Zevendedagsadventistische versus mormoonse overtuigingen

Samenvatting

Zevendedagsadventisten en mormonen kwamen beiden voort uit het religieuze landschap van het 19e-eeuwse Amerika, maar hebben fundamenteel verschillende overtuigingen over God, Jezus en redding.
Het mormonisme onderwijst een polytheïstische visie op God en de goddelijkheid van Jezus als een geestelijke broeder van de mens, terwijl het adventisme zich over het algemeen aansluit bij traditionele christelijke opvattingen, maar enkele unieke doctrinaire complexiteiten kent.
De weg naar redding in het mormonisme omvat geloof, verordeningen en de mogelijkheid om goden te worden, terwijl adventisten de nadruk leggen op genade die door gehoorzaamheid wordt behouden en unieke overtuigingen hebben zoals het “onderzoekend oordeel”.
Beide groepen zien zichzelf als onderscheiden van het historisch christendom, waarbij adventisten zichzelf zien als Gods overblijvende kerk, terwijl mormonen beweren de enige ware kerk te zijn die door goddelijk gezag is hersteld.

Denominaties vergelekenBekijk alle 117 artikelen in deze reeks

Om te zien wat zevendedagsadventisten leren naast wat de heiligen der laatste dagen leren over 55 vragen, opent u onze gratis tool, Vergelijk christelijke denominaties.

Een verhaal van twee geloven: inzicht in de overtuigingen van zevendedagsadventisten en mormonen

Voor het hart van een zoekende christen kan het zien van goed geklede, oprechte zendelingen aan de deur een mengeling van nieuwsgierigheid en voorzichtigheid oproepen. Twee van de meest voorkomende groepen die u kunt tegenkomen zijn zevendedagsadventisten en leden van De Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen, vaak mormonen genoemd. Ze zijn vriendelijk en spreken vaak over Jezus. Dit kan leiden tot een natuurlijke vraag: zijn zij onze broeders en zusters in Christus? Zijn hun kerken simpelweg verschillende denominaties, zoals baptisten of methodisten?

Deze reis die we samen gaan maken is er een van mededogend begrip. Ons doel is niet om muren van veroordeling op te bouwen, maar om liefdevol de waarheid te onderscheiden, geleid door het licht van Gods Woord. Om onze naasten echt lief te hebben, moeten we hen eerst begrijpen. Beide geloofsovertuigingen werden geboren in het vurige spirituele landschap van het 19e-eeuwse Amerika, een tijd van grote opwekking en religieuze zoektocht.¹ Ze delen enkele uiterlijke praktijken, zoals evangelisatie van deur tot deur, waardoor ze op elkaar kunnen lijken.³ Maar zoals we met zachte zorg zullen onderzoeken, zijn hun fundamentele overtuigingen over God, Jezus, de Bijbel en redding diepgaand en vaak onverenigbaar verschillend van elkaar en van het historisch christelijk geloof dat door de eeuwen heen is overgeleverd.³

Waar komen deze twee geloven vandaan?

Om deze twee geloofsovertuigingen te begrijpen, moeten we teruggaan naar het begin van de 19e eeuw in Amerika. Deze periode, bekend als de Tweede Grote Opwekking, was een tijd van intense religieuze opwinding. Veel mensen vonden dat de traditionele kerken hun weg kwijt waren en dat het ware, bijbelse christendom in zijn oorspronkelijke zuiverheid moest worden “hersteld”.² Deze vruchtbare bodem van spirituele vernieuwing bracht vele nieuwe religieuze bewegingen voort, waaronder Mormonism en het zevendedagsadventisme.¹

Het mormoonse verhaal: een profeet en gouden platen

Het verhaal van het mormonisme begint met een jonge man genaamd Joseph Smith Jr. in de staat New York. Rond 1820 beweerde hij een glorieus visioen te hebben ervaren waarin God de Vader en Jezus Christus aan hem verschenen. In dit “Eerste Visioen” zou hem zijn verteld dat alle bestaande christelijke kerken “fout” waren en dat hun geloofsbelijdenissen “een gruwel in zijn ogen” waren.⁶ Deze fundamentele gebeurtenis vestigde de mormoonse overtuiging dat er een volledige afval had plaatsgevonden en dat een volledig herstel van de ware kerk noodzakelijk was.

Een paar jaar later beweerde Smith dat hij door een engel genaamd Moroni naar een set begraven gouden platen werd geleid. Hij zei dat hij met Gods hulp de “hervormd-Egyptische” tekst op deze platen vertaalde naar wat nu bekend staat als het Boek van Mormon.³ Dit nieuwe boek met geschriften, dat het verhaal vertelt van oude Israëlitische volkeren in Amerika, werd de hoeksteen van het nieuwe geloof. Met de publicatie ervan werd Joseph Smith gevestigd als een hedendaagse profeet en werd De Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen formeel georganiseerd in 1830.⁷

Het adventistische verhaal: een “Grote Teleurstelling” en een nieuw visioen

De oorsprong van het zevendedagsadventisme is verbonden met een ander soort profetische gebeurtenis. In de jaren 1840 ontketende een baptistenpredikant genaamd William Miller een enorme beweging door te voorspellen dat Jezus Christus voor 22 oktober 1844 naar de aarde zou terugkeren.² Toen die dag aanbrak en voorbijging zonder de terugkeer van Christus, waren zijn duizenden volgelingen verwoest in wat bekend kwam te staan als de “Grote Teleurstelling”.⁷

