Wat is het bloedbad van de mormonen?

Een schaduw in de weiden: Een christelijke reflectie op een mormoonse tragedie

De geschiedenis van De Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen is een verhaal dat diep wordt gekenmerkt door geloof, doorzettingsvermogen en, tragisch genoeg, gewelddadige vervolging. Vanaf het begin werden de Mormoonse mensen geconfronteerd met bendes, werden ze uit hun huizen in Missouri en Illinois verdreven en zagen ze hun stichtende profeet, Joseph Smith, vermoord.1 Een zoektocht naar informatie over een “bloedbad van de Mormonen” doet terecht denken aan deze pijnlijke geschiedenis.

Toch is de meest beruchte en treurige gebeurtenis die bekend staat onder een specifieke naam — de Mountain Meadows Massacre — een ander en zeer uitdagend verhaal. In dit geval waren de Mormoonse kolonisten niet de slachtoffers van een verschrikkelijke misdaad. Het is een duister hoofdstuk dat staat voor wat de LDS-kerk zelf een "verschrikkelijke en onvergeeflijke afwijking van de christelijke leer en het christelijke gedrag" heeft genoemd3.

Om deze gebeurtenis te begrijpen is niet om de schuld te geven of oude wonden te openen om een pad van mededogen en waarheid te bewandelen. Het is om de moeilijke vragen te stellen waar elke gelovige soms mee geconfronteerd moet worden: Hoe kunnen goede mensen, die geloven dat ze God dienen, zulke vreselijke daden doen? En waar, in de nasleep van zo'n duisternis, kunnen we het licht van genezing, vergeving en verzoening vinden? Dit is een reis om niet alleen een historische gebeurtenis te begrijpen, maar ook de zwakheden van het menselijk hart en de blijvende kracht van de genade van Christus.

Wat is het Mountain Meadows Massacre?

In de late zomer van 1857, een grote wagon trein van gezinnen, meestal uit Arkansas, maakte zijn weg naar het westen in de richting van de belofte van een nieuw leven in Californië. Bekend als de Baker-Fancher-partij, stopten ze om te rusten en hun vee te grazen in een vredige vallei op grote hoogte in het zuiden van Utah, bekend als Mountain Meadows.4 Het was een rustplaats die een plaats van onvoorstelbare horror zou worden.

Bij zonsopgang op 7 september verbrijzelde een plotselinge volley van geweervuur de ochtendstilte. De emigranten werden aangevallen door leden van een lokale Mormoonse militie, sommigen vermomd als indianen, samen met een aantal zuidelijke Paiute-krijgers die ze hadden gerekruteerd.1 De Baker-Fancher-partij, hoewel verrast, waren veerkrachtig. Ze omcirkelden snel hun wagens, groeven loopgraven en zetten een felle verdediging op. Vijf pijnlijke dagen lang hielden ze hun aanvallers tegen, gevangen in hun geïmproviseerde fort met slinkende voorraden munitie, voedsel en, het meest kritisch, water.

Naarmate de belegering vorderde, werden de Mormoonse leiders op het toneel angstig. Ze realiseerden zich dat sommige van de emigranten waarschijnlijk blanke mannen onder de aanvallers hadden gezien, wat de leugen zou blootleggen dat dit alleen een Indiase aanval was. Op 11 september, onder een witte vlag van wapenstilstand, benaderde een Mormoonse militie-majoor genaamd John D. Lee de wanhopige en uitgeputte families. Als ze hun wapens zouden overgeven, zou de militie hen veilig terugbrengen naar de nabijgelegen stad Cedar City.

Vertrouwend op hun leven aan deze mannen, stemden de emigranten ermee in. De gewonden en de jongste kinderen werden in wagens geplaatst, gevolgd door de vrouwen en oudere kinderen, waarbij de mannen als laatsten liepen, elk vergezeld door een gewapende militieman. Zodra de partij was uitgerekt en kwetsbaar, werd een vooraf afgesproken signaal gegeven. De milities richtten hun wapens op de ongewapende mannen, hoewel hun verborgen bondgenoten zich haastten om de vrouwen en kinderen aan te vallen.

