Zijn Jehova's getuigen en mormonen hetzelfde? Hoe de twee religies verschillen

Denominaties vergelekenBekijk alle 113 artikelen in deze reeks

Jehovah’s getuigen en mormonen zijn niet hetzelfde: het zijn twee afzonderlijke religies, zonder enige historische link tussen hen. Mormonen, of heiligen der laatste dagen, behoren tot De Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen, die Joseph Smith in 1830 in New York organiseerde. Jehovah’s getuigen zijn voortgekomen uit een bijbelklas die Charles Taze Russell in 1870 nabij Pittsburgh begon.

Het is begrijpelijk waarom mensen ze verwarren. Beide ontstonden in het 19e-eeuwse Amerika, beide verwerpen de Drie-eenheid en beide vragen hun leden om hun tijd te besteden aan georganiseerd zendingswerk. Toch verschillen ze op bijna elk ander punt van mening: welke boeken Schriftuur zijn, wat er na de dood gebeurt, hoe de hemel eruitziet en, het meest fundamenteel, wie Jezus is.

	Jehovah’s getuigen	Heiligen der Laatste Dagen (Mormonen)
begon	1870, een bijbelklas geleid door Charles Taze Russell nabij Pittsburgh, Pennsylvania; in 1931 Jehovah's getuigen genoemd	1820, Joseph Smiths eerste visioen in het westen van New York; kerk georganiseerd op 6 april 1830
Hoofdkantoor	Warwick, New York	Salt Lake City, Utah
size	9.205.326 Getuigen die prediken (2025), met 20.635.015 aanwezigen bij de jaarlijkse Gedachtenisviering	17.887.212 leden in de kerkregisters (eind 2025)
God	Eén God, de Vader, wiens naam Jehovah is; geen Drie-eenheid	De Godheid: Vader, Zoon en Heilige Geest zijn drie afzonderlijke wezens, één in doel
Jezus	Zoon van God en Heiland, Gods eerste schepping, de aartsengel Michaël; niet de Almachtige God en wordt niet aanbeden	Zoon van God en Heiland, de Jehovah van het Oude Testament, de Eerstgeborene van de Vader; heeft een opgestaan lichaam van vlees en beenderen
Heilige Geest	Gods werkzame kracht, geen persoon	De Heilige Geest, een persoon zonder fysiek lichaam
Schrift	Alleen de 66 boeken van de Bijbel; de Nieuwe-Wereldvertaling heeft de voorkeur	De Bijbel “voor zover die correct vertaald is”, plus het Boek van Mormon, de Leer en Verbonden en de Parel van Grote Waarde; de King James Version in het Engels
Leiderschap	Het Besturend Lichaam; onbetaalde ouderlingen in elke gemeente	Het Eerste Presidium en het Quorum der Twaalf Apostelen; de kerkpresident wordt beschouwd als een profeet
Redding	Door Jezus’ loskoopoffer; geloof, een veranderd leven en de doop	Door de verzoening van Christus; geloof, bekering, de doop, de gave van de Heilige Geest en tempelverordeningen
Bij het sterven	De persoon houdt op te bestaan tot de opstanding	De geest leeft voort in een geestenwereld tot de opstanding
Laatste hoop	144.000 regeren met Christus in de hemel; alle andere getrouwen leven voor eeuwig op een paradijselijke aarde	Drie heerlijkheidskoninkrijken; het hoogste, het celestiale koninkrijk, is bij God de Vader
Hel	Geen vurige hel; de onboetvaardigen worden voor eeuwig vernietigd	Geestengevangenis, die kan eindigen; eeuwige straf alleen voor de duivel, zijn engelen en de “zonen van het verderf”
Feestdagen	Alleen de jaarlijkse Gedachtenisviering van Christus’ dood; geen Kerstmis, Pasen of verjaardagen	Kerstmis en Pasen
Onderscheidende regels	Geen bloedtransfusies; geen deelname aan oorlog; geen tienden	Geen alcohol, tabak, thee of koffie; een tiende van het inkomen

De twee ledentallen worden niet op dezelfde manier geteld. De Getuigen tellen alleen mensen die prediken en daar verslag van uitbrengen, terwijl het cijfer van de heiligen der laatste dagen iedereen telt die in de ledenregisters van de kerk staat.

