In de Bijbel is godslastering spraak die God en zijn naam onteert. De Wet verbiedt het ijdel gebruiken van de naam van de Heer (Exodus 20:7) en maakt het lasteren ervan tot een halsmisdaad (Leviticus 24:16).
In de Evangeliën beschuldigen schriftgeleerden Jezus in stilte van godslastering wanneer hij de zonden van een man vergeeft (Marcus 2:7), en de hogepriester beschuldigt hem ervan tijdens zijn proces (Mattheüs 26:65-66). Jezus zelf noemt één godslastering die niet vergeven zal worden, de godslastering tegen de Heilige Geest (Marcus 3:28-29). Het zelfstandig naamwoord in het Nieuwe Testament is blasphēmia en het werkwoord blasphēmeō. Beide kunnen zowel laster tegen mensen als spraak tegen God betekenen. De HSV vertaalt het zelfstandig naamwoord als “laster” in Kolossenzen 3:8 en het werkwoord als “gelasterd” in 1 Timoteüs 6:1, en Romeinen 2:24 zegt dat Gods naam gelasterd kan worden door het gedrag van zijn eigen volk.
De naam van de Heer in de Wet

Exodus 20:7
“U zult de naam van de HEER, uw God, niet ijdel gebruiken, want de HEER zal hem niet onschuldig houden die zijn naam ijdel gebruikt.”
Reflectie: Dit gebod over Gods naam staat tussen de Tien Geboden die aan Israël werden gegeven in Exodus 20, en het bevat een eigen waarschuwing: de Heer “zal hem niet onschuldig houden die zijn naam ijdel gebruikt.” De HSV gebruikt dezelfde woorden, “uw naam ijdel gebruiken,” in Psalm 139:20 voor de vijanden van de psalmist.

Leviticus 24:16
“Wie de naam van de HEERE lastert, moet zeker ter dood gebracht worden. De hele gemeenschap moet hem zeker stenigen. Zowel de vreemdeling als de ingezetene: wanneer hij de Naam lastert, moet hij ter dood gebracht worden.”
Reflectie: De wet volgt op een rechtszaak. De zoon van een Israëlische vrouw en een Egyptische vader vocht met een Israëliet in het kamp en “lasterde de Naam en vervloekte” (Leviticus 24:11). Hij werd in hechtenis gehouden “totdat de wil van de HEERE hun duidelijk zou worden,” en de uitspraak die terugkwam is dit vers, toegepast op “zowel de vreemdeling als de inboorling.” Vers 23 vermeldt dat het volk hem het kamp uit bracht en hem stenigde.
Wanneer Gods vijanden zijn naam belasteren

Psalm 139:20
“Zij spreken tegen U met kwaadaardig opzet; Uw vijanden nemen Uw naam tevergeefs in de mond.”
Reflectie: De psalm besteedt het grootste deel van zijn lengte aan Gods kennis van degene die bidt, en keert dan in vers 19 naar een gebed tegen de goddelozen: “O, dat U de goddelozen zou doden, o God!” Vers 20 geeft de aanklacht tegen hen: zij spreken tegen God met kwaadaardige bedoelingen. De psalmist neemt Gods vijanden vervolgens als de zijne: “Ik haat hen met een volkomen haat; ik reken hen tot mijn vijanden” (Psalm 139:22).

Psalm 74:10
“Hoe lang, o God, zal de tegenstander smaden? Zal de vijand Uw naam voor eeuwig lasteren?”
Reflectie: Psalm 74 is een klaagzang nadat vijanden het heiligdom hebben verbrand: “zij hebben de woonplaats van Uw naam ontheiligd, tot de grond toe neergehaald” (vers 7). De vraag “hoe lang” komt van mensen die zeggen dat er “geen profeet meer” onder hen is om die te beantwoorden (vers 9). De psalm keert in vers 18 terug naar de aanklacht en vraagt God om te gedenken hoe “een dwaas volk Uw naam lastert.”

James 2:7
“Zijn zij het niet die de eervolle naam lasteren die over u is uitgeroepen?”
Reflectie: Jakobus berispt een gemeente die de rijke bezoeker een goede zitplaats geeft en tegen de arme man zegt dat hij moet staan of aan hun voeten moet zitten (Jakobus 2:2-3). Hij herinnert hen eraan dat de rijken degenen zijn die hen onderdrukken en voor de rechter slepen, en die “de eervolle naam waarmee u genoemd bent” lasteren. Het hoofdstuk opent met het geloof dat zij vasthouden “in onze Heere Jezus Christus, de Heere van de heerlijkheid” (vers 1).

