Het christendom en de islam onderwijzen beide dat er één God is, en beide herleiden hun geloof tot Abraham. Beiden eren Jezus als de Messias, geboren uit de Maagd Maria, en ze verschillen van mening over wie hij is. Christenen geloven dat Jezus de Zoon van God is, gekruisigd en opgestaan. Moslims geloven dat hij een profeet was en dat Mohammed de laatste was.
Christenen en moslims delen een groot aantal woorden: God, profeet, Messias, Maria, engelen, oordeel. Steeds weer leiden die woorden ons echter terug naar één vraag, de vraag die Jezus aan zijn eigen discipelen stelde: “Maar wie zeggen jullie dat ik ben?” (Matteüs 16:15, Statenvertaling).

Christendom en Islam vergeleken
| Onderwerp | Christendom | Islam |
|---|---|---|
| begon | Eerste eeuw n.Chr., na Jezus' kruisiging onder Pontius Pilatus | 610 n.Chr., Mohammeds eerste openbaring; moslims noemen het het geloof van alle profeten |
| God | Eén God in drie personen: Vader, Zoon en Heilige Geest | Eén God, zonder partner en zonder zoon (tawhid) |
| Jezus | Zoon van God, God mens geworden, Verlosser | Isa, een profeet en de Messias, geboren uit een maagd; niet goddelijk |
| Het kruis | Jezus stierf voor zonden en stond op de derde dag op | Hij werd niet gekruisigd of gedood; God verhief hem tot Zichzelf (Koran 4:157–158) |
| Mohammed | Niet geaccepteerd als profeet | Gods boodschapper en de laatste profeet, het “zegel” van de profeten |
| Schrift | De Bijbel: Oude en Nieuwe Testament | De Koran; de Thora en het Evangelie worden geëerd als eerdere openbaringen |
| Redding | Door Gods genade, door geloof in Christus | Geloof en goede daden, gewogen op de Dag des Oordeels, met hoop op Gods barmhartigheid |
| Aanbidding | Zondag; doop en het Heilig Avondmaal | Vijf dagelijkse gebeden; gemeenschappelijk gebed op vrijdag |
| Kernplichten | Liefde voor God en de naaste; gebed, Schrift, de sacramenten of verordeningen | De Vijf Zuilen: geloofsgetuigenis, gebed, liefdadigheid, het vasten tijdens de Ramadan, bedevaart naar Mekka |
| Volgelingen (2020) | 2,3 miljard, 28,8% van de wereldbevolking | 2,0 miljard, 25,6% van de wereldbevolking |

Is de Islam ouder dan het christendom?
Volgens de historische kalender is het christendom het oudere geloof met ongeveer zeshonderd jaar. Jezus werd in Jeruzalem gekruisigd op bevel van Pontius Pilatus, die van 26 tot 36 n.Chr. over Judea regeerde, en de kerk groeide vanuit de Joodse discipelen die verkondigden dat hij was opgestaan. Mohammed werd rond 570 in Mekka geboren, ontving in 610 zijn eerste openbaring en verhuisde in 622 met zijn volgelingen naar Medina, het jaar van de hidjra (“emigratie”) die de islamitische kalender begint. Hij stierf in 632.
Moslims beantwoorden de vraag op een andere manier, omdat de islam in de islamitische leer niet in de zevende eeuw begon. Het Arabische woord draagt de betekenissen van onderwerping, overgave en vrede, en het is in die zin dat de Koran Abraham een moslim noemt: “Abraham was noch een Jood, noch een christen, maar hij was iemand die naar de waarheid neigde, een moslim [zich onderwerpend aan Allah]” (3:67). Hier en hieronder citeren we de Koran in de Saheeh International-vertaling. Een ander vers zegt dat God voor de volgelingen van Mohammed de religie heeft verordend die “Hij aan Noach” en “aan Abraham en Mozes en Jezus” heeft opgelegd (42:13). Het Yaqeen Institute, een Amerikaans moslimonderzoekscentrum, beschrijft de islam als “de oorspronkelijke religie van Adam, Abraham, Mozes en Jezus.” Dus een moslim kan, zonder de data tegen te spreken, zeggen dat het geloof ouder is dan zowel de kerk als de Koran.

Wie stichtte het christendom en de islam?
Christenen noemen Jezus Christus, en de kerk begon met de mensen die hij riep, die na zijn dood predikten dat hij was opgestaan.
Moslims noemen Mohammed niet de stichter van de islam, ook al doen buitenstaanders dat vaak wel. Het Yaqeen Institute verwoordt het als volgt: “Hoewel Mohammed ﷺ vaak wordt omschreven als de ‘stichter van de islam’, begon de islam niet met zijn profeetschap. Het is nauwkeuriger om te zeggen dat hij werd gezonden om de kernboodschappen van eerdere profeten te herstellen.” De Koran noemt hem “de Boodschapper van Allah en het zegel [d.w.z. de laatste] van de profeten” (33:40). Moslims geloven dat God Zijn woord aan Mohammed openbaarde via de engel Gabriël, in het Arabisch, beginnend met het bevel “Draag voor in de naam van jouw Heer die schiep” (96:1). Deze openbaringen werden verzameld als de Koran, een woord dat “recitatie” betekent.