Terwijl de meeste Millerieten het geloof verlieten, weigerde een kleine groep, waaronder een jonge vrouw genaamd Ellen G. White, te geloven dat de profetie volledig fout was. Ze kwamen tot een nieuw inzicht: op die datum in 1844 was Jezus niet naar de aarde teruggekeerd, maar was Hij in plaats daarvan een nieuwe fase van zijn bediening in het “hemelse heiligdom” begonnen.³ Ze leerden dat Hij begon aan een werk van “onderzoekend oordeel”, waarbij Hij de levens onderzocht van allen die ooit geloof in Hem hadden beleden om te bepalen wie redding waardig is.³ Deze unieke doctrine, voortgekomen uit een herinterpretatie van een mislukte profetie, werd de centrale en bepalende overtuiging van het zevendedagsadventisme dat formeel werd georganiseerd in 1863.³

De oorsprong van deze twee groepen onthult een cruciaal verschil in hoe zij Gods voortdurende werk in de wereld zien. Het fundament van het mormonisme is gebouwd op de claim van een succesvolle nieuwe profetie en nieuwe geschriften die via Joseph Smith zijn geleverd. Dit creëerde een kader voor een doorlopende lijn van levende profeten die kunnen toevoegen aan de canon van de geschriften en nieuwe, bindende doctrines kunnen introduceren.⁶ Daarentegen is het fundament van het adventisme gebouwd op de noodzaak om een profetisch falen te verklaren. Dit vereiste een ander soort profetische figuur in Ellen G. White. Haar rol was niet om nieuwe geschriften te leveren, maar om de goddelijk geïnspireerde, gezaghebbende interpretatie van de Bijbel te bieden die nodig was om de gebeurtenis van 1844 te verklaren en om Gods “overblijvende kerk” in de laatste dagen te leiden.¹² Dit fundamentele verschil in hun ontstaansmomenten zette hen op twee heel verschillende theologische paden.

Hoe kijken zij naar God, Jezus en de Heilige Geest?

Beste lezer, de belangrijkste vraag die we ooit kunnen stellen is: “Wie is God?” Het is hier, in het antwoord op deze vraag, dat we de diepste en meest onoverbrugbare kloof vinden die deze twee geloofsovertuigingen van elkaar en van het historisch christelijk geloof scheidt.

De mormoonse Godheid: een familie van goden

Het mormoonse begrip van God is fundamenteel anders dan de christelijke leer van de Drie-eenheid. Zij leren dat God de Vader, Jezus Christus en de Heilige Geest niet één God zijn, maar drie afzonderlijke en onderscheiden goden die verenigd zijn in hun doel.⁴ Dit geloof is een vorm van polytheïsme (geloof in vele goden).

Nog schokkender is de mormoonse leer dat God de Vader, die zij “Elohim” noemen, ooit een sterfelijk mens op een andere planeet was. Door gehoorzaamheid aan de wetten en verordeningen van zijn god, vorderde hij om zelf een god te worden en heeft hij nu een fysiek lichaam van “vlees en beenderen”.⁶ Mormonen geloven ook in een “Hemelse Moeder”, de geestelijke vrouw van God de Vader. Samen brengen zij geestelijke kinderen voort in de hemel, en ieder mens is een van deze geestelijke kinderen.⁴ Het uiteindelijke doel van het mormoonse “Plan van Redding” is dat gelovige mensen dit zelfde pad volgen en vorderen om zelf goden en godinnen te worden, die over hun eigen werelden heersen.⁴

De adventistische Drie-eenheid: orthodox in woord, ingewikkeld in detail

Aan de oppervlakte bevestigen zevendedagsadventisten de historische christelijke leer van de Drie-eenheid. Hun officiële overtuigingen stellen dat er één God is: Vader, Zoon en Heilige Geest, een eenheid van drie co-eeuwige Personen.² Dit is een troost en een belangrijk punt van verbinding met het reguliere christendom.

Maar een nadere blik onthult enkele verontrustende complexiteiten. Veel van de vroege adventistische pioniers, wier geschriften nog steeds invloedrijk zijn, waren sterk anti-trinitarisch.¹⁷ Belangrijker nog is dat sommige geschriften van Ellen G. White, die adventisten als goddelijk geïnspireerd beschouwen, verwarrende ideeën introduceren. Sommige van haar uitspraken, en officiële kerkelijke leerstellingen die deze citeren, zijn bijvoorbeeld geïnterpreteerd als zou God de Vader een fysiek lichaam of een “persoonlijke vorm” bezitten.¹⁸ Een ander belangrijk punt van zorg is de algemene adventistische leer dat Jezus, toen Hij naar de aarde kwam, een “zondige, gevallen natuur” op Zich nam, net als de onze, hoewel Hij de verleiding perfect weerstond.¹⁸

Wie is Jezus? Een vergelijking

Deze verschillende visies op God leiden natuurlijk tot zeer verschillende visies op Jezus Christus.

De mormoonse Jezus is het eerstgeboren geestelijke kind van God de Vader en de Hemelse Moeder. Dit maakt hem de letterlijke oudere geestelijke broeder van alle mensen, en ook de geestelijke broeder van Lucifer.⁶ Hoewel hij wordt vereerd en aanbeden, is hij niet op dezelfde manier uniek God als de Vader. Zijn verzoenende offer wordt begrepen als een garantie voor opstanding voor iedereen, maar “verhoging” tot godheid is alleen beschikbaar voor degenen die het mormoonse plan volgen.⁶
De adventistische Jezus wordt beschouwd als de eeuwige Zoon van God, volledig goddelijk en gelijk aan de Vader.⁴ Dit sluit aan bij het orthodoxe christendom. Maar de leer dat Hij een gevallen menselijke natuur aannam met het inherente vermogen om te zondigen, is een ernstige afwijking.¹⁸ Het historisch christendom heeft altijd vastgehouden dat de menselijke natuur van Christus volmaakt heilig en niet-gevallen was, en dat het voor Hem als God onmogelijk was om te zondigen.
De historisch christelijke Jezus is de enige, eeuwig verwekte Zoon van God. Hij is geen geschapen wezen of een god onder velen, maar is “consubstantieel” (van precies dezelfde substantie of essentie) met de Vader.¹⁵ Hij is volledig God en volledig mens, die een ware menselijke natuur aannam die volledig zonder zonde was en is.¹⁰

De mormoonse doctrine over God is niet simpelweg een andere interpretatie van de Drie-eenheid; het is een totaal andere religie. Het herdefinieert de betekenis van “God”, “menselijkheid” en “redding”. Hoewel het zevendedagsadventisme theologische standpunten heeft die reden tot ernstige zorg zijn en afwijken van de orthodoxie, opereren zij binnen een breed christelijk, trinitarisch kader. Het mormonisme doet dat niet. Voor een christen die deze geloofsovertuigingen wil begrijpen, is dit het allerbelangrijkste onderscheid om te begrijpen.