De slachting was snel en bruut. Uiteindelijk liggen minstens 120 mannen, vrouwen en oudere kinderen dood. Slechts zeventien van de jongste kinderen, alle zes jaar en jonger, werden gespaard omdat ze als te jong werden beschouwd om ooit te kunnen vertellen wat daar was gebeurd.

Wie waren de slachtoffers van deze verschrikkelijke daad?

Jarenlang werd het verhaal van het bloedbad vertroebeld door pogingen om de slachtoffers de schuld te geven en hen te schilderen als vijandige en goddeloze mensen die hun lot over zichzelf brachten. De waarheid is veel eenvoudiger en hartverscheurender. Het waren families — de Bakers, de Dunlaps, de Fanchers, de Millers, de Tackitts — vrienden en buren uit de heuvels van het noordwesten van Arkansas, die samen reisden naar een gedeelde droom van een beter leven in Californië.5 Het waren boeren en veehouders, moeders en vaders, zonen en dochters.

Om hen te herinneren is om de mensheid te herstellen die zo wreed van hen werd gestolen. Onder de doden waren Alexander Fancher, een “geboren leider van mannen”, en John Twitty Baker, die zijn vrouw had achtergelaten en van plan was haar te ontmoeten na de verkoop van zijn vee.9 Onder de gespaarden was de eenjarige Sarah Elizabeth Baker, die tijdens de chaos door de arm werd geschoten, waarbij de kogel beide botten brak.9

Misschien wel de krachtigste stem die uit de stilte naar voren komt, is die van Nancy Saphrona Huff, die toen nog maar vier jaar oud was. Haar ooggetuigenverslag, dat jaren later werd gepubliceerd, snijdt het historische debat door met de rauwe terreur van het geheugen van een kind. Ze herinnerde zich dat ze in de armen van een man werd gehouden toen hij werd neergeschoten en dood viel. "Ik zag mijn moeder in het voorhoofd schieten en dood vallen", getuigde ze. “De vrouwen en kinderen schreeuwden en klampten zich aan elkaar vast. Sommige van de jonge vrouwen smeekten de moordenaars nadat ze op ons waren uitgelopen om hen niet te doden, ze hadden geen genade met hen, knuppelend Zij met hun geweren en het slaan van hun hersenen”.11

Na de slachting werden de overlevende kinderen meegenomen naar lokale Mormoonse huizen. Nancy's getuigenis brengt een laatste, aangrijpende horror met zich mee: ze herinnerde zich dat ze de man zag die haar in huis nam, John Willis, die de kleren van haar vermoorde moeder droeg en het beddengoed van haar familie gebruikte. Toen ze ze opeiste, werd ze een leugenaar genoemd.11 Haar verhaal is een heilig bewijs van het krachtige verlies en de onschuld die in die weide zijn vernietigd.

Hoe kunnen gelovigen zo'n gruwelijke misdaad begaan?

Voor elke christen is de meest zielverscheurende vraag hoe een gemeenschap van gelovigen, toegewijd aan het volgen van God, verantwoordelijk zou kunnen zijn voor een dergelijke gruweldaad. Het antwoord is geen excuus voor een tragische les in hoe een perfecte storm van angst, trauma en vervormde theologie er anders toe kan leiden dat goede mensen verschrikkelijk kwaad plegen.

Het Mormoonse volk droeg een diep en legitiem collectief trauma met zich mee. Ze waren met geweld vervolgd in de Verenigde Staten, uit hun huizen verdreven en hadden hun leider, Joseph Smith, zien vermoorden door een menigte.1 Deze geschiedenis creëerde een krachtig gevoel van een rechtvaardig volk te zijn dat werd belegerd door een vijandige en goddeloze wereld. Ze waren vastbesloten om nooit meer slachtoffer te worden.

