Echtscheiding en hertrouwen: wat elke kerk toestaat

Denominaties vergelekenBekijk alle 117 artikelen in deze reeks

De meeste kerken trouwen een gescheiden persoon onder bepaalde omstandigheden, en wat hen verdeelt is welke omstandigheden dat zijn en wie het recht heeft om te beslissen. De Katholieke Kerk stelt dat een geldig huwelijk tussen gedoopte christenen alleen eindigt bij de dood, dus de gebruikelijke weg naar een tweede huwelijk in de kerk loopt via een tribunaal dat het eerste huwelijk vanaf het begin ongeldig verklaart. De oosters-orthodoxen verlenen een kerkscheiding en staan tot drie huwelijken toe, en wanneer beide partners opnieuw trouwen, is de dienst stiller en boetvaardiger. Veel protestantse kerken staan echtscheiding en hertrouwen toe na overspel of verlating, sommigen voegen daar misbruik aan toe, en anderen laten de beslissing over aan de voorganger en het echtpaar. Amish-kerken, en sommige mennonitische gemeenten, staan geen hertrouwen toe zolang een voormalige echtgenoot of echtgenote leeft.

Achter bijna al deze antwoorden staat één zin die Jezus tot de Farizeeën sprak: “Hetgeen dan God samengevoegd heeft, scheide de mens niet” (Matteüs 19:6). Bijna elke kerk in de onderstaande tabel leert dat een huwelijk voor het leven bedoeld is, en het meningsverschil tussen ons gaat over dat woord “mens”. Kan iemand op aarde zeggen dat een huwelijk is beëindigd, een rechtbank, een bisschop, een voorganger, de echtgenoot en echtgenote zelf, en zo ja, om welke reden? Zoek hier eerst uw eigen kerk op, en dan kunnen we praten over hoe ieder van ons tot zijn antwoord is gekomen.

Kerk	Echtscheiding	Opnieuw trouwen
Katholiek	Een civiele echtscheiding kan worden getolereerd; de huwelijksband blijft bestaan	Nadat een tribunaal het eerste huwelijk nietig heeft verklaard
Oosters-Orthodox	Een kerkscheiding, uitgegeven door de bisschop	Ja, in totaal tot drie huwelijken
Koptisch-Orthodox	Voor overspel, of voor het verlaten van het geloof	Alleen met toestemming van de Kerk
Church of England, Episcopaals	Het huwelijk is voor het leven, hoewel sommigen falen	Engeland: de priester beslist. Episcopaals: de bisschop stemt in
Luthers (Missouri-synode)	Bij overspel of verlating	De benadeelde echtgenoot mag
Lutheran (ELCA)	Wanneer het vertrouwen onherstelbaar is beschadigd	Ja, met pastorale zorg
Presbyteriaans (OPC, PCA)	Bij overspel of verlating	De onschuldige partij mag
Presbyteriaans (PC(USA))	Twee formuleringen: een “breuk” van het huwelijk (1953); extreme, onberouwvolle ontrouw (1959)	Ja, waar berouw duidelijk is (beide formuleringen)
Verenigde Methodist	“Spijtig maar noodzakelijk” op momenten	“Echtscheiding sluit hertrouwen niet uit”
Nazarener	Geen lijst met gronden; “raad en genade” voor de gekwetsten	Niet behandeld in het Handboek
Salvation Army (UK)	Geen gronden vermeld; gescheidenen worden niet veroordeeld	Een ambtsdrager mag hen trouwen, na counseling
Southern Baptist	Geen artikel over echtscheiding	Niet behandeld; we gaan ervan uit dat elke gemeente beslist
Niet-confessioneel	Elke kerk stelt haar eigen regel vast	Elke kerk stelt haar eigen regel vast
Churches of Christ (onafhankelijke gemeenten)	Eén onderwijsplaats: alleen bij hoererij	Dezelfde plaats: alleen de onschuldige echtgenoot
UCC, Disciples of Christ	Geen kerkbrede regel	Geen kerkbrede regel
Assemblies of God	Overspel, verlating, misbruik	Ja, waar echtscheiding was toegestaan
United Pentecostal (UPCI)	Bij hoererij	De onschuldige partij, “alleen in de Heer”
Amish	Leden mogen er niet naar zoeken	Niet zolang de echtgenoot leeft
Mennonite Church USA	Bestendigheid gehandhaafd, met genezing	Niet vermeld in de geloofsbelijdenis
Evangelical Friends (Quakers)	De kerk dient het gezin	De predikant weegt elk geval af
Zevendedagsadventist	Overspel, of het vertrek van een ongelovige	De trouwe echtgenoot mag
Heiligen der laatste dagen	Toegestaan, hoewel ontmoedigd	Ja; een tempelverzegeling moet worden geannuleerd of vrijgegeven
Jehovah’s getuigen	Alleen bij seksuele immoraliteit	Alleen na een echtscheiding op die grond

Onze gratis tool, Vergelijk christelijke denominaties, plaatst willekeurig twee van de 23 kerken naast elkaar over deze vraag en 54 andere.

