Wie was Lazarus in de Bijbel?

In het uitgestrekte web van de Heilige Schrift echoën bepaalde namen met een bijzondere kracht, die door de eeuwen heen resoneren met boodschappen van hoop, waarschuwing en goddelijke liefde. De naam Lazarus is zo'n naam. Afgeleid van het Hebreeuwse Eleazar, draagt het een belofte in zich: “God heeft geholpen”.¹ Deze naam komt in het Nieuwe Testament voor in twee afzonderlijke en krachtige verhalen, die beide het krachtige hart van God onthullen en tijdloze lessen bieden voor onze eigen geloofswandel.

De ene Lazarus is een arme bedelaar wiens verhaal ons begrip van rechtvaardigheid en eeuwigheid uitdaagt. De andere is een geliefde wiens wonderbaarlijke terugkeer uit het graf een van de meest adembenemende vertoningen van Christus' goddelijke macht is. Voor velen kunnen deze twee figuren verwarrend zijn. Toch kunnen we, door hun verhalen afzonderlijk en samen te verkennen, de details ontrafelen, het diepe mededogen van Jezus ontdekken en ons eigen geloof versterkt zien door de waarheid dat God in onze diepste nood onze hulp is. Ga met ons mee op een reis om te ontdekken wie Lazarus was en wat zijn verhalen vandaag voor ons betekenen.

Een van de meest gestelde vragen bij het bestuderen van de evangeliën is of de Lazarus uit de gelijkenis van Jezus en de Lazarus die uit de dood werd opgewekt dezelfde persoon zijn. Het antwoord is duidelijk: het Nieuwe Testament spreekt over twee verschillende mannen genaamd Lazarus.⁴ Het begrijpen van het onderscheid tussen hen is de eerste stap naar het ontsluiten van de unieke geestelijke schatten die elk verhaal bevat.

De eerste Lazarus is een centraal personage in een krachtig onderwijs van Jezus, opgetekend in het Evangelie van Lucas. Deze Lazarus is een wanhopig arme bedelaar, wiens leven van lijden op aarde wordt afgezet tegen dat van een rijke man.⁴ Of dit een gelijkenis is (een fictief onderwijsverhaal) of dat Jezus een ware gebeurtenis vertelt, wordt door geleerden bediscussieerd, maar het primaire doel is om krachtige waarheden te onderwijzen over het hiernamaals en onze verantwoordelijkheid tegenover de armen.⁴

De tweede, en bekendere, Lazarus is Lazarus van Bethanië. Zijn verhaal, dat alleen in het Evangelie van Johannes staat, is een historisch verslag van een echt persoon die een dierbare vriend van Jezus was en de broer van twee andere bekende figuren, Maria en Martha.¹ Deze Lazarus was geen bedelaar; hij en zijn zussen hadden een huis in Bethanië waar ze Jezus ontvingen.⁵ Zijn verhaal is geen gelijkenis, maar het verslag van een van Jezus' meest verbazingwekkende wonderen: opgewekt worden uit de dood na vier dagen in een graf.¹²

Hoewel hun omstandigheden enorm verschilden, zijn hun verhalen met elkaar verweven in het grote narratief van de Schrift, en bieden ze complementaire lessen over geloof, mededogen en het leven dat ons na de dood wacht.

De twee Lazarussen: een vergelijking

Om de verschillen te verduidelijken, biedt de volgende tabel een eenvoudige vergelijking van deze twee belangrijke bijbelse figuren.

Kenmerk	Lazarus de bedelaar	Lazarus van Bethanië
Verschijning in het Evangelie	Lucas 16:19–31 4	Johannes 11:1–44, Johannes 12:1-17 4
Aard van het verslag	Personage in een gelijkenis (of waargebeurd verhaal) verteld door Jezus 4	Historisch persoon, vriend van Jezus 4
Sociale & fysieke toestand	Een arme bedelaar, bedekt met zweren 4	Broer van Maria & Martha; had een huis; geliefd door Jezus 5
Belangrijkste gebeurtenis	Stierf en werd naar “de schoot van Abraham” gedragen voor eeuwige troost 4	Stierf, werd vier dagen begraven en werd opgewekt door Jezus 4
Belangrijkste les	Onderwijst over eeuwige bestemmingen, mededogen voor de armen en de gevolgen van aardse keuzes 9	Toont Jezus' macht over de dood aan en vooruitwijst naar Zijn eigen opstanding 16

In het Evangelie naar Lucas vertelt Jezus een verhaal dat zowel beklijvend als zeer leerzaam is. Het is een verhaal over twee mannen, twee levens en twee eeuwige bestemmingen, te vinden in Lucas 16:19–31.