Dit trauma werd ontstoken door een nieuwe dreiging. In 1857 stuurde de regering van de Verenigde Staten, die de theocratische samenleving van de Mormonen in Utah als een opstand beschouwde, een groot contingent van het Amerikaanse leger naar het grondgebied.8 Hiertoe voelde het alsof de geschiedenis zich herhaalde — een ander “vernietigingsbevel” was onderweg. Deze “oorlogshysterie” creëerde een sfeer van intense angst, paranoia en achterdocht jegens alle niet-mormonen of “heidenen”.4

Deze politieke en militaire crisis viel samen met een periode van intense religieuze ijver die bekend staat als de “Mormon Reformation”1. Kerkleiders, waaronder Brigham Young, hielden preken vol “vurige retoriek”, waarin de heiligen werden opgeroepen zich te zuiveren en zich tegen hun vijanden te verzetten. Dit omvatte de prediking over "bloedverzoening", een controversiële doctrine die suggereerde dat sommige zware zonden alleen konden worden vergeven door het vergieten van het bloed van de zondaar.4

Deze drie krachten – trauma uit het verleden, aanwezige angst en radicale religieuze retoriek – werden gecombineerd om een giftige en dodelijke denkwijze te creëren. Deze krachtige combinatie stelde de daders in staat om de Baker-Fancher-partij te ontmenselijken. De emigranten werden niet langer gezien als mede-pioniers of gezinnen die op zoek waren naar een nieuw thuis. Gedreven door geruchten dat ze vijandig waren, een bron hadden vergiftigd of zelfs hadden deelgenomen aan de moord op een Mormoonse apostel in Arkansas, werden ze in de hoofden van de lokale militie getransformeerd tot vijandelijke strijders – agenten van de goddeloze wereld die Gods volk zou komen vernietigen.4 In deze gemoedstoestand werd het doden van hen niet gezien als een rechtvaardige daad van zelfbehoud en heilige wraak.

Welke rol speelden mormoonse leiders zoals Brigham Young?

Het ontwarren van de commandolijnen en verantwoordelijkheden is cruciaal om het bloedbad te begrijpen. Het historische record is duidelijk dat de directe bevelen voor de aanval en de daaropvolgende slachting afkomstig waren van lokale leiders in het zuiden van Utah. Isaac C. Haight, een stake president (een positie vergelijkbaar met een diocesane bisschop) en de senior militie commandant in de regio, en John D. Lee, een militie majoor, waren de mannen op de grond die gepland en uitgevoerd de misdaad.

De rol van de hoogste leider van de kerk, Brigham Young, is complexer. Er is geen geloofwaardig bewijs dat hij direct het bloedbad heeft bevolen. In feite lijkt het tegenovergestelde waar te zijn. Nadat het beleg begon, stuurden lokale leiders een ruiter naar Salt Lake City om Young om begeleiding te vragen. Zijn antwoord, dat twee dagen na de moord kwam, was ondubbelzinnig: "Gij moogt u niet met hen bemoeien... Laat hen in vrede gaan".1

Maar deze late boodschap ontslaat hem niet volledig. Hoewel Young het bloedbad niet had bevolen, creëerde zijn leiderschap de omstandigheden die het mogelijk maakten. Zijn uitdagende en vaak gewelddadige preken tegen het naderende Amerikaanse leger voedden de “omgeving van angst en verdenking” die het grondgebied in zijn greep hield.1 Zijn beleid om lokale indianen aan te moedigen het vee van wagontreinen te plunderen, vormde een precedent voor vijandigheid tegen emigranten.15 De lokale leiders die de gruweldaad pleegden, handelden naar de geest, zo niet de letter, van zijn oorlogsretoriek.

De tragische ironie van de “te laat” boodschap is dat het een leider onthult wiens gepassioneerde woorden zijn vermogen om gebeurtenissen te beheersen hadden overschreden. De lokale militie voelde zich zo zeker dat ze deden wat hun profeet zou willen dat ze de aanval begonnen voordat zijn expliciete instructies konden aankomen. Toen hij hoorde van het bloedbad, nam Young de beslissing om de waarheid te verbergen. Decennialang hebben hij en de leiding van de kerk actief het verhaal gepromoot dat de Paiutes alleen de schuld waren, federale onderzoeken belemmerden en de schuldige mannen beschermd.1 Hij draagt de verantwoordelijkheid niet voor het bevelen van de misdaad voor het bevorderen van het klimaat dat het veroorzaakte en voor de doofpot die volgde.

Wat gebeurde er met de mannen die de moorden uitvoerden?

