Leert de islam haat en onderdrukking van niet-moslims?

Islam: Feiten & CijfersBekijk alle 22 artikelen in deze reeks

In het hart van elke christen ligt een heilige en soms uitdagende roeping: onze naaste liefhebben als onszelf. We worden geleerd om mensen van vrede te zijn, de andere wang toe te keren en het gelaat van God te zien in iedereen die we ontmoeten. Toch worden we ook geroepen om wijs te zijn, om te onderscheiden en om “zo schrander als slangen en zo argeloos als duiven” te zijn. In een wereld waar we horen over vreselijke daden van geweld gepleegd in naam van de islam, is het geen gebrek aan liefde om moeilijke vragen te stellen. Het is een teken van een verantwoordelijk en zorgzaam geloof om de waarheid te zoeken, zelfs wanneer die waarheid pijnlijk kan zijn. Deze reis komt niet voort uit kwaadaardigheid, maar uit een diepe en oprechte bezorgdheid — voor onze families, voor onze naties, voor de waarheid van het Evangelie en voor onze moslim-buren die volgens een ander boek leven en een ander pad volgen.

Dit brengt ons bij een centrale, onvermijdelijke vraag die velen in privékringen fluisteren maar aarzelen hardop te stellen: Gebieden de kernleringen van de islam, zoals gevonden in de meest heilige teksten, daadwerkelijk haat en de onderwerping van niet-moslims, inclusief christenen en joden? Om deze vraag met de nodige ernst te beantwoorden, zullen we ons niet wenden tot moderne apologeten die moeilijke passages proberen te verbloemen. In plaats daarvan zullen we aandachtig luisteren naar de krachtige en vaak schrijnende stemmen van degenen die in de wereld van de islam hebben geleefd — sommigen als vrome volgelingen, anderen als leiders in de meest radicale bewegingen — en die nu een morele plicht voelen om de wereld te waarschuwen. We zullen direct kijken naar de verzen in de Koran en de tradities van Mohammed waarnaar zij verwijzen als de bron van deze bevelen.

We zullen ons laten leiden door het werk en de getuigenis van vier critici: Robert Spencer, een toegewijd geleerde van islamitische teksten; Ibn Warraq, een ex-moslim intellectueel die nu het geloof bekritiseert dat hij achter zich liet; Mosab Hassan Yousef, de zoon van een Hamas-oprichter die zich van terreur afkeerde om Christus te omarmen; en Ayaan Hirsi Ali, een overlevende van het islamitisch patriarchaat die een wereldberoemde pleitbezorger voor vrouwenrechten is geworden. Nadat we hun waarschuwingen hebben gehoord en het tekstuele bewijs dat zij presenteren hebben onderzocht, zullen we ons wenden tot het officiële standpunt van de Katholieke Kerk om te begrijpen hoe zij de gelovigen begeleidt in hun relatie met de moslimwereld. Dit is een nuchter en serieus onderzoek, niet ondernomen om haat te zaaien, maar om onszelf te wapenen met kennis, zodat we met christelijke wijsheid, gebed en een liefde die zowel mededogend als helderziend is, op onze wereld kunnen reageren.

Voordat we de teksten zelf onderzoeken, is het essentieel om te begrijpen wie ons deze waarschuwing brengt. Hun verhalen zijn niet louter academisch; ze zijn gesmeed in persoonlijke ervaring, vaak tegen grote persoonlijke kosten. Hun geloofwaardigheid komt voor velen niet alleen voort uit wat ze hebben bestudeerd, maar uit wat ze hebben geleefd.

