Wie was Kaleb in de Bijbel? De spion die de HEER volledig volgde

Kaleb was een van de twaalf spionnen die werden gestuurd om het beloofde land te verkennen, en samen met Jozua de enige die het volk vertelde dat ze het konden innemen. God zei dat hij "een andere geest met zich had en Mij volledig is gevolgd" (Numeri 14:24). Vijfenveertig jaar later, op vijfentachtigjarige leeftijd, vroeg Kaleb om het bergland waar de reuzen woonden.

Dat woord "volledig" blijft de rest van zijn leven bij Kaleb. God zegt het bij Kades. Mozes herhaalt het twee keer voordat Israël de Jordaan oversteekt: Kaleb "heeft de HEER volledig gevolgd" (Numeri 32:12; Deuteronomium 1:36). Kaleb zegt het zelf als oude man: "mijn broeders die met mij mee omhoog gingen, deden het hart van het volk smelten: maar ik heb de HEER, mijn God, volledig gevolgd", en hij herinnert zich de eed die Mozes hem die dag zwoer: "omdat jij de HEER, mijn God, volledig hebt gevolgd" (Jozua 14:8-9). En het boek Jozua schrijft het over zijn land als een eigendomsbewijs: Hebron werd het zijne "omdat hij de HEER, de God van Israël, volledig had gevolgd" (Jozua 14:14). Zes keer zegt de Schrift het over hem. Het is het kortste ware verslag van een lang leven.

Vanuit de woestijn van Paran stuurde Mozes één man uit elke stam, "ieder van hen een overste" (Numeri 13:2). Voor Juda stuurde hij "Kaleb, de zoon van Jefunne" (Numeri 13:6), en voor Efraïm een man genaamd Hosea, die Mozes hernoemde tot Jozua, de Joshua die op een dag Israël zou binnenleiden. Het was "de tijd van de eerste rijpe druiven" (Numeri 13:20). Ze trokken tot aan Hebron, waar ze drie zonen van Enak zagen, "Ahiman, Sesai en Talmai" (Numeri 13:22). Bij het dal Eskol sneden ze een enkele tros druiven af die zo zwaar was dat "ze die met zijn tweeën aan een draagstok droegen" (Numeri 13:23).

Na veertig dagen kwamen ze terug in Kades en toonden de vruchten. Ieder van hen was het eens over het land: "het vloeit werkelijk van melk en honing; en dit is de vrucht ervan" (Numeri 13:27). Toen kwam het woord dat de dag veranderde. "Maar het volk dat in het land woont, is sterk, en de steden zijn versterkt en zeer groot" (Numeri 13:28).

Kaleb nam het woord. Hij "stelde het volk gerust voor Mozes en zei: Laten wij direct optrekken en het in bezit nemen; want wij zijn zeer wel in staat om het te overwinnen" (Numeri 13:30). De anderen antwoordden hem: "Wij zijn niet in staat om tegen het volk op te trekken; want zij zijn sterker dan wij" (Numeri 13:31). Ze noemden het "een land dat zijn inwoners verslindt", en ze zeiden over de reuzen: "wij waren in onze eigen ogen als sprinkhanen, en zo waren wij ook in hun ogen" (Numeri 13:32-33).

Twaalf mannen zagen dezelfde druiven, dezelfde muren en dezelfde reuzen. Slechts één van hen stond die dag op en zei dat Israël kon gaan.

Het volk "huilde die nacht" (Numeri 14:1), en tegen de ochtend zeiden ze tegen elkaar: "Laten wij een aanvoerder aanstellen en laten wij terugkeren naar Egypte" (Numeri 14:4). Jozua en Kaleb scheurden hun kleren en smeekten hen: "Het land waar wij doorheen trokken om het te verkennen, is een buitengewoon goed land. Als de HEER welgevallen in ons heeft, dan zal Hij ons in dit land brengen en het ons geven" (Numeri 14:7-8). En toen de zin die elke bange gelovige kan meedragen: "wees niet bang voor het volk van het land; want zij zijn brood voor ons: hun bescherming is van hen geweken, en de HEER is met ons: wees niet bang voor hen" (Numeri 14:9).

Het antwoord was stenen. "De hele gemeenschap zei dat men hen met stenen moest stenigen. En de heerlijkheid van de HEER verscheen in de tent van de samenkomst voor alle kinderen van Israël" (Numeri 14:10). God greep in voordat er een hand werd opgeheven.

De tien "die het slechte bericht over het land hadden verspreid, stierven door de plaag voor de HEER. Maar Jozua, de zoon van Nun, en Kaleb, de zoon van Jefunne, die tot de mannen behoorden die het land waren gaan verkennen, bleven in leven" (Numeri 14:37-38).