Wat het christendom en de islam gemeen hebben
Beide onderwijzen dat één God de wereld heeft geschapen en door profeten tot mensen spreekt, en beide eren Abraham, Mozes en de profeten van Israël. Beiden geloven in engelen, en het Evangelie van Lucas en de Koran beschrijven elk de aankondiging aan Maria dat zij Jezus zou baren. Beiden onderwijzen dat Jezus uit een maagd werd geboren zonder menselijke vader en dat hij de Messias is, en beiden verwachten de opstanding van de doden en een Dag des Oordeels. Christenen en moslims bidden, geven aan de armen en vasten op dezelfde wijze.
De Katholieke Kerk somde veel hiervan op tijdens het Tweede Vaticaans Concilie in 1965. Haar verklaring Nostra aetate zegt dat moslims “de ene God aanbidden, die leeft en in Zichzelf bestaat; barmhartig en almachtig, de Schepper van hemel en aarde,” dat “hoewel zij Jezus niet als God erkennen, zij Hem als profeet vereren,” en dat “zij ook Maria, Zijn maagdelijke Moeder, eren.” In 2007 werd een brief van moslimgeleerden, gepubliceerd via het Royal Aal al-Bayt Institute in Jordanië en getiteld Een gemeenschappelijk woord tussen ons en u, benoemde de gemeenschappelijke basis als “liefde voor de ene God en liefde voor de naaste.” Het citeert de twee geboden die Jezus geeft in Marcus 12 en koppelt deze aan Koran 3:64, de oproep om “tot een woord te komen dat rechtvaardig is tussen ons en u,” dat verderop volledig wordt geciteerd. In de English Standard Version leest Marcus:
‘Hoor, Israël: De Heer, onze God, de Heer is één. En u zult de Heer, uw God, liefhebben met heel uw hart en met heel uw ziel en met heel uw verstand en met heel uw kracht.’ Het tweede is dit: ‘U zult uw naaste liefhebben als uzelf.’ Er is geen ander gebod groter dan deze. (Marcus 12:29–31)

Zijn het christendom en de islam dezelfde religie?
Ze delen een grote woordenschat en een familie van profeten, maar ze zijn niet dezelfde religie, omdat ze verschillende antwoorden geven op de vragen die elk als centraal beschouwt: wie Jezus is, of hij aan het kruis stierf en of God één is in drie personen.

Eén God: de Drie-eenheid en tawhid
Beide geloven belijden één God, en elk gelooft dat de ander Hem verkeerd heeft begrepen.
Christenen geloven dat de ene God Vader, Zoon en Heilige Geest is. De Geloofsbelijdenis van Nicea begint met “Wij geloven in één God” en belijdt Jezus als “de eniggeboren Zoon van God, vóór alle tijden geboren uit de Vader, God uit God, Licht uit Licht, waarachtig God uit waarachtig God, geboren, niet gemaakt, één in wezen met de Vader,” en zegt over de Heilige Geest: “Met de Vader en de Zoon wordt Hij aanbeden en verheerlijkt.” Jezus zond zijn apostelen uit om “hen te dopen in de naam van de Vader en van de Zoon en van de Heilige Geest” (Matteüs 28:19). Christenen houden vast dat dit één God is, niet drie; ons artikel over wat de Bijbel zegt over de Drie-eenheid zet het bijbelse standpunt uiteen.
De centrale leer van de islam is tawhid, de absolute eenheid van God. Een kort hoofdstuk uit de Koran vat dit samen: “Hij is Allah, de Enige, Allah, de Eeuwige. Hij heeft niet verwekt en is niet verwekt, en er is niemand aan Hem gelijk” (112:1–4). De Koran spreekt christenen direct aan: “zeg niet: ‘Drie’; houd op – dat is beter voor jullie. Voorwaar, Allah is slechts één God. Verheven is Hij boven het hebben van een zoon” (4:171). Voor moslims betekent het noemen van Jezus als God of Gods Zoon het toeschrijven van een partner aan God, iets waarvan de Koran christenen en joden vraagt om samen met moslims te weigeren (3:64).
“Allah” is het Arabische woord voor God. Het Yaqeen Institute wijst erop dat dit “ook de term voor ‘God’ is die wordt gebruikt door niet-moslim Arabischsprekenden, zoals Arabische christenen.”
Aanbidden christenen en moslims dezelfde God?
Christenen geven verschillende antwoorden. De Katholieke Kerk onderwijst dat moslims, “die belijden het geloof van Abraham te behouden, samen met ons de ene en barmhartige God aanbidden, die op de laatste dag de mensheid zal oordelen” (Lumen Gentium 16), terwijl sommige evangelicals, zoals de Southern Baptist-theoloog Albert Mohler, nee antwoorden. In december 2015, nadat een professor aan een evangelische hogeschool zei dat christenen en moslims dezelfde God aanbidden, antwoordde Mohler: “Christenen aanbidden de drie-enige God, Vader, Zoon en Heilige Geest, en geen enkele andere god.” Voor hem kwam de kwestie neer op een vraag over Jezus: “Kan iemand de Vader werkelijk aanbidden terwijl hij de Zoon verwerpt?” en hij beantwoordde deze vanuit het Nieuwe Testament: “De Zoon loochenen is de Vader loochenen.”