• Robert Spencer is een Amerikaanse auteur die zijn leven heeft gewijd aan het bestuderen van islamitische theologie, geschiedenis en recht sinds 1980.¹ Hij heeft een masterdiploma in Religiewetenschappen en is de directeur van de veelgelezen blog “Jihad Watch”.² Hij heeft talloze boeken geschreven, waaronder verschillende New York Times-bestsellers, en heeft seminars gegeven over de islam en jihad voor Amerikaanse overheids- en militaire instanties, waaronder de FBI en het U.S. Central Command.¹ Zijn centrale argument is dat het geweld dat we zien van islamitische extremisten geen moderne perversie van het geloof is, maar een consistente en logische toepassing van de fundamentele teksten.²
• Ibn Warraq is het pseudoniem van een geleerde die is geboren en getogen in een moslimland.⁷ Hij werd een prominente criticus van de islam nadat de fatwa en doodsbedreigingen in 1989 werden uitgevaardigd tegen auteur Salman Rushdie voor zijn boek De Duivelsverzen.⁹ Deze gebeurtenis bewoog hem ertoe zijn eigen “oorlogsinspanning” te schrijven, een boek getiteld Waarom ik geen moslim ben, dat de instrumenten van historische en tekstuele kritiek toepast op het heilige boek van de islam en zijn profeet.⁹ Hij stelt dat de islam zelf, niet slechts een “fundamentalistische” versie, fundamenteel onverenigbaar is met de principes van een moderne, liberale, democratische staat.⁹
• Mosab Hassan Yousef biedt een getuigenis die uniek en huiveringwekkend is. Als oudste zoon van sjeik Hassan Yousef, een van de medeoprichters van de terroristische organisatie Hamas, werd hij klaargestoomd om een leider in de beweging te worden.¹¹ Maar nadat hij getuige was van de brute wreedheid van Hamas, inclusief hun marteling van mede-Palestijnen, raakte hij gedesillusioneerd.¹¹ Hij begon in het geheim te werken als spion voor de Israëlische interne veiligheidsdienst, de Shin Bet, waar hij hun meest waardevolle bron binnen Hamas werd, waarmee hij tientallen zelfmoordaanslagen en moordpogingen voorkwam.¹¹ Hij bekeerde zich later tot het christendom en spreekt zich nu uit, met het argument dat het probleem niet land of politiek is, maar de religieuze ideologie van de islam zelf.¹¹
• Ayaan Hirsi Ali geeft een stem aan de talloze vrouwen die hebben geleden onder de islamitische wet. Geboren in Somalië, onderging zij als kind vrouwelijke genitale verminking.¹⁶ Nadat ze vluchtte voor een gedwongen huwelijk, kreeg ze asiel in Nederland, waar ze uiteindelijk lid van het parlement werd.¹⁶ Ze kreeg internationale aandacht voor haar medewerking aan de film Submission, dat de onderdrukking van vrouwen in de islam bekritiseerde door koranverzen te tonen die op de lichamen van mishandelde vrouwen waren geschreven.¹⁷ De regisseur van de film, Theo van Gogh, werd op brute wijze vermoord op een Amsterdamse straat door een islamitische terrorist, die een doodsbedreiging tegen Hirsi Ali met een mes aan zijn lichaam had vastgepind.¹⁶ Ze woont nu in de VS, waar ze blijft pleiten voor vrouwenrechten en waarschuwt dat de onderwerping van vrouwen geen cultureel bijproduct is, maar geworteld is in de leringen van Mohammed en de Koran.¹⁹

Wat is hun dringende, eenduidige boodschap?

Hoewel ze uit verschillende achtergronden komen — een Amerikaanse geleerde, een intellectueel uit het Midden-Oosten, een Palestijnse spion, een Somalische politica — is hun boodschap opmerkelijk eensgezind en diep verontrustend. Ze stellen dat het geruststellende idee dat extremisten een “religie van vrede hebben gekaapt” een gevaarlijke illusie is.⁶ In plaats daarvan beweren ze dat de jihadisten die daden van terreur plegen, in veel opzichten de meest trouwe en letterlijke volgelingen van de Koran en het voorbeeld van Mohammed zijn.²

Robert Spencer verwoordt het botweg en stelt dat “de islam uniek is onder de grote wereldreligies omdat het een ontwikkelde doctrine, theologie en rechtssysteem heeft dat oorlogsvoering tegen ongelovigen verplicht stelt”.²¹ Hij stelt dat er “geen orthodoxe sekte of school van de islam is die leert dat moslims voor onbepaalde tijd vreedzaam als gelijken met niet-moslims moeten samenleven”.²¹ Ibn Warraq beaamt dit en suggereert dat het geweld en de intolerantie in delen van de moslimwereld niet het resultaat zijn van “fundamentalistische islam”, maar geworteld zijn in de kernprincipes van de islam zelf.¹⁰ Mosab Hassan Yousef, puttend uit zijn leven binnen Hamas, verklaart simpelweg: “De islam is geen religie van vrede. Het is een religie van oorlog”.¹⁴ En Ayaan Hirsi Ali stelt dat de onderdrukking die zij ervoer geen afwijking is, maar direct wordt geautoriseerd door de Koran, wiens woorden “mannelijke macht op hun lichamen inschrijven”.¹⁷