Daniel 7:25
“Hij zal woorden spreken tegen de Allerhoogste, en hij zal de heiligen van de Allerhoogste te gronde richten. Hij zal er zijn zinnen op zetten tijden en wet te veranderen, en zij zullen in zijn hand worden overgegeven voor een tijd, tijden en een halve tijd.”
Reflectie: In Daniëls visioen van vier beesten komt er een kleine hoorn op tussen de tien hoorns van het vierde beest, met “een mond die grote dingen sprak” (Daniël 7:8). De interpretatie die aan Daniël wordt gegeven, zegt dat deze koning tegen de Allerhoogste zal spreken, de heiligen zal uitputten en zal proberen “de tijden en de wet” te veranderen, voor “een tijd, tijden en een halve tijd.” In het visioen zelf blijft Daniël kijken “vanwege het geluid van de grote woorden die de hoorn sprak” en ziet het beest gedood en verbrand worden (Daniël 7:11).

Revelation 13:6
“En het opende zijn mond om God te lasteren, Zijn Naam te lasteren en Zijn tent, namelijk hen die in de hemel wonen.”
Reflectie: Johannes ziet een beest uit de zee opkomen met tien hoorns en “godslasterlijke namen op zijn koppen” (Openbaring 13:1). Het krijgt “een mond die hoogmoedige en godslasterlijke woorden spreekt” en autoriteit voor tweeënveertig maanden (vers 5). Zijn godslastering is gericht op Gods naam, op zijn woning en op “hen die in de hemel wonen.” Het beest van Daniël 7 heeft ook tien hoorns, en zijn kleine hoorn heeft “een mond die grote dingen sprak” (Daniël 7:7-8).
Jezus beschuldigd van godslastering

Mark 2:7
“Waarom spreekt deze man zo? Hij lastert! Wie kan zonden vergeven dan God alleen?”
Reflectie: In een overvol huis in Kapernaüm laten vier mannen een verlamde man door het dak zakken, en Jezus zegt tegen hem: “Zoon, uw zonden zijn vergeven” (Marcus 2:5). De schriftgeleerden die daar zitten, redeneren dat alleen God zonden kan vergeven, en daarom beschouwen zij de woorden als godslastering. Jezus geneest vervolgens de man “opdat u weet dat de Zoon des mensen macht heeft op aarde om zonden te vergeven” (Marcus 2:10).

John 10:33
“De Joden antwoordden hem: ‘Niet voor een goed werk gaan wij u stenigen, maar voor godslastering, omdat u, terwijl u een mens bent, uzelf tot God maakt.’”
Reflectie: Tijdens het feest van de inwijding in Jeruzalem zegt Jezus: “Ik en de Vader zijn één” (Johannes 10:30), en de menigte pakt “opnieuw” stenen op. Hier stellen zij de aanklacht direct: “u, terwijl u een mens bent, maakt uzelf tot God.” Jezus antwoordt met de regel “Ik heb gezegd: u bent goden,” uit Psalm 82:6, en vraagt waarom hij beschuldigd zou worden van godslastering omdat hij zei: “Ik ben de Zoon van God” (Johannes 10:34-36).

Matthew 26:65-66
“Toen scheurde de hogepriester zijn kleren en zei: ‘Hij heeft godslastering gesproken. Welke getuigen hebben wij nog nodig? U hebt nu zijn godslastering gehoord. Wat is uw oordeel?’ Zij antwoordden: ‘Hij is schuldig aan de dood.’”
Reflectie: Voor Kajafas en de raad (Mattheüs 26:57, 59) laat de hogepriester Jezus onder ede zweren: “zeg ons of u de Christus bent, de Zoon van God.” Jezus antwoordt: “U hebt het gezegd,” en voegt eraan toe dat zij de Zoon des mensen zullen zien “zitten aan de rechterhand van de Kracht en komen op de wolken van de hemel.” De hogepriester noemt dat godslastering en scheurt zijn kleren, en de raad antwoordt dat Jezus de dood verdient. In Marcus’ verslag van hetzelfde verhoor antwoordt Jezus: “Ik ben het” (Marcus 14:62).
De godslastering tegen de Heilige Geest