Mozes had een man die “iets onwelvoeglijks” in zijn vrouw vond, toegestaan om “haar een scheidbrief te schrijven,” en de wet vervolgde met te zeggen dat “zij mag heengaan en een andere man tot vrouw zijn” (Deuteronomium 24:1–2). Dus toen de Farizeeën Jezus vroegen: “Is het geoorloofd dat een man zijn vrouw om elke reden verstoot?”, hadden zij al een wet in handen, en hij nam hen mee daarachter, terug naar Genesis en de man en vrouw van wie geschreven staat: “zij zullen tot één vlees zijn.” “Mozes heeft u vanwege de hardheid van uw harten toegestaan uw vrouwen te verstoten,” zei hij tegen hen, “maar van het begin af is het zo niet geweest” (Mattheüs 19:3–8).

Dan komen de woorden die elke kerk heeft moeten afwegen, en de evangeliën geven ze niet helemaal eender weer. In Marcus, en in Lucas met hem, noemt Jezus helemaal geen uitzondering: “Al wie zijn vrouw verstoot en met een ander trouwt, pleegt overspel tegen haar. En als een vrouw haar man verstoot en met een ander trouwt, pleegt zij overspel” (Marcus 10:11–12; vergelijk Lucas 16:18). In Mattheüs bevat dezelfde uitspraak één clausule meer: “Al wie zijn vrouw verstoot, behalve om hoererij, en met een ander trouwt, pleegt overspel” (Mattheüs 19:9), en in de Bergrede zegt hij “behalve om de reden van hoererij” (Mattheüs 5:32). Wanneer de Katholieke Catechismus uitlegt waarom de Kerk een tweede huwelijk niet kan erkennen, citeert zij Marcus, en wanneer de orthodoxe, lutherse, gereformeerde, adventistische en pinksterkerken echtscheiding na overspel toestaan, wijzen zij naar Mattheüs. Wat “hoererij” in die clausule dekt, is een lang gesprek op zich, en we hebben het erover in wat Jezus bedoelde in Mattheüs 5:31–32.

Paulus behandelt een geval waar Jezus niet over gevraagd werd: een gelovige getrouwd met iemand die niet gelooft. “Indien de ongelovige scheidt, laat hij scheiden,” schrijft hij. “Een broeder of zuster is in zulke gevallen niet gebonden: maar God heeft ons tot vrede geroepen” (1 Korintiërs 7:15). Veel protestanten horen in “niet gebonden” een vrijheid om opnieuw te trouwen na verlating. Het Katholieke Wetboek van Canoniek Recht leest het vers nauwer, als het “paulinisch privilege,” waardoor een huwelijk tussen twee ongedoopten kan worden ontbonden wanneer een van hen gedoopt wordt en de ander vertrekt (canon 1143). Christian Courier, een onderwijssite van de Churches of Christ, leest het nog nauwer: “Louter verlating door een onnadenkende echtgenoot vormt geen grond voor echtscheiding of hertrouwen.”

Paulus schreef ook de regels waar de strengste antwoorden naar kunnen verwijzen, dat “de vrouw door de wet gebonden is zolang haar man leeft” (1 Korintiërs 7:39), dat “indien zij, terwijl haar man leeft, met een andere man trouwt, zij een overspeelster zal worden genoemd” (Romeinen 7:3), en dat een vrouw die weggaat “ongehuwd moet blijven of zich met haar man moet verzoenen” (1 Korintiërs 7:11).

Christenen discussieerden al heel vroeg over deze verzen. De Herder van Hermas leerde dat een echtgenoot een vrouw die haar overspel niet wil staken, moet verstoten, maar “als hij zijn vrouw verstoot en met een ander trouwt, pleegt hij ook overspel.” In de derde eeuw merkte Origenes op dat “sommigen, zelfs van de leiders van de kerk, een vrouw hebben toegestaan te trouwen, zelfs wanneer haar man nog leefde.” Hij noemde het “in strijd met wat geschreven was,” en in dezelfde adem zei hij dat ze het “niet geheel zonder reden” hadden gedaan, omdat de concessie “werd toegestaan in vergelijking met ergere dingen.” Kerken op deze hele pagina proberen trouw te zijn aan deze zelfde paar verzen, en ze zijn op heel verschillende plaatsen uitgekomen.