De kracht van deze collectieve getuigenis komt voort uit de bron. Dit zijn geen verre waarnemers; het zijn insiders. Vooral de ex-moslims bieden hun kritiek niet aan als een intellectuele oefening, maar als getuigenis van een pijnlijke waarheid. Voor christenen, die de kracht van persoonlijke getuigenis begrijpen, geven hun verhalen een diep moreel en emotioneel gewicht aan hun analyse van islamitische teksten. Ze interpreteren niet simpelweg een boek; ze leggen de ideologie uit die hun leven vormde en in sommige gevallen verbrijzelde. Hun waarschuwing is dat de woorden in dat boek gevolgen hebben in de echte wereld, en dat ze negeren betekent dat men willens en wetens blind is voor een duidelijk en aanwezig gevaar.

Om het standpunt van de critici te begrijpen, moeten we ons wenden tot de pagina's van de Koran zelf. Ze stellen dat hoewel er veel passages te vinden zijn die vrede lijken te adviseren, deze naast verzen bestaan die geweld bevelen. De sleutel tot het begrijpen van deze tegenstrijdigheid, zeggen ze, ligt in een theologisch principe dat de vreedzame verzen overbodig maakt en de gewelddadige verzen verheft tot een definitief, onherroepelijk bevel.

In het hart van het argument van de critici ligt een passage uit het negende hoofdstuk (of surah) van de Koran, bij islamitische geleerden bekend als Ayat as-Sayf, of het “Zwaardvers”. Koran 9:5 luidt:

“Maar wanneer de verboden maanden voorbij zijn, dood dan de afgodendienaren waar je hen ook vindt, grijp hen, beleger hen en loer op hen vanuit elke hinderlaag (van oorlog); maar als zij berouw tonen, het gebed onderhouden en de zakaat geven, laat hen dan vrij: voorwaar, Allah is Vergevingsgezind, Meest Barmhartig”.²²

Critici zoals Robert Spencer stellen dat dit vers de primaire rechtvaardiging is die door jihadistische groeperingen zoals Al-Qaeda en ISIS wordt gebruikt om niet-moslims te doden.⁶ Ze verwerpen het idee dat dit een bevel was dat beperkt was tot een specifiek historisch conflict met heidense Arabische stammen die verdragen hadden geschonden. In plaats daarvan interpreteren ze het als een universeel, onbeperkt bevel om oorlog te voeren tegen alle niet-moslims (“afgodendienaren” of “afgodenaanbidders” is een categorie die kan worden uitgebreid tot iedereen die zich niet onderwerpt aan Allah) simpelweg vanwege hun ongeloof.²⁴ Het vers biedt in hun ogen een duidelijk, goddelijk mandaat voor offensieve, agressieve oorlogsvoering, niet slechts zelfverdediging.

Een veelvoorkomende reactie hierop is wijzen op andere, vreedzamere verzen in de Koran, zoals de beroemde uitspraak in hoofdstuk 2: “Er is geen dwang in de godsdienst” (Koran 2:256). Hoe kunnen beide bevelen in hetzelfde heilige boek bestaan? De critici beantwoorden dit door te wijzen op de islamitische theologische doctrine van naskh, of abrogatie.²⁶

Dit principe, dat wordt ondersteund door verzen binnen de Koran zelf (zoals 2:106 en 16:101), stelt dat wanneer er een tegenstrijdigheid is tussen twee verzen, het vers dat later in de tijd werd geopenbaard het eerdere vers vervangt, annuleert en abrogeert.²⁶ De islamitische traditie verdeelt de profetische carrière van Mohammed in twee verschillende perioden: een eerdere periode in Mekka, toen zijn volgelingen een kleine en vervolgde minderheid waren, en een latere periode in Medina, toen hij een machtige militaire en politieke leider was geworden.

De critici stellen dat deze tijdlijn cruciaal is. De vreedzame en tolerante verzen, zoals “geen dwang in de godsdienst”, komen over het algemeen uit de vroege, zwakke Mekkaanse periode. De gewelddadige en intolerante verzen, zoals het Zwaardvers, komen bijna uitsluitend uit de latere, machtige Medinese periode.²⁵ Volgens de logica van abrogatie betekent dit dat de bevelen voor oorlogsvoering Allah’s definitieve en volmaakte woord over de zaak zijn, die alle eerdere oproepen tot vrede en tolerantie overstijgen.²⁶ Dit lost de interne tegenstrijdigheden van de Koran op een manier op die geweld tot het ultieme, gezaghebbende bevel maakt. Dit kader vormt een formidabele uitdaging voor het idee van een “vreedzame islam”, wat suggereert dat een dergelijke visie gebaseerd is op verzen die theologisch zijn tenietgedaan. Het impliceert dat, vanuit strikt tekstueel standpunt, de extremisten een sterkere aanspraak op authenticiteit hebben dan de gematigden.