Tabel 1: Kernovertuigingen in vogelvlucht

Doctrine	Historisch christendom	Zevendedagsadventisme	Mormonism (LDS)
Aard van God	Eén God in drie personen (Drie-eenheid); Geest; Ongeschapen. 10	Eén God in drie personen (Drie-eenheid); sommige leringen suggereren een fysieke vorm. 4	Drie afzonderlijke goden in een “Godheid”; God de Vader is een verhoogde man met een fysiek lichaam. 4
Jezus Christus	Eeuwige Zoon van God, volledig God en volledig mens; zondeloze natuur. 10	Eeuwige Zoon van God; sommige leringen suggereren dat Hij een gevallen, zondige menselijke natuur aannam. 18	Eerstgeboren geestelijk kind van God; geestelijke broer van Lucifer; niet uniek goddelijk op dezelfde manier als de Vader. 6
heilige schrift	De Bijbel (66 boeken) is het uiteindelijke en voldoende gezag. 10	De Bijbel is het uiteindelijke gezag (Sola Scriptura), maar de geschriften van Ellen G. White zijn een goddelijk geïnspireerde, gezaghebbende gids. 3	Een open canon: de Bijbel, het Boek van Mormon, Leer en Verbonden, de Parel van Grote Waarde en voortdurende openbaring van de levende profeet. 3
Weg naar verlossing	Door genade alleen, door geloof alleen, in Christus alleen. Zekerheid van redding is mogelijk. 10	Door genade door geloof, maar in stand gehouden door werken en gehoorzaamheid (vooral de sabbat); de zekerheid van redding hangt af van het “onderzoekend oordeel”. 10	Geloof, bekering en essentiële verordeningen (doop, tempelwerk); het uiteindelijke doel is “verhoging” tot goddelijkheid. 4
Het hiernamaals	Eeuwig leven in de hemel bij God of eeuwige straf in de hel. 10	“Zielslaap” (bewusteloosheid) tot de opstanding; de rechtvaardigen gaan naar de hemel, de goddelozen worden vernietigd. 9	Drie koninkrijken van heerlijkheid (Celestiaal, Terrestriaal, Telestiaal); de hel is voor een selecte groep. De getrouwen kunnen goden worden. 20

De geestenwereld na dit leven is een plaats waar de geesten van hen die gestorven zijn, verblijven vóór de opstanding. De geestenwereld bestaat uit het paradijs, waar de rechtvaardigen verblijven, en de geestengevangenis, waar zij verblijven die het evangelie niet kenden of goddeloos waren in het sterfelijk leven.

Vertaald uit Gospel Topics: Geestenwereld

Bekijk alle 55 antwoorden van deze twee kerken

Wat geloven zij over de Bijbel en moderne profeten?

De kijk van een persoon op God is direct verbonden met hun kijk op Zijn Woord. Ook hier bewandelen adventisten en mormonen heel verschillende paden, zowel van elkaar als van het vertrouwen van het historisch christendom in het volledige en definitieve gezag van de Bijbel.

Het adventistische dilemma: de Bijbel en een “minder licht”

Zevendedagsadventisten houden vast aan het protestantse principe van Sola Scriptura, wat betekent dat de Bijbel alleen hun ultieme autoriteit en enige geloofsbelijdenis is.³ Dit is een lovenswaardig standpunt. Maar het bestaat in een staat van spanning met de rol van hun medeoprichter, Ellen G. White (EGW).

Adventisten geloven dat mevrouw White de bijbelse “gave van profetie” bezat en dat haar omvangrijke geschriften—over theologie, gezondheid en het kerkelijk leven—goddelijk geïnspireerd zijn.¹² Ze beschrijven haar werk vaak als een “minder licht” dat bedoeld is om mensen naar het “grotere licht” van de Bijbel te leiden.¹² Ze onderwijzen dat haar geschriften ondergeschikt zijn aan de Bijbel en niet als een toevoeging daaraan moeten worden gezien.

In de praktijk merken veel voormalige adventisten en critici echter op dat haar geschriften vaak fungeren als de definitieve, onfeilbare uitlegger van de Schrift.¹³ Omdat haar werk als goddelijk geïnspireerd wordt beschouwd, is het erg moeilijk om een leerstelling waarover zij heeft gesproken ter discussie te stellen. Sterker nog, de meest kenmerkende adventistische leerstellingen, zoals het onderzoekend oordeel en hun eindtijd-wereldbeeld genaamd “De Grote Strijd”, zijn direct afgeleid van haar geschriften en visioenen, niet van een eenvoudige lezing van de Bijbel alleen.¹⁰

De Mormoonse Openbaring: Een open canon en een levende profeet

De mormoonse kijk op de Schrift is radicaal anders. Zij geloven dat de Bijbel het Woord van God, maar ze voegen daar een cruciale voorwaarde aan toe: “voor zover deze correct vertaald is”.⁶ Ze onderwijzen dat veel “eenvoudige en kostbare” waarheden door de eeuwen heen uit de Bijbel verloren zijn gegaan, wat een “herstel” door Joseph Smith noodzakelijk maakte.⁶