De hele generatie droeg de kosten. Iedereen die geteld was "van twintig jaar en ouder" zou sterven in de woestijn, en Israël zou één jaar dwalen voor elke dag dat de spionnen het land hadden belopen: "veertig dagen, elke dag voor een jaar, zult u uw ongerechtigheden dragen, veertig jaar lang" (Numeri 14:29, 34). De kinderen waarvoor hun ouders bang waren geweest, waren degenen die God binnenbracht (Numeri 14:31). Toen Mozes Israël opnieuw telde op de vlakten van Moab, "was er geen man van hen over, behalve Kaleb, de zoon van Jefunne, en Jozua, de zoon van Nun" (Numeri 26:65).

De eerste telling in de woestijn had 603.550 mannen geteld die in staat waren om ten strijde te trekken (Numeri 1:46). Kalebs stam was de grootste van hen, 74.600 mannen, met Dan daarnaast met 62.700 (Numeri 1:27, 39). Van al die mannen liepen er twee het land binnen. Hebreeën trekt de les uit degenen die vielen: "zij konden niet binnengaan vanwege ongeloof" (Hebreeën 3:19). Mozes zelf ging ook niet binnen om een andere reden.

Hij was veertig toen Mozes hem uitzond en vijfentachtig toen hij bij Jozua in Gilgal kwam. Hij vertelt ons zelf beide getallen: “Ik was veertig jaar oud toen Mozes, de dienaar van de HEERE, mij vanuit Kades-Barnea uitzond om het land te verkennen,” en “de HEERE heeft mij in leven gehouden, zoals Hij gesproken heeft, deze vijfenveertig jaar... en zie, ik ben heden vijfentachtig jaar oud” (Jozua 14:7, 10).

Daarna vroeg hij om het moeilijkste terrein in Kanaän. “Ik ben nog even sterk als op de dag dat Mozes mij uitzond,” zei hij. “Geef mij dan nu dit gebergte, waarover de HEERE op die dag gesproken heeft; want u hoorde op die dag dat de Enakieten daar waren, en dat de steden groot en versterkt waren: als de HEERE met mij zal zijn, dan zal ik in staat zijn hen te verdrijven” (Jozua 14:11-12). Het was de plek die een heel volk angst had ingeboezemd. Kaleb wilde het hebben.

Jozua zegende hem en gaf hem Hebron (Jozua 14:13). “En Kaleb verdreef vandaar de drie zonen van Enak: Sesai, Ahiman en Talmai” (Jozua 15:14), dezelfde drie mannen die de verkenners daar vijfenveertig jaar eerder hadden gezien. Richteren beschrijft dezelfde overwinning als het werk van Juda, de stam van Kaleb (Richteren 1:10). De stad Hebron zelf werd later aan de priesters gegeven, “maar de velden van de stad en de dorpen ervan gaven zij aan Kaleb, de zoon van Jefunne, als zijn bezit” (Jozua 21:12). Hij was ook een van de mannen die werden aangewezen om het land onder de stammen te verdelen (Numeri 34:19).

Toen Kaleb optrok tegen de stad Debir, waarvan de oude naam Kirjath-Sefer was (Jozua 15:15), beloofde hij: “Wie Kirjath-Sefer verslaat en inneemt, aan hem zal ik mijn dochter Achsa tot vrouw geven” (Jozua 15:16). De man die het innam was “Othniël, de zoon van Kenaz, de jongere broer van Kaleb” (Richteren 1:13). Het Hebreeuws kan gelezen worden als betrekking hebbend op Othniël of op zijn vader Kenaz, en het Hebreeuwse lexicon van Brown, Driver en Briggs leest het als betrekking hebbend op Kenaz, wat Othniël tot Kalebs neef zou maken. Othniël werd de eerste bevrijder die in het boek Richteren wordt genoemd, en onder hem “had het land veertig jaar rust” (Richteren 3:9-11).

Achsa’s eigen moment is klein en lieflijk. Kaleb had haar land gegeven in het droge zuiden. “Zij gleed van de ezel af; en Kaleb zei tegen haar: Wat wil je?” Zij antwoordde: “Geef mij een zegen; want u hebt mij een land in het zuiden gegeven; geef mij ook waterbronnen. En hij gaf haar de bovenste bronnen en de onderste bronnen” (Jozua 15:18-19). Ze vroeg op eenvoudige wijze om wat de gift nodig had, en haar vader gaf beide.

