Is de aarde plat volgens de Bijbel? Nee

Nee. De Bijbel is er nooit op uit om de vorm van de aarde te onderwijzen, en de kerk heeft nooit een platte aarde als onderdeel van het geloof onderwezen. De Schrift spreekt over de wereld zoals mensen die vanaf de grond zagen, met haar cirkel, haar vier hoeken en haar zuilen, in gedichten, profetieën en gebeden die ons vertellen wie haar heeft gemaakt.

Jesaja laat zien hoe de taal werkt. “Hij is het die troont boven de cirkel van de aarde, en de bewoners ervan zijn als sprinkhanen,” zegt de profeet, “die de hemel uitspant als een gordijn, en ze uitspreidt als een tent om in te wonen” (Jesaja 40:22). Het vers tekent geen landkaart. Het richt onze blik op Degene die boven alles troont, en vanaf die hoogte ziet het hele menselijke ras er zo klein uit als sprinkhanen in een veld. In hetzelfde vers is de hemel een gordijn en een tent. Een profeet die de hemel een tent noemt, geeft ons niet de afmetingen ervan, en hij geeft ons ook niet die van de aarde.

Het Hebreeuwse woord is chug. Strong’s Concordance definieert het als “een cirkel,” en het Brown-Driver-Briggs lexicon uit 1906 als een “gewelf,” waarbij wordt opgemerkt dat de Bijbel het “alleen gebruikt voor het gewelf van de hemel.” Het komt drie keer voor. Jesaja heeft “de cirkel van de aarde.” Job zegt dat God “wandelt op de boog van de hemel” (Job 22:14). En in Spreuken herinnert Wijsheid zich de schepping: “toen Hij een kompas trok over het oppervlak van de diepte” (Spreuken 8:27). Het werkwoord van dezelfde stam komt één keer voor, in Job 26:10, waar God “de wateren met grenzen heeft omcirkeld,” en Brown-Driver-Briggs legt dit uit als het trekken van “een cirkel” voor “de horizonlijn.”

De cirkel is dus hoogstwaarschijnlijk de horizon, de ronde rand die we zien wanneer we op open terrein staan en ons helemaal omdraaien, of het gewelf van de lucht dat daarop lijkt te rusten. Sommige christenen lezen Jesaja 40:22 als een teken dat de Bijbel wist dat de aarde een bol was. Paul Seely, wiens lezing van deze verzen hieronder volgt, voert aan dat het woord niet zoveel gewicht in de schaal legt: als Jesaja een wereldbol had bedoeld, “had hij waarschijnlijk het woord gebruikt dat hij in 22:18 gebruikte,” dur, “bal,” waar God “u als een bal in een groot land zal werpen” (Jesaja 22:18). Brown-Driver-Briggs merkt op dat geleerden dat woord in 22:18 op meer dan één manier lezen. Seely gaat verder en stelt dat Jesaja 40:22 “inderdaad impliceert dat de aarde cirkelvormig is, maar ook dat ze plat is.” Lezers die de cirkel als de horizon beschouwen, antwoorden dat een ronde horizon is wat ieder mens op een ronde aarde ziet.

Het zijn de vier windstreken, noord, zuid, oost en west, en de uitdrukking betekent de hele wereld. Jesaja belooft dat God “de verschoppelingen van Israël zal verzamelen, en de verstrooiden van Juda zal samenbrengen uit de vier hoeken van de aarde” (Jesaja 11:12). In Openbaring ziet Johannes “vier engelen staan op de vier hoeken van de aarde, die de vier winden van de aarde vasthouden” (Openbaring 7:1). De vier winden waaien uit de vier windstreken, en de engelen staan waar ze opkomen.

Het Hebreeuwse woord in Jesaja is kanaph, wat meestal een vogelvleugel is. Brown-Driver-Briggs geeft “vleugel, uiterste,” en Strong’s zegt dat het “van de aarde” betekent “een kwart.” We spreken nog steeds over de vier hoeken van de wereldbol zonder te geloven dat de wereldbol hoeken heeft, en de profeten tekenden geen vierkant, net zomin als wij dat doen. Jesaja’s punt is dat Gods verstrooide volk van overal zal worden verzameld, hoe ver ze ook zijn verdreven. “U die Ik heb genomen van de einden der aarde,” zegt de Heer tegen zijn dienaar, “Ik heb u uitverkoren en u niet verstoten” (Jesaja 41:9).

Nog twee verzen worden vaak naast deze geplaatst. Daniëls boom reikt “tot aan de hemel, en het zicht ervan tot aan het einde van de hele aarde” (Daniël 4:11), en de duivel toont Jezus “alle koninkrijken van de wereld” vanaf een hoge berg (Matteüs 4:8). Eén antwoord is dat dit visioenen zijn: de boom groeit in de droom van koning Nebukadnezar, “de visioenen van mijn hoofd op mijn bed” (Daniël 4:10), en Lucas zegt dat de koninkrijken werden getoond “in een ogenblik van tijd” (Lucas 4:5). Seely is het daar niet mee eens. Dat de boom in een droom werd gezien, geeft volgens hem “geen reden om de implicatie van de tekst dat de gehele aarde als plat werd beschouwd te negeren,” omdat het bereik van de boom “rust op zijn hoogte en niet op het feit dat hij in een droom werd gezien.”

