,

Wie is God in het christendom? De ene Schepper, Vader, Zoon en Heilige Geest



  • Christenen geloven in één eeuwige God, de Schepper, die de Bijbel de HEER noemt en die de meeste kerken belijden als Vader, Zoon en Heilige Geest.
  • God gaf Mozes zijn naam als “IK BEN DIE IK BEN” (Exodus 3:14), en Engelse Bijbels drukken de Hebreeuwse naam JHWH af als HEER.
  • Jezus zegt: “God is een Geest” (Johannes 4:24), en de Schrift vertelt ons dat God almachtig, alwetend, overal aanwezig, onveranderlijk, heilig, rechtvaardig, barmhartig en liefdevol is.
  • Toen Pew in 2017 Amerikanen ondervroeg, zei 78% van de christenen dat God almachtig is, en ongeveer negen op de tien zeiden dat God van alle mensen houdt.
  • In 325 beleed het Concilie van Nicaea dat de Zoon “van dezelfde substantie” is als de Vader, en katholieke, orthodoxe en protestantse kerken delen nog steeds die geloofsbelijdenis, hoewel ze elk andere accenten leggen.

Christenen geloven in één God, de eeuwige Geest die alles heeft gemaakt wat bestaat, en die heilig, rechtvaardig en liefdevol is. De Bijbel noemt hem de HEER, de God van Israël. De meeste kerken belijden hem als één God in drie personen, Vader, Zoon en Heilige Geest, en zij houden vast dat we hem het meest volledig kennen in Jezus Christus.

Wanneer God ons in zijn eigen woorden vertelt wie hij is, begint hij met barmhartigheid. Hij trok aan Mozes voorbij en riep uit dat hij “barmhartig en genadig, lankmoedig en groot van goedertierenheid en trouw” is (Exodus 34:6). Psalm 103 zingt dit terug naar hem, en het Nieuwe Testament vat het samen in drie woorden: “God is liefde” (1 Johannes 4:8). De God die al onze woorden te boven gaat, koos deze woorden voor zichzelf.

Wie is God volgens de Bijbel?

De Bijbel begint met God die al aan het werk is: “In het begin schiep God de hemel en de aarde” (Genesis 1:1). Hij heeft zelf geen begin, en een psalm zegt tegen hem: “van eeuwigheid tot eeuwigheid bent U God” (Psalm 90:2). En Hij is de enige God. Israëls fundamentele belijdenis, het Sjema, begint met: “Hoor, Israël: De HEERE, onze God, is één HEERE” (Deuteronomium 6:4).

Hij is een God die spreekt en handelt in de geschiedenis. Hij roept Abram, leidt Israël uit de slavernij in Egypte, geeft de wet op de Sinaï en zendt de profeten. En het Nieuwe Testament vertelt ons dat Hij Zichzelf bekend heeft gemaakt in Jezus: “Niemand heeft ooit God gezien; de eniggeboren Zoon, Die in de schoot van de Vader is, Die heeft Hem doen kennen” (Johannes 1:18).

Wat is Gods naam in de Bijbel?

Bij de brandende braamstruik vroeg Mozes aan God welke naam hij aan de Israëlieten moest geven. God antwoordde: “IK BEN DIE IK BEN,” en zei hem te zeggen: “IK BEN heeft mij tot u gezonden” (Exodus 3:14). De Hebreeuwse naam die met dit gedeelte verbonden is, wordt geschreven met vier letters, JHWH, en in het Nederlands wordt deze meestal gespeld als Yahweh. De Catechismus van de Katholieke Kerk legt uit dat het volk Israël, uit respect voor Gods heiligheid, deze naam niet uitspreekt, en dat zij bij het lezen van de Schrift “Heer” zeggen, Adonai in het Hebreeuws en Kyrios in het Grieks (paragraaf 209). Onze Nederlandse Bijbels houden deze gewoonte in stand door HEERE in hoofdletters te drukken. Als je ze in de Statenvertaling telt, zoals wij deden op de Project Gutenberg-tekst, komt “HEERE” ongeveer 6.650 keer voor en “God” ongeveer 4.100 keer.

