Betekenis van Hebreeën 13:3: “Gedenk hen die in de boeien zijn”

Hebreeën 13:3 vraagt ons om christenen die in de gevangenis zitten in onze gedachten te houden alsof we zelf in de cel naast hen zaten, en om voor elke gelovige die slecht behandeld wordt te zorgen als mensen wier eigen lichaam pijn kan lijden. In de King James Version staat: “Gedenkt de gevangenen, alsof gij medegevangenen waart; en die in lijden zijn, als zijnde ook zelf in het lichaam.” Gedenken betekent in dit vers bidden en helpen, en de mensen die dit voor het eerst hardop hoorden voorlezen, hadden beide al gedaan, omdat leden van hun eigen kerk in de boeien hadden gezeten.

De brief vertelt ons dit zelf, want een paar hoofdstukken eerder herinnert hij hen aan de dagen dat zij “deelgenoten werden van hen die zo behandeld werden” en “met blijdschap de beroving van uw goederen aanvaardden” (Hebreeën 10:33–34), en tegen het einde geeft hij hen nieuws: “onze broeder Timotheüs is in vrijheid gesteld” (Hebreeën 13:23). Dus wanneer de schrijver zegt “alsof gij medegevangenen waart”, vraagt hij hen door te gaan met iets wat zij ooit met grote kosten hadden gedaan. De christenen die na hen kwamen, gingen er zo grondig mee door dat een Griekse schrijver die geen christen was, hen erom bespotte, en zijn pagina laat ons zien dat dit vers in ere werd gehouden.

De King James Version verwoordt het vers als volgt:

Gedenkt de gevangenen, alsof gij medegevangenen waart; en die in lijden zijn, als zijnde ook zelf in het lichaam. (Hebreeën 13:3, KJV)

En de Douay-Rheims Bijbel als volgt:

Gedenkt de gevangenen, alsof gij medegevangenen waart; en die zwoegen, als zijnde ook zelf in het lichaam. (Hebreeën 13:3, Douay-Rheims)

“Bonds” en “bands” zijn dezelfde ketenen, en waar de King James zegt “as bound with them”, spelt de Douay het uit als “as if you were bound with them”. De tweede helft van het vers reikt verder dan de eerste. De mensen die de King James “them which suffer adversity” noemt, en de Douay “them that labour”, zijn iedereen die slecht behandeld wordt, en de gevangenen zijn daar een soort van. Het vers heeft dus ruimte voor de gelovige die bespot, geslagen, beroofd of uit huis verdreven wordt om de naam van Christus, zelfs als er nooit een celdeur voor hem is gesloten.

Het helpt om het vers te lezen in de context waarin het staat. Het hoofdstuk begint met: “Laat de broederliefde blijven” (Hebreeën 13:1), en gaat verder met: “Vergeet de herbergzaamheid niet” (Hebreeën 13:2), en dan komt het bij de gevangenen. Broederliefde opent eerst de deur voor de reiziger, en daarna gaat ze op zoek naar de broeder die helemaal niet naar de deur kan komen.

De brief herinnert aan een tijd, kort nadat deze lezers voor het eerst geloofden, waarin zij door “een grote strijd van lijden” heen kwamen. Sommigen van hen werden “tot een schouwspel door smaad en lijden”, en anderen kozen ervoor om naast degenen te staan die zo behandeld werden. Dan komt de regel over gevangenen, en hier scheiden onze twee oude Engelse Bijbels hun wegen. De King James heeft: “Want gij hebt medelijden gehad met mij in mijn boeien.” De Douay-Rheims heeft: “Want gij hebt beiden medelijden gehad met hen die in boeien waren” (Hebreeën 10:34).

Het verschil gaat terug op de Griekse kopieën, en het commentaar van Ellicott zegt dat de ware lezing van het Grieks is “want gij hadt sympathie met hen die in boeien waren”, wat de manier is waarop de Douay het heeft. Degenen die “mijn boeien” lazen, hoorden Paulus’ eigen stem in de woorden, en dat is een reden waarom de brief zo lang als de zijne werd gelezen, een vraag die we volgen in wie schreef het boek Hebreeën. Johannes Chrysostomus, die in Antiochië werd geboren, bisschop van Constantinopel werd en in 407 stierf, hoorde beide in de passage: “U ziet dat hij spreekt over zichzelf en de rest die in de gevangenis zat. Zo rekenden jullie boeien niet als boeien.” Op welke manier we het ook lezen, deze kerk had leden in ketenen, en ze had andere leden die naar hen toe gingen, daarvoor hun bezit verloren en het verlies “met blijdschap” aanvaardden.