Dit herstel omvat een geheel nieuwe set geschriften, die zij de “Standaardwerken” noemen. Deze open canon omvat de Bijbel, het Boek van Mormon, de Leer en Verbonden (een verzameling moderne openbaringen) en de Parel van Grote Waarde.³

Nog centraler in hun geloof staat het geloof in een levende profeet. De president van de LDS-kerk wordt vereerd als een “profeet, ziener en openbaarder”. Hij wordt beschouwd als Gods enige gemachtigde woordvoerder op aarde vandaag de dag, en zijn officiële proclamaties kunnen door de kerk worden aanvaard als nieuwe, bindende Schrift.⁶ Dit creëert een systeem waarin de leer in de loop van de tijd kan en zal veranderen, gebaseerd op de openbaringen die aan de huidige profeet worden gegeven.

Een verhaal van twee stichters: Ellen G. White versus Joseph Smith

Wanneer we de twee profetische grondleggers vergelijken, zien we zowel opvallende overeenkomsten als cruciale verschillen. Beiden waren jong toen ze visioenen begonnen te krijgen, en beiden beweerden dat God hen had bevolen op te schrijven wat ze zagen.²¹ Sommige onderzoekers hebben zelfs gewezen op opmerkelijke parallellen in de bewoordingen en thema's van enkele van hun vroege visioenen.²²

Desondanks was Ellen White er stellig in om haar werk te onderscheiden van dat van Joseph Smith, en ze hield er absoluut niet van om met hem vergeleken te worden.²¹ Een belangrijk verschil in hun focus onthult waarom. De openbaringen van Joseph Smith hielden zich grotendeels bezig met het vestigen van een aards koninkrijk, met fysieke tempels en een hersteld menselijk priesterschap om reddende verordeningen uit te voeren.²³ De visioenen van Ellen White waren daarentegen gericht op het werk van Christus in een

hemels tempel, optredend als onze Hogepriester.²³

Hoe wordt een mens gered en wat gebeurt er na de dood?

In het hart van het christelijk geloof ligt het prachtige en bevrijdende nieuws van het evangelie: dat we niet gered worden door onze eigen inspanningen, maar door Gods geweldige genade, als een gratis geschenk ontvangen door geloof in het volbrachte werk van Jezus Christus aan het kruis (Efeziërs 2:8-9). Onze hoop rust volledig in Hem. Wanneer we de adventistische en mormoonse plannen van redding onderzoeken, ontdekken we dat dit eenvoudige evangelie gecompliceerd en belast kan worden.

Het adventistische pad: genade, oordeel en vernietiging

Zevendedagsadventisten onderwijzen dat redding begint met Gods genade door geloof. Maar zij geloven dat deze redding moet worden maintained door ijverige gehoorzaamheid aan Gods geboden.¹⁰ In hun eindtijdtheologie zal de ultieme test van loyaliteit aan God het onderhouden van de zevende dag, de sabbat (zaterdag), zijn. Ze onderwijzen dat in de laatste dagen een wereldwijde macht de zondagsverering zal afdwingen, en degenen die daaraan voldoen zullen het “teken van het beest” ontvangen, terwijl degenen die trouw blijven aan de sabbat op zaterdag laten zien dat zij het “zegel van God” hebben.¹⁰

Deze nadruk op werken is verbonden met hun unieke leer van het “onderzoekend oordeel”. Volgens deze leer is Jezus sinds 1844 in het hemelse heiligdom, waar Hij optreedt als rechter en de gegevens onderzoekt van iedereen die ooit heeft beleden christen te zijn.¹⁰ De uiteindelijke redding van een persoon is niet verzekerd totdat dit hemelse onderzoek is voltooid. Veel voormalige adventisten getuigen dat deze leer een constante staat van spirituele angst creëert en de vreugde wegneemt van het weten dat je veilig bent in de liefde van Christus.¹⁹

Wat betreft het hiernamaals geloven adventisten niet in een onsterfelijke ziel die onmiddellijk bij de Heer is. Zij onderwijzen “zielslaap”, het idee dat een persoon bij de dood in een staat van volledige bewusteloosheid komt tot de opstanding.⁹ Na het laatste oordeel geloven zij dat de rechtvaardigen voor eeuwig in de hemel zullen leven, maar dat de goddelozen niet eeuwig bewust zullen lijden in de hel. In plaats daarvan zullen zij volledig worden vernietigd en ophouden te bestaan, een geloof dat bekend staat als annihilationisme.¹³

Het mormoonse plan: verordeningen, koninkrijken en een god worden

Het mormoonse “plan van redding” kan beter worden begrepen als een plan van eeuwige vooruitgang. Het begint met geloof en bekering, maar vereist een reeks essentiële verordeningen die moeten worden uitgevoerd door iemand die de juiste mormoonse priesterschapsautoriteit bezit. Deze omvatten de doop door onderdompeling, het ontvangen van de gave van de Heilige Geest en, het allerbelangrijkste, heilige ceremonies die alleen in mormoonse tempels worden uitgevoerd.⁴

Voor mormonen garandeert de verzoening van Jezus dat iedereen zal opstaan. Maar iemands eeuwige bestemming—waar zij de eeuwigheid zullen doorbrengen—hangt af van hun niveau van waardigheid en gehoorzaamheid. Zij geloven niet in één hemel en hel. In plaats daarvan onderwijzen zij dat er drie “koninkrijken van heerlijkheid” zijn:

De Celestiaal koninkrijk: De hoogste hemel, voor de meest getrouwe mormonen die alle verbonden hebben nageleefd, inclusief het tempelhuwelijk. Het is hier dat zij kunnen blijven groeien om goden en godinnen te worden.²⁰
De Terrestriaal koninkrijk: Een mindere heerlijkheid voor goede mensen die geen dappere mormonen waren.
De Telestiaal koninkrijk: De laagste heerlijkheid, voor het grootste deel van de rest van de mensheid.