Het verhaal begint met het schetsen van een beeld van extreem contrast. Er was een rijke man, wiens naam we nooit te horen krijgen, die een leven van onvoorstelbare luxe leidde. Hij “kleedde zich in purper en fijn linnen en leefde elke dag in weelde”.⁷ Purperen kleurstof was ongelooflijk duur, een kleur die gereserveerd was voor royalty's en de zeer rijken, wat zijn status en rijkdom aangaf. Zijn leven was een dagelijkse viering van aards genot.

Bij de poort van het prachtige huis van deze man lag een bedelaar genaamd Lazarus. Zijn toestand was het tegenovergestelde van die van de rijke man. Hij was “bedekt met zweren” en wanhopig arm, verlangend naar zelfs de kruimels die van de tafel van de rijke man vielen.⁹ In een aangrijpend detail merkt de tekst op dat “zelfs de honden kwamen en zijn zweren likten”.⁵ In die cultuur werd hondenspeeksel soms als therapeutisch beschouwd, wat betekent dat deze zwerfdieren meer mededogen toonden aan Lazarus dan de rijke man die slechts enkele meters verderop woonde.⁵

Na verloop van tijd, zoals voor alle mensen, kwam de dood voor beide mannen. En hier neemt het verhaal een dramatische wending. Hun aardse omstandigheden worden volledig en eeuwig omgekeerd. De bedelaar Lazarus stierf en “werd door de engelen naar de schoot van Abraham gedragen”.⁴ Deze uitdrukking, “de schoot van Abraham”, roept een beeld op van eer, troost en intieme gemeenschap tijdens het hemelse banket.⁸ De rijke man stierf ook en werd begraven. Maar zijn ervaring was er een van afschuw. Hij bevond zich in Hades, een plaats van bewuste “pijn in dit vuur”.⁴

Vanuit zijn plaats van kwelling keek de rijke man omhoog en zag Abraham in de verte, met Lazarus getroost aan zijn zijde. In wanhoop riep hij: “Vader Abraham, heb medelijden met mij en stuur Lazarus om het topje van zijn vinger in water te dopen en mijn tong te verkoelen”.¹³ Zijn verzoek werd afgewezen. Abraham legde uit dat er een “grote kloof” tussen hen was vastgesteld, een onoverbrugbare barrière die hun eeuwige lot bezegelde.⁷ Hun bestemmingen waren nu definitief.

De rijke man deed toen nog één laatste, zinloze smeekbede. Hij smeekte Abraham om Lazarus uit de dood terug te sturen naar het huis van zijn vader, om zijn vijf broers te waarschuwen zodat ze niet op dezelfde plaats van kwelling zouden eindigen.⁵ Dit laatste verzoek vormt het toneel voor de krachtige en onvergetelijke conclusie van het verhaal, een les die later in Jezus' bediening met profetische betekenis zou resoneren.

Jezus' verhaal over de rijke man en Lazarus is meer dan een dramatisch verhaal; het zit vol tijdloze waarheden die vandaag de dag direct tot ons hart spreken. Het is een liefdevolle oproep om ons leven, onze prioriteiten en onze relatie met God en anderen te onderzoeken.

De gelijkenis leert met ontnuchterende helderheid dat hemel en hel echte, letterlijke plaatsen zijn en dat onze eeuwige bestemming in dit leven wordt bepaald.⁹ Op het moment dat we sterven, is ons lot bezegeld. Er zijn geen tweede kansen, geen oversteek van de “grote kloof” die de geredden van de verlorenen scheidt.⁹ Dit verhaal dient als een krachtige herinnering dat de keuzes die we op aarde maken eeuwige gevolgen hebben.

