De uitgestrekte armen van Christus de Verlosser zijn een omhelzing en een kruis

Sta ver genoeg terug in de baai van Rio en de figuur lost op in de vorm waarvoor hij in de plaats staat. Een man met open armen, gezien van een afstand, is een crucifix zonder het hout.

Dus het antwoord is beide tegelijk: de uitgestrekte armen zijn een omhelzing en ze zijn een kruis, en het is niet de bedoeling dat we kiezen.

Die dubbele lezing zat vanaf het begin in het ontwerp, en het is bijna niet gebeurd.

De eerste serieuze tekeningen gaven Christus een groot kruis in de ene hand en een wereldbol in de andere — een figuur die de instrumenten van zijn gezag vasthoudt, op de manier van veel negentiende-eeuwse religieuze beeldhouwkunst.

Heitor da Silva Costa, de Braziliaanse ingenieur die het project leidde, ging naar Parijs en bleef schetsen, en het kruis en de wereldbol verdwenen. Wat hen verving was de houding: niets vastgehouden, niets gedragen, beide handen leeg en open.

De verandering is belangrijker dan het lijkt. Een standbeeld dat een kruis vasthoudt, vertelt ons wat Jezus is aangedaan. Een standbeeld met open armen vertelt ons wat hij voor ons doet, wat een heel andere tijdsvorm is.

De bouw liep van 1922 tot 1931 en het standbeeld werd ingehuldigd op 12 oktober 1931. Het staat dertig meter hoog op een voetstuk van acht meter, op de top van de Corcovado, zevenhonderd meter boven de stad.

De beeldhouwer was Paul Landowski, een Fransman van Poolse afkomst, die in Parijs werkte en de stukken naar Brazilië verscheepte. Het gezicht werd gemodelleerd door Gheorghe Leonida, een Roemeen. De huid is speksteen — duizenden kleine tegels die met de hand over gewapend beton zijn gelegd, gekozen omdat het zacht genoeg is om te bewerken en duurzaam genoeg om een eeuw Atlantisch weer op een onbeschutte piek te overleven.

De armen overspannen achtentwintig meter, bijna net zo breed als de figuur hoog is. Die verhouding is de reden waarom het vanaf het water als een kruis wordt gelezen, en het is geen toevallige techniek. Het is het hele argument van het ding.

Drie lezingen hebben zich aan het gebaar gehecht, en alle drie zijn ze verdedigbaar.

De eerste is welkom. Armen die zo worden uitgestrekt, zijn wat een ouder doet op een vliegveld, en we kennen het gebaar allemaal voordat iemand het uitlegt. Het standbeeld kijkt uit over de stad en de haven in plaats van de oceaan, dus iedereen die over zee aankomt, komt in die houding terecht, of ze er nu voor kwamen of niet.

De tweede is zegen. De handen zijn open en iets naar beneden gedraaid, wat de vorm is van een hand die op een hoofd wordt gelegd, vermenigvuldigd totdat het een baai van zes miljoen mensen bedekt.

De derde is het kruis, dat onze ogen op elke afstand zelf samenstellen, en dat is waarom de eerste twee lezingen niet sentimenteel zijn. De omhelzing en de executie hebben dezelfde vorm. Dat is geen decoratief toeval. Het is de claim zelf, in beton: we werden bijeengebracht door precies datgene wat hem doodde.

Het gebaar hoort bij een zin die Jezus over Jeruzalem zei, kijkend naar een stad die hem niet had gewild: hoe vaak heb ik uw kinderen niet willen verzamelen zoals een hen haar kroost onder haar vleugels verzamelt, en u wilde niet.

Het is een vreemd beeld om te kiezen — geen adelaar, geen leeuw, een hen — en het is een zin die met verdriet in plaats van met triomf wordt uitgesproken. De armen zijn erin open, en niemand komt.

Een standbeeld kan de tweede helft van die zin niet zeggen, en misschien moet het dat ook niet proberen. Maar de eerste helft staat boven Rio in gewapend beton en een huid van speksteen, en het heeft daar gestaan door een dictatuur, een democratie en heel veel nachten waarop de stad eronder niet in vrede was en wij ook niet.

Wat symboliseren de uitgestrekte armen van het standbeeld?

Welkom, zegen en het kruis. De open armen worden gelezen als een omhelzing van de stad en van iedereen die er aankomt, en als een gebaar van zegen erover; en omdat de armen achtentwintig meter overspannen tegen een figuur van dertig meter, vormt het silhouet een kruis wanneer het van een afstand wordt gezien. Alle drie de lezingen zijn bedoeld.

Waar is Christus de Verlosser en hoe hoog is het?

Op de top van de Corcovado-berg in Rio de Janeiro, Brazilië, ongeveer zevenhonderd meter boven de stad. Het standbeeld is dertig meter hoog en staat op een voetstuk van acht meter, met een armspanwijdte van achtentwintig meter.

Wie heeft het gebouwd?

De Braziliaanse ingenieur Heitor da Silva Costa leidde het project; de Frans-Poolse beeldhouwer Paul Landowski maakte de figuur; de Roemeense beeldhouwer Gheorghe Leonida modelleerde het gezicht. Het werd grotendeels gefinancierd door donaties van Braziliaanse katholieken en ingehuldigd op 12 oktober 1931.

Waarom is het gemaakt van speksteen?

Omdat het zacht genoeg is om in kleine tegels te worden gesneden en met de hand op een betonnen kern te worden geplaatst, en slijtvast genoeg om een eeuw van wind, zon en bliksem op een blootgestelde top te overleven. Het standbeeld wordt regelmatig door de bliksem getroffen en gerepareerd met steen uit dezelfde groeve.

Is het het grootste standbeeld van Jezus?

Nee, en dat is het al een tijdje niet meer. Sindsdien zijn er verschillende hogere Christusbeelden gebouwd, in Polen, Bolivia, Indonesië en Mexico. Christus de Verlosser blijft het meest herkenbaar, wat een andere maatstaf is.

Het standbeeld werd meer dan eens voorgesteld door mensen die een monument wilden voor de Braziliaanse katholieke identiteit op een moment dat de kerk net was gescheiden van de staat. Er zat politiek achter.

De politiek is verstomd. Wat er op de berg is overgebleven, is een figuur met niets in de handen, die naar de stad kijkt in plaats van naar het uitzicht, met de armen gespreid in de enige houding die beide betekent: kom hier en dit is wat het kostte.

Vanaf de straten beneden is het klein en wit en meestal half in de wolken. Mensen kijken er op gewone ochtenden naar op, op weg naar hun werk, zonder te stoppen.

• Bijbelverzen over het eeuwige leven
• De Sixtijnse Kapel
• Waar werd Jezus gekruisigd?