Is astrologie een zonde? Kunnen christenen in sterrenbeelden geloven?

Ja, astrologie is een zonde. De Schrift verbiedt waarzeggerij en de verering van de sterren, en de katholieke en orthodoxe kerken en de protestantse hervormers veroordelen allemaal astrologie die wordt gebruikt om gebeurtenissen te voorspellen of iemands karakter te verklaren. De Catechismus noemt horoscopen en astrologie onder de praktijken die moeten worden afgewezen (2116). Het bestuderen van de sterren als Gods schepping, zoals de astronomie doet, is een andere zaak, en niets verbiedt dat.

God plaatste de sterren aan de hemel “tot tekens en tot vaste tijden” (Genesis 1:14), om onze dagen te markeren en ons te wijzen op degene die ze heeft gemaakt, en er is niets mis met hen. Wat de astrologie van hen vraagt, is iets anders: wie we zijn en wat er met ons zal gebeuren. Toen de wijzen een ster volgden, leidde deze hen naar een kind, en ze zeiden dat ze gekomen waren “om hem te aanbidden” (Matteüs 2:2).

Staan de sterrenbeelden in de Bijbel?

De Bijbel noemt of somt de twaalf tekens nooit op, maar twee Hebreeuwse woorden erin kunnen verwijzen naar de dierenriem of naar sterrenbeelden. Toen koning Josia de eredienst in Juda hervormde, verwijderde hij de priesters die “offers brachten aan de Baäl, aan de zon, aan de maan, aan de sterrenbeelden en aan heel het heer des hemels” (2 Koningen 23:5). Het woord dat vertaald is als “sterrenbeelden” (de King James Version heeft “planeten”) is mazzalot. Het Hebreeuwse lexicon van Brown, Driver en Briggs definieert het als “sterrenbeelden, misschien tekens van de dierenriem”, een woord dat waarschijnlijk is ontleend aan een Assyrisch woord dat “station” betekent. In het latere Hebreeuws, mazzal kreeg het de betekenis van een ster van fortuin of noodlot, en het woord leeft voort in de Jiddische groet mazel tov, “veel geluk”. In 2 Koningen zijn de mazzalot echter dingen die mensen aanbaden, en Josia maakte daar een einde aan.

Het tweede woord komt voor in Gods vragen aan Job: “Kunt u de banden van het Zevengesternte vastbinden of de koorden van Orion losmaken? Kunt u de Mazzaroth tevoorschijn laten komen op hun tijd, of kunt u de Beer met zijn jongen leiden?” (Job 38:31–32). Niemand weet precies wat Mazzaroth betekent. De English Standard Version merkt op dat het “waarschijnlijk de naam van een sterrenbeeld” is, en Brown, Driver en Briggs beschouwen het waarschijnlijk als een andere vorm van mazzalot. Hier, net als in Job 9:9 en Amos 5:8, zijn de sterrenbeelden werken die God heeft gemaakt en bestuurt.

Wat zegt de Bijbel over astrologie?

De wet van Mozes verbiedt zowel het aanbidden van de sterren als het lezen van de toekomst uit tekens. Mozes waarschuwt Israël: “Pas op dat u uw ogen niet naar de hemel opheft, en wanneer u de zon, de maan en de sterren ziet, heel het heer des hemels, u zich niet laat verleiden en u zich voor hen neerbuigt en hen dient” (Deuteronomium 4:19), en later zegt hij: “Onder u mag niemand gevonden worden die … aan waarzeggerij doet, die toekomstvoorspellingen doet, die tekens duidt, die een tovenaar is, of een bezweerder, of een medium, of een waarzegger, of iemand die de doden raadpleegt, want ieder die deze dingen doet, is een gruwel voor de HEERE” (Deuteronomium 18:10–12).

Jesaja bespot de astrologen van Babylon wanneer hij de stad vertelt om “de hemelverdelers, de sterrenkijkers, die bij nieuwe manen bekendmaken wat er over u komen zal” aan te roepen, en zegt dat “het vuur hen verbrandt; zij kunnen zichzelf niet redden uit de macht van de vlam” (Jesaja 47:13–14). Jeremia waarschuwt: “Leer de weg van de heidenvolken niet, en wees niet ontsteld door de tekenen aan de hemel, omdat de heidenvolken door die tekenen ontsteld zijn” (Jeremia 10:2). Toen Nebukadnezar eiste dat zijn droom bekendgemaakt zou worden, vertelde Daniël hem dat geen enkele “wijze, bezweerder, magiër of astroloog” deze kon onthullen, “maar er is een God in de hemel die geheimen openbaart” (Daniël 2:27–28). En in Handelingen drijft Paulus een geest van waarzeggerij uit een slavin die “haar eigenaren veel winst bracht door waarzeggerij” (Handelingen 16:16–18).