In de nasleep van het bloedbad werd onder de daders een eed van geheimhouding gezworen, die hen verplichtte het zwijgen op te leggen op straffe van de dood.18 Jarenlang hield deze dekmantel stand, en de meeste van de betrokken mannen leefden hun leven in hun gemeenschappen, ontsnapten aan juridische rechtvaardigheid.8 De kerk excommuniceerde uiteindelijk een paar van de sleutelfiguren, waaronder John D. Lee en Isaac Haight, in 1870, dit was meer dan een decennium na de misdaad.19

Slechts één man werd ooit vervolgd en gestraft door de wet: John D. Lee.4 Na jaren als voortvluchtige werd hij gearresteerd, berecht en uiteindelijk veroordeeld. Op 23 maart 1877, twintig jaar na het bloedbad, werd hij geëxecuteerd door een vuurpeloton op de plaats van de gruweldaad.

In een bekentenis geschreven voor zijn dood, Lee gaf zijn rol, maar standvastig volgehouden dat hij volgde de directe en expliciete orders van zijn religieuze superieuren, Isaac Haight en zijn commandant, William Dame.18 Lee schilderde zichzelf als een trouwe volgeling die werd opgeofferd om meer machtige mannen te beschermen. "Ik word nu door de mormoonse kerk gebruikt als zondebok om de zonden van dat volk te dragen", schreef hij. “Mijn leven moet worden genomen, zodat mijn dood een einde kan maken aan verder onderzoek naar de daden van de leden die nog steeds een goede reputatie hebben in de kerk.”18 Zijn woorden bieden een spookachtige blik op de morele compromissen en verraad dat volgde op de eerste misdaad.

Hoe kunnen we vertrouwen op het verhaal van wat er is gebeurd?

Voor elke student van de geschiedenis, vooral iemand die een pijnlijke en betwiste gebeurtenis wil begrijpen, is de kwestie van de waarheid van het grootste belang. Het samenvoegen van het verhaal van Mountain Meadows is een uitdaging omdat bijna elke bron wordt gekleurd door de vooroordelen en motivaties van de auteur.

De primaire bronnen vallen in verschillende categorieën, elk met zijn eigen sterke en zwakke punten. De bekentenissen van daders, zoals die van John D. Lee, bieden onschatbare insiderdetails die ze ook diep zelfvoorzienend zijn, geschreven om de eigen schuld van de auteur te minimaliseren en de schuld bij anderen te verschuiven.18 De getuigenissen van de overlevenden, zoals Nancy Saphrona Huff, zijn diep ontroerend en emotioneel waar, ze zijn de herinneringen van zeer jonge kinderen, opgenomen vele jaren na de gebeurtenis, en kunnen onnauwkeurig zijn over specifieke details.11 Vroege overheidsonderzoeken, zoals het rapport van de Amerikaanse legermajoor James Henry Carleton, waren essentieel bij het vaststellen van Mormoonse betrokkenheid en het begraven van de doden, ze vertrouwden soms ook op tweedehands geruchten die later onjuist bleken te zijn.20

Ondanks deze uitdagingen hebben historici vertrouwen in de kernfeiten van het bloedbad. Dit vertrouwen komt niet van een enkele perfecte bron van de manier waarop deze verschillende, gebrekkige bronnen samenkomen en elkaar bevestigen. De bekentenissen van de daders, de herinneringen van de overlevenden en de verslagen van de onderzoekers sluiten allemaal aan bij het essentiële, tragische verhaal: dat een lokale mormoonse militie, handelend op bevel van haar leiders, de Baker-Fancher-partij in een val lokte met een valse belofte van veiligheid en hen vervolgens systematisch vermoordde.

Hoe staat de LDS-kerk vandaag tegenover het bloedbad?

Meer dan een eeuw lang was het officiële standpunt van De Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen er een van ontkenning en stilte, waarbij de schuld van het bloedbad volledig bij de indianen lag.4 Maar in de afgelopen decennia heeft de Kerk een opmerkelijke en moedige reis naar waarheid en transparantie ondergaan.