De twee bewegingen ontstonden veertig jaar na elkaar in verschillende staten, en geen van beide kwam voort uit de andere.

Het verhaal van de heiligen der laatste dagen begint in het westen van New York. Joseph Smith schreef dat hij “vroeg in de lente van achttienhonderd twintig” de bossen in ging om te bidden en “twee Personen” zag, God de Vader en Jezus Christus. Hij zei dat een engel genaamd Moroni hem later vertelde over een boek “geschreven op gouden platen, dat verslag geeft van de vroegere bewoners van dit continent.” Smith publiceerde het als het Boek van Mormon in 1830, en hij organiseerde de kerk op 6 april van dat jaar. “Mormoon” is een bijnaam die is ontleend aan dat boek, en de kerk vraagt mensen om de volledige naam te gebruiken, of “heiligen der laatste dagen” voor haar leden, en niet “mormonen” of “LDS”.

Jehovah’s getuigen traceren hun moderne begin tot 1870, toen Charles Taze Russell en een paar vrienden in Pittsburgh en Allegheny een klas vormden om de Bijbel te bestuderen. Russell was geïnspireerd door een tweede-adventistische prediker, Jonas Wendell, en in juli 1879 begon hij met het publiceren van Zion’s Watch Tower, het tijdschrift dat nu De Wachttoren. Zijn volgelingen stonden bekend als Bijbelonderzoekers tot 1931, toen ze de naam Jehovah’s getuigen aannamen. Toch noemen Getuigen Russell niet hun stichter, en hun officiële website legt uit waarom: “Aangezien Jezus de Stichter van het christendom is, beschouwen wij hem als de stichter van onze organisatie.”

Jehovah’s Getuigen aanbidden “de ene ware en Almachtige God, de Schepper, wiens naam Jehovah is.” Zij houden vast aan het idee dat de Vader alleen de Almachtige God is, en zij zeggen dat “er geen schriftuurlijke basis is voor de leer van de Drie-eenheid.”

Heiligen der laatste dagen geloven in drie goddelijke wezens, die zij de Godheid noemen. Hun eerste Geloofsartikel luidt: “Wij geloven in God, de eeuwige Vader, en in zijn Zoon, Jezus Christus, en in de Heilige Geest.” Zij onderwijzen dat de drie afzonderlijke wezens zijn die “één zijn in doel en leer.” Een openbaring opgetekend in de Leer en Verbonden zegt: “De Vader heeft een lichaam van vlees en beenderen, zo tastbaar als dat van de mens; de Zoon evenzo; maar de Heilige Geest heeft geen lichaam van vlees en beenderen, maar is een persoon van geest” (L&V 130:22). De kerk onderwijst ook dat ieder mens een geestelijk kind is van “hemelse ouders, een hemelse Vader en een hemelse Moeder.” Heiligen der laatste dagen bidden tot de Vader in de naam van Jezus Christus en bidden niet tot de hemelse Moeder.

Beide groepen verwerpen dus de Drie-eenheid, maar vanuit tegengestelde richtingen. Getuigen zeggen dat alleen de Vader de Almachtige God is, waarbij de Zoon een geschapen wezen is en de heilige geest een kracht. Heiligen der laatste dagen zeggen dat de Vader, de Zoon en de Heilige Geest allemaal goddelijk zijn, maar drie afzonderlijke wezens zijn.

