Kerst als christen36 artikelen

Christelijke symbolen van Kerstmis en wat ze betekenen



  • De christelijke symbolen van Kerstmis verwijzen allemaal naar de geboorte van Jezus: de kerststal naar zijn geboorte in een kribbe, de ster naar het licht dat de wijzen leidde, de engelen naar het nieuws dat aan de herders werd toegezongen.
  • De kerststal in zijn huidige vorm gaat terug op Sint Franciscus van Assisi, die er een maakte in Greccio, Italië, voor kerstavond in 1223.
  • Irenaeus van Lyon las rond 180 na Christus het goud, de wierook en de mirre van de wijzen als tekenen dat het kind een koning was, God was, en zou “sterven en begraven worden voor het sterfelijke menselijke ras.”
  • De parol, de sterlantaarn van de Filipijnen, staat voor de Ster van Bethlehem; het begon als de lantaarn die mensen meedroegen naar de Simbang Gabi-missen voor zonsopgang, vanaf 16 december.
  • Het verhaal dat een suikerbakker de zuurstok uitvond als een J voor Jezus is een moderne legende, en er is geen bewijs dat de rode strepen werden toegevoegd om het geloof te onderwijzen.
  • Alle tekens zeggen wat de eerste brief van Johannes zegt over Christus: “wat wij gehoord hebben, wat wij gezien hebben met onze ogen, wat wij aanschouwd hebben en onze handen getast hebben” (1 Johannes 1:1).
Kerst als christenBekijk alle 36 artikelen in deze reeks

De christelijke symbolen van Kerstmis verwijzen allemaal naar de geboorte van Jezus. De kerststal toont hem neergelegd in de kribbe. De ster herinnert aan het licht dat de wijzen naar hem leidde, en de engelen herinneren aan het nieuws dat aan de herders werd toegezongen. Kaarsen en lichtjes staan voor Christus het licht, en groenblijvende planten voor het leven dat hij geeft.

Kerstmis is een feest dat we vieren met onze ogen en onze handen, en dat past bij wat het viert. God kwam naar ons toe als iemand die gezien en aangeraakt kon worden. De eerste brief van Johannes begint met precies dat: “Hetgeen van den beginne was, hetgeen wij gehoord hebben, hetgeen wij gezien hebben met onze ogen, hetgeen wij aanschouwd hebben, en onze handen getast hebben, van het Woord des levens” (1 Johannes 1:1). Dus christenen verwelkomen al lang tekens. Een doos met hooi, een papieren ster, een kaars in een raam: elk zegt, op zijn eigen kleine manier, wat Johannes zei.

Wat zijn de belangrijkste christelijke symbolen van Kerstmis?

De meeste komen rechtstreeks uit het evangelieverhaal van de geboorte: een kribbe, een ster, engelen, drie geschenken. De rest is in de loop van vele eeuwen in christelijke huizen en kerken ontstaan, en christenen lezen ze elk in het licht van dat verhaal.

Symbool Waar het naar verwijst Waar het vandaan komt
De kerststal God arm geboren, neergelegd in een kribbe Lucas 2; Franciscus van Assisi, 1223
De ster Christus het licht, getoond aan elke natie Matthew 2
Engelen Het nieuws uit de hemel over de geboorte Luke 2
Goud, wierook en mirre Christus als koning, als God en als degene die zou sterven Matteüs 2; Irenaeus, rond 180 na Christus
De sterlantaarn (parol) De Ster van Bethlehem Filipijnen, de dageraadmissen voor Kerstmis
Kaarsen, lichtjes, klokken en kransen Christus het licht; het goede nieuws; het eeuwige leven Gebruik in kerk en huis
De kerstboom Leven in Christus; de boom van Eden en het kruis Duitse steden, 1500- en 1600-tal
Hulst De doornenkroon en het bloed van Christus Kerkelijk groen sinds de late middeleeuwen; de doornen-interpretatie kwam later
De zuurstok Een herdersstaf; de J en de strepen zijn latere verhalen Witte suikerstokjes; rode strepen en pepermunt pas veel later

Waarom plaatsen christenen een kerststal met Kerstmis?

Christenen zetten er een op om te zien wat de herders gingen zien. Toen de engelen weg waren, zeiden de herders “tegen elkaar: Laten wij nu naar Bethlehem gaan en zien wat er gebeurd is, wat de Heere ons heeft bekendgemaakt” (Lucas 2:15). De kerststal laat elk huishouden die korte reis maken. De figuren zijn Maria, Jozef en het kind, de herders, een os en een ezel, en later de wijzen. Lucas noemt de dieren niet. Samen plaatsen de figuren de nacht van de geboorte op een tafel waar een kind erbij kan.