Zij onderwijzen dat de “buitenste duisternis”, of hel, alleen is gereserveerd voor een zeer klein aantal mensen die een volmaakte kennis van Christus hebben en Hem vervolgens verloochenen.²⁰ Een centrale en unieke praktijk die verbonden is met hun plan van redding is de doop voor de doden. Levende leden gaan naar tempels om zich bij volmacht te laten dopen namens hun overleden voorouders, waardoor die geesten de mogelijkheid krijgen om het mormoonse evangelie in de geestenwereld te aanvaarden en vooruitgang te boeken naar een hoger koninkrijk.⁴

Hoe is het om als zevendedagsadventist of mormoon te leven?

Geloof is niet slechts een verzameling overtuigingen; het is een levenswijze die elke dag vormgeeft. Door te luisteren naar de verhalen van degenen die binnen deze geloofsovertuigingen hebben geleefd, kunnen we de stap maken van abstracte theologie naar de tastbare realiteit van hun dagelijkse wandel.

Het leven als zevendedagsadventist

Het ritme van het adventistische leven wordt bepaald door twee kernprincipes: de sabbat en de gezondheidsboodschap.

De Sabbath is het middelpunt van de adventistische week. Het wordt strikt in acht genomen van zonsondergang op vrijdag tot zonsondergang op zaterdag als een heilige dag van rust, aanbidding en tijd met het gezin. Al het werk, school en seculier vermaak zijn verboden.³ Hoewel dit voor gelovigen een bron van diepe spirituele vernieuwing kan zijn, onthullen persoonlijke verhalen van degenen die in de kerk zijn opgegroeid vaak een pijnlijk gevoel van sociale isolatie. Ze herinneren zich het verdriet van het moeten missen van sportevenementen op school, verjaardagsfeestjes en andere normale kinderactiviteiten die op een vrijdagavond of zaterdag vielen.²⁷

De Health Message is een ander bepalend kenmerk. Adventisten beschouwen hun lichaam als een tempel van de Heilige Geest en geloven dat het eren van God inhoudt dat men een gezonde levensstijl leidt. Dit heeft geleid tot een sterke nadruk op vegetarisme, en vaak veganisme, als het ideale dieet. Alcohol, tabak en cafeïnehoudende dranken zoals koffie en thee zijn ook strikt verboden.³ Deze focus op gezondheid heeft opmerkelijke resultaten opgeleverd; de adventistische gemeenschap in Loma Linda, Californië, wordt erkend als een van de “Blue Zones” van de wereld, waar mensen aanzienlijk langer en gezonder leven.²⁹ Maar voor sommigen kan dit een complex systeem van regels worden, waarbij de geschriften van Ellen White richtlijnen bieden voor alles, van het vermijden van sieraden en competitieve sporten tot de vermeende spirituele voordelen van “buiten wonen”.²⁷

Het leven als mormoon

Voor een getrouwe heilige der laatste dagen staat het leven in het teken van familie, gemeenschap en de tempel.

De mormoonse gezondheidswet, bekend als de Word of Wisdom, is een essentieel onderdeel van hun identiteit. Het verbiedt de consumptie van alcohol, tabak, koffie en thee.⁶ Interessant is dat, hoewel het ideale adventistische dieet restrictiever is, studies en anekdotisch bewijs suggereren dat adventisten vaak gezonder zijn, grotendeels dankzij de focus op plantaardige voeding.²⁹

De Temple is van enorm belang in het mormonisme. Het is geen gewoon kerkgebouw voor de zondagsdienst, maar een heilige ruimte waar de hoogste verordeningen worden uitgevoerd. Om binnen te komen, moet een lid door zijn lokale leiders waardig worden bevonden en een “tempelaanbeveling” bezitten. Dit vereist strikte gehoorzaamheid aan alle kerkgeboden, inclusief het betalen van een volledige 10% tiende van alle inkomsten.⁶ Binnen de tempel trekken leden volledig witte kleding aan en nemen ze deel aan heilige, en geheime, ceremonies zoals de “begiftiging” en “verzegeling”, waarbij ze verbonden sluiten met God.²⁵ Men gelooft dat huwelijken die in de tempel worden voltrokken een gezin niet alleen voor dit leven, maar voor de hele eeuwigheid “verzegelen”.²⁵ Voor velen is de tempel een plek van krachtige vrede. Voor anderen, vooral voor mensen die er voor het eerst komen, kunnen de mysterieuze rituelen en plechtige verbonden een bron van verwarring en ongemak zijn.³⁴

Ten slotte wordt het mormoonse leven gekenmerkt door een krachtige nadruk op gezin en gemeenschap. De lokale “wijk” (gemeente) is het centrum van het sociale leven en biedt een hecht ondersteuningssysteem. Dit kan een prachtige zegen zijn voor leden, maar het kan de beslissing om de kerk te verlaten ook ongelooflijk pijnlijk maken, omdat het vaak betekent dat men zijn hele sociale netwerk verliest en soms zelfs door familie wordt gemeden.⁴

Hoe zien zij zichzelf en andere christenen?

Een cruciale manier om een religieuze groep te begrijpen is door te kijken hoe zij zichzelf zien in relatie tot de wijdere wereld, en specifiek tot andere christenen. Zowel het adventisme als het mormonisme ziet zichzelf als hebbende een unieke, goddelijk aangestelde rol die hen onderscheidt van alle andere kerken.