De gelijkenis is ook een krachtige waarschuwing tegen de zonde van onverschilligheid. Het is cruciaal om op te merken dat de rijke man niet werd veroordeeld omdat hij rijk was, maar vanwege zijn “wrede verwaarlozing” van de man die aan zijn poort leed.⁶ Hij kende Lazarus bij naam, stapte elke dag over hem heen, maar toonde geen liefde, sympathie of mededogen.⁵ Zijn hart was verhard door zijn luxe. Dit is een krachtige uitdaging voor elke gelovige. God houdt van de armen en Hij is beledigd wanneer Zijn kinderen hun nood negeren.⁹ Waar geloof in Christus zal onvermijdelijk een hart vol mededogen voor de behoeftigen voortbrengen.⁹

Dit verhaal legt de bedrieglijkheid van aardse rijkdom bloot. De rijke man zag zijn rijkdom waarschijnlijk als een teken van Gods zegen, een gevaarlijke overtuiging die vandaag de dag nog steeds veel voorkomt.⁹ Jezus leert dat aardse schatten ons blind kunnen maken voor onze geestelijke armoede en onze wanhopige behoefte aan een Redder. Uiteindelijk gaat het er niet om wat we hebben verzameld, maar of we een reddende relatie met Jezus Christus hebben.⁹

Het theologische hoogtepunt van de gelijkenis ligt echter in Abrahams laatste, verbluffende uitspraak. Wanneer de rijke man smeekt om Lazarus als teken voor zijn broers uit de dood te laten opstaan, antwoordt Abraham: “Als zij niet naar Mozes en de Profeten luisteren, zullen zij zich ook niet laten overtuigen als iemand uit de dood opstaat”.⁷ Dit is een krachtige waarheid over de aard van geloof en ongeloof. God heeft ons Zijn voldoende en krachtige Woord in de Schrift gegeven. Een hart dat verhard is tegen de duidelijke leer van de Bijbel, zal zelfs door het meest spectaculaire wonder niet worden overtuigd.⁹

Op een manier die alleen God kon orkestreren, wordt dit principe, uiteengezet in een gelijkenis in het Evangelie van Lucas, een profetische voorbode van een echte, historische gebeurtenis. Het verhaal in Lucas biedt een geestelijke hypothese: zelfs een opstanding zal een verhard hart niet overtuigen. Het verhaal van de andere Lazarus, in het Evangelie van Johannes, biedt het verbluffende, real-world bewijs. De religieuze leiders van Jezus' tijd, die prat gingen op hun kennis van “Mozes en de Profeten”, zouden spoedig worden geconfronteerd met een onmiskenbare opstanding: een man genaamd Lazarus die uit zijn graf liep. Hun reactie was geen geloof, maar een verhard complot om zowel Jezus als het bewijs van Zijn macht, Lazarus zelf, te doden.⁴ Dit onthult dat het kernprobleem nooit een gebrek aan bewijs was, maar de toestand van het menselijk hart.¹² De twee verhalen, hoewel gevonden in verschillende evangeliën, zijn meesterlijk met elkaar verweven en vormen één krachtig argument over de keuze tussen geloof en ongeloof.

De tweede Lazarus die we in de Bijbel ontmoeten, is het onderwerp van een van de meest ontroerende en dramatische verhalen in het hele Nieuwe Testament. Dit verhaal, dat in het 11e hoofdstuk van het Evangelie van Johannes staat, gaat over Lazarus van Bethanië, een man van wie Jezus hield als een dierbare vriend.⁴

Lazarus woonde in het kleine dorpje Bethanië, slechts een paar kilometer van Jeruzalem, met zijn twee zussen, Maria en Martha.¹ Deze familie deelde een bijzondere band met Jezus. Hij verbleef in hun huis, deelde maaltijden met hen en vond in hun gezelschap een plek van rust en vriendschap te midden van Zijn veeleisende bediening.² De diepte van deze relatie blijkt duidelijk uit de boodschap die de zussen naar Jezus stuurden toen hun broer ernstig ziek werd. Het was geen formeel verzoek, maar een eenvoudige, tedere oproep van hart tot hart: “Heer, zie, hij van wie U houdt is ziek”.¹⁰ Ze geloofden dat het alleen al laten weten aan Jezus genoeg zou zijn.