Getuigen eren Jezus als “onze Redder en als de Zoon van God”, maar zij geloven dat “Jezus niet de Almachtige God is”. Zij onderwijzen dat hij “Gods eerste schepping was en de enige die rechtstreeks door hem werd geschapen”, en zij lezen Kolossenzen 1:15, “de eerstgeborene van elke schepping”, in die zin. Zij onderwijzen ook dat Michaël de aartsengel “klaarblijkelijk een naam is die aan Jezus werd gegeven voor en na zijn leven op aarde”. Hun redenering begint bij 1 Tessalonicenzen 4:16, waarin staat dat de Heer zal neerdalen “met de stem van de aartsengel”. Getuigen bidden in Jezus’ naam, maar zij schrijven: “wij aanbidden Jezus niet, aangezien wij niet geloven dat hij de Almachtige God is.”

U kunt die visie zien in hun vertaling van Johannes 1:1. Waar de King James Version leest: “In het begin was het Woord, en het Woord was bij God, en het Woord was God”, eindigt de Nieuwe-Wereldvertaling, uitgegeven door de Getuigen, het vers met “en het Woord was een god”.

Heiligen der laatste dagen aanbidden Jezus Christus als Heer en Verlosser. “De levende Christus”, een verklaring die in 2000 door het Eerste Presidium en het Quorum der Twaalf Apostelen van de kerk werd uitgegeven, noemt hem “de grote Jehovah van het Oude Testament, de Messias van het Nieuwe” en zegt dat “Hij onder leiding van Zijn Vader de schepper van de aarde was”. Het noemt hem ook “de Eerstgeborene van de Vader, de Eniggeboren Zoon in het vlees”. De twee geloofsovertuigingen geven de naam Jehovah dus aan verschillende personen: Getuigen gebruiken deze alleen voor de Vader, en heiligen der laatste dagen gebruiken deze voor Jezus vóór zijn geboorte.

Getuigen definiëren de heilige geest als “Gods werkzame kracht, zijn actieve kracht”, en ze voeren aan dat de Bijbel het Gods “handen” of “vingers” noemt, wat aantoont “dat de heilige geest geen persoon is”. Heiligen der laatste dagen geloven dat de Heilige Geest een persoon is, het derde lid van de Godheid, een “persoon van geest” zonder fysiek lichaam.

Jehovah’s Getuigen baseren hun overtuigingen “op alle 66” boeken van de Bijbel en voegen daar geen andere geschriften aan toe. Zij geven de voorkeur aan hun eigen Nieuwe-Wereldvertaling, die de naam Jehovah terugplaatst, zeggen zij, “op de duizenden plaatsen waar deze in de oorspronkelijke tekst stond”. Het comité dat deze heeft geproduceerd, is anoniem gebleven. De leiding voor Getuigen wereldwijd komt van het Besturend Lichaam, “een kleine groep rijpe christenen die op ons wereldhoofdkwartier dienen”.

Heiligen der laatste dagen aanvaarden vier boeken met geschriften, en hun achtste Geloofsartikel noemt de eerste twee: “Wij geloven dat de Bijbel het woord van God is voor zover die juist vertaald is; wij geloven ook dat het Boek van Mormon het woord van God is.” De Leer en Verbonden verzamelt openbaringen, waarvan de meeste via Joseph Smith zijn ontvangen, en de Parel van grote waarde bevat andere geschriften van hem, waaronder zijn verslag van het Eerste Visioen en de Geloofsartikelen. Het negende Geloofsartikel voegt eraan toe dat God “nog vele grote en belangrijke dingen zal openbaren”, dus de kerk gelooft dat openbaring vandaag de dag voortduurt via haar profeten. De King James Version is haar officiële Engelse Bijbel.

Beide groepen onderwijzen dat redding door Jezus komt en gehoorzaamheid vereist, maar zij beschrijven de stappen op verschillende manieren.

Getuigen onderwijzen dat “bevrijding van zonde en dood mogelijk is door het loskoopoffer van Jezus”. Om daarvan te profiteren, “moeten mensen niet alleen geloof oefenen in Jezus, maar ook hun levenswandel veranderen en zich laten dopen”. Zij voegen eraan toe dat iemands werken bewijzen dat het geloof levend is, maar dat redding “niet verdiend kan worden” en komt door “de onverdiende goedheid van God”.