Toch noemt de Schrift de lichten aan de hemel wel tekens. Bij de schepping zegt God: “Laten zij zijn tot tekens en tot vaste tijden, en tot dagen en jaren” (Genesis 1:14), en de psalmist zingt: “De hemel vertelt de eer van God” (Psalm 19:1). Op beide plaatsen markeren de zon, maan en sterren de tijd en wijzen ze naar hun maker, en niets in hen bepaalt wat er met mensen gebeurt. Astrologen in de tijd van Calvijn beriepen zich op Genesis 1 en op Jeremia, en Calvijn antwoordde hen met Jesaja 44:25, waar God “de tekenen van de leugenaars tenietdoet en de waarzeggers tot dwazen maakt”.

Waren de wijzen uit het oosten astrologen?

Mattheüs noemt hen magoi, wijzen, “uit het oosten”, die naar Jeruzalem kwamen en zeiden: “Wij hebben zijn ster gezien toen hij opkwam en zijn gekomen om hem te aanbidden” (Matteüs 2:1–2). Het woord komt van de Oud-Perzische naam voor een klasse priesters die in de antieke wereld bekendstonden om hun studie van de sterren, en sommige vertalingen, zoals de New English Bible en J. B. Phillips, noemen hen astrologen. Maar de Ster die Matteüs beschrijft, deed iets wat geen enkele ster doet, want hij “ging voor hen uit totdat hij kwam en bleef staan boven de plaats waar het kind was” (Matteüs 2:9).

Christelijke schrijvers hebben het verhaal gelezen als het einde van de astrologie, en niet als een goedkeuring ervan. Paus Benedictus XVI, in zijn encycliek uit 2007 Spe Salvi, Gregorius van Nazianze, die zei “dat op het moment dat de wijzen, geleid door de ster, Christus de nieuwe koning aanbaden, de astrologie ten einde kwam, omdat de sterren nu bewogen in de baan die door Christus was bepaald” (Spe Salvi 5).

De katholieke leer

De Catechismus van de Katholieke Kerk behandelt astrologie onder het eerste gebod. Het erkent dat “God de toekomst aan zijn profeten of aan andere heiligen kan openbaren”, maar zegt dat “een gezonde christelijke houding erin bestaat zich vol vertrouwen in de handen van de Voorzienigheid te leggen voor alles wat de toekomst betreft, en elke ongezonde nieuwsgierigheid hierover op te geven” (2115). Daarna vervolgt het: “Alle vormen van waarzeggerij moeten worden afgewezen… Het raadplegen van horoscopen, astrologie, handlijnkunde, het interpreteren van voortekenen en loten, de verschijnselen van helderziendheid en het toevlucht nemen tot mediums verbergen allemaal een verlangen naar macht over de tijd, de geschiedenis en, uiteindelijk, andere mensen, evenals een wens om verborgen krachten gunstig te stemmen. Ze zijn in strijd met de eer, het respect en de liefdevolle vrees die wij aan God alleen verschuldigd zijn” (2116). De paragraaf daarna veroordeelt magie en het dragen van amuletten (2117).

Augustinus had als jongeman astrologen geraadpleegd, en hij schreef later dat hun kunst er een is “die de christelijke en ware vroomheid terecht verwerpt en veroordeelt”. Wat hem dwarszat, was dat astrologie de verantwoordelijkheid wegneemt, omdat de beoefenaars ervan zeggen: “De oorzaak van uw zonde is onvermijdelijk bepaald in de hemel; en: Dit deed Venus, of Saturnus, of Mars” (Belijdenissen 4.3). In De Stad van God (boek 5) vraagt hij zich af waarom tweelingen die kort na elkaar worden geboren, zoals Ezau en Jakob, zo'n verschillend leven leiden. Thomas van Aquino stond toe dat de hemellichamen het lichaam en het weer beïnvloeden, zodat het voorspellen van een zonsverduistering of een droogte wettig is, maar hij hield vol dat ze niet rechtstreeks op het intellect en de wil kunnen inwerken. Het gebruik van de sterren “om met zekerheid toekomstige menselijke handelingen te kennen” is, schreef hij, “een bijgelovige en onwettige waarzeggerij” (Summa Theologiae II-II, vraag 95, artikel 5).

Orthodoxe leer

In het Oosten vaardigden de vroege concilies regels uit tegen astrologie. Canon 36 van het Concilie van Laodicea, in de vierde eeuw, bepaalde dat geestelijken “geen magiërs, bezweerders, wiskundigen of astrologen mogen zijn”, en dat degenen die amuletten dragen “uit de Kerk moeten worden geworpen”. Canon 61 van het Concilie in Trullo (692) legde zes jaar boete op aan degenen die waarzeggers raadplegen, en paste dezelfde straf toe op “degenen die fortuinen en lotgevallen voorspellen”. Veel dichter bij onze eigen tijd, in 2011, antwoordde de Orthodoxe Kerk in Amerika een lezer die zei dat een astrologische beschrijving bijna exact overeenkwam met hun persoonlijkheid. Dergelijke beschrijvingen zijn zo algemeen, antwoordde het, dat “bijna iedereen zichzelf zou zien passen in wat er wordt beschreven”, en het eindigde: “Er is geen waarheid in astrologie. Sterren beheersen ons lot niet meer dan rotsen dat doen.”

