Duivel vs. Demon: Eén duivel, Satan, en vele demonen

In de Bijbel is er één duivel en zijn er vele demonen. De duivel is Satan, de gevallen engel die de anderen leidt. Demonen zijn de boze geesten die hem volgen, en de christelijke leer stelt dat zij ook gevallen engelen zijn. De woorden raken verward omdat de King James Version demonen “devils” noemt en Satan “the devil”.

De evangeliën voegen iets toe wat we misschien niet verwachten. De demonen weten wie Jezus is. In de synagoge in Kapernaüm roept een onreine geest: “Ik weet wie Gij zijt, de Heilige Gods” (Marcus 1:24), en Marcus vertelt ons dat Jezus “de duivelen niet liet spreken, omdat zij Hem kenden” (Marcus 1:34). Jakobus maakt daar een waarschuwing voor ons van: “Gij gelooft, dat er één God is; gij doet wel; de duivelen geloven het ook, en zij sidderen” (Jakobus 2:19). Zij kennen de waarheid en vluchten ervoor. Wij hebben dezelfde waarheid gekregen om lief te hebben.

Hier staan de twee naast elkaar, zoals de Schrift en de kerken ze beschrijven:

	de duivel	demons
Hoeveel	één	Velen: “Mijn naam is Legioen: want wij zijn velen” (Marcus 5:9)
Andere namen	Satan, Beëlzebub, de verleider	Onreine geesten, boze geesten
Griekse woord	diabolos, “lasteraar”	daimonion, een geest
King James-vertaling	“De Duivel”	“duivels”
NKJV, ESV en andere moderne Bijbelvertalingen	“De Duivel”	“demonen”
Wat kerken leren dat ze zijn	Een gevallen engel, hun vorst	Gevallen engelen die hem volgen
Hun einde	“Het eeuwige vuur, dat voor de duivel en zijn engelen bereid is” (Mattheüs 25:41)

Dus wanneer Jezus ervan wordt beschuldigd “duivels” uit te drijven door “Beëlzebub, de overste van de duivels” (Mattheüs 12:24), bedoelen de beschuldigers dat hij demonen uitdrijft door de kracht van hun leider. Jezus antwoordt met een vraag: “als de satan de satan uitdrijft, is hij tegen zichzelf verdeeld; hoe zal dan zijn koninkrijk standhouden?” (Mattheüs 12:26). Het antwoord neemt aan wat de beschuldiging stelde. Satan heeft een koninkrijk en de demonen behoren daartoe.

Omdat de vertalers van de King James Version één Engels woord gebruikten voor twee Griekse woorden. Het Nieuwe Testament noemt Satan diabolos, een woord dat lasteraar of valse beschuldiger betekent. Het komt 38 keer voor in de Griekse tekst achter de King James Version, die het 35 keer vertaalt als “duivel”. De andere drie laten zien wat het woord op zichzelf betekent. In 1 Timoteüs 3:11 zegt Paulus dat “hun vrouwen” “geen lasteraars” moeten zijn. In 2 Timoteüs 3:3 waarschuwt hij dat mensen in de laatste dagen “valse beschuldigers” zullen zijn, en in Titus 2:3 vraagt hij oudere vrouwen om “geen valse beschuldigers” te zijn. Van de 35 keer gebruikt Jezus het woord één keer voor een mens: “Heb Ik u twaalf niet uitverkoren, en één van u is een duivel?” Hij bedoelde Judas (Johannes 6:70–71). De Catechismus van de Katholieke Kerk geeft het woord zijn scherpste beeld: de duivel is degene die “zich dwars op” Gods plan werpt (paragraaf 2851).

Demonen is een ander woord, daimonion, 60 keer gebruikt. Het stamwoord daimon komt nog vijf keer voor, en het werkwoord daimonizomai, onder de macht van een demon zijn, 13 keer, meestal vertaald als “bezeten door” een duivel of duivels. De vertalers van de King James Version voegden “duivel” of “duivels” toe in bijna al deze gevallen. Tel de 35 voor diabolos erbij en je hebt de 112 keer dat het Nieuwe Testament van de King James Version “duivel” of “duivels” zegt. “Duivel” alleen komt 61 keer voor, elk in het Nieuwe Testament. Vijfendertig vertalen diabolos en betekenen Satan, of één keer Judas. De andere 26 gaan over demonen, zoals toen mensen over Johannes de Doper zeiden: “Hij heeft een duivel” (Mattheüs 11:18). “Duivels” komt 55 keer voor en betekent altijd de velen. Waar de King James zegt “de duivels smeekten hem” (Mattheüs 8:31), zeggen de New King James Version en de English Standard Version beide “de demonen smeekten”.