Timotheüs is de enige gevangene die de brief bij naam noemt, als hij tenminste een gevangene was. De meeste commentatoren vatten “in vrijheid gesteld” op als dat hij uit hechtenis was ontslagen, en het Expositor’s Greek Testament zegt: “Blijkbaar was Timotheüs gearresteerd; waar, wanneer of waarom is niet bekend.” De woorden kunnen ook vertaald worden als “is weggezonden”, dus we kunnen niet zeker zijn. Wat we wel weten is dat het grote hoofdstuk over geloof in de brief mensen zoals zij al had geplaatst onder de heiligen van vroeger, die “beproevingen van bespottingen en geselingen ondergingen, ja, bovendien van boeien en gevangenschap” (Hebreeën 11:36). Toen de lezers bij hoofdstuk 13 kwamen, wisten ze wat er van hen gevraagd werd, omdat ze het al eerder hadden gedaan, en Gods volk het vóór hen had gedaan.

Johannes Calvijn zegt over de eerste helft van het vers: “we moeten aan degenen in boeien denken alsof we zelf met hen gebonden waren.” Ons wordt gevraagd om aan de cel van de gevangene te denken als de plek waar wij ook zijn, en dan voor hem te doen wat we zouden verlangen dat iemand voor ons zou doen.

Waar komt zo’n medeleven vandaan? Hebreeën heeft het ons al verteld. Er staat over Jezus: “wij hebben geen hogepriester die niet kan meevoelen met onze zwakheden” (Hebreeën 4:15), en wanneer Meyer bij het mededogen komt dat deze lezers hadden voor hun gevangenen, stuurt hij ons terug naar dat vers. De Heer die geraakt wordt door onze zwakheid, leert zijn volk om geraakt te worden door die van elkaar. Hij zei het zelf: “Ik was in de gevangenis en gij zijt tot Mij gekomen” (Mattheüs 25:36). Lang voordat ons werd gevraagd onszelf als gebonden met de gevangene te beschouwen, had Christus zichzelf als gebonden met hem beschouwd.

Het vers eindigt met “als zijnde zelf ook in het lichaam”, en zorgvuldige lezers hebben die woorden op twee manieren opgevat.

De eerste manier beschouwt “het lichaam” als ons eigen vlees en bloed, dat net zo gekwetst kan worden als het hunne. Ellicott parafraseert: “Denk eraan dat u, net als zij, nog in een lichaam woont dat vatbaar is voor pijn, en daarom mishandeling kunt ondergaan in de zaak van Christus.” De Cambridge Bible, Bengel, Meyer en de katholieke Haydock-commentaren lezen het allemaal op deze manier. Zo gelezen vertelt het vers ons dat wat hen is overkomen, ons ook kan overkomen, en daarom moeten we hen behandelen zoals we zelf behandeld zouden willen worden.

Calvijn kende die lezing en koos een andere. “Ik pas de woorden toe op het lichaam van de Kerk,” schrijft hij, “zodat de betekenis zou zijn: ‘Aangezien u leden van hetzelfde lichaam bent, betaamt het u om gezamenlijk mee te voelen met elkaars lijden, zodat er niets verdeelds onder u is.’” Dat is wat Paulus de Korinthiërs leert: “of één lid lijdt, alle leden lijden mee” (1 Korinthiërs 12:26), en we zeggen er meer over in hoe de kerk het lichaam van Christus is. De redacteur van Calvijns commentaar voegt eraan toe dat Beza Calvijns visie niet verwierp, maar de andere “de meest voor de hand liggende” vond.

We hoeven geen van beide waarheden op te geven, omdat het vers twee helften heeft en er in elk daarvan ruimte is voor één. Bengel, die “in het lichaam” opvat als onze natuurlijke lichamen, vindt de Kerk in de eerste helft, waar hij zegt dat we verbonden zijn met de gevangenen “vanwege de eenheid van het lichaam onder het ene hoofd, Christus.” Dus een christen in een cel is een lid van het lichaam waartoe wij behoren, en wij zijn gemaakt van hetzelfde vlees als hij, dat net zo blauwe plekken oploopt en honger lijdt als het zijne.

Geen van de vroege schrijvers die volgen, citeert Hebreeën 13:3. Wat ze ons laten zien zijn christenen die doen wat er staat, in verslagen die gedateerd kunnen worden.

Een gebed uit Rome, meestal gedateerd rond 96

De oudste is de brief die de kerk van Rome naar Korinthe stuurde, geschreven in haar naam door Clemens en meestal gedateerd rond 96, hoewel sommigen het eerder plaatsen. Tegen het einde verandert de brief in een lang gebed voor de getroffenen, de gevallen, de zieken en de hongerigen, en een van de verzoeken is “verlos degenen onder ons die in boeien zitten”. De gevangenen zijn “van ons”, binnen de kerk die bidt. Eerder, bijna terloops, zegt dezelfde brief: “Wij kennen velen onder onszelf die zichzelf hebben overgegeven aan boeien, opdat zij anderen zouden kunnen vrijkopen.” Tegen de tijd dat het geschreven werd, waren er christenen, en Clemens zegt velen, die de ketenen in waren gegaan zodat iemand anders eruit kon komen.