Jezus' reactie op dit dringende nieuws is een van de meest raadselachtige delen van het verhaal. Hij verklaarde dat de ziekte uiteindelijk niet “tot de dood zou leiden, maar voor de heerlijkheid van God is”.¹⁰ Vervolgens, in plaats van naar de zijde van Zijn vriend te haasten, wachtte Hij opzettelijk nog twee dagen op de plek waar Hij was.⁴ Dit uitstel, dat voor de radeloze zussen ondraaglijk moet zijn geweest, was een cruciaal onderdeel van Gods plan. Het bouwde spanning op en vormde het toneel voor een wonder dat zo groot was dat niemand het kon ontkennen.¹⁶

Toen Jezus eindelijk besloot te gaan, waren Zijn discipelen vervuld van angst. Ze herinnerden Hem eraan dat religieuze leiders in Judea onlangs hadden geprobeerd Hem te stenigen.⁴ Hun angst voor hun eigen veiligheid staat in schril contrast met Jezus' kalme vastberadenheid. Het was toen dat Thomas, altijd de pragmaticus, zijn beroemde uitspraak deed tegen de anderen: “Laten ook wij gaan, opdat wij met Hem sterven”.¹⁰ Zijn woorden tonen een diepe loyaliteit, maar ook een totaal gebrek aan begrip voor de glorieuze gebeurtenis die op het punt stond zich te ontvouwen.

Tegen de tijd dat Jezus en Zijn discipelen in Bethanië aankwamen, leek de situatie volkomen hopeloos. Lazarus lag al vier dagen in het graf.⁴ In het warme klimaat van het Midden-Oosten was dit een belangrijk detail. Het betekende dat de dood zeker was en dat het lichaam al begonnen zou zijn te ontbinden—een grimmige realiteit waar Martha later op zou wijzen.¹⁰ Het huis van de familie was gevuld met rouwenden die uit Jeruzalem waren gekomen om hen te troosten, wat het publieke karakter van hun verdriet en het wonder dat zou volgen benadrukte.¹⁰

In hun intense verdriet begroetten zowel Martha als Maria Jezus met dezelfde hartverscheurende kreet: “Heer, als u hier was geweest, zou mijn broer niet gestorven zijn”.¹⁰ Hun woorden zijn een rauwe mengeling van verdriet, geloof en misschien een zachte berisping voor Zijn vertraging. Toch scheen Martha’s geloof door, zelfs in haar verwoesting. Ze voegde er onmiddellijk aan toe: “Maar ook nu weet ik dat wat u ook aan God vraagt, God het u zal geven”.¹⁰ Het is een adembenemende uitspraak van vertrouwen, uitgesproken vanuit de diepten van verlies, die het toneel vormt voor Jezus om Zichzelf te openbaren op een manier die ze zich nooit had kunnen voorstellen.

Het verhaal van Lazarus van Bethanië bevat twee handelingen van Jezus die de harten van gelovigen al eeuwenlang raken: Zijn opzettelijke vertraging en Zijn krachtige tranen. Deze momenten zijn niet slechts narratieve details; het zijn diepe vensters in het hart van God, die ons onderwijzen over Zijn doelen en Zijn mededogen.

De reden voor Jezus’ vertraging was geen gebrek aan liefde, maar een demonstratie van goddelijk doel. Hij stelde het vanaf het begin duidelijk: dit gebeurde “tot heerlijkheid van God, opdat de Zoon van God door middel daarvan verheerlijkt zou worden”.¹⁰ Door te wachten tot Lazarus vier dagen dood was, een punt waarop niemand kon twijfelen aan de definitieve aard van zijn dood, zorgde Jezus ervoor dat het komende wonder absoluut onmiskenbaar zou zijn.²⁵ Het was een berekende vertraging die bedoeld was om het geloof van Zijn discipelen, Maria, Martha en allen die het zouden aanschouwen, op de proef te stellen en uiteindelijk te versterken.³ Dit deel van het verhaal leert ons een krachtige, zij het moeilijke, les over het vertrouwen op Gods timing. Zelfs wanneer Zijn vertragingen ons pijn doen en we Zijn wegen niet kunnen begrijpen, worden we geroepen om te vertrouwen dat Hij werkt aan een grotere heerlijkheid.³ Gods vertragingen zijn geen afwijzingen.