De Katholieke Kerk neemt “wat God samengevoegd heeft, laat de mens niet scheiden” in volle ernst, en de Catechismus van de Katholieke Kerk zegt dat tussen gedoopten “een voltrokken en geconsumeerd huwelijk door geen enkele menselijke macht of om welke reden dan ook, behalve de dood, kan worden ontbonden” (paragraaf 2382). Canon 1141 van het Wetboek van Canoniek Recht zegt hetzelfde. Het Concilie van Trente had de kwestie voor katholieken op 11 november 1563 afgesloten, toen het een anathema uitsprak over iedereen die zegt dat de Kerk heeft gedwaald door te leren dat “de huwelijksband niet kan worden ontbonden vanwege het overspel van een van de echtgenoten.”

Dat laat een katholiek wiens huwelijk is stukgelopen met twee dingen die mensen vaak verwarren met echtscheiding. De eerste is scheiding van tafel en bed. “In dergelijke gevallen staat de Kerk de fysieke scheiding van het echtpaar en hun apart wonen toe,” zegt de Catechismus, maar “de echtgenoten houden niet op man en vrouw te zijn voor God en zijn dus niet vrij om een nieuwe verbintenis aan te gaan” (1649). Een civiele echtscheiding, als deze “de enige mogelijke manier blijft om bepaalde wettelijke rechten, de zorg voor de kinderen of de bescherming van erfenis te waarborgen, kan worden getolereerd en vormt geen morele overtreding” (2383). En de Catechismus spreekt niet over iedereen hetzelfde, want hij trekt een grens tussen “een echtgenoot die oprecht heeft geprobeerd trouw te zijn aan het sacrament van het huwelijk en onrechtvaardig is verlaten, en iemand die door zijn eigen zware schuld een canoniek geldig huwelijk vernietigt” (2386).

De tweede is wat de meesten van ons een nietigverklaring noemen en de Kerk een verklaring van nietigheid. Wanneer vrije toestemming ontbrak op de trouwdag, of iets anders het huwelijk vanaf het begin ongeldig maakte, zegt de Katholieke Catechismus dat “de Kerk, na een onderzoek van de situatie door de bevoegde kerkelijke rechtbank, de nietigheid van een huwelijk kan verklaren, d.w.z. dat het huwelijk nooit heeft bestaan,” en dat “in dit geval de contracterende partijen vrij zijn om te trouwen” (1629). Die woorden zijn moeilijk te horen als er kinderen zijn, en het Wetboek van Canoniek Recht spreekt daarover: “De kinderen die verwekt of geboren zijn uit een geldig of putatief huwelijk zijn legitiem” (canon 1137), waarbij een putatief huwelijk er een is die ten minste een van de twee te goeder trouw is aangegaan (canon 1061). Dus een echtscheiding zegt dat een huwelijk is geëindigd, en een verklaring van nietigheid zegt dat een geldig huwelijk er nooit is geweest om te eindigen, wat de manier is waarop de Kerk Jezus’ woord kan houden en de twee mensen toch vrij kan laten om te trouwen. Het Wetboek staat de paus ook toe een huwelijk te ontbinden dat nooit is geconsumeerd (canon 1142).

Wanneer een gescheiden katholiek opnieuw trouwt zonder een verklaring van nietigheid, zegt paragraaf 1650 van de Katholieke Catechismus dat de Kerk, “in trouw aan de woorden van Jezus Christus,” “handhaaft dat een nieuwe verbintenis niet als geldig kan worden erkend, als het eerste huwelijk dat wel was.” Die katholieken, zo gaat het verder, “kunnen de eucharistische communie niet ontvangen zolang deze situatie voortduurt,” en toch wordt in de eerstvolgende paragraaf aan priesters en gelovigen gevraagd om hen “aandachtige zorgzaamheid te tonen, zodat zij zichzelf niet als gescheiden van de Kerk beschouwen.” Paus Franciscus schreef in Amoris Laetitia in 2016 dat gescheidenen die een nieuwe verbintenis zijn aangegaan “zich deel van de Kerk moeten laten voelen,” en hij voegde eraan toe: “Zij zijn niet geëxcommuniceerd.” Verderop in die brief zei hij dat een persoon in zo’n situatie in genade kan groeien “terwijl hij de hulp van de Kerk hiertoe ontvangt,” en een voetnoot bij die woorden (noot 351) zegt: “In bepaalde gevallen kan dit de hulp van de sacramenten omvatten.” De zin van de Catechismus over de Communie blijft staan, en die voetnoot staat nu ernaast.

