Hoeveel engelen vielen er met Satan? De Bijbel geeft geen getal



  • De Bijbel noemt nooit een aantal voor de engelen die met Satan vielen; er staat alleen dat “zijn engelen met hem werden uitgeworpen” (Openbaring 12:9).
  • Het bekende antwoord, een derde, interpreteert de sterren die door de staart van de draak in Openbaring 12:4 naar beneden werden geveegd als engelen, en Victorinus van Pettau, die waarschijnlijk in 303 de marteldood stierf, gaf de voorkeur aan die lezing terwijl hij ook een andere opmerkte.
  • Thomas van Aquino geloofde dat “er meer engelen standhielden dan er zondigden,” en Johannes van Damascus noemde de gevallen engelen “een ontelbare menigte.”
  • Het getal 200 is het aantal engelen in het Boek van Henoch die in de dagen van Jared naar de aarde afdaalden. De meeste kerken beschouwen Henoch niet als Schrift, en de Ethiopisch-Orthodoxe Tewahedo Kerk is de bekendste uitzondering.
  • God schiep de gevallen engelen goed, maar zij zondigden en werden uitgeworpen met Satan aan het hoofd (2 Petrus 2:4, Judas 6, Matteüs 25:41). Katholieke, orthodoxe en gereformeerde bronnen zijn het daarover eens, en de Catechismus, Johannes van Damascus en de Westminster Larger Catechism voegen eraan toe dat de val niet ongedaan kan worden gemaakt.
  • De Schrift noemt er maar heel weinig: Satan, met Beëlzebub, Belial, Legioen en, in Tobit, Asmodeus. De langere lijsten ontlenen veel van hun namen aan 1 Henoch en Milton’s Paradise Lost.

De Bijbel vertelt ons nooit hoeveel engelen er met Satan vielen. Er staat alleen dat zijn engelen met hem naar beneden gingen: “hij werd op de aarde geworpen, en zijn engelen werden met hem uitgeworpen” (Openbaring 12:9). Het bekende antwoord, een derde, komt voort uit het lezen van de sterren die in Openbaring 12:4 uit de hemel werden geveegd als engelen.

Het hoofdstuk waar mensen naar dat getal zoeken, is in feite het verhaal van een nederlaag. De draak voert oorlog in de hemel en verliest, en over de gelovigen die hij beschuldigde, zegt Openbaring: “zij hebben hem overwonnen door het bloed van het Lam en door het woord van hun getuigenis; en zij hebben hun leven niet liefgehad tot in de dood” (Openbaring 12:11). Het vertelt ons nooit hoe groot zijn leger was, alleen hoe het werd verslagen.

Antwoord Waar het vandaan komt Soort bron
Geen getal Revelation 12:9, 2 Peter 2:4, Jude 6 Schrift
Een derde van de engelen Openbaring 12:4, gelezen door Victorinus van Pettau eind 3e eeuw Een interpretatie
Een ontelbare menigte Johannes van Damascus, 8e eeuw Een Kerkvader
Minder dan de engelen die trouw bleven Thomas van Aquino, 13e eeuw De redenering van een theoloog
200 Wachters die naar de aarde kwamen 1 Henoch 6:6, een afdaling in de dagen van Jared Een boek dat buiten de meeste Bijbels valt

Waar komt het idee van een derde van de engelen vandaan?

Het getal komt uit een visioen dat Johannes zag. In Openbaring 12 ziet hij “een grote rode draak, met zeven koppen en tien hoorns,” en “zijn staart trok het derde deel van de sterren van de hemel en wierp die op de aarde” (Openbaring 12:3–4). Een paar verzen later is er oorlog in de hemel: “Michael en zijn engelen voerden oorlog tegen de draak; en de draak voerde oorlog en zijn engelen.” De draak verliest, en Openbaring vertelt ons wie hij is: “de oude slang, genaamd de duivel en de Satan, die de hele wereld misleidt” (Openbaring 12:7–9).