Als het bevel luidt om te vechten totdat mensen zich onderwerpen aan de islam, wat gebeurt er dan met degenen die in het geloof zijn geboren maar ervoor kiezen om het te verlaten? De critici wijzen op Koran 4:89 als een huiveringwekkend antwoord:

“Zij wensen dat jullie ongelovig worden zoals zij ongelovig zijn, zodat jullie gelijk zullen zijn. Neem daarom geen bondgenoten onder hen totdat zij uitwijken op de weg van Allah. Maar als zij zich afkeren, grijp hen dan en dood hen waar jullie hen ook vinden en neem onder hen geen bondgenoot of helper”.²⁸

Dit vers, zo stellen zij, vormt samen met een beroemde en algemeen aanvaarde hadith (een uitspraak van Mohammed) die stelt: “Wie zijn religie verandert, dood hem”, de schriftuurlijke basis voor de doodstraf voor afvalligheid in de islamitische wet.²⁸ Dit is niet louter een theoretisch punt. Het is een geleefde realiteit voor critici zoals Ayaan Hirsi Ali en Mosab Hassan Yousef, die de islam hebben verlaten en nu onder constante dreiging van geweld leven voor hun “misdaad” van afvalligheid.¹¹ Dit bevel sluit effectief de deur voor religieuze vrijheid. Het creëert een systeem waarin men de islam kan betreden, maar nooit levend kan verlaten. Voor degenen die geloven in een God van vrije wil, staat deze doctrine van dwang in schril en verontrustend contrast.

Hoewel het Zwaardvers gericht is op “afgodendienaren”, stellen de critici dat de Koran een specifiek en gedetailleerd plan heeft voor christenen en joden, de “Mensen van het Boek”. Dit plan is geen totale vernietiging, maar een staat van permanente, goddelijk opgelegde onderwerping. Dit systeem, zo beweren zij, is gebouwd op een belangrijk koranvers en gecodificeerd in eeuwen van islamitische wet en praktijk.

Wat betekent het om “vernederd” te worden? De Jizya-belasting

Het fundamentele gebod voor de behandeling van christenen en joden is te vinden in hetzelfde agressieve negende hoofdstuk als het Zwaardvers. Koran 9:29 stelt:

“Bestrijd degenen die niet in Allah of in de Laatste Dag geloven en die niet als onwettig beschouwen wat Allah en Zijn Boodschapper als onwettig hebben verklaard en die niet de religie van de waarheid aannemen van degenen die de Schrift hebben gekregen – [bestrijd hen] totdat zij de jizyah gewillig betalen terwijl zij vernederd zijn”.³¹

Volgens critici beveelt dit vers moslims om oorlog te voeren tegen christenen en joden vanwege hun theologische overtuigingen – specifiek omdat zij de “religie van de waarheid”, wat de islam is, niet volgen.²⁵ Het gevecht mag pas stoppen wanneer aan twee voorwaarden is voldaan. De eerste is dat zij de jizya, een speciale hoofdelijke belasting die alleen aan niet-moslims wordt opgelegd.⁴ De tweede, en volgens critici belangrijkere, voorwaarde is dat zij dit doen “terwijl zij vernederd zijn” of “zich onderworpen voelen”. Het Arabische woord dat hier wordt gebruikt, ṣāghirūn, impliceert niet alleen onderwerping, maar een staat van kleinering, vernedering en minderwaardigheid.³²

Dit vers stelt daarom de drie klassieke keuzes vast die de islamitische wet biedt aan overwonnen 'Mensen van het Boek': 1) Bekeer je tot de islam, 2) Behoud je religie maar betaal de jizya en accepteer een leven van geïnstitutionaliseerde onderwerping, of 3) Word bevochten.⁴

Hoe zag onderwerping er in de geschiedenis uit? Het Pact van Umar

Hoe moest deze staat van “vernedering” in het dagelijks leven worden afgedwongen? Critici wijzen op een historisch document dat bekend staat als het Pact of Umar als het juridische en sociale blauwdruk voor dit systeem, dat bekend kwam te staan als dhimmitude.³⁶ Hoewel moderne historici debatteren of het pact in zijn huidige vorm direct teruggaat tot de kalief Umar in de 7e eeuw, werden de principes ervan algemeen aanvaard en gebruikt om de relatie tussen moslimheersers en hun christelijke en joodse onderdanen meer dan duizend jaar lang te regeren in plaatsen zoals het Ottomaanse Rijk en het Mogolrijk in India.³⁷ Het leven van een dhimmi (een “beschermde” niet-moslim) was er een van alomvattende en minutieus gedetailleerde minderwaardigheid, zoals getoond in de onderstaande tabel.