Vier keer zegt het Oude Testament van de King James Version ook “duivels”, voor twee Hebreeuwse woorden. Mozes zegt dat Israël “aan duivels offerde, niet aan God” (Deuteronomium 32:17), en de psalmist dat zij “hun zonen en hun dochters aan duivels offerden” (Psalm 106:37). Beide gebruiken shedim, een zeldzaam woord voor demonen. In Leviticus 17:7 en 2 Kronieken 11:15 is het woord se’irim, “harigen”, geitachtige demonen die als afgoden werden aanbeden. De King James gebruikt het woord “demon” helemaal nooit.

Hij is de duivel, en in zekere zin de eerste van de demonen. De Catechismus citeert het Vierde Lateraans Concilie: “De duivel en de andere demonen werden weliswaar door God van nature goed geschapen, maar zij zijn door eigen toedoen slecht geworden” (paragraaf 391). “De andere demonen” plaatst Satan in hetzelfde gezelschap als de rest, als hun hoofd. Johannes van Damascus, de oosterse leraar uit de achtste eeuw, spreekt op dezelfde manier over “de duivel en zijn demonen”.

Is hij sterker dan zij? De Schrift noemt hem “de overste van de duivels” (Mattheüs 12:24) en “de overste van de macht van de lucht, de geest die nu werkt in de kinderen van de ongehoorzaamheid” (Efeziërs 2:2). Verder geeft het geen rangen aan onder de demonen. Lijsten van vorsten van de hel met hun eigen zonden en ambten komen uit veel latere boeken, zoals de zeven vorsten van de hel uitlegt.

Katholieke, orthodoxe en gereformeerde leer zeggen allemaal dat zij de engelen zijn die met Satan zijn gevallen. De Schrift spreekt over “de duivel en zijn engelen” (Mattheüs 25:41), en over de draak die “op de aarde geworpen werd, en zijn engelen werden met hem geworpen” (Openbaring 12:9). De Katholieke Kerk leert dit in de woorden van Lateranen IV, hierboven geciteerd. De Orthodoxe Kerk in Amerika zegt dat “samen met de duivel zijn scharen van goddeloze engelachtige machten zijn die in opstand zijn gekomen tegen de goedheid van God”. De Nederlandse Geloofsbelijdenis, een gereformeerd geschrift uit 1561, zegt dat sommige engelen “zijn gevallen uit de uitmuntendheid waarin God hen schiep”, en noemt hen “de duivels en boze geesten”. Hoe en waarom die engelen vielen wordt verteld in hoe en waarom Satan viel.

Sommige vroege christenen antwoordden anders. Zij lazen Genesis 6, waar “de zonen van God de dochters van de mensen zagen dat zij schoon waren” en “Er waren reuzen op de aarde in die dagen” (Genesis 6:2, 4), als het verhaal van waar demonen begonnen. Justinus de Martelaar, schrijvend in het midden van de tweede eeuw, zei dat engelen “geboeid waren door liefde voor vrouwen, en kinderen verwekten die degenen zijn die demonen worden genoemd”. Athenagoras, rond 177, schreef over “de zielen van de reuzen, die de demonen zijn die ronddwalen in de wereld”. De latere leer van de kerken volgde de andere lijn, en de Catechismus spreekt vandaag alleen over gevallen engelen.

In de evangeliën kwellen ze mensen. Een man in de synagoge schreeuwt onder een onreine geest; een ander “had zijn woning tussen de graven” met een legioen van hen (Marcus 5:3). Maria Magdalena was een van de vrouwen “uit wie zeven duivels waren uitgegaan” (Lucas 8:2), en zij stond bij het kruis en kwam als eerste bij het lege graf (Johannes 19:25; 20:1). Petrus, die Jezus’ bediening samenvatte, keek voorbij de demonen naar hun meester: Jezus ging rond “terwijl Hij allen genas die door de duivel overweldigd waren; want God was met Hem” (Handelingen 10:38).

Ze staan ook achter valse aanbidding. Paulus vertelt de Korinthiërs dat wat de heidenen offeren, “zij aan duivels offeren, en niet aan God” (1 Korinthiërs 10:20), en hij waarschuwt dat sommigen “van het geloof zullen afvallen, door acht te slaan op verleidende geesten en leringen van duivels” (1 Timoteüs 4:1). In beide gevallen doen de demonen wat hun meester doet. Ze misleiden en ze trekken aanbidding weg van God.