Lezers die de vallende sterren als de engelen van de draak beschouwen, kunnen wijzen op het eerste hoofdstuk van Openbaring, dat een van zijn eigen beelden als volgt uitlegt: “De zeven sterren zijn de engelen van de zeven gemeenten” (Openbaring 1:20). Victorinus van Pettau, een bisschop die waarschijnlijk in 303 de marteldood stierf, kende beide lezingen. Openbaring 12:4, schreef hij, “kan op twee manieren worden opgevat.” “Velen denken,” zei hij, dat de draak “in staat zou kunnen zijn om het derde deel van de mensen die geloven te verleiden.” Hijzelf gaf de voorkeur aan de andere lezing: “van de engelen die aan hem onderworpen waren, aangezien hij nog een vorst was toen hij van zijn stand neerdaalde, verleidde hij het derde deel.”

Toch zijn er drie dingen in de tekst die ervoor zorgen dat de lezing van een derde niet zeker is. In het visioen vallen de sterren voordat het kind van de vrouw is geboren (Openbaring 12:4–5), de oorlog in de hemel komt daarna, en de tekst zegt nooit dat de twee scènes één gebeurtenis zijn. Openbaring gebruikt ook dezelfde breuk voor andere verliezen, zoals bij de vierde bazuin, wanneer “het derde deel van de zon werd getroffen, en het derde deel van de maan, en het derde deel van de sterren” (Openbaring 8:12). En Daniël gebruikt hetzelfde beeld voor een macht op aarde, een hoorn die “een deel van het heer en van de sterren ter aarde wierp” (Daniël 8:10), wat het hoofdstuk later uitlegt als “een koning met een woest uiterlijk” (Daniël 8:23). Dus een derde is een oude en redelijke lezing van Openbaring 12:4, maar het is geen getal dat de Bijbel expliciet noemt.

Bleven er meer engelen trouw dan er vielen?

Thomas van Aquino geloofde van wel. In zijn Summa Theologiae vroeg hij: “Waren degenen die zondigden even talrijk als degenen die standvastig bleven?” en antwoordde: “Er bleven meer engelen standvastig dan er zondigden.” Zijn reden was dat “zonde in strijd is met de natuurlijke neiging; terwijl datgene wat tegen de natuurlijke orde ingaat, minder vaak voorkomt.” Hij wees op wat Elisa tegen zijn bange dienaar zei toen een leger de stad had omsingeld: “die bij ons zijn, zijn meer dan die bij hen zijn” (2 Koningen 6:16). Toen bad Elisa, en de dienaar zag dat “de berg vol paarden en vurige wagens rondom Elisa was” (2 Koningen 6:17). Het vers, merkte Aquino op, “wordt uitgelegd als de goede engelen die bij ons zijn om ons te helpen, en de boze geesten die onze vijanden zijn.”

Anderen spreken over beide legers als te talrijk om te tellen. Johannes van Damascus schreef dat met de duivel “een ontelbare menigte engelen die aan hem onderworpen waren, werd weggerukt en hem volgde en deelde in zijn val.” De Schrift spreekt op dezelfde manier over de engelen die God dienen, “tienduizend maal tienduizend, en duizenden duizenden” rond de troon (Openbaring 5:11), en “een ontelbare menigte engelen” in het hemelse Jeruzalem (Hebreeën 12:22). Het volledige aantal is een vraag op zich, die wordt behandeld in hoeveel engelen er in totaal zijn.

Kwamen er 200 engelen naar de aarde?

Dat getal komt uit het Boek van Henoch, ook wel 1 Henoch genoemd, en niet uit de Bijbel die de meeste christenen lezen. Het boek vertelt een kort fragment uit Genesis na, waar “de zonen van God de dochters van de mensen zagen dat zij mooi waren; en zij namen zich vrouwen uit allen die zij verkozen,” en “Er waren reuzen op de aarde in die dagen” (Genesis 6:2–4). In Henoch zijn de zonen van God engelen, “de kinderen van de hemel,” en het boek telt ze: “En zij waren in totaal tweehonderd; die in de dagen van Jared afdaalden op de top van de berg Hermon” (1 Henoch 6:6, in de vertaling van R. H. Charles). Het verslag van de 200 noemt nooit Satan, en alleen een later deel van het boek zegt dat de legerscharen van Azazel “onderworpen aan Satan” werden (1 Henoch 54:6). Henoch noemt de leider van de 200, Semjaza, en noemt het hele gezelschap de Wachters, “die de hoge hemel, de heilige eeuwige plaats, hebben verlaten.”