Wat Aristides aan de keizer vertelde

Aristides was een christen uit Athene die een verdediging van het geloof schreef voor de keizer. Eusebius zegt dat hij het in 126 aan Hadrianus in Athene presenteerde, en anderen plaatsen het onder Antoninus Pius, die regeerde van 138 tot 161. Een Syrische versie van het hele werk werd in 1889 gevonden in het klooster van St. Catharina op de berg Sinaï, en daarin vertelt Aristides de keizer hoe christenen leven. De vreemdeling en de gevangene staan zij aan zij in zijn verslag, net zoals ze dat doen in Hebreeën 13:

En wanneer ze een vreemdeling zien, nemen ze hem in hun huizen op en verheugen zich over hem als een ware broeder; want ze noemen hen geen broeders naar het vlees, maar broeders naar de geest en in God. … En als ze horen dat een van hun getallen gevangen zit of lijdt vanwege de naam van hun Messias, zorgen ze allen angstig voor zijn nood, en als het mogelijk is om hem vrij te kopen, zetten ze hem vrij.

Lucianus, die hen uitlachte

Aristides was een vriend die voor zijn eigen mensen opkwam, dus het is van belang dat een Griekse schrijver die geen christen was, hetzelfde zegt. Lucianus schreef De dood van Peregrinus over een rondtrekkende filosoof die zichzelf levend verbrandde in Olympia vlak na de spelen van het jaar 165. Lucianus zag het en schreef er kort daarna over. Eerder in zijn leven, vertelt hij ons, had deze Peregrinus de christenen in Palestina ontmoet en was hij in de gevangenis beland, hoewel het jaar daarvan niet vastgesteld kan worden. Lucianus vindt de man een bedrieger en noemt de christenen “deze misleide schepsels”, en dit is wat hij zegt dat ze deden, in de vertaling van de Fowlers uit 1905:

De christenen namen het allemaal heel serieus: hij zat nog maar net in de gevangenis, of ze begonnen met alle middelen te proberen hem er weer uit te krijgen — maar zonder succes. Al het andere dat voor hem gedaan kon worden, deden ze zeer devoot. Ze dachten aan niets anders. Wezen en oude weduwen konden vanaf het aanbreken van de dag rond de gevangenis worden gezien. Hun functionarissen kochten de cipiers om zodat ze 's nachts bij hem konden slapen. Elegante diners werden naar binnen gebracht; hun heilige geschriften werden voorgelezen; en onze oude vriend Peregrinus (zoals hij in die dagen nog steeds werd genoemd) werd voor hen ‘de moderne Socrates.’ Ook in sommige Aziatische steden maakten de christelijke gemeenschappen kosten om delegaties te sturen, met aanbiedingen van sympathie, hulp en juridisch advies. De activiteit van deze mensen, bij het afhandelen van elke zaak die hun gemeenschap aangaat, is buitengewoon; ze sparen geen moeite, geen kosten.

Lucianus bedoelt elke regel als een grap ten koste van hen, en hij geeft zelfs de reden daarvoor zoals hij die begrijpt: “het werd hen ingeprent door hun oorspronkelijke wetgever dat ze allemaal broeders zijn”. Leg zijn pagina naast die van Aristides, en de vriend en de man die hen “deze misleide schepsels” noemt, zijn het eens. De christenen probeerden hun gevangene eruit te krijgen en konden dat niet, en ze bleven toch bij hem.

Tertullianus schrijft aan de gevangenen, 197

Ongeveer dertig jaar nadat Lucianus schreef, in 197, stuurde Tertullianus van Carthago een korte toespraak naar christenen die in de gevangenis zaten, waar, zoals hij zegt, “de rechter dagelijks wordt verwacht”. Hij begint door de zorg van de Kerk voor hen als vanzelfsprekend te beschouwen:

Gezegende aangewezen martelaren — Naast de voorziening die onze vrouwe moeder de Kerk uit haar overvloedige borsten, en elke broeder uit zijn eigen middelen, treft voor uw lichamelijke behoeften in de gevangenis, aanvaard ook van mij een bijdrage aan uw geestelijke voeding; want het is niet goed dat het vlees feestviert en de geest verhongert.

De Kerk voedde hen zoals een moeder haar kinderen voedt, en elke broeder gaf uit zijn eigen zak, zodat Tertullianus tegen hen kon zeggen dat “door de zorg van de Kerk en de liefde van de broeders, zelfs het vlees daar niet verliest wat goed voor hem is”. Wat hij nog te geven had was een woord voor hun zielen, en hij gaf het: de gevangenis “heeft boeien, maar God heeft u vrijgemaakt.” Hij noemt zelfs terloops de filosoof van Lucianus: “Peregrinus, die zich niet lang geleden op de brandstapel wierp”.