Amish-kerken verbieden hun leden om een echtscheiding aan te vragen of te hertrouwen terwijl een echtgenoot of echtgenote nog leeft, en een lid dat een van beide doet, krijgt te maken met excommunicatie en mijding. De regel komt uit de Ordnung van elke gemeente, de grotendeels ongeschreven reglementen die leden beloven te houden bij de doop, zoals onze pagina over of de Amish kunnen scheiden legt uit, en een Amish-echtgenoot wiens man of vrouw de kerk verlaat en scheidt, wordt nog steeds als getrouwd beschouwd en mag niet hertrouwen zolang de ander leeft. Stellen wiens huwelijk mislukt, gaan soms apart wonen, zoals Paulus toestond.

De oudere mennonitische regel liet één opening. De Global Anabaptist Mennonite Encyclopedia stelt dat mennonieten vanaf de vroegste tijden tot het midden van de twintigste eeuw echtscheiding alleen toestonden “vanwege overspel”, en dat de Wismar-resoluties van 1554 bepaalden dat “in gevallen van opzettelijk overspel de onschuldige partij vrij mag zijn om te hertrouwen na overleg met de gemeente”. Tegen de jaren vijftig accepteerden de Old Order Amish, de Conservative Mennonite Conference en verschillende andere groepen “geen gescheiden en hertrouwde personen als lid”, terwijl andere mennonitische lichamen dat wel deden, en de familie is nog steeds verdeeld. De Mennonite Church USA vraagt in haar geloofsbelijdenis aan de kerk “om de bestendigheid van het huwelijk hoog te houden” en ook om “een verzoenende en vergevingsgezinde gemeenschap” te zijn die “genezing en een nieuw begin biedt”, terwijl Skyline Mennonite Church, om één gemeente te noemen die de strengere lijn aanhoudt, vanuit Romeinen 7 leert dat “alleen de dood de huwelijksband verbreekt”.

De oosters-orthodoxen lezen dezelfde evangeliën en komen tot een andere praktijk, en het woord dat ze daarvoor gebruiken is oikonomia, of economie. De Saint John the Evangelist Orthodox Church in Beaver Falls, Pennsylvania, legt dit uit als “het gezag van de Kerk—door Christus Zelf gegeven—om de canons en regels met wijsheid en mededogen toe te passen, altijd gericht op het heil van de zielen”, en voegt eraan toe dat oikonomia “niet het negeren van regels is”. Een studie uit 2021 naar orthodox canoniek recht, in het orthodoxe theologische tijdschrift van de Universiteit van Iași in Roemenië, is het ermee eens dat economie “niet impliceert dat canonieke normen worden genegeerd of verwaarloosd”. Dus onder de orthodoxen is degene die mag zeggen dat een huwelijk is beëindigd de bisschop.

De verklaring van het Grieks-orthodox aartsbisdom van Amerika over controversiële kwesties stelt dat “de Kerk ‘kerkelijke echtscheidingen’ verleent op basis van de uitzondering die door Christus is gegeven op zijn algemene verbod op de praktijk”, en dat “de Kerk tot maximaal drie huwelijken toestaat voor elke orthodoxe christen”. Wanneer beide partners een tweede of derde huwelijk aangaan, zo vervolgt het, “wordt een andere vorm van de huwelijksceremonie uitgevoerd, die veel ingetogener en boetvaardiger van karakter is”. Een civiel decreet is niet genoeg, want “Pas nadat een kerkelijke echtscheiding is uitgevaardigd door de presiderende bisschop, kunnen zij een kerkelijke vergunning aanvragen om te hertrouwen”.

De St. Demetrios Greek Orthodox Church in Seattle publiceert de gronden zoals die werden uiteengezet in een encycliek uit 1973 van de Grieks-orthodoxe aartsbisschop in Amerika, waaronder dat “een of beide partijen schuldig zijn aan overspel”, dat een echtgenoot “heeft samengezworen tegen het leven van de echtgenoot”, “langer dan zeven jaar gevangen zit”, of “de ander langer dan drie jaar verlaat zonder goedkeuring”, en de parochie voegt eraan toe dat een verzoekschrift pas kan worden ingediend “één jaar na de uitgifte van het civiele echtscheidingsdecreet”. De gronden en de stappen kunnen per orthodox rechtsgebied verschillen, zoals de parochie van Beaver Falls in haar eigen gids zegt.

De Koptisch-Orthodoxe Kerk, een van de oriëntaals-orthodoxe kerken, leert in haar verslag van het Sacrament van het Huwelijk dat “het doel van het huwelijk voortduring is, zonder echtscheiding, behalve in het geval van overspel”, en ze noemt nog één andere grond: “de geestelijke immoraliteit of ontkenning van het geloof en het verlaten van het christendom door een van de partners”. Over een tweede huwelijk zegt het Koptisch-Orthodoxe Bisdom van het Zuiden van de Verenigde Staten: “De Kerk is zeer voorzichtig met het verlenen van toestemming om te hertrouwen”, en ze geeft die toestemming pas na “een grondig onderzoek”.