“Hij spant het noorden uit over de lege ruimte, en hangt de aarde op aan niets” (Job 26:7). Het vers wordt vaak geciteerd alsof het een planeet beschrijft die in de ruimte zweeft, en het is een opvallende regel om in zo’n oud boek aan te treffen. Het woord voor “niets” is belimah, wat Brown-Driver-Briggs vertaalt als “nietsheid,” letterlijk “niet-iets.”

Lees het echter in zijn hoofdstuk, en Jobs punt is duidelijker. Hij prijst een kracht die niemand kan meten. God bindt water in de wolken, verbergt zijn troon, trekt een cirkel op het oppervlak van de wateren en houdt de aarde omhoog met niets eronder. Paul Seely, schrijvend in de Westminster Theological Journal in 1997, leest het vers op deze manier: de aarde staat boven de diepte met “niets om de aarde te ondersteunen, niets om haar te beletten in de diepten te zinken. Niets, dat wil zeggen, behalve God alleen.” Hoe we het vers ook lezen, het eindigt op dezelfde plek. Niets houdt de wereld omhoog behalve God.

God zelf stelt de vraag een paar hoofdstukken later en hij beantwoordt Job met vragen van hemzelf. “Waar wast gij, toen Ik de aarde grondde? Geef het te kennen, indien gij verstand hebt. … Waarop zijn haar voeten in de grondslag vastgehecht, of wie heeft haar hoeksteen gelegd?” (Job 38:4, 6). Hij vraagt Job niet om de vorm van de aarde uit te leggen. Hij vraagt hem waar hij was.

De Schrift spreekt vaak over de wereld als een gebouw. “De grondvesten der aarde zijn des HEEREN, en Hij heeft de wereld daarop gezet,” zingt Hanna in haar dankgebed (1 Samuël 2:8). God “schudt de aarde uit haar plaats, dat haar zuilen beven” (Job 9:6). Over de aarde zegt de psalmist: “Hij heeft haar op de zeeën gegrond, en op de rivieren bevestigd” (Psalm 24:2), en dat God “de aarde op haar grondvesten heeft gegrond, zij zal niet wankelen in eeuwigheid” (Psalm 104:5).

Kijk eens wat de zuilen doen in het lied van Hanna. Het vers begint: “Hij verheft de geringe uit het stof, Hij verhoogt de nooddruftige uit het as, om hen te doen zitten bij de vorsten.” De God die de hele wereld omhoog houdt, is de God die een onvruchtbare vrouw uit haar schaamte tilt. In Psalm 75 zegt Hij: “De aarde en al haar inwoners smelten weg; Ik heb haar zuilen vastgesteld” (Psalm 75:3). Wanneer alles schudt, houdt Hij het stabiel. De zuilen dragen een belofte.

De Bijbel spreekt over de hemel op dezelfde manier als wij dat nog steeds doen. “Ook rijst de zon op, en de zon gaat onder” (Prediker 1:5). Wij zeggen ook “zonsopgang” en niemand hoort dat als een bewering over astronomie. De verzen die spreken over de ronde cirkel van de aarde, haar fundamenten en haar vier hoeken zijn verzameld in KJV Bijbelverzen over een ronde aarde.

Hier antwoorden christenen die de Schrift als waarheid beschouwen op meer dan één manier, en elk antwoord verdient het om in zijn eigen woorden gehoord te worden.

Sommigen lezen deze verzen als een teken dat de Bijbel wist dat de aarde rond was. Het Topical Lexicon van Bible Hub noemt de God van Jesaja 40:22 “Degene die de wereldbol vormt,” en zegt dat Job 26:7 een “wereldbol hangend in een uitgestrekte leegte” beschrijft. Verse by Verse Ministry, een interkerkelijke onderwijsdienst, zegt dat de Schrift “nooit expliciet de vorm van onze planeet vermeldt,” maar dat het “impliciet een ronde aarde bevestigt,” en wijst naar Genesis 1:9, wat zij lezen als het verzamelen van het land en de wateren elk “op één plaats.”

Paul Seely leest dezelfde verzen op de andere manier. In een artikel uit 1997 in de Westminster Theological Journal verzamelde hij het bewijsmateriaal uit Egypte, Mesopotamië en de bredere antieke wereld en concludeerde dat de aarde van Genesis 1 “geen wereldbol is, maar een enkel plat continent in de vorm van een platte cirkelvormige schijf.” Hij dacht niet dat dit de Schrift in dwaling bracht. Hij leunde op B. B. Warfield, de Princeton-verdediger van de bijbelse onfeilbaarheid, die schreef dat een geïnspireerde schrijver “de gewone opvattingen van zijn tijd kon delen in bepaalde zaken die buiten het bereik van zijn leringen vielen, zoals bijvoorbeeld met betrekking tot de vorm van de aarde.” Seely citeert ook Johannes Calvijn over Psalm 24: de psalmist “gebruikt volkstaal en past zich aan aan het bevattingsvermogen van de ongeleerden.”