Nog ontroerender is de reden voor Zijn tranen. Het kortste vers in de Bijbel, “Jezus weende” (Johannes 11:35), is ook een van de krachtigste.⁵ Waarom huilde Hij, wetende dat Hij Lazarus weer tot leven zou wekken? Zijn tranen onthullen de prachtige complexiteit van Zijn karakter. Ze tonen Zijn diepe menselijke mededogen. Toen Hij Maria zag huilen, en alle rouwenden met haar, zegt de Bijbel dat Hij “in de geest bewogen en ontroerd” was.²² Hij deelde in hun pijn en rouwde met hen mee, wat aantoont dat onze God niet afstandelijk of gevoelloos is. Hij is geraakt door ons lijden en deelt in ons verdriet.²⁴

Maar Zijn tranen waren meer dan alleen medeleven. Het waren ook tranen van heilig verdriet over de gebrokenheid van Zijn schepping. Hij weende om de gruwel van de dood zelf—het lelijke gevolg van de zonde dat nooit deel uitmaakte van het oorspronkelijke plan van Zijn Vader. Hij weende om de “stank” en het “verlies van schoonheid” dat de dood vertegenwoordigt.²⁶ Het Griekse woord dat voor “diep bewogen” wordt gebruikt, draagt ook een gevoel van verontwaardiging en woede in zich.²⁶ Jezus was niet alleen verdrietig; Hij was rechtvaardig boos op de grote vijand, de Dood, en de verwoesting die deze met zich meebrengt.

Hierin geeft Jezus ons het voorbeeld van een volledige en heilige reactie op tragedie. Zijn reactie was niet eendimensionaal. Hij trok zich niet terug in passieve sentimentaliteit, noch verhardde Hij in zelfrechtvaardigheid. Hij was zowel teder mededogend als fel beschermend. Zijn hart brak voor de mensen van wie Hij hield, en tegelijkertijd werd Hij bewogen tot rechtvaardige toorn tegen de macht van de zonde en de dood die hun pijn veroorzaakte. Dit valideert onze eigen complexe emoties in tijden van verlies. Het is goed om te wenen met degenen die wenen, en het is ook goed om een heilige toorn te voelen tegen de ziekte, onrechtvaardigheid en het kwaad die zoveel lijden in onze wereld brengen. Jezus laat ons zien dat volmaakte liefde beide bevat.

De opwekking van Lazarus is veel meer dan een ontroerend verhaal over vriendschap; het is een cruciaal moment in de heilsgeschiedenis, rijk aan theologische betekenis die direct wijst naar de kern van het christelijk geloof.

In het Evangelie naar Johannes worden de wonderen van Jezus “tekenen” genoemd—krachtige daden die verder wijzen dan zichzelf om Zijn ware, goddelijke identiteit te onthullen. De opwekking van Lazarus is het zevende en laatste teken dat door Johannes is opgetekend, en dient als het dramatische hoogtepunt van Jezus’ openbare bediening.¹⁰ Het is het ultieme bewijs dat Zijn verbazingwekkende bewering aan Martha ondersteunt: “Ik ben de opstanding en het leven”.¹⁰ Hij is niet zomaar

give leven; Hij is het leven zelf.

Dit ongelooflijke wonder dient als een krachtige voorafschaduwing, een “generale repetitie”, voor Jezus’ eigen opstanding.² Maar Johannes voegt op meesterlijke wijze details toe die een cruciaal verschil benadrukken. Lazarus werd hersteld in zijn sterfelijke, fysieke leven; hij zou op een dag opnieuw met de dood te maken krijgen. Jezus’ opstanding daarentegen zou een volledige en definitieve overwinning op de dood zijn, een transformatie naar een verheerlijkt, onsterfelijk lichaam.³⁴ De grafdoeken maken dit onderscheid duidelijk. Lazarus kwam uit het graf, nog steeds gebonden door zijn grafdoeken, en had anderen nodig om hem “los te maken en te laten gaan”.¹⁰ Maar op paasmorgen was Jezus’ graf leeg, afgezien van de grafdoeken, die achterbleven, netjes opgevouwen. Dit toonde aan dat Hij niet langer onderworpen was aan de dood of haar beperkingen; Hij was erdoorheen gegaan en had de dood voor eeuwig overwonnen.³⁴