Protestantse leer

De hervormers verwierpen astrologie ook, en Maarten Luther greep naar Augustinus' eigen tweelingen in zijn Tafelgesprekken: “Ezau en Jakob werden samen geboren, uit één vader en één moeder, op hetzelfde moment en onder gelijke planeten, en toch waren ze volledig van tegengestelde aard, soort en geest. Wat door God gedaan is, mag niet aan de sterren worden toegeschreven.” Johannes Calvijn keurde het bestuderen van de hemel goed, maar in 1549 publiceerde hij in Genève een Waarschuwing tegen de zogenaamde gerechtelijke astrologie. Het was gericht, in de samenvatting van de kerkhistoricus Philip Schaff, op astrologie die “zich aanmatigt om een oordeel uit te spreken over iemands karakter of lot zoals geschreven in de sterren”. Baptisten in Amerika zeiden in 1988 veel hetzelfde, toen de Southern Baptist Convention, in een resolutie over de New Age-beweging, “het proberen te onthullen van iemands toekomst door middel van astrologie, waarzeggerij en handlijnkunde” onder haar valse hoop rangschikte.

Is het lezen van een horoscoop voor de lol een zonde?

De lijst van de Catechismus maakt geen uitzondering voor het terloops lezen van horoscopen, want het noemt “het raadplegen van horoscopen” zelf. Veel Amerikanen raadplegen ze, en de meesten van hen zeggen dat het voor de lol is. In een onderzoek van het Pew Research Center gepubliceerd in mei 2025, zei 30% van de Amerikaanse volwassenen dat ze astrologie raadplegen, tarotkaarten of een waarzegger minstens één keer per jaar raadplegen; 20% zei dat ze dit meestal “gewoon voor de lol” doen, en 10% omdat ze vinden dat de praktijken hen nuttige inzichten geven. Religieus verbonden Amerikanen zeiden even vaak als niet-verbonden Amerikanen dat ze geloven dat de sterren en planeten het leven van mensen beïnvloeden (27% en 28%).

Psychologen hebben onderzocht waarom de beschrijvingen in horoscopen lijken te kloppen. In 1948 gaf de psycholoog Bertram Forer 39 studenten wat hij zei dat persoonlijke beschrijvingen waren op basis van een test, en ze beoordeelden ze met een 4,3 uit 5 voor nauwkeurigheid. Elke student had dezelfde tekst ontvangen, samengesteld uit een astrologieboek van de kiosk. De neiging om vage beschrijvingen als persoonlijk te accepteren, wordt nu het Forer- of Barnum-effect genoemd.

Wat is de “christelijke dierenriem” of het “evangelie in de sterren”?

Het is het idee dat God het evangelie aan de eerste generaties van de mensheid in de sterrenbeelden heeft geopenbaard, en dat de twaalf tekens, in volgorde gelezen, het verhaal van de verlossing vertellen. Frances Rolleston, een negentiende-eeuwse Engelse classicus en taalkundige, zette dit uiteen in Mazzaroth; of, de Sterrenbeelden (1863). Joseph Seiss, een lutherse predikant in Philadelphia, maakte het populair in Amerika met Het Evangelie in de Sterren (1882), en E. W. Bullinger, een anglicaanse geestelijke, gaf het zijn bekendste vorm in Het Getuigenis van de Sterren (1893). Bullinger begint met Maagd, de maagd, als “het beloofde zaad van de vrouw,” en eindigt met Leeuw, de leeuw, als “de voltooide triomf van de Messias.” Hij citeert de Joodse historicus Josephus, die zegt dat de afstammelingen van Seth de hemellichamen bestudeerden en hun ontdekkingen in twee zuilen griften, één van baksteen en één van steen.

Degenen die het onderwijzen, bieden het aan als een getuigenis van Christus, en niet als waarzeggerij. De critici ervan, waaronder het evangelische Christian Research Institute, verwerpen het nog steeds. Geen enkel Schriftgedeelte onderwijst het, wijzen ze erop, en de betekenissen die aan de tekens worden toegewezen, zijn willekeurig. Zelfs de volgorde, voegen ze eraan toe, volgt niet Genesis, aangezien Maagd, die staat voor het beloofde zaad, vóór Weegschaal komt, die staat voor zonde, terwijl in Genesis de belofte na de zondeval komt. Historici herleiden de dierenriem met twaalf tekens tot Babylonische astronomen, die het pad van de zon rond het einde van de vijfde eeuw v.Chr. in twaalf gelijke tekens verdeelden.

Dus we kunnen zonder angst naar de lucht kijken. Het woord van Jeremia geldt nog steeds: “wees niet ontsteld door de tekenen aan de hemel” (Jeremia 10:2), en op een heldere nacht doet de lucht waarvoor hij gemaakt is: “De hemel vertelt de eer van God” (Psalm 19:1).

Gerelateerde artikelen

• Is tarot zondig?
• Wat was de Ster van Bethlehem?
• Hoe oud was Jezus toen de wijzen kwamen?