Deze verschuiving culmineerde in de 150e verjaardag van het bloedbad in september 2007. Tijdens een herdenkingsdienst op de site las ouderling Henry B. Eyring, een hoge kerkleider, een officiële verklaring voor namens het Eerste Presidium. Hij sprak zijn “sterke spijt uit over het bloedbad” en over het “onnodige en onnoemelijke lijden” van de slachtoffers en hun families. Hij noemde het evenement een "verschrikkelijke en onvergeeflijke afwijking van het christelijk onderwijs en gedrag" en verklaarde dat de verantwoordelijkheid lag bij "lokale leiders van De Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen" in het gebied.3

Deze verklaring ging gepaard met een belangrijke daad van wetenschappelijke eerlijkheid. De kerk opende haar volledige historische archieven voor een team van historici, waardoor ze volledige toegang kregen tot onderzoek en een onverschrokken verslag van de gebeurtenis publiceerden. Het resulterende boek, Bloedbad bij Mountain Meadows (2008), is een mijlpaal werk dat definitief de verantwoordelijkheid op de lokale Mormoonse leiders geplaatst en gedetailleerd de context van de oorlog hysterie en gewelddadige retoriek die leidde tot de misdaad.

Opmerkelijk is dat de Kerk consequent de term “betreuren” heeft gebruikt in plaats van “verontschuldigen”.19 Deze zorgvuldige woordkeuze weerspiegelt een subtiel maar belangrijk theologisch onderscheid. Voor een instelling die gelooft in haar goddelijke fundament en voortdurende openbaring, is het zeer complex om een systematische fout toe te geven die een "verontschuldiging" van de Kerk zelf zou vereisen. De term “betreurt” stelt de Kerk in staat om de zondige daden van haar leden en leiders ondubbelzinnig te veroordelen en diep verdriet te uiten over de tragedie, terwijl die menselijke tekortkomingen worden gescheiden van de goddelijke aard van de instelling die zij vertegenwoordigden.

Wat is de houding van de katholieke kerk ten aanzien van dergelijk religieus geweld?

De Heilige Stoel heeft geen specifieke verklaring afgegeven met betrekking tot de Mountain Meadows Massacre van 1857. Maar een duidelijk katholiek standpunt kan worden begrepen door de meest fundamentele en onwrikbare leer van de Kerk over leven, geweld en menselijke waardigheid toe te passen.

De leer van de Kerk is gegrondvest op de heiligheid van al het menselijk leven en de inherente waardigheid van de menselijke persoon, die naar het beeld en de gelijkenis van God is geschapen. Uit dit beginsel vloeit de absolute veroordeling van moord voort als een intrinsiek kwaad.21 Het bloedbad zou ondubbelzinnig worden gezien als een verzameling zware zonden tegen God en de mensheid, een schending van het bevel “Gij zult niet doden”.22

De Kerk heeft herhaaldelijk en krachtig elke poging veroordeeld om religie te gebruiken om geweld te rechtvaardigen. In de afgelopen jaren hebben pausen het “idolatre offer van kinderen aan de god van de macht” bekritiseerd en een oproep gedaan om “te stoppen met het gebruik van religies om aan te zetten tot haat, geweld, extremisme en blind fanatisme”.24 Deze leringen weerleggen rechtstreeks de denkwijze van de daders bij Mountain Meadows, die hun geloof hebben verdraaid tot een rechtvaardiging voor de slachting.

Een katholieke reflectie over deze gebeurtenis zou worden geïnformeerd door een gedeelde geschiedenis van vervolging in het 19e-eeuwse Amerika. Tegelijkertijd werden de Mormonen geconfronteerd met vijandigheid, waren katholieke immigranten het doelwit van intense nativistische vooroordelen en geweld van bewegingen als de “Know Nothings”.25 Net als de Mormonen werden katholieken vaak gezien als een gevaarlijke, buitenlandse “andere”, trouw aan een buitenlandse mogendheid (de paus) en een bedreiging voor de Amerikaanse democratie.25 Deze gedeelde ervaring van een wantrouwende en vervolgde minderheid leent een bijzonder verdriet aan de katholieke kijk op het bloedbad – een tragisch geval waarin één vervolgde groep zijn eigen trauma en angst naar buiten keerde naar andere kwetsbare mensen.

Ten slotte zou de diepe inzet van de moderne katholieke kerk voor de oecumenische en interreligieuze dialoog haar ertoe brengen de recente inspanningen voor verzoening te zien als een krachtig en hoopvol getuigenis van het evangelie.28 Het werk van vergeving tussen de nakomelingen is een daad die de kerk niet alleen zou ondersteunen, maar ook zou vieren als een levend voorbeeld van de vrede van Christus.