Het gewone Hebreeuwse woord voor God is Elohim. Het is meervoudig van vorm, een “meervoud van majesteit” in de woorden van Britannica, maar wanneer het verwijst naar de God van Israël, wordt het in het enkelvoud begrepen. Ons Nederlandse woord “God” komt van het Oudengelse God en een ouder Germaans woord waarvan niemand de oorsprong met zekerheid kent. Veel mensen geloven dat het van “goed” komt, maar de twee woorden zijn niet aan elkaar verwant.

Wat is God?

Jezus beantwoordde die vraag terwijl Hij met een Samaritaanse vrouw bij een put sprak: “God is een Geest, en wie Hem aanbidden, moeten Hem aanbidden in geest en waarheid” (Johannes 4:24). Gereformeerde protestanten leren de vraag “Wat is God?” met hetzelfde woord te beantwoorden in de Westminster Shorter Catechism: “God is een geest, oneindig, eeuwig en onveranderlijk in Zijn wezen, wijsheid, kracht, heiligheid, rechtvaardigheid, goedheid en waarheid.” Katholieken belijden “de enige ware God, eeuwig, oneindig (immensus) en onveranderlijk, onbegrijpelijk, almachtig en onuitsprekelijk” (Catechismus van de Katholieke Kerk, paragraaf 202). Omdat God geest is, beschrijft de Westminster Confessie van het Geloof Hem als “onzichtbaar, zonder lichaam, delen of hartstochten.” Christenen houden vast dat de Zoon een menselijk lichaam aannam toen Hij mens werd in Jezus.

Hoe is God?

Wanneer christenen proberen te zeggen hoe God is, ontlenen zij hun woorden aan de Schrift.

  • Almachtig. God zegt tegen Abram: “Ik ben de Almachtige God” (Genesis 17:1), en de engel Gabriël zegt tegen Maria: “Want voor God zal geen ding onmogelijk zijn” (Lucas 1:37). De Catechismus merkt op dat almachtige kracht de enige goddelijke eigenschap is die in de Geloofsbelijdenis wordt genoemd (paragraaf 268).
  • Alwetend. “Zijn inzicht is oneindig” (Psalm 147:5).
  • Overal aanwezig. “Waarheen zou ik gaan voor uw geest, waarheen vluchten voor uw aanschijn? Klim ik op naar de hemel, u bent daar; bed ik mij in het dodenrijk, u bent daar” (Psalm 139:7–8).
  • Onveranderlijk. “Ik, de HEER, ben niet veranderd” (Maleachi 3:6).
  • Van niets afhankelijk. God wordt niet gediend door mensenhanden “alsof hij nog iets nodig had, daar hij zelf aan allen leven en adem en al het andere schenkt” (Handelingen 17:25).
  • Heilig. In Jesaja’s visioen roepen de serafs: “Heilig, heilig, heilig is de HEER van de hemelse machten” (Jesaja 6:3).
  • Rechtvaardig en barmhartig. God vergeeft “ongerechtigheid, overtreding en zonde,” en toch zal Hij “de schuldige geenszins onschuldig houden” (Exodus 34:7).
  • liefde is. “God is liefde” (1 Johannes 4:8), en daaruit trekt de Catechismus de conclusie dat “Gods wezen zelf liefde is” (paragraaf 221).

Christelijke schrijvers zeggen ook dat onze woorden Hem niet volledig kunnen beschrijven. De Schrift spreekt over God die “in een ontoegankelijk licht woont” (1 Timotheüs 6:16), en de Catechismus citeert Thomas van Aquino: “wat God betreft, kunnen we niet vatten wat Hij is, maar alleen wat Hij niet is” (paragraaf 43).

Hoeveel christenen geloven dat God almachtig en alwetend is?

