De Bijbel beschrijft Gods karakter door wat hij over zichzelf zegt en wat hij doet. Hij noemt zichzelf barmhartig en genadig in Exodus 34:6, en andere passages voegen eraan toe dat hij liefde is (1 Johannes 4:8), heilig (Jesaja 6:3), rechtvaardig en trouw (Deuteronomium 32:4) en onveranderlijk (Maleachi 3:6), met kennis en wijsheid die het menselijk bevattingsvermogen te boven gaan (Psalm 139:1-3; Romeinen 11:33).
Exodus 34:6-7 is Gods eigen beschrijving, uitgesproken tegen Mozes op de berg Sinaï. Latere passages keren hiernaar terug: Psalm 86:15 herhaalt het in een gebed, en Psalm 99:8 behoudt de koppeling van vergeving met straf.
De naam die God aan Mozes verkondigt

Exodus 34:6
“En hij trok aan Mozes voorbij en riep: ‘De HEER, de HEER, een God die barmhartig en genadig is, geduldig, groot in liefde en trouw.’”
Reflectie: Mozes had gevraagd: “Laat mij toch uw majesteit zien” (Exodus 33:18), en God antwoordde dat hij voorbij zou gaan en zijn naam zou uitroepen. Mozes ging daarna de berg Sinaï op met twee nieuwe stenen tafelen ter vervanging van de tafelen die hij had gebroken, en de Heer trok aan hem voorbij en noemde zijn naam. Het volgende vers voegt eraan toe dat hij “schuld, misdaad en zonde” vergeeft en stelt dan een grens: “Maar hij laat de schuldige niet ongestraft.”

Psalm 86:15
“Maar U, Heer, bent een barmhartig en genadig God, geduldig en vol liefde en trouw.”
Reflectie: De psalmist herhaalt de woorden van Exodus 34:6 bijna letterlijk, terwijl hij ze tot God spreekt. Hij is in gevaar: “Hoogmoedigen vallen mij aan, o God, een bende gewelddadigen staat mij naar het leven” (vers 14). In vers 16 vraagt hij God om naar die beschrijving te handelen: “Wend u tot mij en wees mij genadig.”
Gods liefde

1 Johannes 4:8
“Wie niet liefheeft, kent God niet, want God is liefde.”
Reflectie: De uitspraak staat midden in een oproep om elkaar lief te hebben: “liefde komt van God”, en wie niet liefheeft, kent hem niet. Twee verzen later definieert de brief de bedoelde liefde: “niet dat wij God hebben liefgehad, maar dat hij ons heeft liefgehad en zijn Zoon heeft gezonden als een zoenoffer voor onze zonden” (vers 10). Vers 16 zegt het opnieuw: “God is liefde.”

Romeinen 5:8
“God echter bewijst zijn liefde voor ons doordat Christus voor ons gestorven is toen wij nog zondaars waren.”
Reflectie: Paulus meet Gods liefde af aan de gewone menselijke liefde. “Bijna niemand zal voor een rechtvaardige sterven,” zegt hij in vers 7, hoewel iemand misschien voor een goed mens durft te sterven. Christus stierf voor mensen die geen van beide waren: vers 6 noemt hen “machteloos” en “goddeloos”, en vers 8 noemt hen zondaars.

Klaagliederen 3:22-23
“Door de goedertierenheid van de Heer zijn wij niet omgekomen, want Zijn barmhartigheden houden niet op. Elke morgen zijn ze nieuw; groot is Uw trouw.”
Reflectie: Het hoofdstuk begint: “Ik ben de man die ellende heeft gezien door de roede van de toorn van de Heer,” en vlak voor deze verzen herinnert de spreker zich “de bitterheid en de gal.” De wending komt met: “Toch roep ik dit in herinnering en daarom heb ik hoop.” Wat hij in herinnering roept, is de liefde, barmhartigheid en trouw van de Heer, en hij concludeert in vers 24: “De Heer is mijn deel; daarom zal ik op hem wachten.”