De hervormers lazen Mattheüs’ uitzondering en Paulus’ “niet onderworpen” naast elkaar, en wat ze concludeerden kwam in de Westminster Confessie van 1646, die de Orthodox Presbyterian Church en de Presbyterian Church in America nog steeds aanhangen. Een echtgenoot of echtgenote die in een van die kerken is verraden, is vrij om te scheiden en opnieuw te trouwen, omdat hoofdstuk 24 van de Westminster Confessie zegt: “In het geval van overspel na het huwelijk is het voor de onschuldige partij wettig om een echtscheiding aan te vragen: en, na de echtscheiding, met een ander te trouwen, alsof de beledigende partij dood was.” Presbyterianen die die Confessie aanhangen, voegen daar nog één andere reden aan toe en niet meer, lerend dat “niets anders dan overspel, of zodanige moedwillige verlating als op geen enkele wijze door de kerk of de civiele magistraat kan worden verholpen, een voldoende reden is voor het ontbinden van de huwelijksband”, en zelfs dan met “een openbare en ordelijke procedure” zodat de betrokken mensen “niet aan hun eigen wil en discretie worden overgelaten in hun eigen zaak”. Zelfs waar echtscheiding is toegestaan, moet dus iemand anders dan het echtpaar dat zeggen.

Veel lutheranen kwamen tot een vergelijkbare conclusie. De Lutheran Church—Missouri Synod zegt dat echtscheiding “in strijd is met Gods oorspronkelijke ontwerp en bedoeling voor het huwelijk”, hoewel het “in bepaalde situaties (overspel of verlating) schriftuurlijk gerechtvaardigd kan worden”, en dat “het altijd de voorkeur verdient dat echtparen elkaar vergeven en werken aan genezing”. De Commissie voor Theologie en Kerkrelaties van de Missouri Synod zei in een studie uit 1987 dat de echtgenoot die ontrouw ondergaat “het recht heeft, hoewel niet het bevel, om een wettelijke echtscheiding te verkrijgen en te hertrouwen”, en dat iemand die “moedwillig en definitief is verlaten” hetzelfde mag doen. Die studie is streng voor echtscheiding om enige andere reden, en noemt een dergelijke echtscheiding en het daaropvolgende hertrouwen “duidelijk in strijd met Gods wil”. Er staat ook dat “de Schrift niet specifiek spreekt over de kwestie van hertrouwen” voor die mensen, en dat “geen antwoord kan worden gegeven dat de omstandigheden van elk individueel geval dekt”, dus de vraag komt terug bij de predikant aan wie gevraagd wordt hen te trouwen.

Het Seventh-day Adventist Church Manual zegt dat “de Schrift overspel en hoererij (Matt. 5:32) en verlating door een ongelovige partner (1 Kor. 7:10-15) erkent als gronden voor echtscheiding”, en dat waar verzoening faalt, “de echtgenoot die trouw is gebleven aan de echtgenoot die de huwelijksgelofte heeft geschonden, het bijbelse recht heeft om een echtscheiding te verkrijgen en ook om te hertrouwen”. De echtgenoot die de gelofte heeft gebroken, zegt het, “heeft niet het morele recht om met een ander te trouwen zolang de echtgenoot die trouw is gebleven aan de huwelijksgelofte nog leeft en ongehuwd en kuis blijft”, en een lid dat opnieuw trouwt zonder die gronden “zal uit het lidmaatschap worden verwijderd”.

De Assemblies of God houdt vast aan die twee oorzaken en voegt een derde toe: geweld in huis. De statuten van de Assemblies of God zeggen: “Wij keuren het positief af dat christenen scheiden om welke reden dan ook, behalve hoererij en overspel (Mattheüs 19:9) of de verlating van de gelovige door de ongelovige (1 Korintiërs 7:10–15) of in het geval van huiselijk geweld door een echtgenoot tegen een echtgenoot of kind.” Een standpuntnota uit 2024 voegt eraan toe dat een echtscheiding vóór de bekering niet meetelt tegen hertrouwen, en er staat: “Waar wij het recht op echtscheiding erkennen, erkennen wij de vrijheid om te hertrouwen.”

Sommige kerken houden vast aan Mattheüs’ ene uitzondering. De Churches of Christ hebben geen hoofdkantoor en geen orgaan boven de oudsten van elke gemeente, dus niemand spreekt voor hen allemaal, maar de onderwijssite Christian Courier zegt: “Echtscheiding is toegestaan voor slechts één oorzaak — die van hoererij”, en dat “de enige reden voor een tweede huwelijk te wijten is aan de dood van iemands echtgenoot (Rom. 7:2-3; 1 Kor. 7:39), of het hertrouwen van een onschuldig slachtoffer dat een door hoererij verbroken verbintenis heeft verlaten.” De United Pentecostal Church International citeert Mattheüs 19:9 in haar Geloofsartikelen en zegt: “Wanneer deze zonde is begaan, mag de onschuldige partij alleen in de Heer vrij zijn om te hertrouwen”, en, omdat ze “een hogere standaard voor de bediening wil stellen”, beveelt ze haar eigen predikanten aan om “niet opnieuw te trouwen”.