Elke keer als ze Jezus ontmoeten, verliezen ze. “Met gezag beveelt Hij zelfs de onreine geesten, en zij gehoorzamen Hem”, zegt de menigte in Kapernaüm (Marcus 1:27). Jezus zei wat het betekende: “als Ik door de vinger van God de duivels uitdrijf, dan is het koninkrijk van God ongetwijfeld bij u gekomen” (Lucas 11:20).

Nee. Het kwaad is wat gedaan wordt; de duivel is iemand die het doet. Het verschil is belangrijk telkens wanneer we het Onze Vader bidden, “verlos ons van de boze” (Mattheüs 6:13). De Catechismus zegt dat in dit verzoek “het kwaad geen abstractie is, maar verwijst naar een persoon, Satan, de Boze, de engel die zich tegen God verzet” (paragraaf 2851). De volgende paragraaf citeert de heilige Ambrosius: “Wie zich aan God toevertrouwt, vreest de duivel niet.”

In de Bijbel, ja. In ouder Grieks geschrift, nee. Griekse auteurs gebruikten daimon voor “een god, een godin; een mindere godheid, hetzij goed of slecht,” zoals het lexicon van Thayer het verwoordt. In het Nieuwe Testament betekent het woord altijd een boze geest. Strong’s concordantie spelt het als “dæmon,” en de betekenis in de Schrift is dezelfde.

Christenen beantwoorden dit op verschillende manieren, en met zorg. De Katholieke Kerk beoefent exorcisme, hoewel de Catechismus niet met zoveel woorden zegt of een gedoopte christen bezeten kan zijn. De Catechismus stelt dat een groot exorcisme “alleen door een priester en met toestemming van de bisschop mag worden uitgevoerd,” en voegt daar een duidelijke waarschuwing aan toe: “Ziekte, vooral psychische ziekte, is een heel andere zaak; de behandeling hiervan is de zorg van de medische wetenschap” (paragraaf 1673). Vóór een exorcisme, zo zegt het, moet de Kerk er zeker van zijn dat ze “te maken heeft met de aanwezigheid van de Boze, en niet met een ziekte.”

Sommige evangelicals houden vol dat een gelovige helemaal niet bezeten kan zijn. GotQuestions.org, een evangelische bediening, leert dat een christen vervuld is door de Heilige Geest, en “De Heilige zal geen ruimte delen met de boze.” Het erkent dat gelovigen te maken krijgen met “demonische invloed en onderdrukking,” en baseert zijn antwoord op een vers waar elke christen zich aan kan vasthouden: “Hij die in u is, is groter dan hij die in de wereld is” (1 Johannes 4:4).

Anderen in de bevrijdingsbediening trekken de grens op een andere plek. Derek Prince, een bijbelleraar die meer dan dertig jaar in die bediening werkte, hield niet van de vertaling “demonisch bezeten” en gaf de voorkeur aan “gedemoniseerd,” van daimonizomai. “Mijn antwoord is dat een ware christen niet door de duivel bezeten kan zijn,” leerde hij. “Een ware christen is bezeten door Jezus. Echter, bij veel ware christenen zijn er gebieden waar ze gedemoniseerd zijn, waar ze gekweld en beïnvloed worden door demonen.” GotQuestions is het niet eens met die visie. Beide partijen zijn het erover eens dat een gelovige aan Christus toebehoort.

Als u of iemand van wie u houdt lijdt in geest of lichaam, is een arts een goed eerste aanspreekpunt, en dat geldt ook voor een pastor of priester. De Catechismus zelf verwijst ziekte door naar de medische wetenschap.

Omdat de Schrift ons nooit vraagt om gefascineerd te zijn door demonen, en ons nooit bang voor hen achterlaat. “Bied weerstand aan de duivel en hij zal van u wegvluchten” (Jakobus 4:7). Toen de zeventig terugkwamen van hun missie, waren ze er vol van: “Heere, zelfs de demonen zijn aan ons onderworpen in Uw Naam” (Lukas 10:17). Jezus richtte hun vreugde op iets beters. De demonen kennen zijn naam en beven. Wij kennen zijn naam en worden door hem gekend. “Verheug u echter niet daarover dat de geesten aan u onderworpen zijn, maar verheug u erover dat uw namen geschreven staan in de hemelen” (Lukas 10:20).

---

• Zijn Lucifer en Satan dezelfde?
• Hoe ziet Satan eruit?
• 17 Bijbelverzen over het uitdrijven van demonen
• Wat is geestelijke strijd?
• Hoe de duivel te weerstaan
• Waar woont Satan nu?