Het verhaal is ook een tastbare en glorieuze belofte voor alle gelovigen. Jezus’ woorden aan Martha—”wie in mij gelooft, zal leven, ook al is hij gestorven”—waren niet alleen voor haar troost op dat moment. Het is een belofte die tot op de dag van vandaag doorklinkt.¹⁰ Het zien van Lazarus die uit dat graf naar buiten loopt, is een levend, ademend beeld van de hoop die we hebben voor onze eigen opstanding. Omdat Christus het graf heeft overwonnen, hebben ook wij de belofte van eeuwig leven met Hem.¹⁶

Ten slotte bevat het verhaal een krachtige en tragische ironie. Deze ultieme daad van het schenken van leven is precies de gebeurtenis die Jezus’ eigen doodvonnis bezegelt. Het wonder was zo openbaar en zo onmiskenbaar dat het een grote golf van mensen ertoe bracht in Jezus te geloven.⁴ Dit beangstigde de religieuze autoriteiten, die hun macht en invloed zagen wegglippen.²⁰ Het Evangelie naar Johannes vertelt ons dat het direct na deze gebeurtenis was dat het Sanhedrin, de Joodse hoge raad, bijeenkwam en officieel plannen maakte om Jezus te doden. De hogepriester, Kajafas, sprak onbewust een profetie uit toen hij verklaarde dat het beter was dat één man voor het volk zou sterven.¹⁰ En zo leidde de gave van tijdelijk leven aan Lazarus direct tot de offerdood van Jezus, die de gave van eeuwig leven aan de hele wereld zou aanbieden.¹⁰

De Bijbel geeft ons een paar intrigerende glimpen van Lazarus’ leven direct nadat Jezus hem uit het graf riep, maar daarna zwijgt de Schrift. We weten dat hij aanwezig was bij een diner dat ter ere van Jezus in Bethanië werd gegeven, waarbij hij met de Heer aan tafel aanlag.¹ Er wordt ons ook verteld dat zijn bestaan een bedreiging vormde voor de overpriesters. Omdat Lazarus een lopend, ademend bewijs was van Jezus’ goddelijke kracht, waardoor velen tot geloof kwamen, beraamden de autoriteiten ook plannen om hem te doden.⁴

Na deze korte vermeldingen moeten we ons tot de kerktraditie wenden om te vernemen wat er daarna mogelijk is gebeurd. Het is belangrijk om te onthouden dat deze verslagen geen Schrift zijn, maar oude verhalen die door generaties gelovigen zijn doorgegeven. Er ontstonden twee belangrijke tradities, één in de westerse kerk en één in de oosterse kerk.

De Franse traditie, die prominent aanwezig is in het Westen, stelt dat Lazarus na het begin van de vervolgingen in Jeruzalem, samen met zijn zussen Maria en Martha, per boot naar de kust van Gallië (het huidige Frankrijk) reisde. Daar zou Lazarus een krachtige prediker van het Evangelie zijn geworden en de allereerste bisschop van Marseille. Deze traditie concludeert dat hij uiteindelijk de marteldood stierf voor zijn geloof tijdens de vervolgingen onder de Romeinse keizer Domitianus.¹⁶

De Cypriotische traditie, die centraal staat in de oosters-orthodoxe kerk, vertelt een ander verhaal. In dit verslag vluchtte Lazarus voor de vervolging in Judea en vestigde zich op Cyprus. Daar werd hij later ontmoet door de apostelen Paulus en Barnabas tijdens hun zendingsreizen en door hen gewijd als de eerste bisschop van Kition (een stad die nu Larnaca heet).¹⁸ Volgens deze traditie diende hij dertig jaar als bisschop voor zijn natuurlijke dood. Een beroemde legende uit deze traditie zegt dat Lazarus na zijn opstanding nooit meer glimlachte vanwege de herinnering aan de zielen die hij in de onderwereld had gezien, behalve één keer toen hij een man een aarden pot zag stelen en opmerkte: “de aarde steelt de aarde”.⁴¹