Mark 3:28-29
“Voorwaar, Ik zeg u dat alle zonden de mensenkinderen vergeven zullen worden, en alle godslasteringen die zij uitspreken, maar wie lastert tegen de Heilige Geest, heeft in eeuwigheid geen vergeving, maar is schuldig aan een eeuwige zonde.”
Reflectie: Schriftgeleerden die uit Jeruzalem waren gekomen, zeiden dat Jezus bezeten was door Beëlzebul en dat hij demonen uitdreef door de vorst van de demonen (Marcus 3:22). Nadat Jezus had geantwoord dat Satan Satan niet kan uitdrijven, zegt hij dat elke zonde en lastering vergeven kan worden, behalve lastering tegen de Heilige Geest. Marcus voegt direct na deze uitspraak zijn eigen uitleg toe: “want ze zeiden: ‘Hij heeft een onreine geest’” (Marcus 3:30).

Matthew 12:31-32
“Daarom zeg Ik u: elke zonde en godslastering zal de mensen vergeven worden, maar de lastering tegen de Geest zal niet vergeven worden. En wie een woord spreekt tegen de Zoon des mensen, het zal hem vergeven worden, maar wie spreekt tegen de Heilige Geest, het zal hem niet vergeven worden, noch in deze eeuw, noch in de toekomende.”
Reflectie: Matteüs plaatst de uitspraak nadat Jezus een blinde en stomme man heeft genezen en de Farizeeën beweren dat hij demonen “slechts door Beëlzebul” uitdrijft (Matteüs 12:24). Jezus antwoordt met een voorwaarde: “als ik door de Geest van God demonen uitdrijf, dan is het koninkrijk van God bij u gekomen” (vers 28). Deze versie maakt onderscheid tussen een woord tegen de Zoon des mensen, dat vergeven zal worden, en spreken tegen de Heilige Geest, dat niet vergeven zal worden “noch in deze eeuw, noch in de toekomende eeuw.”

Luke 12:10
“En ieder die een woord spreekt tegen de Zoon des mensen, het zal hem vergeven worden, maar wie lastert tegen de Heilige Geest, het zal hem niet vergeven worden.”
Reflectie: Lucas plaatst de uitspraak elders, in onderwijs dat Jezus “eerst aan zijn discipelen” geeft (Lucas 12:1) over het belijden van hem voor anderen (Lucas 12:8-9). De verzen daarna beloven dat wanneer de discipelen voor synagogen en overheden worden gebracht, “de Heilige Geest u op datzelfde uur zal leren wat u moet zeggen” (Lucas 12:12).
Gods naam belasterd vanwege zijn volk

Romans 2:24
“Want, zoals geschreven staat: ‘De naam van God wordt omwille van u gelasterd onder de heidenen.’”
Reflectie: Paulus spreekt iemand aan die zichzelf een Jood noemt, op de wet vertrouwt en anderen onderwijst (Romeinen 2:17-21). Hij vraagt of degene die preekt tegen stelen en overspel die dingen zelf doet, en concludeert: “U die roemt in de wet, onteert God door de wet te overtreden.” Het citaat dat volgt, legt de oorzaak van de lastering onder de heidenen bij het gedrag van Gods volk: “omwille van u.”

Isaiah 52:5
“Wat heb ik hier,” spreekt de HEERE, “aangezien mijn volk om niet is weggevoerd? Hun heersers weeklagen,” spreekt de HEERE, “en voortdurend, de hele dag, wordt mijn naam veracht.”
Reflectie: Romeinen 2:24 introduceert het citaat met “zoals geschreven staat,” en de woorden liggen dicht bij Jesaja 52:5. In Jesaja is de context gevangenschap: Gods volk is “om niet weggevoerd,” hun heersers weeklagen, en Gods naam wordt de hele dag veracht terwijl ze in die toestand verkeren. Het vers bevat geen “omwille van u” en geeft niet hun gedrag de schuld. Paulus past de woorden toe op een andere situatie, de leraar van de wet die deze overtreedt. Het volgende vers antwoordt met een belofte: “Daarom zal mijn volk mijn naam kennen” (Jesaja 52:6). Ezechiël 36:20 koppelt de ontering van Gods naam ook aan de ballingschap: de volken zeiden: “Dit is het volk van de HEERE, en toch moesten zij uit zijn land vertrekken.”