Heiligen der laatste dagen noemen vier eerste stappen in hun vierde Geloofsartikel: geloof in Jezus Christus, bekering, “doop door onderdompeling tot vergeving van zonden” en de handoplegging “voor de gave van de Heilige Geest”. Het Boek van Mormon brengt genade en inspanning samen: “want door genade worden wij behouden, na alles wat wij kunnen doen” (2 Nephi 25:23). Voorbij die eerste stappen liggen de verordeningen van de tempel, en de kerk leert dat het huwelijk in de tempel “een vereiste is om de hoogste graad van celestiale heerlijkheid te verkrijgen”, wat heiligen der laatste dagen verhoging noemen.

Getuigen onderwijzen dat “mensen die sterven ophouden te bestaan” en “niet lijden in een vurige hel van pijniging”. Zij citeren Prediker 9:5: “de doden weten niets”. Hun hoop ligt in een opstanding, waarin God “miljarden uit de dood zal terugbrengen”. Een beperkt aantal, 144.000, zal worden opgewekt “tot leven in de hemel om met Jezus te regeren” (Openbaring 7:4 en 14:1 geven het aantal). De rest van de gelovigen zal voor eeuwig leven “in een aards paradijs”. Degenen die weigeren Gods wegen te leren nadat zij zijn opgewekt, “zullen voor eeuwig worden vernietigd zonder hoop op een opstanding”.

Heiligen der Laatste Dagen onderwijzen dat de geest na de dood voortleeft. De rechtvaardigen wachten op de opstanding in het “paradijs”, en degenen “die het evangelie niet kenden of die goddeloos waren” wachten in de “geestengevangenis”, waar zij het evangelie nog steeds kunnen aanvaarden. Kerkleden worden in tempels gedoopt namens de doden, een praktijk die de kerk verbindt met 1 Korintiërs 15:29: “wat zullen zij anders doen die zich voor de doden laten dopen”. De kerk zegt dat een plaatsvervangende doop alleen effect heeft als de overledene deze aanvaardt.

Na de opstanding en het oordeel verwachten Heiligen der Laatste Dagen drie koninkrijken van heerlijkheid, die zij vergelijken met de woorden van Paulus over “één heerlijkheid van de zon, en een andere heerlijkheid van de maan, en een andere heerlijkheid van de sterren” (1 Korintiërs 15:41). Het celestiale koninkrijk is bij God de Vader en Christus. Het terrestriale koninkrijk is voor eervolle mensen die “de tegenwoordigheid van de Zoon ontvangen, maar niet de volheid van de Vader”. Het telestiale koninkrijk is voor degenen die “het evangelie van Christus niet hebben ontvangen”, nadat zij zijn verlost uit de geestengevangenis. Alleen de “zonen van het verderf”, die “de Zoon verloochenen nadat de Vader Hem heeft geopenbaard”, gaan naar de “eeuwige straf” met de duivel (L&V 76:43–44).

Getuigen komen twee keer per week samen in Koninkrijkszalen. Hun bijeenkomsten zijn openbaar en “er worden nooit collectes gehouden”. Gemeenten worden geleid door ouderlingen die “geen geestelijke klasse vormen” en onbetaald zijn, en Getuigen doen niet aan tienden. Zij houden één religieuze viering per jaar, de Gedachtenisviering van Christus’ dood. Zij vieren geen Kerstmis of Pasen, waarvan zij zeggen dat deze “geworteld zijn in de aanbidding van andere goden dan Jehovah”, of verjaardagen. Zij weigeren bloedtransfusies, onder verwijzing naar het gebod om “zich te onthouden van bloed” in Handelingen 15, en zij nemen niet deel aan oorlog. Een Getuige die een ernstige zonde blijft begaan en geen berouw toont, wordt “uit de gemeente verwijderd”, wat Getuigen voorheen uitsluiting noemden. Andere Getuigen stoppen dan met het omgaan met die persoon, hoewel het gezinsleven in hetzelfde huishouden doorgaat.