Deze uiteenlopende tradities leidden ook tot verschillende claims over zijn heilige relikwieën. Zijn tweede graf werd naar verluidt in de 9e eeuw ontdekt in Larnaca, Cyprus, wat de Byzantijnse keizer ertoe aanzette de prachtige Sint-Lazaruskerk te bouwen die daar vandaag de dag nog steeds staat.¹⁸ De keizer liet de relikwieën overbrengen naar Constantinopel. Eeuwen later, tijdens de kruistochten, zouden deze relikwieën vanuit Constantinopel naar Marseille zijn gebracht, en daarom hebben zowel het Oosten als het Westen historische claims die met hem verbonden zijn.⁴¹

Post-bijbelse tradities van de heilige Lazarus van Bethanië

Deze tabel vat de twee belangrijkste tradities samen over het leven van Lazarus na de gebeurtenissen die in de Bijbel zijn opgetekend.

Kenmerk	Franse (Westerse) Traditie	Cypriotische (Oosterse) Traditie
Locatie van de bediening	Marseille, Gallië (Frankrijk) 16	Kition (Larnaca), Cyprus 18
Kerkelijke rol	Eerste bisschop van Marseille 39	Eerste bisschop van Kition, gewijd door Paulus & Barnabas 18
Verslag van de tweede dood	Martyred under Emperor Domitian (c. 81-96 AD) 16	Died a natural death after serving as bishop for 30 years 41
Primaire relikwieplaats	Kathedraal van Saint-Lazare, Autun, Frankrijk 40	Kerk van de Heilige Lazarus, Larnaca, Cyprus 41

De Katholieke Kerk heeft een rijk en genuanceerd begrip van de figuren genaamd Lazarus, en vereert beiden als heiligen, maar om verschillende redenen die uiteenlopende aspecten van het christelijk leven benadrukken.

De Kerk erkent en eert twee afzonderlijke heiligen genaamd Lazarus.⁶

Sint Lazarus van Bethanië, de vriend van Jezus, wordt gevierd als een krachtige getuige van Christus’ goddelijkheid en de belofte van de opstanding.⁶ Hij is een symbool van geloof en hoop, dat gelovigen eraan herinnert dat Jezus de macht heeft om de dood in leven te veranderen.¹⁸ Zijn feestdag in de Katholieke Kerk wordt samen met die van zijn zussen Martha en Maria gevierd op 29 juli.³⁹

De andere figuur, Sint Lazarus de Bedelaar uit de gelijkenis van Jezus, wordt ook als heilige vereerd. Hij wordt geëerd als de patroonheilige van de armen, de zieken en in het bijzonder van melaatsen.⁵ Dit patronaat ontwikkelde zich tijdens de Middeleeuwen, toen zijn “zweren” gewoonlijk werden geïnterpreteerd als lepra.⁵ De historische militaire en hospitaalorde die bekend staat als de Orde van Sint Lazarus werd in de 12e eeuw opgericht in een melaatsenhuis in Jeruzalem en werd vernoemd ter ere van

Hem, met als oorspronkelijke missie de zorg voor degenen die aan de ziekte leden.⁴⁵

Naast verering heeft het verhaal van de opwekking van Lazarus van Bethanië een diepe sacramentele symboliek in de katholieke theologie. Het verhaal wordt gezien als een krachtige illustratie van de doop. Net zoals Lazarus uit de duisternis en het verval van het graf werd geroepen naar het licht van een nieuw leven, zo wordt de gelovige, door het water van de doop, opgewekt uit de geestelijke dood van de zonde naar een nieuw leven in Christus.⁴⁸ Eeuwenlang heeft de Kerk de evangelielezingen van de Veertigdagentijd over de vrouw bij de put (water), de blindgeborene (licht) en Lazarus (leven) gebruikt als een spirituele reis om catechumenen voor te bereiden op hun eigen doop tijdens de Paaswake.⁴⁸