Kan genezing en vergeving voortkomen uit zo'n tragedie?

Uit de immense duisternis van het bloedbad is een opmerkelijk verhaal van licht en hoop ontstaan in onze tijd. Generaties lang liet de gebeurtenis een erfenis van pijn, bitterheid en collectieve schuld na die werd doorgegeven aan de families van zowel de slachtoffers als de daders.30 Maar in de afgelopen decennia is een bewuste en door geloof gedreven inspanning begonnen die cyclus van trauma te doorbreken.

Afstammelingen – waaronder de Mountain Meadows Association, die de families van de slachtoffers vertegenwoordigt, en de John D. Lee Family Association – zijn niet in een geest van vrede in woede bijeengekomen.12 Zij hebben gezamenlijke herdenkingsdiensten gehouden op de plaats van het bloedbad, waar afstammelingen van degenen die zijn gedood en afstammelingen van degenen die de moord hebben gepleegd, naast elkaar hebben gestaan om te rouwen, te gedenken en te vergeven. Tijdens een dergelijke bijeenkomst vatte een afstammeling van de familie Fancher, J.K. Fancher, de geest van de beweging vast en zei: “De moeilijkste woorden voor mannen om uit te spreken zijn: “Het spijt me en ik vergeef je”.31

Misschien is er geen symbool dat deze geest van genezing krachtiger weergeeft dan de “Remembrance & Reconciliation Quilt”.32 De quilt is ontworpen door nakomelingen en is voorzien van de groene heuvels van Arkansas op de ene grens en de rode heuvels van Zuid-Utah op de andere. Wijnstokken aan de randen bevatten een blad voor elk van de 120 slachtoffers en een geappliqueerde bloem voor elk van de 17 overlevenden van het kind. Het midden van de quilt is gemaakt van vierkanten gemaakt door afstammelingen van zowel de slachtoffers als de daders. Sommige pleinen herdenken een verloren voorouder; Anderen uiten groot verdriet. In dit prachtige kunstwerk wordt een door geweld verscheurde geschiedenis letterlijk weer aan elkaar genaaid door liefde.

Deze verzoeningsdaden vertegenwoordigen meer dan alleen symbolische gebaren. Het is een krachtige theologische verklaring. Ze creëren actief een nieuw, gedeeld verhaal dat het oude verhaal van geweld en grieven overschrijft. Het verhaal eindigt niet langer met een bloedbad in 1857. Het strekt zich nu uit tot in de 21e eeuw met een nieuw hoofdstuk van vergeving, gedeelde menselijkheid en genade – een bewijs van de overtuiging dat de kracht van verzoening uiteindelijk sterker kan zijn dan de erfenis van zonde.

Wat zijn de blijvende lessen voor christenen vandaag?

De schaduw die in 1857 op de bergweiden viel, bevat blijvende en vitale lessen voor alle christenen. Het is een sombere herinnering aan waarheden die we nooit mogen vergeten op onze eigen weg van geloof.

De eerste les is een grimmige waarschuwing over de gevaren van angst en ontmenselijking. Het bloedbad laat zien hoe een gemeenschap, zelfs een gemeenschap die op christelijke beginselen is gegrondvest, tot een krachtig kwaad kan worden geleid wanneer zij de angst voor de "ander" laat oplaaien. In combinatie met een gevoel van absolute rechtvaardigheid kan angst de ziel vergiftigen, buren in monsters veranderen en onuitsprekelijk geweld rechtvaardigen.2 Het roept ons op om voortdurend ons eigen hart te onderzoeken op de zaden van vooroordelen en het gezicht van Christus in elke persoon te zien, vooral degenen die we in de verleiding komen om als vijanden te bestempelen.

De tweede les gaat over de morele moed om het gezag in twijfel te trekken. De tragedie bij Mountain Meadows werd verergerd omdat zoveel mannen bevelen gehoorzaamden waarvan ze wisten dat ze in hun hart een schending waren van alles wat ze geloofden. De eigen bekentenis van John D. Lee is vol angst en de erkenning dat hij een “wrede rol speelde en een verdoemelijke daad verrichtte”.18 Het verhaal roept ons op om een geweten te cultiveren dat eerst loyaal is aan het evangelie van Jezus Christus, en om de kracht te vinden om weerstand te bieden aan elke leider, religieus of seculier, die ons zou bevelen zijn kernleringen van liefde, barmhartigheid en vrede te verraden.