In de Verenigde Staten geloven de meeste christenen beide. Het Pew Research Center ondervroeg in december 2017 meer dan 4.700 Amerikaanse volwassenen en publiceerde de resultaten in april 2018. Gevraagd naar God of een andere hogere macht, zei 93% van de christenen dat deze van alle mensen houdt, ongeacht hun fouten, en 87% zei dat deze alles weet wat er in de wereld gebeurt. Een kleinere meerderheid, 78%, zei dat deze de macht heeft om alles wat er in de wereld gebeurt te sturen of te veranderen, en driekwart hield vast aan alle drie de overtuigingen. Acht op de tien christenen zeiden dat ze in God geloven “zoals beschreven in de Bijbel,” hoewel aanzienlijke minderheden van katholieken en mainline protestanten zeiden dat ze in een andere hogere macht of spirituele kracht geloven.

Hoe wordt God beschreven in het Oude Testament?

Er is één beschrijving van God waar het Oude Testament steeds weer naar terugkeert. Nadat Israël het gouden kalf had aanbeden, trok de HEERE aan Mozes voorbij en riep uit: “De HEERE, de HEERE, God, barmhartig en genadig, geduldig en rijk aan goedertierenheid en trouw, Die goedertierenheid bewaart voor duizenden, Die ongerechtigheid, overtreding en zonde vergeeft, maar Die de schuldige geenszins onschuldig houdt” (Exodus 34:6–7). Psalm 103:8 echoot dit: “De HEERE is barmhartig en genadig, geduldig en rijk aan goedertierenheid.” Jona citeert het zelfs terug naar God als een klacht, nadat God Ninevé spaart: “Ik wist dat U een genadig en barmhartig God bent, geduldig en rijk aan goedertierenheid” (Jona 4:2).

De verhalen tonen ons zowel de barmhartigheid als de rechtvaardigheid in die woorden. De zondvloed in Genesis 6–9 is een oordeel over een gewelddadige wereld, maar “Noach vond genade in de ogen van de HEERE” (Genesis 6:8), en daarna belooft God nooit meer “een watervloed om de aarde te vernietigen” te sturen (Genesis 9:11). Sodom en Gomorra worden vernietigd in Genesis 19, en wanneer Ninevé zich van zijn kwaad bekeert, spaart God de stad (Jona 3:10).

God verbindt Zich ook aan mensen door verbonden: met Noach, met Abram (Genesis 15:18), met Israël op de Sinaï en met David (Psalm 89:3). De Tien Geboden beginnen met te zeggen wie God is en wat Hij heeft gedaan: “Ik ben de HEERE, uw God, Die u uit het land Egypte, uit het slavenhuis, geleid heeft” (Exodus 20:2). Deuteronomium zegt dat Hij dit deed “met een sterke hand en met een uitgestrekte arm” (Deuteronomium 5:15). Johannes van Damascus legde uit dat wanneer de Schrift God “handen, voeten en dergelijke uitdrukkingen” toeschrijft, dit in menselijke termen spreekt over een God die “lichaamloos, onzichtbaar” is (Expositie van het Orthodoxe Geloof, boek 1, hoofdstuk 2).

Hoe toont het Nieuwe Testament God?

Bovenal toont het Nieuwe Testament ons God door Jezus, die Hem als Vader aanspreekt. In Gethsemane bidt Hij: “Abba, Vader, alle dingen zijn U mogelijk” (Marcus 14:36). De Griekse tekst van Marcus behoudt het woord abba en volgt dit met het Griekse woord voor vader. Jezus leert Zijn volgelingen te bidden: “Onze Vader, Die in de hemelen zijt” (Mattheüs 6:9), en Hij zegt tegen Filippus: “Wie Mij gezien heeft, heeft de Vader gezien” (Johannes 14:9).