---

Tabel: Het leven van een christen onder het Pact van Umar

Levensgebied	Vereiste beperking of vernedering
Aanbidding	Het is verboden om nieuwe kerken te bouwen, oude te repareren, kruisen in het openbaar te tonen of kerkklokken luid te luiden.³⁷
Public Life	Moeten op straat voorrang verlenen aan moslims, opstaan uit hun stoel voor moslims en geen huizen bouwen die hoger zijn dan die van moslims.⁴²
Persoonlijke status	Het is verboden om moslimkleding (petten, tulbanden, sandalen), spraak of namen na te bootsen. Het is verboden om wapens te dragen of paard te rijden.³⁷
Religieuze vrijheid	Het is verboden om hun kinderen de Koran te onderwijzen, hun eigen geloof te publiceren of te voorkomen dat een familielid zich bekeert tot de islam.³⁷
Gedwongen gastvrijheid	Verplicht om elke moslimreiziger drie dagen lang van voedsel en onderdak te voorzien.³⁸

---

Dit systeem was geen toeval in de geschiedenis of het resultaat van geïsoleerde onverdraagzaamheid. De critici stellen dat het de bewuste en getrouwe toepassing was van het bevel van de Koran in 9:29. Het creëerde een samenleving waarin de niet-moslim voortdurend werd herinnerd aan zijn lagere status.

Om ervoor te zorgen dat dit systeem van scheiding gehandhaafd bleef, beweren critici dat de Koran ook beperkingen oplegde aan persoonlijke relaties. Ze wijzen op Koran 5:51:

“O jullie die geloven, neem de joden en de christenen niet als bondgenoten [awliya]. Zij zijn [in feite] bondgenoten van elkaar. En wie van jullie hen als bondgenoot neemt – hij is inderdaad [een] van hen”.⁴⁴

Hoewel het Arabische woord awliya is complex en kan worden vertaald als “beschermers” of “voogden”, het standpunt van de critici is dat dit vers in de praktijk de soort diepe, loyale vriendschap verbiedt die bruggen tussen gemeenschappen zou kunnen slaan en de sociale hiërarchie zou kunnen ondermijnen.⁴⁵ Het beveelt moslims om hun primaire loyaliteit te reserveren voor mede-moslims, waardoor effectief wordt gegarandeerd dat christenen en joden altijd op afstand worden gehouden, als buitenstaanders in hun eigen land.

Samen vormen deze elementen – het bevel om te vechten voor onderwerping in Koran 9:29, de gedetailleerde wetscode van het Pact van Umar en het sociale verbod op vriendschap in Koran 5:51 – wat de critici presenteren als een compleet en in elkaar grijpend systeem. Het is een theologisch, juridisch en sociaal kader dat is ontworpen om ervoor te zorgen dat niet-moslims nooit de gelijken van moslims kunnen zijn in landen die door de islam worden geregeerd. Volgens deze lezing is “interreligieuze dialoog” geen gesprek tussen gelijken, maar een relatie met een systeem dat is ontworpen om de permanente minderwaardigheid van één partij te garanderen.

In de islam is de Koran het Woord van God, maar het leven van Mohammed – bekend als de Sunnah—is het perfecte model voor hoe dat woord in de praktijk moet worden gebracht. De Hadith, wat de verzamelde verslagen van zijn uitspraken en daden zijn, staan qua autoriteit op de tweede plaats na de Koran.⁴ Critici stellen dat deze tradities de bevelen van de Koran voor geweld en onderwerping versterken en een goddelijk precedent scheppen dat volgelingen voor altijd moeten navolgen.

