  • Lees het naast de bronnen in de Schrift: Genesis 5 en 6, Daniël 4 en 7, 2 Petrus 2 en Judas.
  • Begin met het Boek van de Wachters, hoofdstukken 1 tot 36, dat het gedeelte bevat dat Judas citeert en het verhaal van de Wachters.
  • Toets het aan de Schrift en behoud wat goed is, in de woorden van Paulus: “Beproef alle dingen; behoud het goede” (1 Tessalonicenzen 5:21). Als Henoch niet in jouw Bijbel staat, dan is de Bijbel de maatstaf waar de twee verschillen, zoals over het feit dat Henoch de Mensenzoon zou zijn.

Het boek vult de stilte van Genesis met engelen, reizen en visioenen, terwijl Genesis zelf alleen zegt dat “Henoch met God wandelde,” en Hebreeën dat hij “door het geloof” werd weggenomen. Die wandeling staat voor ieder van ons open, en we hebben geen ander boek nodig om die te bewandelen.





Reacties

Een reactie plaatsen

Share to...