Johannes 3:16 vertelt ons wat God deed en waarom: “Want zo lief heeft God de wereld gehad, dat Hij Zijn eniggeboren Zoon gegeven heeft, opdat ieder die in Hem gelooft, niet verloren gaat, maar eeuwig leven heeft.” In Jezus’ gelijkenis van de verloren zoon (Lucas 15:11–32) ziet de vader zijn zoon thuiskomen “toen hij nog ver weg was,” en hij rent naar hem toe en kust hem (Lucas 15:20). Hetzelfde Nieuwe Testament spreekt over God als rechter. Paulus schrijft dat God in Christus handelde “opdat Hij rechtvaardig zou zijn en rechtvaardig zou verklaren wie uit het geloof in Jezus is” (Romeinen 3:26), en Openbaring eindigt met een nieuwe schepping waarin “God alle tranen van hun ogen zal afwissen” (Openbaring 21:4).

Is Jezus God?

Katholieke, orthodoxe en de meeste protestantse kerken zeggen ja. Het Evangelie van Johannes begint met: “In het begin was het Woord, en het Woord was bij God, en het Woord was God,” en een paar verzen later staat: “het Woord is vlees geworden en heeft onder ons gewoond” (Johannes 1:1, 14). In 325 beleed het Concilie van Nicaea dat de Zoon “van dezelfde substantie [homoousios] als de Vader” is, en in 381 behield het Concilie van Constantinopel die uitdrukking in de Geloofsbelijdenis van Nicea (Catechismus, paragraaf 242).

Het geloof in één God die Vader, Zoon en Heilige Geest is, is de leer van de Drie-eenheid. Britannica merkt op dat noch het woord “Drie-eenheid” noch de expliciete leer in het Nieuwe Testament voorkomt. De kerken wijzen in plaats daarvan naar passages die de drie samen noemen, zoals het bevel om te dopen “in de naam van de Vader en van de Zoon en van de Heilige Geest” (Mattheüs 28:19). Tertullianus van Carthago, die in het Latijn schreef en stierf na 220, sprak over “drie Personen — de Vader, de Zoon en de Heilige Geest” in één God (Tegen Praxeas, hoofdstuk 2), en Britannica schrijft hem de vorming van de termen van de latere orthodoxe leer toe.

Wat leert de Katholieke Kerk over God?

De Catechismus van de Katholieke Kerk spreekt over God onder de openingswoorden van de Geloofsbelijdenis: “Ik geloof in God.” Het leert dat God één is “in natuur, substantie en wezen” (paragraaf 200) en dat Zijn “wezen zelf Waarheid en Liefde is” (paragraaf 231), en het zet de Drie-eenheid uiteen in de paragrafen 232–267.

Het houdt ook vast dat God “met zekerheid gekend kan worden uit de geschapen wereld door het natuurlijk licht van de menselijke rede” (paragraaf 36), een leer die het terugvoert tot het Eerste Vaticaans Concilie (paragraaf 47). In paragraaf 32 citeert het Romeinen 1:20, waar Gods “eeuwige kracht en goddelijkheid” “duidelijk gezien worden, doordat ze begrepen worden uit de dingen die gemaakt zijn.” Wanneer het spreekt over het noemen van God als Vader, zegt de Catechismus dat Zijn tederheid ook beschreven kan worden met het beeld van moederschap, en het voegt eraan toe: “Hij is noch man noch vrouw: Hij is God” (paragraaf 239).

Hoe beschrijven orthodoxe en protestantse kerken God?

Katholieke, orthodoxe en de meeste protestantse kerken delen de Geloofsbelijdenis van Nicea, en waar ze verschillen, is het in wat elk van hen benadrukt.

De orthodoxe theologie benadrukt dat Gods wezen voorbij ons kennen ligt. Zoals Johannes van Damascus schreef: “God is dus oneindig en onbegrijpelijk en al wat begrijpelijk is over Hem, is Zijn oneindigheid en onbegrijpelijkheid” (boek 1, hoofdstuk 4). Over God spreken door te zeggen wat Hij niet is, wordt apofatische of negatieve theologie genoemd, en westerse theologen zoals Aquino gebruiken dit ook. De orthodoxen onderwijzen ook theosis, vereniging met God, en Athanasius van Alexandrië vatte het idee samen in één zin over Christus: “Hij werd mens opdat wij God zouden worden” (Over de Menswording, 54). Zij citeren 2 Petrus 1:4, dat belooft dat gelovigen “deelgenoten zouden worden aan de goddelijke natuur.”