Zefanja 3:17
“De HEERE, uw God, is in uw midden, een Held die verlost. Hij zal Zich over u verblijden met vreugde, Hij zal zwijgen in zijn liefde, Hij zal Zich over u verheugen met gejuich.”
Reflectie: Het vers is gericht aan “Dochter Sion” en Jeruzalem en volgt op het nieuws dat “De Heer uw straf heeft weggenomen, hij heeft uw vijand afgewend” (vers 15). Zefanja schildert de Heer af als een krijger die de stad redt en ook als iemand die zich in haar verheugt en over haar zingt.
Heilig en rechtvaardig

Jesaja 6:3
“En zij riepen elkaar toe: ‘Heilig, heilig, heilig is de Heer van de legermachten; de hele aarde is vol van Zijn glorie.’”
Reflectie: Jesaja dateert zijn visioen in “het jaar dat koning Uzzia stierf” en ziet de Heer op een troon, terwijl serafs hun gezicht en voeten met hun vleugels bedekken. Hun roep herhaalt driemaal “heilig”. Jesaja’s eerste woorden daarna gaan over hemzelf en zijn volk: “Ik ben een man met onreine lippen en ik woon te midden van een volk met onreine lippen” (vers 5).

Psalm 99:9
“Verhef de HEER, onze God, en buig u neer bij zijn heilige berg, want de HEER, onze God, is heilig.”
Reflectie: Psalm 99 zegt het drie keer: “hij is heilig” in de verzen 3 en 5, en “de Heer, onze God, is heilig” hier. Tussen die regels door herinnert de psalm aan Mozes, Aäron en Samuël, die de Heer aanriepen en antwoord kregen, en noemt hem “een God die vergeeft, ook al straft u hun wandaden” (vers 8), dezelfde koppeling als in Exodus 34:7.

Deuteronomy 32:4
“Hij is de Rots, zijn werk is volmaakt, want al zijn wegen zijn recht. Een getrouw God en geen onrecht, rechtvaardig en waarachtig is Hij.”
Reflectie: De regel komt uit het lied dat Mozes voordroeg “ten aanhoren van de hele gemeente van Israël” (Deuteronomium 31:30). Het noemt God “de Rots” en plaatst zijn rechtvaardigheid en trouw naast het volk dat in het volgende vers wordt beschreven: “Zij zijn verdorven en niet zijn kinderen; tot hun schande zijn zij een ontaard en krom geslacht.”

Psalm 33:5
“De HEER heeft gerechtigheid en recht lief; de aarde is vol van zijn onwankelbare liefde.”
Reflectie: Rechtvaardigheid en liefde staan hier in hetzelfde vers. Vers 4 heeft net gezegd dat “hij trouw is in alles wat hij doet,” en vers 6 gaat over naar de schepping: “Door het woord van de Heer zijn de hemelen gemaakt.”
Een God die niet verandert of liegt

Maleachi 3:6
“Ik, de HEERE, ben niet veranderd; daarom bent u, zonen van Jakob, niet omgekomen.”
Reflectie: De Heer heeft net gezegd dat hij zal komen om zijn volk te berechten, waarbij hij tovenaars, overspelers, meineedplegers en degenen die arbeiders hun loon onthouden of weduwen, wezen en vreemdelingen onderdrukken, bij naam noemt (vers 5). Het vers zelf koppelt zijn onveranderlijke natuur aan hun voortbestaan: “Daarom zijn jullie, nakomelingen van Jakob, niet vernietigd.” Vers 7 volgt met een uitnodiging: “Keer terug naar mij, en ik zal terugkeren naar jullie.”

Numeri 23:19
“God is geen man, dat Hij liegen zou, of een mensenkind, dat Hij berouw zou hebben. Zou Híj iets zeggen en het niet doen? Zou Híj spreken en het niet gestand doen?”
Reflectie: Bileam spreekt deze woorden tot Balak, die hem had gehaald om zijn vijanden te vervloeken en klaagde: “je hebt niets anders gedaan dan hen zegenen!” (vers 11). Bileams punt is dat Gods woord niet verschuift zoals dat van een mens, en hij past het toe in vers 20: “hij heeft gezegend, en ik kan het niet veranderen.”