De adventistische “restkerk”

Zevendedagsadventisten geloven dat zij Gods speciale “restkerk” van de eindtijd zijn. Dit geloof komt voort uit hun interpretatie van het boek Openbaring. Zij voelen dat zij door God zijn geroepen om belangrijke waarheden te herstellen die door de eeuwen heen door het reguliere christendom verloren waren gegaan of verwaarloosd, waarbij de belangrijkste daarvan de sabbat op de zevende dag is.²

Hun hele kijk op de geschiedenis en de toekomst wordt gevormd door een concept genaamd “De Grote Strijd”. Dit is het idee dat de hele menselijke geschiedenis een kosmische strijd is tussen Christus en Satan, en dat deze strijd in de laatste dagen zal draaien om Gods wet. Zij geloven dat een wereldwijde religieus-politieke macht, die zij historisch hebben geïdentificeerd met het rooms-katholieke pausdom en geallieerde protestantse kerken, de zondagse eredienst aan de hele wereld zal opleggen. Zij zien dit als de ultieme beproeving. Degenen die de ware zevendedags-sabbat eren, zullen hun loyaliteit aan God tonen, terwijl degenen die de “valse” zondagse sabbat accepteren, het merkteken van het beest zullen ontvangen.¹⁰

Hoewel zij andere christenen over het algemeen als oprecht en welwillend beschouwen, geloven zij dat hun begrip van het evangelie onvolledig is. Deze overtuiging dat zij alleen de “volledige waarheid” voor de laatste dagen bezitten, voedt hun energieke en wijdverspreide wereldwijde zendingswerk, omdat zij hopen mensen uit “Babylon” (het gevallen christendom) en in de “restkerk” te roepen vóór het einde.¹

De mormoonse “Enige Ware Kerk”

De mormoonse visie is nog exclusiever. De kern van hun geloof is de leer van de “Grote Afval”. Zij onderwijzen dat nadat de oorspronkelijke apostelen van Jezus stierven, de ware kerk met haar goddelijke priesterlijk gezag om in Gods naam te handelen, volledig van de aardbodem verdween.⁶

Daarom zien zij hun kerk niet als zomaar een ander kerkgenootschap of een reformatie van het christendom. Zij geloven dat De Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen het letterlijke, exclusieve herstel is van Christus' enige ware kerk op aarde, compleet met levende profeten en apostelen die hetzelfde priesterlijk gezag bezitten als Petrus, Jakobus en Johannes.⁶

Hierdoor geloven zij, hoewel ze kunnen erkennen dat andere kerken enkele morele waarheden onderwijzen en goede werken verrichten, stellig dat alle andere christelijke kerken — katholiek, orthodox en protestants — het goddelijk gezag missen om geldige verordeningen zoals de doop of de communie uit te voeren.³⁸ Daarom moet iemand die gedoopt is in een baptisten- of methodistenkerk en mormoon wil worden, opnieuw gedoopt worden door een mormoonse priesterschapsdrager. Voor hen zijn alle andere dopen ongeldig omdat ze werden uitgevoerd zonder Gods gezag.³⁸

Wat is het standpunt van de Katholieke Kerk over deze geloofsovertuigingen?

Voor veel christenen die willen begrijpen waar deze groepen staan, kan het officiële standpunt van de Rooms-Katholieke Kerk, het grootste en oudste christelijke lichaam, een nuttige gids zijn. De Kerk heeft duidelijke en onderscheidende standpunten ingenomen over het mormonisme en het zevendedagsadventisme, en het verschil tussen deze twee posities is zeer leerzaam. De kern van de zaak komt neer op het sacrament van de doop.

Mormoonse doop: “Ongeldig”

In 2001 vaardigde het hoogste leerstellig orgaan van het Vaticaan, de Congregatie voor de Geloofsleer, een formeel en definitief besluit uit: dopen uitgevoerd door De Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen zijn ongeldig.³⁸ Dit betekent dat ze helemaal niet als christelijke dopen worden beschouwd. Een mormoon die katholiek wil worden, moet gedoopt worden.

De redenering is niet gebaseerd op de woorden die zij gebruiken of het feit dat zij door onderdompeling dopen. De reden is puur theologisch en raakt de kern van het geloof. De Katholieke Kerk leert dat voor een doop geldig te laten zijn, de bedienaar de intentie moet hebben om te doen wat de Kerk doet, namelijk dopen in de naam van de Drie-enige God. Omdat mormonen niet in de Drie-eenheid geloven, maar in drie afzonderlijke goden, is hun begrip van “Vader, Zoon en Heilige Geest” fundamenteel anders dan het christelijke begrip.¹⁵ Wanneer zij een doop uitvoeren, roepen zij niet de ene Drie-enige God van het christendom aan. Daarom is de doop nietig omdat het een doop is in een andere religie.

Zevendedagsadventistische doop: “Twijfelachtig”

Het standpunt van de Katholieke Kerk over de zevendedagsadventistische doop is genuanceerder. Er is geen universele uitspraak die deze ongeldig verklaart. In plaats daarvan wordt de geldigheid ervan beschouwd als twijfelachtig, en de beslissing wordt overgelaten aan de lokale bisschop om per geval te onderzoeken.¹⁶ Een adventist die zich bekeert tot het katholicisme zal vaak “voorwaardelijk gedoopt” worden.