De katholieke bisschoppen van de Verenigde Staten schrijven dat het gebruik in zijn huidige vorm “zijn oorsprong dankt aan de heilige Franciscus van Assisi, die de kerststal of kribbe maakte voor kerstavond 1223,” in Greccio, Italië. Bedenk hoe ver die ene kerstavond heeft gereisd. Zo'n achthonderd jaar later staat de kribbe die Franciscus opzette op keukentafels en in kerken over de hele wereld, en elke familie die er een opzet, maakt het punt van Franciscus opnieuw: God kwam naar ons toe, arm genoeg om in een voerbak te liggen. De huishoudelijke zegen van de bisschoppen, die een ouder op kerstavond kan uitspreken, vraagt God om “allen te zegenen die naar deze kribbe kijken; moge het ons herinneren aan de nederige geboorte van Jezus, en onze gedachten verheffen naar Hem, die God-met-ons en de Redder van allen is.” Veel protestantse gezinnen hebben ook een kerststal, en veel kerken laten kinderen de rollen spelen.

Waarom is de ster een symbool van Kerstmis?

Het staat voor Christus het licht, getoond aan de volken. Mattheüs vertelt hoe wijzen uit het oosten een ster volgden totdat deze boven de plaats stond waar het kind was, en hoe deze vreemdelingen van ver knielden en Hem aanbaden. Of die ster iets was wat astronomen konden in kaart brengen of een licht dat God stuurde, kan niemand met zekerheid zeggen, en de betekenis ervan hangt niet af van het antwoord. De ster boven in een kerstboom en de ster die zangers in veel delen van Europa van huis naar huis droegen, houden die nacht in gedachten.

Wat betekenen sterlantaarns met Kerstmis?

De sterlantaarns van de Filipijnen, parol genoemd, staan voor de Ster van Bethlehem. Hun verhaal hoort bij de Simbang Gabi, de negen missen die Filipijnse katholieken in de laatste dagen voor Kerstmis houden, beginnend op 16 december. Het woord komt van het Spaanse farol, een lantaarn, en het aartsbisdom San Francisco, wiens Filipijnse parochies de noveen houden, vertelt hoe de lantaarns “begonnen als een manier voor katholieken om in het donker naar de vroege ochtendmissen te gaan” en in de loop van de tijd werden gemaakt tot sterren van bamboe en papier.

Dus een lamp die mensen voor zonsopgang naar de kerk droegen, nam langzaam de vorm aan van de ster die de wijzen volgden, en elke december maken de mensen die hem dragen opnieuw de reis van de wijzen op weg naar de mis. Filipijnse katholieken houden de noveen ook ver van de eilanden. In San Francisco brengt elke parochie begin december haar parol naar een mis om gezegend te worden voordat de noveen begint, en het aartsbisdom ziet in de lantaarns en de dageraadmissen samen het geloof van een volk dat “met de Heilige Familie naar Bethlehem reist om het Licht van de Wereld te verwelkomen.”

Waarom zijn engelen een kerstsymbool?

Lucas geeft de engelen het nieuws van die nacht. Een engel vertelt de herders in het veld dat er een Redder is geboren, en dan “was er plotseling bij de engel een menigte van de hemelse legermachten die God loofden en zeiden: Eer zij aan God in de hoogste hemelen, en vrede op aarde, in mensen een welbehagen” (Lucas 2:13–14). Kerken zingen die woorden nog steeds als het Gloria. De engel boven in de boom, de engelen in de kerststal en de engelen die kinderen spelen in een kerstspel staan allemaal waar Lucas ze plaatste, tussen de hemel en de herders.

Wat betekenen de geschenken van de wijzen?

Toen de wijzen het kind vonden, schrijft Mattheüs, “boden zij Hem geschenken aan: goud, en wierook en mirre” (Mattheüs 2:11). Mattheüs legt ze niet uit, en al snel deden christenen dat wel. Irenaeus van Lyon, schrijvend rond 180 na Christus, zag in elk geschenk wie het kind was: goud voor een koning wiens koninkrijk geen einde heeft, wierook voor God, en mirre, de specerij van de begrafenis, omdat hij “zou sterven en begraven worden voor het sterfelijke menselijke ras.” Denk aan wat dat betekent. Drie geschenken die voor een jong kind in een huis in Bethlehem werden gelegd, noemden hem al koning en God, en wezen al naar zijn graf. De wieg en het kruis waren samen in de kamer, en christenen lezen de geschenken sindsdien op die manier.

Wat betekenen kerstverlichting, klokken en kransen?