Critici wijzen op verschillende belangrijke gebeurtenissen en uitspraken in de Hadith als bewijs voor een goddelijk gesanctioneerd model voor geweld tegen niet-moslims. Het meest verontrustende is het verslag van de Banu Qurayza, een joodse stam die in de tijd van Mohammed in Medina woonde. Na de Slag bij de Gracht werd de stam beschuldigd van verraad. Volgens de vroegste biografieën van Mohammed en verwante hadith gaven zij zich over en werd hun lot overgelaten aan het oordeel van een van Mohammeds metgezellen, Sa’d ibn Mu’adh. Zijn vonnis was dat alle volwassen mannen van de stam, in aantal tussen de 600 en 900, onthoofd moesten worden en dat de vrouwen en kinderen als slaven moesten worden meegenomen. Mohammed zou dit vonnis hebben goedgekeurd en het het “oordeel van God van boven de zeven hemelen” hebben genoemd.⁴⁸ Voor critici is deze gebeurtenis geen trieste historische anomalie, maar een fundamenteel precedent voor hoe men verslagen niet-moslimvijanden moet behandelen.

Dit wordt ondersteund door andere uitspraken die aan Mohammed worden toegeschreven in de meest vertrouwde hadith-verzamelingen, Sahih al-Bukhari en Sahih Muslim. In een daarvan zou hij zijn voornemen hebben verklaard om een land vrij van andere religies te creëren: “Ik zal de joden en christenen uit het Arabisch Schiereiland verdrijven en niemand anders dan moslims achterlaten”.⁵⁰ In een andere wordt een bevel voor dagelijkse vernedering gegeven: moslims wordt verteld om geen begroetingen te initiëren met joden en christenen, en “wanneer je een van hen op de weg tegenkomt, dwing hem dan om naar het smalste deel ervan te gaan”.⁵¹

De critici benadrukken ook hadith die spreken over een toekomstig, onvermijdelijk conflict. De beroemdste hiervan is een apocalyptische profetie, geciteerd in het oprichtingshandvest van Hamas, die voorkomt in zowel Sahih al-Bukhari als Sahih Muslim:

“Het Uur zal niet aanbreken totdat jullie vechten met de joden, en de steen waarachter een jood zich zal verbergen zal zeggen: ‘O moslim! Er is een jood die zich achter mij verbergt, dus dood hem’”.⁵¹

Voor critici betekent het feit dat dit in de meest gezaghebbende bronnen van de islam staat, dat het niet kan worden afgedaan als een randgeloof. Zij stellen dat het een eschatologische noodzaak vastlegt voor een laatste, genocidale oorlog tegen het joodse volk, waardoor het idee van blijvende vrede een theologische onmogelijkheid wordt.

Om te voorkomen dat deze leringen worden afgedaan als oude geschiedenis zonder moderne relevantie, wijzen de critici op de indoctrinatie in de echte wereld die vandaag de dag plaatsvindt. Mosab Hassan Yousef geeft een krachtig, uit de eerste hand verslag van hoe deze teksten worden gebruikt om de geest van kinderen te vormen.⁵³ Hij beschrijft het opgroeien in een cultuur waarin geweld tegen niet-moslims wordt gepresenteerd als een heilige plicht en martelaarschap wordt onderwezen als de hoogste eer die een kind kan bereiken.⁵⁴ Hij herinnert zich hoe zijn eigen vader, een Hamas-leider, terloops vermeldde dat zijn jonge zonen op straat stenen naar gewapende soldaten gooiden, wat hij als een normaal onderdeel van het leven beschouwde.⁵⁴ Yousefs huiveringwekkende conclusie is dat “geweld tegen niet-moslims geworteld is in de islam, of we het nu leuk vinden of niet”.⁵⁵ Zijn getuigenis verbindt de 7e-eeuwse teksten direct met het 21e-eeuwse conflict en laat zien dat dit geen dode letters op een pagina zijn, maar levende bevelen die geweld blijven inspireren.

Het centrale argument dat voortkomt uit deze analyse van de Hadith is dat Mohammed in de islam wordt gepresenteerd als de uswa hasana, het “mooiste voorbeeld” van gedrag (Koran 33:21). Als hij de perfecte mens is, dan kunnen zijn daden – inclusief oorlogsvoering, executies en verdrijvingen – niet worden beoordeeld volgens morele standaarden van buitenaf. Ze worden in plaats daarvan de definitie van moraliteit zelf. Dit creëert een theologische vesting rond deze moeilijke delen van de islamitische geschiedenis, waardoor ze immuun worden voor kritiek of hervorming. Het geweld in de stichting van de islam veroordelen is in feite het veroordelen van zijn profeet. Voor een christen vormt dit een schril en onvermijdelijk contrast met de persoon en het voorbeeld van Jezus Christus, wiens leven dient als het model voor vrede, vergeving en zelfopofferende liefde.