2 Timoteüs 2:13
“als wij ontrouw zijn, Hij blijft getrouw; Hij kan Zichzelf niet verloochenen.”
Reflectie: Paulus citeert “een betrouwbaar woord” met vier als-clausules. De eerste drie koppelen wat mensen doen aan een bijpassend resultaat: met hem sterven en met hem leven, volharden en regeren, verloochenen en verloochend worden. De vierde doorbreekt dat patroon, en de gegeven reden is dat “hij zichzelf niet kan verloochenen.”

Hebreeën 13:8
“Jezus Christus is gisteren en heden Dezelfde en tot in eeuwigheid.”
Reflectie: Hebreeën zegt over Jezus Christus wat Maleachi 3:6 zegt over de Heer. Het vers staat tussen een bevel om leiders te gedenken “die het woord van God tot u hebben gesproken” en een waarschuwing: “Laat u niet meeslepen door allerlei vreemde leringen” (vers 9).
Wat God weet en wat hij van plan is

Psalm 139:1-3
“Heer, u doorgrondt mij, u kent mij. U weet het als ik zit of sta, u doorziet van verre mijn gedachten. U merkt het op als ik loop of rust, met al mijn wegen bent u vertrouwd.”
Reflectie: De psalm, die voortdurend tot God is gericht, somt op wat hij van één persoon weet: zitten en opstaan, gedachten, uitgaan en neerliggen. Vers 4 gaat verder: “Nog voordat een woord op mijn tong ligt, kent u het, Heer, volledig.” De reactie van de psalmist is: “Die kennis is mij te wonderlijk, te hoog om te bevatten” (vers 6).

Romans 11:33
“O, diepte van rijkdom, van wijsheid en van kennis van God! Hoe ondoorgrondelijk zijn Zijn oordelen en hoe onnaspeurlijk Zijn wegen!”
Reflectie: Paulus breekt direct na vers 32 uit in lofprijzing: “God heeft iedereen aan de ongehoorzaamheid overgeleverd om zich over hen allen te kunnen ontfermen.” Drie vragen volgen, beginnend met “Wie heeft het inzicht van de Heer gekend?”, en het hoofdstuk eindigt met: “Want uit hem en door hem en voor hem zijn alle dingen.”

Jesaja 46:10
“Ik maak het einde vanaf het begin bekend, vanaf de oudheid wat nog komen moet. Ik zeg: ‘Mijn raadsbesluit zal standhouden, en Ik zal alles doen wat Mij behaagt.’”
Reflectie: God spreekt “jullie rebellen” aan en onderbouwt die bewering in vers 9: “Ik ben God, en er is niemand zoals ik.” Vers 11 noemt een man die “uit een ver land” wordt geroepen om dat doel te vervullen en sluit af met: “wat ik heb gepland, dat zal ik doen.”

Psalm 115:3
“Onze God is in de hemel; Hij doet alles wat Hem behaagt.”
Reflectie: Deze regel beantwoordt de vraag die de volken in vers 2 stellen: “Waar is hun God?” De psalm beschrijft vervolgens afgoden van zilver en goud die wel een mond hebben maar niet kunnen spreken en ogen hebben maar niet kunnen zien, en zegt: “Wie ze maken, zullen als hen zijn” (vers 8).
Genade, straf en gebed
Psalm 86:15 en Psalm 139:1-3 zijn tot God gericht en kunnen gebeden worden zoals ze geschreven staan. In Psalm 86 beschrijft de psalmist God met de woorden uit Exodus 34:6 en vraagt in het volgende vers: “Keer u tot mij en wees mij genadig.” Klaagliederen 3:22-23 spreekt over de Heer in de derde persoon tot de laatste regel: “groot is uw trouw,” die tot Hem gericht is.
Exodus 34:7 en Psalm 99:8 plaatsen vergeving en straf naast elkaar zonder uit te leggen hoe de twee samengaan.

Een reactie plaatsen