Hij behoorde tot Juda, maar zijn familie kwam mogelijk van buiten Israël. Drie keer noemt de Schrift hem “Kaleb, de zoon van Jefunne, de Keneziet” (Numeri 32:12; Jozua 14:6, 14). De Kenezieten verschijnen in Gods belofte aan Abram als een van de volken die al in het land woonden (Genesis 15:19), en een man genaamd Kenaz is een kleinzoon van Ezau (Genesis 36:11). De Catholic Encyclopedia van 1908 concludeert dat Kaleb “niet van geboorte een Israëliet lijkt te zijn geweest, maar een lid van het Uitverkoren Volk is geworden door adoptie in de stam Juda.”

Wat de weg van zijn familie ook was, de Schrift behandelt hem nooit als een gast. Hij is de man van Juda onder de verkenners (Numeri 13:6), zijn zonen staan in de geslachtslijst van Juda (1 Kronieken 4:15), en God noemt hem “mijn dienaar Kaleb” (Numeri 14:24). De man wiens familie ooit vreemdelingen voor de belofte kan zijn geweest, was een van de slechts twee van zijn generatie die deze ontvingen.

In het Hebreeuws is de naam Kalev, en het wordt gespeld als kelev, het gewone woord voor een hond. Strong’s concordantie zegt dat de naam “misschien een vorm van keleb is,” of anders afkomstig is “van dezelfde wortel in de zin van krachtig,” dus het is niet zeker. De Catholic Encyclopedia waarschuwt ervoor om er niet te veel op te bouwen: de theorie dat de naam een clan met een hond als embleem markeert, berust op “de twijfelachtige etymologische verbinding van Kaleb met Kéléb.” U kunt ook lezen dat Kaleb “heel hart” betekent, van kol en lev. Het is een prettige gedachte, maar de standaard Hebreeuwse woordenboeken geven dit niet. De eigen beschrijving van de Bijbel van hem, “volkomen gevolgd,” heeft de naam niet nodig om dit over te brengen.

Andere mannen in de Schrift dragen de naam. De Kroniekschrijver noemt een Kaleb, zoon van Hezron, in de stamboom van Juda (1 Kronieken 2:18). “Velen identificeren deze Kaleb met de zoon van Jefunne,” merkt de Catholic Encyclopedia op, omdat beiden een dochter genaamd Achsa hadden, hoewel de encyclopedie zelf eraan twijfelt. Het merkt ook een derde Kaleb op in 1 Kronieken 4:11, waar het Hebreeuws het spelt als Kelub. Kalebs eigen clan leefde voort in het zuiden. Nabal, de echtgenoot van Abigaïl, “was uit het huis van Kaleb” (1 Samuël 25:3), en een deel van de Negeb, het droge zuidelijke land van Juda, werd in Davids tijd nog steeds “het zuiden van Kaleb” genoemd (1 Samuël 30:14).

Sirach en 1 Makkabeeën, boeken die de Katholieke en Orthodoxe Kerken als Schrift aanvaarden, prijzen hem beiden. Protestantse Bijbels laten ze weg of drukken ze apart af als de Apocriefen; de Orthodoxe Kerk in Amerika noemt ze de “langere canon” en zegt dat ze “door het orthodoxe christendom als canonieke schriftuur worden aanvaard.” Sirach herinnert eraan dat Jozua en Kaleb “werden gered uit het gevaar uit het aantal van zeshonderdduizend mannen te voet,” en voegt eraan toe: “de Heer gaf ook kracht aan Kaleb, en zijn kracht bleef zelfs tot op zijn hoge ouderdom, zodat hij optrok naar de hoge plaatsen van het land” (Sirach 46:10-11, Douay-Rheims). Op zijn sterfbed noemt de priester Mattathias hem onder de getrouwen die zijn zonen moeten gedenken: “Kaleb, omdat hij getuigenis aflegde voor de gemeente, ontving een erfdeel” (1 Makkabeeën 2:56).

Kaleb kreeg zijn beloning niet vroeg, en hij kreeg geen gemakkelijke. Hij wachtte vijfenveertig jaar tussen mensen die hem wilden stenigen, en vroeg daarna om de heuvel van de reuzen. Ons wordt niet beloofd dat onze reuzen zullen verdwijnen. Ons wordt beloofd wat Kaleb werd beloofd: de HEERE met ons, en kracht voor elke dag die Hij geeft. Aan het einde van zijn hoofdstuk legt het boek Jozua één rustige regel neer: “En het land had rust van de oorlog” (Jozua 14:15).

---

• Feiten & Statistieken over Jozua in de bijbel
• Wat betekent “Een land vloeiende van melk en honing”? Gods belofte van Kanaän
• Waarom mocht Mozes het Beloofde Land niet binnengaan?
• Zijn Jezus en Jozua dezelfde naam? Ja, Yehoshua in het Hebreeuws
• 20 Bijbelverzen over mentorschap, van Mozes en Jozua tot Paulus en Timotheüs