Uiteindelijk is het verhaal van Mountain Meadows een verhaal van hoop. De lange, pijnlijke doofpot heeft de wond alleen maar verdiept, wat bewijst dat duisternis de duisternis niet kan genezen. Alleen door de moedige daden van waarheidsvinding, herinnering en berouw kon de genezing beginnen.19 Het krachtige voorbeeld van de nakomelingen van de slachtoffers en daders die vergeving verkiezen boven wraak, getuigt van de kracht van het evangelie. Ze laten ons zien dat geen tragedie zo diep is dat het niet door genade kan worden aangeraakt, en geen wond zo oud dat het niet door liefde kan worden genezen. Ze herinneren ons eraan dat het pad van Christus, het pad dat we allemaal geroepen zijn te volgen, het pad is dat wegleidt van geweld en angst, en naar het moeilijke, mooie en levengevende werk van vrede.

Bibliography:

1. Mountain Meadows Massacre, accessed July 1, 2025, https://www.churchofjesuschrist.org/study/history/topics/mountain-meadows-massacre?lang=eng
2. Moeilijke onderwerpen bespreken: The Mountain Meadows Massacre ..., toegankelijk op 1 juli 2025, https://rsc.byu.edu/vol-18-no-2-2017/discussing-difficult-topics-mountain-meadows-massacre
3. Achtergrondinformatie over het bloedbad in de bergweiden – Newsroom van de kerk, geraadpleegd op 1 juli 2025, https://newsroom.churchofjesuschrist.org/article/mountain-meadows-massacre
4. Massacre Mountain Meadows – Wikipedia, geraadpleegd op 1 juli 2025, https://en.wikipedia.org/wiki/Mountain_Meadows_Massacre
5. Massacre Mountain Meadows – Utah History to Go, geraadpleegd op 1 juli 2025, https://historytogo.utah.gov/mountain-meadows-massacre/
6. Killings and aftermath of the Mountain Meadows Massacre – Wikipedia, geraadpleegd op 1 juli 2025, https://en.wikipedia.org/wiki/Killings_and_aftermath_of_the_Mountain_Meadows_Massacre
7. House of Mourning: A Biocultural History of the Mountain Meadows Massacre, accessed July 1, 2025, https://www.maxwell.syr.edu/research/article/house-of-mourning-a-biocultural-history-of-the-mountain-meadows-massacre
8. The Mountain Meadows Massacre – History, geraadpleegd op 1 juli 2025, https://history.byu.edu/mountainmeadowsmassacre
9. Aanhangsel A: The Emigrants – Mountain Meadows Massacre, geraadpleegd op 1 juli 2025, https://mountainmeadowsmassacre.com/massacre/appendices/appendix-a-emigrants
10. Speciaal verslag over het bloedbad in bergweiden – Beroemde processen, geraadpleegd op 1 juli 2025, https://www.famous-trials.com/mountainmeadows/927-specialreport
11. The Mountain Meadow Massacre: Statement of one of the Few Survivors, accessed July 1, 2025, https://mountainmeadows.unl.edu/archive/mmm.news.dag.18750901.html
12. U of U Prof’s Film on Mountain Meadows Massacre Examines Descendants’ Responses–146 Years Later – UNews Archive, geraadpleegd op 1 juli 2025, https://archive.unews.utah.edu/news_releases/u-of-u-prof039s-film-on-mountain-meadows-massacre-examines-descendants039-responses-146-years-later/
13. A Scholarly Look at the Disastrous Mountain Meadows Massacre – BYU ScholarsArchive, geraadpleegd op 1 juli 2025, https://scholarsarchive.byu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1752&context=msr
14. The Aftermath of Mountain Meadows – Smithsonian Magazine, geraadpleegd op 1 juli 2025, https://www.smithsonianmag.com/history/the-aftermath-of-mountain-meadows-110735627/
15. The Mountain Meadows Massacre ⁇ American Experience ⁇ Official Site – PBS, geraadpleegd op 1 juli 2025, https://www.pbs.org/wgbh/americanexperience/features/mormons-massacre/