Danny Faulkner, een astronoom bij Answers in Genesis, neemt een derde standpunt in: “de Bijbel onderschrijft geen enkele kosmologie, maar geeft in plaats daarvan slechts kale details met betrekking tot kosmologie die op verschillende manieren begrepen kunnen worden.” Volgens hem was God wijs om zijn Woord niet te binden aan enig menselijk model van de hemel, die in elk tijdperk is veranderd.

Dus deze schrijvers zijn het oneens over wat de bijbelse auteurs zich voorstelden. Geen van hen houdt vol dat de Schrift ons vraagt om in een platte aarde te geloven, en Seely en Faulkner zeggen beiden dat de vorm van de aarde nooit de boodschap was. De boodschap is Degene die boven de cirkel zit. Genesis vertelt ons op dezelfde manier wie de hemel heeft gemaakt, wat onze pagina over het uitspansel in de Bijbel volgt door de manieren waarop christenen het hebben gelezen.

Nee. Dat verhaal is een mythe, en een moderne. De historicus Jeffrey Burton Russell, die het traceerde in zijn boek De uitvinding van de platte aarde, zei het duidelijk in een lezing uit 1997: “met buitengewoon weinig uitzonderingen geloofde geen enkel opgeleid persoon in de geschiedenis van de westerse beschaving vanaf de derde eeuw v.Chr. dat de aarde plat was.” Griekse astronomen hadden eeuwen voor Christus aangetoond dat de aarde een bol was, en christelijke geleerden bleven dat onderwijzen. Russell telt “minstens twee en hooguit vijf” vroege christelijke schrijvers die dit ontkenden, tegenover “tienduizenden” christelijke theologen, dichters, kunstenaars en wetenschappers die de aarde als rond beschouwden.

Waar kwam de mythe vandaan? Russell traceert het naar twee schrijvers die rond 1830 werkten. Washington Irvings biografie van Christoffel Columbus (1828) verzon de scène, zoals Russell het beschrijft, van de jonge Columbus voor “een duistere menigte van onwetende inquisiteurs en theologen met kappen bij een raad van Salamanca, die volgens Irving allemaal geloofden dat de aarde plat was als een bord.” De Franse geleerde Antoine-Jean Letronne maakte in 1834 dezelfde beschuldiging tegen de Kerkvaders. Later in de negentiende eeuw verwerkten schrijvers zoals John Draper en Andrew Dickson White het verhaal in een groter verhaal van een eindeloze oorlog tussen wetenschap en religie, en het kwam in schoolboeken terecht. Het punt van Russell is dat de mythe werd verteld om christenen af te schilderen als vijanden van de wetenschap, als onderdeel van wat hij noemt “de leugen van de eeuwige oorlog tussen wetenschap (goed) en religie (slecht) door de westerse geschiedenis heen.”

De moderne platte-aarde-beweging gebruikt verzen zoals deze, en sommige van haar leraren leunen ook op het Boek van Henoch, een oud joods geschrift waarvan, zoals Faulkner laat zien, een paar passages inderdaad een platte aarde afbeelden. De Ethiopisch-Orthodoxe Tewahedo Kerk rekent Henoch tot de 81 boeken van haar Bijbel; joden en andere kerken rekenen het niet tot de Schrift. Faulkner voegt eraan toe dat schrijvers over een platte aarde Henoch selectief citeren, en dat de tekeningen van een koepel over een platte aarde “die zogenaamd in de Bijbel onderwezen zouden worden, pas in de 19e eeuw begonnen te verschijnen,” voor het eerst getekend door bijbelcritici, niet door christenen.

Broeders en zusters, we hoeven niet te vrezen voor wat een telescoop of een satelliet ons laat zien. De aarde gezien vanuit de ruimte is nog steeds de aarde die “des HEEREN is, en haar volheid” (Psalm 24:1). Jesaja, nadat hij God boven de cirkel van de aarde heeft geplaatst, wendt zich een paar verzen later van de grond naar de nachtelijke hemel: “Heft uw ogen naar omhoog, en ziet, wie deze dingen geschapen heeft! Hij brengt hun heir door getal voort, Hij roept ze alle bij name; vanwege de grootheid van Zijn kracht, en omdat Hij sterk van vermogen is, wordt er niet één gemist” (Jesaja 40:26).

---

• Wat is het uitspansel in de Bijbel? De hemel die God hemel noemde
• 16 KJV Bijbelverzen over een ronde aarde, haar fundamenten en haar vier hoeken
• 20 Bijbelverzen over wetenschap, en de vier hoofdstukken waarin God de vragen stelt
• Wat is de ouderdom van de aarde?
• 24 Beste Bijbelverzen over Gods prachtige schepping