Het Nieuwe Testament kent dit boek, want Judas citeert het: “Ook over hen heeft Henoch, de zevende vanaf Adam, geprofeteerd, zeggende: Zie, de Heere komt met tienduizenden van Zijn heiligen” (Judas 14), woorden die dicht bij 1 Henoch 1:9 liggen. Judas’ engelen, degenen “die hun eigen beginsel niet bewaard hebben, maar hun eigen woonplaats verlaten hebben,” worden vastgehouden “in eeuwige banden onder de duisternis” (Judas 6). Henoch vertelt ook over een binding: Azazel, de Wachter aan wie het zegt “alle zonde toe te schrijven,” wordt “handen en voeten” gebonden en “in de duisternis” geworpen om te wachten op “de dag van het grote oordeel.”

Augustinus gaf toe dat Henoch “enige goddelijke geschriften had nagelaten,” omdat Judas dat zegt, maar hij oordeelde dat het boek dat onder Henochs naam circuleerde, met zijn “fabels over de reuzen,” “niet authentiek” was. De meeste kerken beschouwen Henoch ook niet als Schrift, en de bekendste uitzondering is de Ethiopisch-Orthodoxe Tewahedo Kerk, die het hele boek in het Ge'ez heeft bewaard en het onderdeel heeft gemaakt van haar canon.

Christenen hebben Genesis 6 zelf ook op twee manieren gelezen. Justinus de Martelaar beschouwde de zonen van God als engelen die “geboeid waren door de liefde voor vrouwen, en kinderen verwekten die degenen zijn die demonen worden genoemd.” Augustinus kon echter “op geen enkele wijze geloven dat Gods heilige engelen in die tijd zo gevallen konden zijn,” en hij las de zonen van God als mensen die afstamden van Seth, de zoon die na de dood van Abel aan Adam werd geboren (Genesis 4:25).

Wie zijn de gevallen engelen?

De gevallen engelen zijn engelen die God goed schiep, maar die zich tegen Hem keerden en uit de hemel werden verdreven, met Satan, de duivel, aan hun hoofd. Petrus schrijft dat “God de engelen die gezondigd hadden, niet gespaard heeft, maar hen in de hel geworpen en overgegeven heeft aan de ketenen van de duisternis, om tot het oordeel bewaard te worden” (2 Petrus 2:4). Judas zegt dat zij “hun eigen beginsel niet bewaard hebben” (Judas 6). Jezus spreekt over “het eeuwige vuur, dat voor de duivel en zijn engelen bereid is” (Mattheüs 25:41), en Openbaring noemt hun leider “de aanklager van onze broeders,” die hen “dag en nacht voor onze God aanklaagde” (Openbaring 12:10).

De christelijke leer rekent de demonen daar ook toe. De Catechismus van de Katholieke Kerk, citerend uit het Vierde Lateraans Concilie van 1215, spreekt over “de duivel en de andere demonen,” en de Nederlandse Geloofsbelijdenis, een gereformeerde belijdenis uit 1561, over “De duivels en boze geesten.” In de Evangeliën zijn het de duivels die Jezus uitdrijft, en een van hen antwoordt hem: “Mijn naam is Legioen, want wij zijn velen” (Marcus 5:9). Paulus noemt ze machten: “wij hebben de strijd niet tegen vlees en bloed, maar tegen de overheden, tegen de machten, tegen de wereldbeheersers van de duisternis van dit tijdperk, tegen de geestelijke machten van het kwaad in de hemelse gewesten” (Efeziërs 6:12). Hij waarschuwt ook dat “de Satan zelf zich voordoet als een engel van het licht” (2 Korintiërs 11:14).