De grote theoloog Sint-Augustinus zag de opwekking van Lazarus als een krachtig symbool voor de Sacrament van Boete en Verzoening (ook bekend als Biecht).⁴⁸ Hij leerde dat Lazarus, zelfs nadat Jezus hem terugriep naar het leven, nog steeds gebonden was door zijn grafdoeken. Op dezelfde manier kan een persoon die gezondigd heeft, zelfs na het ontvangen van Gods vergeving, zich nog steeds gebonden voelen door zijn zondige gewoonten. Jezus’ bevel: “Maak hem los en laat hem gaan”, symboliseert de genade van de absolutie die door een priester in het sacrament wordt gegeven. Deze genade maakt de zondaar los van de ketenen van de zonde en bevrijdt hen om in nieuwheid van leven te wandelen. Om deze reden wordt het sacrament vaak een “tweede Doop” genoemd.⁴⁸

Een gebed tot Sint Lazarus

Voor degenen die de voorspraak van deze grote vriend van Christus willen inroepen, is het volgende gebed een prachtige uitdrukking van katholieke devotie:

*Beste Sint-Lazarus, vriend van de mensgeworden Christus en patroonheilige van de armen en zieken….Bron(https://saintmichaelusa.org/0729-martha-mary-lazarus/) ons in onze troost, en vervul ons met een hoop die de wereld overwint.

Het verhaal van Lazarus van Bethanië is een klinkend bewijs dat geen enkele situatie ooit te ver heen is voor God.²⁴ We worden allemaal geconfronteerd met momenten die de “stank” van de dood hebben—een relatie die onherstelbaar gebroken lijkt, een medische diagnose die aanvoelt als een doodvonnis, een spirituele droogte die permanent aanvoelt. Op deze momenten van volkomen hopeloosheid is het beeld van Jezus die voor een verzegeld graf staat en leven oproept, ons anker. Het herinnert ons eraan dat onze God de God van de opstanding is, en dat in Hem de dood nooit het laatste woord heeft.¹⁷

Tegelijkertijd is de gelijkenis van de bedelaar Lazarus een tijdloze en dringende oproep om onze ogen en onze harten te openen. Het dwingt ons om voorbij de poorten van ons eigen comfortabele leven te kijken en het lijden van de mensen om ons heen te zien.⁹ Het daagt de verleiding tot onverschilligheid uit en roept ons op om actief de liefde en het mededogen van Christus te tonen aan de armen, de zieken, de eenzamen en de gemarginaliseerden. Het leert ons dat ons geloof niet slechts een privé-toegangsbewijs voor de hemel is, maar een publieke missie om lief te hebben zoals Hij liefhad.

Beide verhalen leren ons de moeilijke maar essentiële les om op Gods hart te vertrouwen wanneer we Zijn hand niet kunnen zien.³ Maria en Martha moesten vier dagen van tergende rouw doorstaan, niet in staat om te begrijpen waarom de vriend die ze vertrouwden, had gewacht. Hun verhaal geeft ons toestemming om onze eigen pijn en verwarring bij God te brengen, terwijl het ons ook aanmoedigt om “ons lijden te interpreteren door Gods liefde, en niet Zijn liefde te interpreteren door ons lijden”.³ We kunnen ons hart bij Hem uitstorten, wetende dat Hij een Redder is die zo diep geeft dat Hij met ons meehuilt in ons verdriet.³

De verhalen van Lazarus zijn een uitnodiging. De bedelaar Lazarus werd uitgenodigd in eeuwige troost. De vriend van Jezus werd uitgenodigd uit een graf van de dood. Op dezelfde manier staat Jezus vandaag voor ieder van ons en roept Hij ons uit onze eigen graven—graven van zonde, angst, schaamte en wanhoop. Hij nodigt ons uit om de grafdoeken die ons binden los te laten en te wandelen in de vrijheid en nieuwheid van een opgestaan leven in Hem.¹⁸ Dit is de prachtige belofte die door beide verhalen heen geweven is, de belofte die ons onwankelbare hoop geeft: omdat Hij leeft, zullen ook wij leven.