16. The Mountain Meadows Massacre of 1857 and the Trials of John D. Lee: An Account, accessed July 1, 2025, https://www.famous-trials.com/mountainmeadows/936-home
17. Onderzoeken en vervolgingen in verband met het bloedbad op de bergweiden – Wikipedia, geraadpleegd op 1 juli 2025, https://en.wikipedia.org/wiki/Investigations_and_prosecutions_relating_to_the_Mountain_Meadows_Massacre
18. Laatste bekentenis en verklaring van John D. Lee – UMKC School of Law, geraadpleegd op 1 juli 2025, http://law2.umkc.edu/faculty/projects/ftrials/mountainmeadows/leeconfession.html
19. Mountain Meadows Massacre and Mormon public relations – Wikipedia, geraadpleegd op 1 juli 2025, https://en.wikipedia.org/wiki/Mountain_Meadows_Massacre_and_Mormon_public_relations
20. Problems with Mountain Meadows Massacre Sources – BYU Studies, geraadpleegd op 1 juli 2025, https://byustudies.byu.edu/article/problems-with-mountain-meadows-massacre-sources
21. Confronting a Culture of Violence: A Catholic Framework for Action | USCCB, accessed July 1, 2025, https://www.usccb.org/resources/confronting-culture-violence-catholic-framework-action-0
22. De antidoodstrafpositie van de Kerk ⁇ USCCB, geraadpleegd op 1 juli 2025, https://www.usccb.org/resources/churchs-anti-death-penalty-position
23. Bijeenkomst "De bescherming van minderjarigen in de kerk": Toespraak van Zijne Heiligheid aan het einde van de Eucharistische Concelebratie (24 februari 2019) ⁇ Franciscus, geraadpleegd op 1 juli 2025, https://www.vatican.va/content/francesco/en/speeches/2019/february/documents/papa-francesco_20190224_incontro-protezioneminori-chiusura.html
24. Paus: Stop met het gebruiken van Gods naam om moord en terrorisme te rechtvaardigen – Vatican News, geraadpleegd op 1 juli 2025, https://www.vaticannews.va/en/church/news/2023-08/world-day-victims-violence-religious-belief-pope-tweet.html
25. Deel 4: 19e-eeuwse Know Nothings en antikatholicisme – bisdom Covington, geraadpleegd op 1 juli 2025, https://covdio.org/part-4-19th-century-know-nothings-and-anti-catholicism/
26. Roman Catholics and Immigration in Nineteenth-Century America – National Humanities Center, geraadpleegd op 1 juli 2025, https://nationalhumanitiescenter.org/tserve/nineteen/nkeyinfo/nromcath.htm
27. Amerikaanse religie in het vergulde tijdperk ⁇ Nieuws ⁇ Cushwa Center – University of Notre Dame, geraadpleegd op 1 juli 2025, https://cushwa.nd.edu/news/the-republic-for-which-it-stands/
28. Catholic-Mormon Relations ⁇ Religious Studies Center – BYU, geraadpleegd op 1 juli 2025, https://rsc.byu.edu/vol-13-no-1-2012/catholic-mormon-relations
29. Jewish-Catholic Joint Statement 2014 | USCCB, accessed July 1, 2025, https://www.usccb.org/committees/ecumenical-interreligious-affairs/jewish-catholic-joint-statement-2014
30. The Mountain Meadows Massacre – The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints (Het bloedbad van de bergweiden – De Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen), geraadpleegd op 1 juli 2025, https://www.churchofjesuschrist.org/study/ensign/2007/09/the-mountain-meadows-massacre?lang=eng
31. Herinneringen aan het bloedbad van de bergweiden – Wikipedia, geraadpleegd op 1 juli 2025, https://en.wikipedia.org/wiki/Remembrances_of_the_Mountain_Meadows_Massacre
32. Quilt – Mountain Meadows Association, geraadpleegd op 1 juli 2025, https://www.mtn-meadows-assoc.com/quilt.htm
33. Mountain Meadows Massacre Facts, Apology & Reconciliation – YouTube, geraadpleegd op 1 juli 2025, https://www.youtube.com/shorts/bIeSPQbi8Ro