Cyprianus en honderdduizend sestertiën

Cyprianus, de bisschop van Carthago die zelf in 258 ter dood werd gebracht, kreeg ooit een brief van acht bisschoppen in Numidië. Broeders en zusters van hen werden gevangen gehouden “onder barbaren”, en Cyprianus antwoordde:

Daarom moet nu ook de gevangenschap van onze broeders worden beschouwd als onze gevangenschap, en het verdriet van degenen die in gevaar zijn moet worden gewaardeerd als ons verdriet, aangezien er inderdaad één lichaam van onze vereniging is.

Hij citeert Paulus over het lid dat lijdt en de woorden van de Heer “Ik was in de gevangenis, en u kwam naar mij toe”, en hij vertelt de bisschoppen dat “Christus moet worden beschouwd in onze gevangen broeders”. Dan komt hij bij het doel van de brief. Zijn geestelijken en mensen in Carthago hadden een inzameling gehouden, en met de brief stuurde hij “honderdduizend sestertiën” om de gevangenen vrij te kopen, samen met de namen van degenen die hadden gegeven, zodat de bisschoppen in Numidië de gevers in hun gebeden konden gedenken zoals de gevers de gevangenen hadden herdacht.

Het vers spreekt eerst over de christen die in ketenen zit omdat hij christen is, aangezien dat is wie de brief in hoofdstuk 10 op het oog heeft, en John Gill zegt dat het betekent “degenen die in boeien zitten omwille van Christus en het Evangelie”. Gill sluit de deur echter niet voor iemand anders. Het vers gaat niet in de eerste plaats over mensen die gevangen zitten wegens misdaad of schuld, schrijft hij, “hoewel zulke mensen herdacht moeten worden, en medelijden getoond moet worden”, en Albert Barnes gaat verder en zegt dat het principe “van toepassing zal zijn op elk geval van degenen die gevangen zitten of onderdrukt worden”.

De eigen woorden van de Heer in Mattheüs 25 bevatten helemaal geen voorwaarde. Hij zegt alleen: “Ik was in de gevangenis, en u kwam naar mij toe.” Als iemand van wie u houdt achter tralies zit, om welke reden dan ook, heeft de Kerk gebeden voor hem en voor u die op hem wacht, en we hebben er enkele verzameld in Gebeden voor iemand in de gevangenis of detentie.

Wat gedenken betekent, is vrijwel de lijst van dingen die die vroege christenen deden. John Gill spelt het uit: “door voor hen te bidden, hen bemoedigende brieven te sturen, hen persoonlijk te bezoeken en hen te verlichten in hun nood”.

Gebed staat bovenaan Gills lijst, en het is het enige punt daarop dat ieder van ons vandaag kan doen, waar de gevangene ook is. De schrijver van Hebreeën vraagt er zelf een paar verzen verder om. “Bid voor ons”, zegt hij, “opdat ik des te eerder aan u word teruggegeven” (Hebreeën 13:18–19). Het helpt om voor een persoon te bidden en niet alleen voor een zaak. We houden een pagina bij van Christenen in de gevangenis, bij naam, de namen die een Amerikaanse commissie vermeldt als zijnde gevangen vanwege hun geloof, waar u er een van kunt kiezen om voor die persoon te bidden.

Na het gebed volgen de andere dingen, voor zover ieder van ons daartoe in staat is: hulp gestuurd via degenen die hen kunnen bereiken, een brief waar brieven zijn toegestaan, en een plek in de gebeden van onze eigen gemeente op zondag voor deze broeders en zusters. De meesten van ons zullen nooit de binnenkant van hun cellen zien, en we kunnen hen wellicht niet bevrijden, net zomin als die christenen Peregrinus konden bevrijden. Het vers vraagt ons om bij hen te blijven als mensen die met hen verbonden zijn, en de Heer heeft ons verteld hoe hij het rekent: “Voor zover u dit voor een van de minsten van deze mijn broeders hebt gedaan, hebt u het voor mij gedaan” (Mattheüs 25:40).

Sommige gevangenen zitten vast vanwege hun geloof. De United States Commission on International Religious Freedom houdt een lijst bij met hun namen, en u kunt vandaag voor een van de christenen op deze lijst bidden.

---

• Gebeden voor vervolgde christenen
• Wie schreef de brief aan de Hebreeën? De namen die de vroege kerk gaf
• De grote wolk van getuigen in Hebreeën 12:1
• Waar christenen vandaag de dag worden vervolgd
• De 21 martelaren van Libië