Onder Jehovah’s Getuigen keuren de oudsten een echtscheiding noch goed, noch af, want zij zijn “niet gemachtigd om het echtpaar te vertellen wat ze moeten doen”, maar een Getuige die op enige andere grond scheidt, geeft de vrijheid om opnieuw te trouwen op. De officiële website van Jehovah’s Getuigen zegt: “De enige schriftuurlijke grond voor echtscheiding is seksuele immoraliteit”, en dat “iemand die ervoor kiest om te scheiden zonder schriftuurlijke gronden, schriftuurlijk niet vrij is om te hertrouwen”.

Andere kerken noemen geen vaste lijst van gronden en leggen de beslissing bij iemand die de betrokken mensen kent. De folder van de Church of England over trouwen na echtscheiding zegt dat de Kerk “leert dat het huwelijk voor het leven is” en “accepteert dat, in uitzonderlijke omstandigheden, een gescheiden persoon tijdens het leven van een voormalige echtgenoot opnieuw in de kerk kan trouwen”. Haar Algemene Synode stemde daar in juli 2002 mee in, met 269 stemmen tegen 83, en liet de beslissing over aan de predikant, en de folder waarschuwt echtparen dat sommige priesters “misschien niet bereid zijn dit te doen, op grond van geweten”. In de Episcopal Church in de Verenigde Staten zegt Canon 19 dat een priester iemand wiens voormalige echtgenoot nog leeft alleen mag trouwen als de priester “overlegt met en toestemming verkrijgt van de Bisschop”.

Lutheranen en presbyterianen zijn elk verdeeld hierover, en het maakt uit bij welke van de twee je hoort. De Evangelical Lutheran Church in America, een aparte kerk van de Missouri Synod, zegt in haar sociale verklaring van 2009 dat “in sommige situaties het vertrouwen waarop het huwelijk is gebouwd zo diep beschadigd raakt of zo diep gebrekkig is dat het huwelijk zelf wettelijk moet eindigen”, dat “Deze kerk niet lichtzinnig met echtscheiding omgaat”, en dat “degenen die willen hertrouwen wijsheid uit het verleden kunnen putten en verzekerd kunnen zijn van de vrijheid van het Evangelie”. De Presbyterian Church in the U.S.A. herschreef het Westminster-hoofdstuk in 1953, en de Presbyterian Church in the U.S. volgde in 1959. De huidige Presbyterian Church (U.S.A.) drukt beide herzieningen naast elkaar af in haar Book of Confessions. De bewoording van 1953 zegt dat “hertrouwen na een echtscheiding verleend op gronden die expliciet in de Schrift staan of impliciet in het evangelie van Christus, kan worden gesanctioneerd in overeenstemming met zijn verlossende evangelie, wanneer voldoende boetvaardigheid voor zonde en falen duidelijk is”, en de bewoording van 1959 zegt dat echtscheiding “alleen in gevallen van extreme, onberouwvolle en onherstelbare ontrouw (fysiek of geestelijk)” moet worden overwogen, en dat “het hertrouwen van gescheiden personen door de kerk kan worden gesanctioneerd, in overeenstemming met het verlossende evangelie van Christus, wanneer voldoende boetvaardigheid voor zonde en falen duidelijk is”.

De sociale principes van de United Methodist Church zeggen: “Wij erkennen dat echtscheiding een betreurenswaardig maar noodzakelijk alternatief kan worden wanneer huwelijksrelaties onherstelbaar onder druk staan of destructief worden of wanneer echtgenoten onherroepelijk vervreemd raken”, en ze eindigen dat gedeelte met de woorden “Echtscheiding sluit hertrouwen niet uit”. Het handboek van de Church of the Nazarene is voorzichtiger en zegt dat “het verbreken van het verbond van het huwelijk, of dit nu persoonlijk wordt geïnitieerd of door de keuze van een echtgenoot, tekortschiet aan Gods beste bedoelingen”, en vraagt de kerk om “raad en genade te bieden aan degenen die gewond zijn door echtscheiding”, en gaat helemaal niet in op hertrouwen na echtscheiding. Het dichtst in de buurt komt een regel voor haar predikanten, dat “een predikant alleen een huwelijk mag voltrekken voor degenen die gekwalificeerd zijn door zorgvuldige begeleiding, en die een bijbelse basis voor het huwelijk hebben”, en de volgende zin daar gaat over één man en één vrouw, zonder een woord over een voormalige echtgenoot. In het Verenigd Koninkrijk en Ierland laat het Leger des Heils het over aan de officier, en zegt in haar standpunt over het huwelijk dat “waar het huwelijk onherstelbaar uiteenvalt en resulteert in echtscheiding, hertrouwen door een officier van het Leger des Heils kan worden toegestaan, na zorgvuldige begeleiding”.