De twijfel komt niet voort uit de adventistische visie op de Drie-eenheid, die officieel orthodox is. De zorg komt eerder voort uit andere ernstige theologische dwalingen en inconsistente praktijken die twijfel zaaien over de vraag of de bedienaar die de doop uitvoerde werkelijk de juiste “geest van de Kerk” bezat. Deze zorgen omvatten:

Improper Form: Een inconsistente geschiedenis van het gebruik van de vereiste trinitarische formule (“Ik doop u in de naam van de Vader, en van de Zoon, en van de Heilige Geest”), waarbij bij sommige riten andere formules worden gebruikt.¹⁸
Gebrekkige Godsleer: De aanwezigheid van leringen die suggereren dat God de Vader een fysiek lichaam heeft, wat in tegenspraak is met het christelijke begrip van God als pure geest.¹⁸
Gebrekkige christologie: De leer dat Jezus een gevallen, zondige menselijke natuur aannam, wat een afwijking is van het orthodoxe geloof in de zondeloze natuur van Christus.¹⁸

De redenering van de Kerk onthult een duidelijke hiërarchie van theologische dwaling. Een verkeerd geloof over de aard van God Zelf (mormonisme) is een probleem van de eerste orde dat een groep volledig buiten het christelijk geloof plaatst. Verwarring en dwaling over andere fundamentele doctrines (adventisme), hoewel nog steeds zeer ernstig, vertegenwoordigen een probleem van de tweede orde dat een groep aan de problematische rand van het christendom plaatst. Dit onderscheid illustreert krachtig dat de meest fundamentele doctrine van ons geloof de identiteit is, en altijd zal blijven, van de ene ware God die wij aanbidden.

Hoe kijken andere grote protestantse denominaties naar hen?

Hoewel het protestantisme divers is, bestaat er een brede consensus onder grote denominaties zoals baptisten, methodisten en presbyterianen. Zij beschouwen zowel het mormonisme als het zevendedagsadventisme over het algemeen als buiten de grenzen van het historisch, orthodox christendom vallend, zij het om verschillende redenen en in verschillende mate.

Visies op het mormonisme

Er is vrijwel universele overeenstemming onder protestantse kerken dat het mormonisme een niet-christelijke religie is. De belangrijkste redenen zijn de polytheïstische godsleer, het geloof in een open canon van geschriften die de Bijbel overstijgt, en de verwerping van de christelijke kernleer van redding door genade alleen, door geloof alleen.⁶

Zuidelijke Baptisten zijn bijzonder duidelijk over dit punt. Zij leren officieel dat het mormonisme een “vals evangelie” is dat mensen wegleidt van de ware God van de Bijbel. Zij produceren actief video's en literatuur om christenen te helpen het mormonisme te begrijpen en om mormonen te evangeliseren, waarbij zij zorgvuldig wijzen op hoe het mormonisme christelijk vocabulaire gebruikt maar de woorden radicaal andere betekenissen geeft.⁶
De United Methodist Church stelt officieel dat de LDS-kerk opereert “buiten de parameters van het historische, apostolische christendom”. Net als de katholieken erkennen zij de mormoonse doop niet als geldig en eisen zij dat elke voormalige mormoon die methodist wil worden, gedoopt wordt in het christelijk geloof.⁴³

Visies op het zevendedagsadventisme

De protestantse visie op het adventisme is complexer. Omdat zij de Drie-eenheid en andere kerndoctrines bevestigen, zijn de lijnen niet zo scherp getrokken. Sommige evangelicals beschouwen hen als een christelijke denominatie die enkele ernstige en problematische dwalingen aanhangt, terwijl anderen, wijzend op de centrale rol van Ellen G. White en het Onderzoekend Oordeel, hen als een sekte beschouwen.¹³

Zuidelijke Baptisten zouden het sterk oneens zijn met de belangrijkste adventistische doctrines. Zij verwerpen het bindende karakter van de sabbat op zaterdag voor christenen, de doctrine van het onderzoeksgericht, de leer van de zielslaap en het annihilationisme, en het profetische gezag van Ellen G. White.³⁷ Het is belangrijk om het bestaan op te merken van
Zevendedagsbaptisten, een afzonderlijk kerkgenootschap dat het adventistische geloof in een sabbat op zaterdag deelt, maar hun andere unieke leerstellingen en het gezag van Ellen White verwerpt.⁸
De United Methodist Church heeft een unieke historische band met het adventisme, aangezien veel vroege adventistische leiders, waaronder Ellen White, een methodistische achtergrond hadden.⁴⁶ De twee denominaties delen een vergelijkbare “arminiaanse” visie op redding, die de vrije wil benadrukt. Maar zij verschillen aanzienlijk over de sabbat, de aard van de Kerk en de opvattingen over de eindtijd.⁴⁸
The Orthodox Presbyterian Church (OPC), dat een conservatief gereformeerd perspectief vertegenwoordigt, heeft geen officieel standpunt over het adventisme. Er is discussie onder hun predikanten, waarbij de belangrijkste theologische knelpunten het buiten-bijbelse gezag zijn dat aan Ellen G. White wordt toegekend en de adventistische overtuiging dat een persoon zijn redding kan verliezen, een standpunt dat zij delen met andere arminiaanse groeperingen.⁴⁴

Wat kunnen we leren van degenen die zijn vertrokken?

Misschien is de krachtigste manier om een geloof te begrijpen, luisteren met een mededogend hart naar de verhalen van degenen die het het diepst hebben beleefd en inmiddels zijn heengegaan. De reis uit een religie met hoge eisen is vaak gevuld met pijn, moed en krachtige ontdekkingen.

Veelvoorkomende redenen om het adventisme te verlaten

Voor velen die de zevendedagsadventisten verlaten, begint de reis vaak met een theologische of intellectuele crisis.