Welke gevallen engelen worden bij naam genoemd in de Bijbel?

De Schrift noemt er maar heel weinig. Satan is de enige die zij duidelijk als hun leider aanwijst, en de andere namen in de Schrift zijn verbonden met hem of met boze geesten, sommige daarvan pas door latere lezers:

naam in waar Wat de passage zegt
Beëlzebub Matthew 12:24–26 “de overste van de duivels”; Jezus antwoordt: “als de satan de satan uitdrijft”
Belial 2 Corinthians 6:15 “welke overeenstemming is er tussen Christus en Belial?”
Abaddon of Apollyon Revelation 9:11 “de engel van de afgrond”
Legioen Mark 5:9 “want wij zijn velen”
Asmodeus Tobit 3:8 (Douay-Rheims) “een duivel genaamd Asmodeus”
Lucifer Isaiah 14:12 “O Lucifer, zoon van de morgen!”

Openbaring zegt niet of Abaddon een van de gevallen engelen is of een engel die Gods werk doet. Tobit staat in het katholieke Oude Testament, dat de Catechismus vermeldt. De Nederlandse Geloofsbelijdenis rekent het tot de Apocriefen, boeken die de kerk wel mag lezen maar niet mag gebruiken om “enig geloofspunt” te bevestigen. Jesaja richt zijn spotternij tot “de koning van Babel” (Jesaja 14:4), die opschepte: “Ik zal mijn troon verheffen boven de sterren van God... Ik zal gelijk zijn aan de Allerhoogste” (Jesaja 14:13–14). Veel christenen hebben er ook de val van Satan in gehoord, waardoor Lucifer een van zijn namen werd. Wat Lucifer deed voordat hij viel, is het onderwerp van Lucifers rol in de hemel.

De langere lijsten van gevallen engelen ontlenen veel van hun namen aan andere boeken. Henoch noemt de leiders van de Wachters en maakt van Azazel degene die “de mensen leerde zwaarden, messen en schilden te maken.” John Miltons Paradise Lost geeft sprekende rollen aan Beëlzebub, Moloch, Belial en Mammon, “de minst verheven Geest die viel.” In de Bijbel is Molech echter een god van Israëls buren, “de gruwel van de Ammonieten” (1 Koningen 11:7), en mammon is rijkdom: “U kunt niet God dienen en de mammon” (Matteüs 6:24).

Waarom kwamen de engelen in opstand tegen God?

De Schrift vertelt nooit het verhaal van de opstand, maar de hints die zij geeft, wijzen op trots. Paulus waarschuwt ervoor om een nieuweling niet tot bisschop te maken, “opdat hij niet door hoogmoed verblind, in hetzelfde oordeel als de duivel valt” (1 Timoteüs 3:6). Jezus zegt dat de duivel “niet in de waarheid bleef, want er is geen waarheid in hem” (Johannes 8:44). De Catechismus ziet de opstand van de engelen weerspiegeld in de belofte van de slang aan Eva: “Je zult als God zijn,” en noemt hun val “de vrije keuze van deze geschapen geesten, die God en zijn rijk radicaal en onherroepelijk hebben afgewezen.” Aquino redeneerde dat “de eerste zonde van de engel niets anders kan zijn dan trots,” die hij definieerde als “zich niet onderwerpen aan een meerdere wanneer onderwerping verschuldigd is.” Het volledige verhaal van Satans val wordt verteld in hoe en waarom Satan viel.

Wat zei Jezus over de val van Satan?

Toen de zeventig discipelen terugkwamen en zeiden: “Heer, zelfs de duivels zijn ons onderdanig in uw naam,” antwoordde Jezus: “Ik zag de satan als een bliksem uit de hemel vallen” (Lucas 10:17–18), een uitspraak die wordt uitgelegd in wat Lucas 10:18 betekent.

Wat leren katholieken, orthodoxen en hervormde protestanten over de gevallen engelen?