Onder de Evangelical Friends, een quaker-groepering, zegt de Faith and Practice van de Mid-America Yearly Meeting dat “als echtscheiding plaatsvindt, de kerk een verlossende bediening moet aanbieden aan alle leden van het gezin”, en vraagt haar predikanten, voordat ze een gescheiden persoon trouwen, “om de omstandigheden zorgvuldig te overwegen in samenhang met schriftuurlijke vermaningen”. Andere jaarlijkse vergaderingen schrijven hun eigen Faith and Practice.

Sommige kerken hebben niemand die een kerkbreed antwoord zou kunnen geven, en de Southern Baptists laten zien hoe dat komt. De Baptist Faith and Message, de geloofsbelijdenis van de Southern Baptist Convention, heeft geen artikel over echtscheiding en zegt alleen dat “het huwelijk de vereniging is van één man en één vrouw in verbondsbetrokkenheid voor een leven lang”. Het noemt elke kerk “een autonome lokale gemeente”, en daaruit leiden we af dat elke baptistengemeente zelf beslist wie ze zal trouwen, hoewel de geloofsbelijdenis dat nooit met zoveel woorden zegt. De Southern Baptist Convention sprak wel tot haar eigen mensen in een resolutie uit 2010, waarin stond dat “zelfs de meest uitgebreide visie op de bijbelse uitzonderingen die echtscheiding en hertrouwen toestaan, veel, zo niet de meeste, echtscheidingen in onze kerken zou uitsluiten”.

Nondenominational kerken antwoorden aan geen enkel orgaan dat een regel voor hen allemaal zou kunnen stellen, dus niemand kan voor hen spreken over echtscheiding of over hertrouwen. De National Association of Evangelicals, waartoe veel evangelische kerken behoren, noemt geen gronden voor echtscheiding en zegt dat “christenen gezonde huwelijken moeten modelleren waarin een man en vrouw hun geloften van levenslange opofferende dienst aan elkaar eren”. De United Church of Christ stelt geen regel over echtscheiding of hertrouwen in haar verklaring van wat ze gelooft en zegt dat ze “geen rigide formulering van doctrine heeft”. De Christian Church (Disciples of Christ) stelt geen kerkbrede regel over echtscheiding of hertrouwen; haar verklaring over haar ethos zegt dat “ons leven samen niet zozeer wordt gedefinieerd door doctrinaire, ethische of kerkelijke grenzen als wel door centrale bevestigingen van het geloof”, en haar Algemene Vergadering in 2013 riep op om “alle kinderen van God te verwelkomen, hoewel ze verschillen in … burgerlijke staat”.

De Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen staat echtscheiding en hertrouwen toe en vraagt haar leden om eerst voor het huwelijk te vechten, en haar pagina met Gospel Topics zegt: “Elke inspanning moet worden geleverd om deze verbonden te houden en het huwelijk te behouden”, en: “Wanneer echtscheiding plaatsvindt, hebben individuen de verplichting om te vergeven, op te heffen en te helpen in plaats van te veroordelen.”

De moeilijkere vraag voor een Heilige der Laatste Dagen is de tempelverzegeling, waarvan de kerk leert dat deze man en vrouw bindt voorbij dit leven, en die een civiele echtscheiding niet ongedaan maakt. Het algemene handboek van de Heiligen der Laatste Dagen zegt: “Een levende vrouw mag tegelijkertijd aan slechts één echtgenoot worden verzegeld. Als zij en een echtgenoot waren verzegeld en later gescheiden, moet zij een annulering van die verzegeling ontvangen voordat ze tijdens haar leven aan een andere man kan worden verzegeld.” Een gescheiden man “moet een verzegelingsklaring ontvangen voordat hij aan een andere vrouw kan worden verzegeld”. Beide verzoeken gaan via de bisschop en de ringpresident naar het Eerste Presidium, en “zodra een verzegelingsannulering is verleend door het Eerste Presidium, zijn de verbonden en zegeningen met betrekking tot die verzegeling niet langer van kracht”. Het handboek voegt eraan toe dat “God van niemand zal eisen dat hij of zij tegen zijn of haar wil in een verzegelde relatie blijft gedurende de eeuwigheid”.