Het onderzoeksgericht: Een rode draad is de ontdekking dat deze centrale, bepalende doctrine geen duidelijke bijbelse basis heeft en werd ontwikkeld om de Grote Teleurstelling van 1844 te verklaren. Het spirituele gewicht van het leven met de overtuiging dat je redding voortdurend onder de loep ligt en nooit volledig veilig is, wordt een zware last die velen ondragelijk vinden.⁴⁹
Het gezag van Ellen G. White: Naarmate voormalige leden de Bijbel zelf beginnen te bestuderen, krijgen velen het gevoel dat de geschriften van mevrouw White, in plaats van een “kleiner licht” te zijn, een barrière voor de Bijbel zijn geworden. Het ontdekken van historische problemen met haar profetieën, bewijs van uitgebreid plagiaat in haar boeken, of simpelweg beseffen in welke mate haar autoriteit wordt gebruikt om doctrine af te dwingen, kan de fundamenten van hun geloof verbrijzelen.¹⁹
De restrictieve levensstijl: Voor degenen die opgroeien in de groep kan het enorme gewicht van de regels overweldigend worden. Het constante gevoel anders te zijn, het sociale isolement door het missen van normale activiteiten, en de schuldgevoelens en manipulatie die soms worden gebruikt om naleving af te dwingen, kunnen leiden tot een burn-out en een diep verlangen naar vrijheid.²⁷

Veelvoorkomende redenen om het mormonisme te verlaten

De weg uit het mormonisme volgt vaak een vergelijkbaar patroon van desillusie, dat regelmatig wordt aangewakkerd door historische en ethische zorgen.

Kerkgeschiedenis: Het internet heeft het voor leden mogelijk gemaakt om toegang te krijgen tot historische informatie die voorheen verborgen was of werd weggepraat. Het leren van de onverbloemde details van het leven van Joseph Smith—vooral zijn beoefening van polygamie (het trouwen met tientallen vrouwen, waaronder tieners en de vrouwen van andere mannen), de vele tegenstrijdige versies van zijn “Eerste Visioen” en het gebrek aan enig archeologisch of DNA-bewijs voor het Boek van Mormon—kan ervoor zorgen dat een “plank” vol twijfels instort.⁵¹
Sociale en ethische kwesties: Voor velen, vooral jongere leden, is het breekpunt niet de geschiedenis, maar het huidige standpunt van de kerk over sociale kwesties. Het beleid met betrekking tot LGBTQ+-individuen, het vroegere verbod voor zwarte mannen om het priesterschap te bekleden en de diep patriarchale structuur voelen onverenigbaar met een liefdevolle Christus.⁵¹
Gebrek aan transparantie: Een groeiende bron van pijn is het gevoel bedrogen te worden door de instelling. De ontdekking van de enorme financiële bezittingen van de kerk ter waarde van miljarden dollars, die niet voor liefdadigheid worden gebruikt op de manier die leden verwachten, gecombineerd met een leiderschapscultuur die oprechte vragen vaak afwijst, kan leiden tot een krachtig gevoel van verraad.⁵²

De gedeelde reis van deconstructie

Ongeacht welke groep ze verlaten, beschrijven voormalige leden vaak een vergelijkbare emotionele reis. Ze spreken over het worstelen met giftige schaamte, de angst voor verdoemenis die hen vanaf hun kindertijd is ingeprent, en het hartverscheurende verlies van hun gemeenschap en soms zelfs hun families.⁵³ Toch spreken ze, naast de pijn, bijna universeel over een krachtig gevoel van vrijheid en opluchting. Velen beschrijven dat ze voor het eerst een persoonlijke, op genade gebaseerde relatie met de God van de Bijbel hebben gevonden, vrij van de constante druk om aan verwachtingen te voldoen en de angst om nooit goed genoeg te zijn.²⁴

Een oproep tot begrip en genade

Onze reis door deze twee geloven heeft ons twee heel verschillende paden getoond die uiteenliepen vanuit hetzelfde 19e-eeuwse Amerikaanse landschap. De kloven tussen hen, en tussen hen en het historische christelijke geloof, zijn niet klein. Ze zijn enorm en, in sommige gevallen, onoverbrugbaar.

Het mormonisme, met zijn geloof in een veelheid van goden, een verhoogde mens als God, een geestelijke broeder Jezus en een open canon van de Schrift, is geen andere christelijke denominatie. Het is een afzonderlijke en aparte religie die christelijke taal gebruikt, maar de meest essentiële termen ervan herdefinieert.

Het zevendedagsadventisme heeft veel meer gemeen met het christendom, waaronder het geloof in de Drie-eenheid en de inspiratie van de Bijbel. Toch wijken de fundamentele doctrines—voortgekomen uit een geherinterpreteerde profetie en overgebracht via de visioenen van Ellen G. White—af van de duidelijke leer van de Schrift over de aard van het werk van Christus, de weg naar redding en de hoop van de gelovige. Het creëert een systeem dat gebukt gaat onder wet en oordeel, wat de prachtige eenvoud van het evangelie van genade tragisch kan vertroebelen.

Laten wij als gelovigen in de Heer Jezus Christus ons door dit inzicht laten bewegen tot mededogen. Onze redding hangt niet af van onze perfecte sabbatsviering, ons tempelbezoek of onze voedingskeuzes. Het rust uitsluitend en veilig op het volbrachte werk van Jezus Christus aan het kruis. Onze zekerheid is niet te vinden in een hangend oordeel in de hemel, maar in Zijn kostbare belofte: “Wie mijn woord hoort en hem gelooft die mij gezonden heeft, heeft eeuwig leven. Hij komt niet in het oordeel, maar is overgegaan uit de dood in het leven” (Johannes 5:24).

Laten we deze kennis niet gebruiken als wapen voor discussies, maar als instrument voor liefde. Laten we bidden voor onze adventistische en mormoonse naasten, dat hun ogen geopend mogen worden voor de ware Jezus van de Bijbel en de glorieuze vrijheid die alleen in Zijn genade te vinden is. En laten we altijd bereid zijn om verantwoording af te leggen van de hoop die in ons is, met zachtmoedigheid en respect, en allen die willen luisteren wijzen naar degene die de Weg, de Waarheid en het Leven is.

Meer uit deze reeksDenominaties vergelekenBekijk alle 117 artikelen