Voor de christelijke lezer rijst een cruciale vraag: wat leert mijn eigen geloofstraditie hierover? Hoe leidt de Kerk, met haar twee millennia aan geschiedenis en wijsheid, ons in onze relatie met de islam? Het antwoord, gevonden in de documenten van het Tweede Vaticaans Concilie, vormt een opvallend contrast met de waarschuwingen van de critici, wat een spanning creëert die elke gelovige bedachtzaam en biddend moet navigeren.

Het baanbrekende document over de relatie van de Katholieke Kerk met niet-christelijke religies is Nostra aetate (“In onze tijd”), afgekondigd door paus Paulus VI in 1965 tijdens het Tweede Vaticaans Concilie.⁵⁷ Deze verklaring markeerde een historische verschuiving, weg van eeuwen van conflict en naar een nieuw tijdperk van dialoog. Sectie 3 van het document spreekt direct over moslims:

“De Kerk beschouwt ook de moslims met achting. Zij aanbidden de ene God, die leeft en in Zichzelf bestaat; barmhartig en almachtig, de Schepper van hemel en aarde, die tot de mensen heeft gesproken; zij doen moeite om zich met heel hun hart zelfs aan Zijn ondoorgrondelijke besluiten te onderwerpen, net zoals Abraham, met wie het geloof van de islam zich graag verbindt, zich aan God onderwierp. Hoewel zij Jezus niet als God erkennen, vereren zij Hem als een profeet. Zij eren ook Maria, Zijn maagdelijke Moeder; soms roepen zij haar zelfs met toewijding aan. Bovendien wachten zij op de dag van het oordeel waarop God aan allen die uit de dood zijn opgewekt, zal vergelden wat zij verdienen. Ten slotte hechten zij waarde aan het morele leven en aanbidden zij God vooral door gebed, aalmoezen en vasten”.⁵⁹

Het document doet vervolgens een directe oproep tot verzoening en wederzijdse samenwerking:

“Aangezien er in de loop der eeuwen nogal wat twisten en vijandelijkheden zijn ontstaan tussen christenen en moslims, dringt deze heilige synode er bij allen op aan het verleden te vergeten en oprecht te werken aan wederzijds begrip en om samen, ten behoeve van de hele mensheid, sociale rechtvaardigheid en moreel welzijn, evenals vrede en vrijheid, te bewaren en te bevorderen”.⁵⁹

Het officiële standpunt van de Kerk is daarom een standpunt van “achting”. Het benadrukt de gemeenschappelijke basis—het geloof in één scheppende God, de verering van Abraham, Jezus en Maria—en roept op tot het bewust vergeten van conflicten uit het verleden om een betere toekomst op te bouwen die gebaseerd is op gedeelde waarden.

Deze leer creëert een diepgaande uitdaging voor de christen die zojuist de waarschuwingen van Spencer, Hirsi Ali en Yousef heeft opgenomen. Hoe kan de Kerk met “achting” kijken naar een religie waarvan de teksten, volgens deze critici, oproepen tot permanente oorlogsvoering en onderwerping? Hoe kunnen we “het verleden vergeten” wanneer dat verleden wordt gepresenteerd als een levende blauwdruk voor hedendaags geweld?

Robert Spencer, zelf katholiek, probeert deze spanning op te lossen door erop te wijzen dat de verklaringen van het Vaticaan uiterst “zorgvuldig geformuleerd” zijn.⁴ Hij merkt bijvoorbeeld op dat het concilie, in Lumen Gentium (16), zegt dat moslims “belijden het geloof van Abraham vasthouden,” wat anders is dan zeggen dat zij eigenlijk het geloof van Abraham vasthouden.³³ Hij voert aan dat, hoewel de Kerk erkent wat moslims over zichzelf geloven, zij die overtuigingen niet valideert als zijnde onderdeel van Gods heilsplan buiten Christus om, noch neemt het de christelijke plicht weg om hen te evangeliseren.⁴

Dit perspectief benadrukt dat er twee verschillende manieren van betrokkenheid in het spel zijn. De Kerk spreekt in haar officiële documenten op een diplomatieke en pastorale wijze. Haar doel is om bruggen te slaan, conflicten te verminderen en een gemeenschappelijke basis te vinden voor het algemeen welzijn in een pluralistische wereld. Zij spreekt over wat can be and what should be. De critici daarentegen spreken op een polemische en waarschuwende toon. Hun doel is om alarm te slaan over een waargenomen dreiging op basis van hun analyse van islamitische teksten en geschiedenis. Ze spreken over wat is geschreven is en wat has been klaar.