Van alle tekens die we aan onze huizen hangen, zegt het licht het meeste met het minste. Een kaars in het raam of een lichtsnoer langs het dak wijst naar Christus, het licht dat in onze duisternis kwam, en in de lange nachten van december zegt het dat tegen elke voorbijganger. In Ierse huizen is de raamkaars ook een welkom. De klok, de krans aan de deur en de hulst met zijn doornen en rode bessen dragen elk een eigen betekenis, en ze zijn verzameld in Wat kerstklokken, lichtjes en kransen betekenen voor christenen.

De kerstboom kwam later dan de meeste van deze tekens, in Duitse steden in de 16e en 17e eeuw, en hij verzamelde verschillende betekenissen naarmate hij groeide: een groene tak in de winter, de boom van het leven in Eden, het hout van het kruis en de lichten van Christus. Het verhaal wordt verteld in de geschiedenis en betekenis van de kerstboom.

Welke kerstsymbolen zijn katholiek?

Katholieken behouden bijna al deze tekens samen met andere christenen, en de Kerk geeft sommige ervan hun eigen gebeden. Het Boek der Zegeningen heeft een orde voor het zegenen van de adventskrans, hoewel de krans zelf in 1839 begon in een protestants kindertehuis in Hamburg, als het verhaal van de adventskrans vertelt, en katholieke en protestantse gezinnen steken hem nu op dezelfde manier aan. Het meest ontroerende van deze gebruiken komt aan het einde van de mis op kerstnacht, wanneer, zoals het Directorium over volksvroomheid van de Kerk zegt, de gelovigen kunnen worden uitgenodigd om de afbeelding van het Kind te kussen voordat het in de kerststal wordt gelegd. Waar dat wordt gedaan, komt een parochie die vier weken door de advent heeft gewacht, een voor een naar voren om het Kind te kussen, en dan ontvangt de kribbe hem. De gebruiken die katholieke landen over de hele wereld hebben verspreid, zijn verzameld op onze pagina over katholieke kersttradities.

Is de zuurstok een christelijk symbool?

De vorm kan ons herinneren aan de staf van een herder, maar het beroemde verhaal erachter is een moderne legende. Het verhaal zegt dat een suikerbakker in Indiana de stok uitvond als een les in geloof: hard als de rots van de Kerk, wit voor de zuiverheid van Christus, gevormd als een J voor Jezus en rood gestreept voor zijn bloed. Het begin van de stok was waarschijnlijk christelijk, maar het “was bijna zeker niet ontworpen als de smakelijke theologische verhandeling die het nu zou moeten zijn,” zoals Elesha Coffman schreef voor Christian History, bij Christianity Today. Het oudste verhaal erachter is een traditie, geen verslag. Rond 1670, zo zegt men, liet een koorleider in de Dom van Keulen witte suikerstokjes buigen tot herdersstaven om kinderen stil te houden bij een levende kerststal. De rode strepen en de pepermunt kwamen veel later, “rond de eeuwwisseling,” en voor het idee dat ze werden toegevoegd om het geloof te onderwijzen, schrijft Coffman, is er “geen bewijs om die theorie te bevestigen.”

Ze citeert Barbara Mikkelson van de Urban Legends Reference Pages, die de zaak eerlijk verwoordde: “hoewel er niets mis is met christenen die nu symboliek vinden (en vieren) waar die er voorheen niet was, is er wel iets mis met mythen die als feit worden gepresenteerd.” Dat is een goede regel voor het hele seizoen. Een zuurstok in de boom kan de gedachten van een kind nog steeds naar de herders leiden. We hoeven het kind alleen de waarheid te vertellen over waar hij vandaan komt.

En de waarheid achter elk teken van het seizoen, het oude en het louter charmante, is één feit. Vóór die nacht kon niemand naar een kind wijzen en zeggen: daar is God. Daarna konden de herders dat wel, en Maria ook toen ze hem in doeken wikkelde. Sommige christenen houden zich aan heel weinig van deze gebruiken, uit geweten of simpelweg uit gewoonte, en het kind in de kribbe is net zo goed van hen. Wanneer we dit jaar de kerststal opzetten, of een kind de kleine herder laten vasthouden, doen we wat Johannes deed. We vertellen elkaar wat we hebben gezien. “Wat wij gezien en gehoord hebben, verkondigen wij u, opdat ook u gemeenschap met ons hebt; en onze gemeenschap is met de Vader en met Zijn Zoon Jezus Christus” (1 Johannes 1:3).


Meer uit deze reeksKerst als christenBekijk alle 36 artikelen



Reacties

Een reactie plaatsen

Share to...