Gereformeerde protestanten benadrukken Gods soevereiniteit. De Westminster Confessie leert dat God “van alle eeuwigheid” “vrij en onveranderlijk heeft voorbeschikt wat er gebeurt,” zonder “de auteur van de zonde” te zijn (hoofdstuk 3, sectie 1). Andere protestanten verwoorden het anders. De Baptist Faith and Message (2000), de geloofsbelijdenis van de Southern Baptist Convention, bevestigt verkiezing maar zegt dat dit “in overeenstemming is met de vrije wil van de mens,” en het leert dat Gods kennis “zich uitstrekt tot alle dingen, verleden, heden en toekomst, inclusief de toekomstige beslissingen van Zijn vrije schepselen.”

Sommige groepen buiten de Nicene traditie beschrijven God op een andere manier. De Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen leert dat “De Vader een lichaam van vlees en beenderen heeft, zo tastbaar als dat van de mens; de Zoon evenzo; maar de Heilige Geest heeft geen lichaam van vlees en beenderen, maar is een persoonlijkheid van Geest” (Leer en Verbonden 130:22).

Hoe verklaren psychologen en sociologen het geloof in God?

Psychologen en sociologen kijken naar het geloof in God als iets wat mensen doen. De Zwitserse psychiater Carl Jung stelde dat religieuze beelden archetypen uitdrukken: instinctieve, universele patronen in een “collectief onbewuste” waarvan hij geloofde dat iedereen die deelt. Britannica noemt het idee “zeer omstreden.” De Franse socioloog Émile Durkheim, zelf een agnost, concludeerde in De elementaire vormen van het religieuze leven (1912) dat de primaire functie van religie was om de sociale orde te handhaven. Meer recentelijk heeft de cognitieve wetenschap van religie bestudeerd hoe alledaagse mentale processen religieuze ideeën voortbrengen en doorgeven. Justin L. Barrett, die dat onderzoek besprak in Trends in Cognitive Sciences in 2000, schreef dat religie “begrepen kan worden als het product van geaggregeerde alledaagse cognitie.”

Hoe ervaren christenen Gods aanwezigheid?

Voor christenen is God kennen een relatie, en Jezus spreekt erover wanneer hij bidt: “dit is het eeuwige leven, dat zij u kennen, de enige waarachtige God, en Jezus Christus, die gij gezonden hebt” (Johannes 17:3). Wij ontmoeten hem in de eredienst, vertrouwend op de belofte “waar twee of drie vergaderd zijn in mijn naam, daar ben ik in hun midden” (Matteüs 18:20). Wij lezen de Schrift als “een lamp voor mijn voet en een licht op mijn pad” (Psalm 119:105), en wij bidden met de belofte van Paulus dat “de vrede Gods, die alle verstand te boven gaat, uw harten en uw gedachten zal bewaren in Christus Jezus” (Filippenzen 4:7). En het Nieuwe Testament leert dat God in gelovigen leeft door de Heilige Geest.

Paulus schreef dat mensen zonder de wet van Mozes “het werk van de wet in hun hart geschreven” tonen, “terwijl hun geweten getuigenis geeft” (Romeinen 2:15), en de Catechismus leert dat een mens door te luisteren naar “de stem van het geweten” “tot zekerheid kan komen over het bestaan van God” (paragraaf 46). Of wij hem nu ontmoeten in de eredienst, in de Schrift of in de stilte van het geweten, hij is de God die voor Mozes voorbijging als “barmhartig en genadig” (Exodus 34:6), de God over wie Johannes schreef: “God is liefde” (1 Johannes 4:8).





Reacties

Een reactie plaatsen

Share to...