Heiligen der Laatste Dagen komen elke zondag samen voor de avondmaalsdienst, waar zij brood en water nemen ter herinnering aan Christus. Tempels worden gebruikt voor dopen voor de doden, huwelijken en andere verordeningen. Leden geven een tiende van hun inkomen en houden zich aan het Woord van Wijsheid, dat alcohol, tabak, thee en koffie verbiedt. De kerk viert Kerstmis en Pasen. Jonge mannen die voltijds op zending gaan, dienen meestal 24 maanden, en jonge vrouwen 18 maanden.

Bovenal verschillen ze van het reguliere christendom wat betreft de Drie-eenheid zoals de Geloofsbelijdenis van Nicea die stelt. Die geloofsbelijdenis, die katholieke, orthodoxe en de meeste protestantse kerken aanvaarden, zegt dat de Zoon “geboren, niet gemaakt; één in wezen met de Vader” is, en dat de Heilige Geest “met de Vader en de Zoon samen wordt aanbeden en verheerlijkt”. Getuigen verwerpen die leer omdat ze geloven dat de Zoon geschapen is, en heiligen der laatste dagen verwerpen deze omdat ze geloven dat de Vader, de Zoon en de Heilige Geest afzonderlijke wezens zijn. Joseph Smith schreef dat hem in het Eerste Visioen werd verteld dat de geloofsbelijdenissen van de kerken “een gruwel in zijn ogen” waren.

Wat betreft de Schrift: protestantse Bijbels hebben 66 boeken en katholieke Bijbels 73, maar geen enkele reguliere kerk voegt moderne openbaring toe aan de Bijbel. Getuigen gebruiken de protestantse 66 boeken, terwijl heiligen der laatste dagen drie boeken met geschriften toevoegen.

Wat betreft wat er na de dood volgt, leert de Katholieke Kerk dat ieder mens na de dood een oordeel ontvangt “in zijn onsterfelijke ziel”, wat leidt naar de hemel, “onmiddellijk of na een passende loutering”, of naar de hel. De Westminster Confessie, een gereformeerde protestantse standaard, zegt dat de goddelozen “in eeuwige kwellingen zullen worden geworpen”. Getuigen ontkennen dat de ziel de dood overleeft en dat iemand voor eeuwig lijdt. Heiligen der laatste dagen geloven dat de geest overleeft, maar ze reserveren eeuwige straf voor de zonen van het verderf.

Beide groepen noemen zichzelf christenen: op de vraag of ze dat zijn, antwoorden de Getuigen “Ja”, en de heiligen der laatste dagen antwoorden “Ja! Absoluut.” Toch aanvaardt geen van beide groepen de Geloofsbelijdenis van Nicea, de historische verklaring van de Drie-eenheid. In 2001 oordeelde de Congregatie voor de Geloofsleer van de Katholieke Kerk dat de doop verricht door De Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen niet geldig is.

Beide noemen Jezus de Zoon van God en de Heiland, en beide sturen hun leden eropuit om over Hem te spreken. Waar ze uiteengaan, van elkaar en van de kerken van de geloofsbelijdenis van Nicea, is in het antwoord dat ieder geeft op de vraag die Jezus aan zijn eigen discipelen stelde: “Maar gij, wie zegt gij dat Ik ben?” (Mattheüs 16:15, NBG51).

---

• Waar Jehovah’s Getuigen vandaan komen
• Wat Jehovah’s Getuigen geloven over Jezus
• Vergelijking van de overtuigingen van Heiligen der Laatste Dagen en reguliere christenen
• Wat Heiligen der Laatste Dagen geloven over Jezus Christus

Meer uit deze reeksDenominaties vergelekenBekijk alle 113 artikelen