1 Timotheüs 6:1
“Laat allen die als slaven onder een juk zijn, hun eigen meesters alle eer waardig achten, opdat de naam van God en de leer niet gelasterd worden.”
Reflectie: Paulus vertelt slaven in de gemeente hun meesters te eren “opdat de naam van God en de leer niet gelasterd worden.” Het Griekse werkwoord achter “gelasterd” is blasphēmeō, het werkwoord dat elders in het Nieuwe Testament als “lasteren” wordt vertaald. Titus 2:3-5 geeft dezelfde reden voor wat oudere vrouwen de jonge vrouwen moeten leren: “opdat het woord van God niet gelasterd wordt.”
Paulus de voormalige godslasteraar

Acts 26:11
“En ik heb hen vaak in alle synagogen gestraft en geprobeerd hen te dwingen tot godslastering, en in razende woede tegen hen vervolgde ik hen zelfs tot in buitenlandse steden.”
Reflectie: Tijdens zijn verdediging voor koning Agrippa beschrijft Paulus hoe hij er ooit op uit trok om “de naam van Jezus van Nazareth” tegen te staan (Handelingen 26:9). Hij sloot gelovigen op in de gevangenis, bracht zijn stem tegen hen uit wanneer ze ter dood werden gebracht, en “probeerde hen te dwingen te lasteren,” waarbij hij hen zelfs tot in vreemde steden achtervolgde.

1 Timothy 1:13
“hoewel ik voorheen een lasteraar, vervolger en gewelddadig man was. Maar mij is barmhartigheid bewezen omdat ik het onwetend in ongeloof had gedaan.”
Reflectie: Paulus noemt “lasteraar” als eerste in de lijst van wat hij was geweest, vóór vervolger en gewelddadig man. Hij zegt dat hij barmhartigheid ontving omdat hij “onwetend in ongeloof” had gehandeld, en de passage gaat verder door hem de voornaamste van de zondaars te noemen, aan wie barmhartigheid is bewezen als “een voorbeeld voor hen die in hem zouden geloven tot eeuwig leven” (1 Timoteüs 1:15-16).
Godslastering onder gelovigen en leraren

1 Timothy 1:20
“onder wie Hymeneüs en Alexander zijn, die ik aan de satan heb overgegeven, opdat zij zouden leren niet te lasteren.”
Reflectie: Enkele verzen nadat hij zichzelf een voormalig lasteraar noemde, noemt Paulus Hymeneüs en Alexander als mannen die het geloof en een goed geweten hebben verworpen en “schipbreuk hebben geleden wat het geloof betreft” (1 Timoteüs 1:19). Hij heeft hen “aan de Satan overgegeven,” en hij stelt het doel vast: “opdat zij leren niet te lasteren.”

2 Petrus 2:10b-11
“Vermetel en eigenzinnig, zij beven niet wanneer zij de heerlijkheden lasteren, terwijl engelen, hoewel zij groter zijn in kracht en macht, geen lasterlijk oordeel tegen hen uitspreken voor de Heere.”
Reflectie: Petrus beschrijft valse leraren die “in het geheim verderfelijke ketterijen invoeren” (2 Petrus 2:1) en “gezag verachten.” Hun vermetelheid in het lasteren van “de heerlijkheden” wordt afgezet tegen de terughoudendheid van engelen, die groter zijn in kracht en toch geen dergelijk oordeel uitspreken voor de Heere. Vers 12 zegt dat dezelfde leraren “lasteren over zaken waarvan zij geen kennis hebben.”

Kolossenzen 3:8
“Maar nu moet u ze allemaal afleggen: woede, toorn, kwaadaardigheid, laster en obscene taal uit uw mond.”
Reflectie: “Laster” vertaalt hier blasphēmia, het zelfstandig naamwoord dat in Matteüs 12:31 als “lastering” wordt weergegeven. Het staat in een lijst van wat de Kolossenzen moeten afleggen, naast toorn, woede, kwaadaardigheid en “schandelijke taal uit uw mond,” na de lijst van aardse praktijken in vers 5. Efeziërs 4:31 gebruikt hetzelfde woord in een soortgelijke lijst: “Laat alle bitterheid, woede, toorn, geschreeuw en laster van u worden weggedaan.”

Een reactie plaatsen