Katholieke, orthodoxe en gereformeerde christenen zijn het erover eens dat God elke engel goed heeft gemaakt en dat degenen die vielen, ervoor kozen om te vallen. De Catechismus, Johannes van Damascus en de Westminster Larger Catechism zeggen ook dat de val niet ongedaan kan worden gemaakt.

De Catechismus van de Katholieke Kerk verwoordt het als volgt: “De Kerk leert dat Satan aanvankelijk een goede engel was, door God geschapen.” Zij voegt eraan toe dat zijn macht “niet oneindig is. Hij is slechts een schepsel, machtig omdat hij een pure geest is, maar toch een schepsel.”

Het handboek van de Orthodox Church in America, The Orthodox Faith, zegt: “De duivel is een gevallen lichameloze geest, een engel geschapen door God voor Zijn dienst en lof. Samen met de duivel zijn zijn legerscharen van goddeloze engelachtige machten die in opstand zijn gekomen tegen de goedheid van God en die Gods goede schepping proberen te verdraaien en te vernietigen.” Johannes van Damascus, wiens Exposition of the Orthodox Faith ook door de Catechismus wordt geciteerd, schreef dat de duivel “niet goddeloos van aard was geschapen, maar goed was,” en “door zijn vrije keuze veranderde van wat in harmonie was naar wat in strijd was met zijn natuur.”

Gereformeerde protestanten zeggen hetzelfde in hun belijdenissen, en de Nederlandse Geloofsbelijdenis verwoordt het zo: “God heeft ook de engelen goed geschapen, opdat zij boden van God zouden zijn en de uitverkorenen zouden dienen. Sommigen van hen zijn uit de voortreffelijkheid waarin God hen schiep, in het eeuwige verderf gevallen; en de anderen zijn door de genade van God in hun oorspronkelijke staat volhard en gebleven.” De Westminster Larger Catechism, een catechismus van presbyteriaanse kerken, plaatst de val binnen Gods voorzienigheid: God “stond toe dat sommige engelen, moedwillig en onherroepelijk, in zonde en verdoemenis vielen,” en “bevestigde de rest in heiligheid en geluk.”

Kan een gevallen engel vergeven worden?

De Catechismus, Johannes van Damascus en de Westminster Larger Catechism leren allemaal dat een gevallen engel geen vergeving kan krijgen, en de Catechismus legt zorgvuldig uit waarom. De schuld ligt bij de eigen keuze van de engelen, nooit bij Gods barmhartigheid: “Het is het onherroepelijke karakter van hun keuze, en niet een tekort in de oneindige goddelijke barmhartigheid, dat de zonde van de engelen onvergeeflijk maakt. ‘Er is geen berouw voor de engelen na hun val, net zoals er geen berouw is voor mensen na de dood.’” Die tweede zin is van Johannes van Damascus, die het zo verwoordde: “wat in het geval van de mens de dood is, is een val in het geval van de engelen.” Hebreeën, waarin wordt uitgelegd waarom Christus ons vlees en bloed deelde, zegt dat hij “niet de engelen aanneemt, maar hij neemt het nageslacht van Abraham aan” (Hebreeën 2:16). Of Satan zelf berouw zou kunnen tonen, is een vraag op zich, die wordt behandeld in kan de satan zich bekeren?

Petrus en Judas vertellen ons wat hen te wachten staat: zij worden “bewaard voor het oordeel” (2 Petrus 2:4), “voor het oordeel van de grote dag” (Judas 6). Jezus noemt het eeuwige vuur “bereid voor de duivel en zijn engelen” (Matteüs 25:41), en Openbaring beëindigt het verhaal van de duivel wanneer hij “in de poel van vuur en zwavel geworpen werd, waar het beest en de valse profeet zijn” (Openbaring 20:10). Hoe velen met hem vielen, wordt ons nooit verteld, maar ons wordt wel verteld hoe hij werd verslagen: “zij hebben hem overwonnen door het bloed van het Lam en door het woord van hun getuigenis” (Openbaring 12:11).





Reacties

Een reactie plaatsen

Share to...