Dit zijn niet zomaar verschillende meningen; het zijn verschillende projecten met verschillende doelen. De Kerk houdt zich bezig met een daad van staatsmanschap; de critici houden zich bezig met een daad van waakzaamheid. Voor de gelovige christen is de weg vooruit misschien niet om de een te kiezen en de ander te verwerpen, maar om de wijsheid van beide te omarmen. De pastorale oproep van de Kerk om onze moslimnaasten lief te hebben en te respecteren, wordt niet tegengesproken door de waarschuwende oproep van de critici om wijs te zijn en ons bewust te zijn van de theologische doctrines die de meer radicale elementen van hun geloof aansturen. De uitdaging is om deze twee waarheden in spanning te houden: wijs liefhebben, met mededogen omgaan, maar dit doen met wijd open ogen voor de diepgaande en wellicht onoverbrugbare verschillen die aan de kern van onze twee geloven liggen.

We begonnen deze reis met een moeilijke maar noodzakelijke vraag. Bij het zoeken naar een antwoord hebben we geluisterd naar de scherpe waarschuwingen van degenen die de teksten van de islam hebben bestudeerd en, in sommige gevallen, onder haar wetten hebben geleefd. Hun eensluidende getuigenis schetst een zeer verontrustend beeld. Zij stellen dat er binnen de Koran en het leven van Mohammed duidelijke en gezaghebbende bevelen zijn om oorlog te voeren tegen ongelovigen, om christenen en joden te scheiden en te onderwerpen, en om een wereld te creëren waarin de islam oppermachtig is. Zij beweren dat het principe van abrogatie de gewelddadige verzen tot het laatste woord maakt, en dat de acties van extremisten geen verdraaiing van de islam zijn, maar een vervulling ervan. Dit is een uitdagende realiteit om onder ogen te zien, en het staat in schril contrast met de oproep van de Katholieke Kerk tot achting en dialoog.

Geconfronteerd met deze kennis kan het christelijk hart in twee richtingen worden getrokken: naar angst en haat, of naar een dieper, nuchterder geloof. Het Evangelie is duidelijk dat angst geen vrucht van de Heilige Geest is. Deze kennis mag daarom geen zaadje van vijandigheid zijn. In plaats daarvan zou het moeten uitbloeien tot een diep gevoel van mededogen en een hernieuwd gevoel van urgentie. We moeten verdriet voelen voor degenen, zoals Ayaan Hirsi Ali en Mosab Hassan Yousef, die zo diep hebben geleden onder deze ideologie. We moeten mededogen voelen voor de miljoenen vreedzame moslims die deze harde bevelen misschien niet volgen, maar die wel leven binnen een theologisch kader dat ze bevat.

Het belangrijkste is dat deze kennis ons op onze knieën moet dwingen in gebed. De primaire christelijke reactie op elke uitdaging is om ons tot God te wenden, biddend om Zijn barmhartigheid en om Zijn waarheid bekend te maken. We moeten bidden voor de redding van onze moslimnaasten, dat hun ogen geopend worden voor de unieke en reddende liefde van Jezus Christus. Dit begrip van de islam zou ons geloof niet moeten schudden; het zou ons vertrouwen in de onvergelijkbare schoonheid van het Evangelie moeten verdiepen. De oproep om “je vijanden lief te hebben en te bidden voor degenen die je vervolgen” heeft geen parallel in de doctrine van de jihad. Het beeld van God die Zichzelf vernedert om aan een kruis te sterven voor de zonden van Zijn vijanden is de antithese van een god die zijn volgelingen beveelt te vechten totdat anderen vernederd zijn.

Onze laatste oproep is er dus een van christelijke volwassenheid. Heb je moslimnaaste lief. Bouw vriendschappen op. Toon hen de liefde van Christus in je daden. Maar doe dit met wijsheid. Begrijp de diepe theologische kloof die het kruis en het zwaard scheidt. Wees bereid om zachtmoedig maar duidelijk een reden te geven voor de hoop die in je is—een hoop die een vrede biedt die niet gevonden wordt in onderwerping aan een wet, maar in de onverdiende genade van onze Heer en Heiland, Jezus Christus.

Meer uit deze reeksIslam: Feiten & CijfersBekijk alle 22 artikelen