Jezus in de evangeliën en in de Koran
De Koran noemt hem Isa, “de Messias, Jezus, de zoon van Maria.” Maria vraagt aan de engelen: “Mijn Heer, hoe zal ik een kind krijgen terwijl geen man mij heeft aangeraakt?” en krijgt te horen dat God “schept wat Hij wil” (3:47). De engelen vertellen haar dat hij “in de wieg tot de mensen zal spreken” (3:46), en God geeft hem later het Evangelie (5:46). De Koran noemt hem “een boodschapper van Allah en Zijn woord dat Hij aan Maria richtte en een ziel [geschapen op een bevel] van Hem” (4:171). Het is even duidelijk dat hij een geschapen dienaar is: “het voorbeeld van Jezus voor Allah is als dat van Adam. Hij schiep hem uit stof” (3:59). In één passage spreekt Jezus over “een boodschapper die na mij zal komen, wiens naam Ahmad is” (61:6), wat moslims lezen als een profetie van Mohammed.
Het Evangelie van Johannes noemt Jezus ook het Woord, en bedoelt daar iets anders mee: “In het begin was het Woord, en het Woord was bij God, en het Woord was God” en “het Woord is vlees geworden en heeft onder ons gewoond” (Johannes 1:1, 14). Voor christenen is het Woord God de Zoon, die mens werd zonder op te houden God te zijn.
Werd Jezus gekruisigd?
Christenen antwoorden ja, in de woorden die Paulus had ontvangen en doorgegeven “als van het grootste belang”: “dat Christus voor onze zonden is gestorven overeenkomstig de Schriften, dat hij is begraven, dat hij op de derde dag is opgewekt overeenkomstig de Schriften” (1 Korintiërs 15:3–4). Zonder het kruis en het lege graf, zeggen wij, is er geen christelijk geloof (zie Waarom de opstanding cruciaal is voor het christendom).
Moslims antwoorden nee, vanuit de Koran, die over degenen die beweerden hem te hebben gedood zegt: “zij doodden hem niet, noch kruisigden zij hem; maar [een ander] werd voor hen op hem gelijkend gemaakt” (4:157), en “Allah verhief hem tot Zichzelf” (4:158). Het Yaqeen Institute stelt het moslimgeloof duidelijk: “Nee, moslims geloven niet dat Jezus werd gekruisigd of gedood.” Het voegt eraan toe dat “de islam onderwijst dat Jezus op wonderbaarlijke wijze werd gered van kruisiging en opsteeg naar de hemel waar hij levend blijft,” en dat moslims geloven dat Jezus “kort voor de Dag des Oordeels naar de aarde zal terugkeren.”

De Bijbel en de Koran
Christenen ontvangen de Bijbel, het Oude en Nieuwe Testament, als het woord van God. Moslims ontvangen de Koran als het woord van God dat in het Arabisch aan Mohammed werd geopenbaard, en het is de bron van het moslimgeloof en de praktijk.
De islam eert ook eerdere boeken. De Koran zegt dat God aan Jezus “het Evangelie gaf, waarin leiding en licht was” (5:46), en het geloof in Gods geopenbaarde boeken is een van de zes geloofsartikelen van de islam. Moslims geloven niet dat de Bijbel die christenen vandaag lezen die boeken in hun oorspronkelijke vorm bewaart. Het Yaqeen Institute beschrijft de missie van Mohammed als het herstellen van de kernboodschappen van eerdere profeten “en die van de oorspronkelijke, onbedorven geschriften die door God zijn geopenbaard.”