Wat gevaar betreft, stoppen de kerken niet allemaal op hetzelfde punt. Het katholieke Wetboek van Canoniek Recht zegt dat als een echtgenoot “ernstig mentaal of fysiek gevaar veroorzaakt voor de andere echtgenoot of voor het nageslacht”, de ander een “legitieme reden heeft om te vertrekken”, zelfs “op eigen gezag als er gevaar is bij uitstel” (canon 1153), en de episcopale canon zegt tegen een priester “om eerst te handelen om de fysieke en emotionele veiligheid van de betrokkenen te beschermen en te bevorderen”. De United Methodists zeggen: “Trouw aan het huwelijksverbond vereist niet dat echtgenoten in een fysiek of mentaal beledigende relatie blijven”, en de Assemblies of God gaat het verst, want zij staat echtscheiding in zo’n geval toe en “houdt de misbruiker verantwoordelijk voor het verbreken van het huwelijksverbond en niet degene die mag scheiden om zichzelf of hun kinderen te beschermen”.

Andere kerken maken ruimte om te vertrekken en stoppen daar. Het Adventist Manual staat toe dat “persoonlijke bescherming een verandering in burgerlijke staat noodzakelijk kan maken”, maar het zegt dat een scheiding of echtscheiding wegens fysiek geweld “geen van beiden het schriftuurlijke recht geeft om te hertrouwen”, tenzij de ander sindsdien is hertrouwd, overspel of hoererij heeft gepleegd, of is overleden. Christian Courier spreekt over scheiden “om veiligheidsredenen” en vervolgt: “maar echtscheiding is beperkt tot de verordening van Christus”. Jehovah’s Getuigen noemen “extreem fysiek misbruik” onder de situaties waarin sommige christenen zijn gescheiden, en zij houden vol dat degene die vertrekt “ongehuwd moet blijven of anders verzoend moet worden”. Ook de katholieke canon spreekt over vertrekken, en een katholiek die scheidt voor de veiligheid is in de ogen van de Kerk nog steeds getrouwd, tenzij een tribunaal anders beslist.

Dezelfde kerken zijn vaak milder voor de persoon dan voor de regel. De resolutie van de Southern Baptist Convention, die zoveel echtscheidingen als buiten elke bijbelse uitzondering beschouwde, riep kerken ook op “om Gods barmhartigheid en genade aan alle mensen te verkondigen—inclusief degenen die zonder bijbelse gronden gescheiden zijn—vanwege de waarheid dat het bloed van Jezus voor elke zonde kan verzoenen en elk geweten kan reinigen.” De Assemblies of God, die haar uitzonderingen heeft benoemd, zegt dat “zelfs wanneer die uitzonderingen niet bestaan, gescheiden en hertrouwde christenen tot het volk van God behoren en als leden van het lichaam van Christus behandeld moeten worden.” De Katholieke Catechismus zegt over gescheiden en hertrouwde katholieken dat “zij kunnen en moeten deelnemen” aan het leven van de Kerk “als gedoopte personen.” Het Leger des Heils “veroordeelt of verlaat mensen die niet aan het ideaal voldoen niet,” de United Methodists sporen gemeenten aan om gescheiden mensen te helpen “sociale en religieuze stigma’s die zij maar al te vaak tegenkomen” te overwinnen, en de Evangelical Friends zeggen dat gescheiden mensen die “een consistent christelijk leven leiden, niet belemmerd mogen worden om lid te zijn van de kerk of daarin werkzaam te zijn.”

Als u bang bent in uw eigen huis, zijn er mensen wier werk het is om u vandaag nog veilig te stellen, zoals de politie of een hulplijn voor huiselijk geweld bij u in de buurt. En als het uw eigen huwelijk is waarover u heeft gelezen, dan wordt elk van deze regels toegepast op één huwelijk en de geschiedenis daarvan, en iemand in uw eigen kerk die die geschiedenis kent, een priester, voorganger, bisschop of ouderling, kan u vertellen hoe de regel daarop van toepassing is. Wat u ook te horen krijgt, het zal worden gezegd tegen iemand die de Heer niet heeft verlaten: “De HEERE is nabij de gebrokenen van hart” (Psalm 34:18).

---

• Vergelijk christelijke denominaties: wat 23 kerken leren over 55 vragen
• Is hertrouwen na een echtscheiding een zonde?
• Echtscheiding in het christendom: wat zijn de bijbelse gronden?
• Hoe vaak noemt de Bijbel echtscheiding?
• Wat de Katholieke Kerk leert over huwelijk en seks
• Gebeden bij echtscheiding: een huwelijk redden, erdoorheen gaan en genezing daarna

Meer uit deze reeksDenominaties vergelekenBekijk alle 117 artikelen