Hoe elk geloof redding begrijpt
Christenen leren dat mensen worden gered door Gods genade, ontvangen door geloof in Jezus. “Want door genade bent u behouden, door het geloof, en dat niet uit u, het is de gave van God; niet uit werken, opdat niemand roeme” (Efeziërs 2:8–9). Kerken beschrijven geloof, doop en goede werken op verschillende manieren, maar ze zijn het erover eens dat redding door Christus komt. De Baptist Faith and Message stelt het botweg: “Er is geen redding buiten persoonlijk geloof in Jezus Christus als Heer.” De Katholieke Kerk leert dat Christus “de enige Middelaar en de unieke weg naar redding” is, en ook dat degenen die “buiten hun eigen schuld het Evangelie van Christus of Zijn Kerk niet kennen, maar toch oprecht naar God zoeken” gered kunnen worden (Lumen Gentium 14, 16).
In de islam heeft het geloof zes artikelen. Een bekende hadith vertelt hoe de engel Gabriël aan Mohammed vroeg naar het geloof, en hij antwoordde: “Dat u uw geloof bevestigt in Allah, in Zijn engelen, in Zijn Boeken, in Zijn Apostelen, in de Dag des Oordeels, en u bevestigt uw geloof in de Goddelijke Voorbeschikking over goed en kwaad” (Sahih Muslim 8). Op die dag telt elke daad: “wie het gewicht van een atoom aan goeds doet, zal het zien, En wie het gewicht van een atoom aan kwaads doet, zal het zien” (99:7–8). Gods barmhartigheid staat naast zijn rechtvaardigheid: “wanhoop niet aan de barmhartigheid van Allah. Voorwaar, Allah vergeeft alle zonden” (39:53).

Gebed, vasten en bedevaart
Mohammed vatte de praktijk van de islam samen in vijf zuilen: “Getuigen dat niemand het recht heeft aanbeden te worden behalve Allah en dat Mohammed de Boodschapper van Allah is,” gebed, verplichte liefdadigheid (zakat), bedevaart naar Mekka (hadj) en het vasten van de Ramadan (Sahih al-Bukhari 8). Moslims bidden vijf keer per dag gericht naar de Ka’aba in Mekka, komen samen voor het gemeenschappelijk gebed op vrijdag (Qur’an 62:9), en tijdens de Ramadan vasten gezonde volwassenen van voor zonsopgang tot zonsondergang. De hadj is eenmaal in het leven verplicht voor elke moslim die “fysiek en financieel in staat is.”
Christenen komen samen op zondag, wat de Katholieke Catechismus “de dag waarop het paasmysterie wordt gevierd” noemt, de dag van Christus’ dood en opstanding. De christelijke praktijk richt zich op gebed, de Schrift, de doop en het Avondmaal, wat veel kerken sacramenten noemen en baptisten “de twee verordeningen van Christus.”

Wat zegt de islam over christenen?
De Koran noemt Joden en christenen “Mensen van het Boek” en spreekt hen aan met zowel correctie als warmte. Het verwerpt de centrale christelijke overtuigingen over Jezus: “Zij hebben zeker ongeloof getoond die zeggen: ‘Allah is de derde van drie’” (5:73), en hetzelfde wordt gezegd over degenen die God de Messias noemen (5:72). Koran 2:62 belooft een beloning aan Joden en christenen “die in Allah en de Laatste Dag geloofden en het goede deden.” De Saheeh International-vertalers lezen die belofte als van toepassing op mensen die vóór Mohammed leefden, en markeren hun lezing met een haakje: “[vóór de Profeet Mohammed].” Een ander vers, 3:85, zegt dat “wie iets anders dan de islam als religie wenst – het zal nooit van hem worden aanvaard.”
Hetzelfde boek zegt tegen moslims: “u zult degenen die het meest genegen zijn aan de gelovigen, degenen vinden die zeggen: ‘Wij zijn christenen.’ Dat is omdat er onder hen priesters en monniken zijn en omdat zij niet hoogmoedig zijn” (5:82). Het vraagt moslims om alleen met hen te discussiëren “op een manier die het beste is” en te zeggen: “onze God en jullie God is één” (29:46). Het staat moslims toe om het voedsel van de Mensen van het Boek te eten en staat een moslimman toe om te trouwen met “kuise vrouwen van degenen aan wie het Boek is gegeven” (5:5). En het nodigt hen uit: “kom tot een woord dat rechtvaardig is tussen ons en jullie – dat wij niemand aanbidden behalve Allah en niets met Hem associëren” (3:64).
Beide boeken roepen hun lezers op tot de ene God, en toch scheiden de twee geloven zich waar ze begonnen, over Jezus en de vraag die hij stelde. Wij die christenen zijn, beantwoorden die zoals Simon Petrus deed: “Gij zijt de Christus, de Zoon van de levende God” (Matteüs 16:16, Statenvertaling).

Gerelateerde artikelen
- Jodendom versus christendom
- Wat zegt de Bijbel over de Heilige Drie-eenheid?
- Is Jezus de Zoon van God, of God?
- Waarom de opstanding cruciaal is voor het christendom
- Wat is het Abrahamitisch Verbond?

Een reactie plaatsen