Denominaties vergeleken136 artikelen

Anglicaans versus protestants: Is de Anglicaanse Kerk protestants? Ja, volgens de geschiedenis en de wet



  • De Anglicaanse Kerk is protestants door geschiedenis en wet: de Church of England brak met Rome via de Act of Supremacy van 1534 en nam de protestantse leer aan onder Eduard VI en Elizabeth I.
  • Onder de Accession Declaration Act 1910 verklaart elke nieuwe Britse vorst: “Ik ben een trouw protestant.”
  • De Church of England noemt zichzelf ook katholiek, “katholiek en hervormd,” en haar evangelische vleugel benadrukt de protestantse kant, terwijl haar anglo-katholieke vleugel de katholieke kant benadrukt.
  • De Dertig-negen Artikelen onderwijzen rechtvaardiging door het geloof alleen en tellen twee sacramenten van het Evangelie: de doop en het avondmaal des Heren.
  • In tegenstelling tot presbyterianen en baptisten behouden anglicanen bisschoppen in historische successie en bidden zij uit het Book of Common Prayer.
  • De koning is de hoogste gouverneur van de Church of England, maar niet van de presbyteriaanse Kerk van Schotland.
  • De officiële naam van de Episcopal Church is nog steeds “The Protestant Episcopal Church in the United States of America.”
Denominaties vergelekenBekijk alle 136 artikelen in deze reeks

De Anglicaanse Kerk is protestants, zowel historisch als wettelijk. De Church of England brak in 1534 met Rome en nam onder Eduard VI en Elizabeth I de protestantse leer aan, en elke nieuwe Britse vorst moet verklaren: “Ik ben een trouwe protestant.” Veel anglicanen voegen daaraan toe dat zij ook katholiek is, en de Church of England noemt zichzelf zowel “katholiek als hervormd.”

De kerk spreekt beide woorden uit, naast elkaar, en meent ze ook zo: de koning zweert dat hij een trouwe protestant is, en iedereen die in zijn kerk wordt gewijd, hoort dat zij “deel uitmaakt van de Ene, Heilige, Katholieke en Apostolische Kerk.” Anglicanen hebben bijna vijfhonderd jaar besteed aan het leren verenigen van deze twee, en het meeste van wat hen onderscheidt van andere protestanten komt voort uit die dubbele erfenis.

Vraag Anglicaans Luthers, presbyteriaans en baptistisch
Bisschoppen? Ja, in historische successie Veel lutherse kerken; geen presbyteriaanse of baptistische
Baby's gedoopt? Ja Lutheranen en presbyterianen ja; baptisten nee
Het Avondmaal Christus' lichaam ontvangen “slechts op een hemelse en geestelijke wijze” “Werkelijk aanwezig” (luthers); “werkelijk, maar geestelijk aanwezig” (presbyteriaans); een herdenking (Southern Baptist)
Sacramenten Twee van het Evangelie Twee (presbyteriaans); twee “verordeningen” (baptistisch)
Aanbidding De vaste gebeden uit het Book of Common Prayer De mis behouden (luthers); alleen wat de Schrift instelt (presbyteriaans); elke gemeente beslist zelf (baptistisch)
Gezag De Schrift; de geloofsbelijdenissen; de Artikelen, het gebedenboek en het Ordinal De Schrift, met de Augsburgse of Westminster Confessie; voor baptisten zijn belijdenissen “slechts richtlijnen”
De rol van de koning Hoogste gouverneur van de Church of England Geen; in Schotland woont hij de presbyteriaanse kerk bij “als een gewoon lid”

“Anglicaans” is de naam voor de wereldwijde familie van kerken die voortkwam uit de Church of England, waaronder de Episcopal Church in de Verenigde Staten. Zij behielden bisschoppen en een geschreven liturgie uit de middeleeuwse kerk, en hun 39 Artikelen van Religie onderwijzen de leer van de Reformatie. Dus wat betreft de kinderdoop staan anglicanen aan de kant van de lutheranen en presbyterianen, en wat betreft bisschoppen wijken zij af van de presbyterianen en baptisten en stemmen zij overeen met veel lutheranen.

Elke rij van de tabel volgt de eigen documenten van de kerken: de Drieëndertig Artikelen en de Canons van de Church of England; de Augsburgse Confessie en de Evangelical Lutheran Church in America; de Westminster Confessie en de Church of Scotland; en de Baptist Faith and Message van de Southern Baptist Convention.

Om te zien wat protestanten leren naast wat anglicanen en episcopalen leren over 55 vragen, opent u onze gratis tool, Vergelijk christelijke denominaties.

Waarom zeggen sommige anglicanen dat ze niet protestants zijn?

Zij zeggen dit omdat hun kerk zoveel van de middeleeuwse kerk heeft behouden: haar geloofsbelijdenissen, haar bisschoppen, haar gebouwen en delen van haar liturgie. Wanneer de Church of England haar eigen geschiedenis vertelt, houdt zij beide helften in het oog. Haar Elizabethaanse schikking, zo zegt zij, bracht een kerk voort die “bewust een grote mate van continuïteit behield met de Kerk uit de patristische en middeleeuwse perioden wat betreft het gebruik van de katholieke geloofsbelijdenissen, haar structuur van het ambt, haar gebouwen en aspecten van haar liturgie, maar die ook protestantse inzichten belichaamde in haar theologie en in de algemene vorm van haar liturgische praktijk.”

Drie brede tradities leven zij aan zij in die kerk. De evangelische traditie benadrukt “de protestantse aspecten van de identiteit van de Church of England,” met “het gezag van de Schrift, prediking, rechtvaardiging door geloof en persoonlijke bekering.” De katholieke traditie, vanaf de jaren 1830 hervormd door de Oxford-beweging, benadrukt “de continuïteit tussen de Church of England en de Kerk van de vroege en middeleeuwse perioden.” De liberale traditie benadrukt “het gebruik van de rede in theologische verkenning.”

Je kunt het verschil horen wanneer elke vleugel voor zichzelf spreekt, hoewel beide dezelfde kerk beschrijven. Church Society noemt zichzelf “een evangelische anglicaanse liefdadigheidsinstelling die is opgericht om de bijbelse fundamenten van de Church of England te bevorderen en te handhaven,” en vindt die fundamenten in “De 39 Artikelen van Religie, het Gebedenboek en het Ordinaal.” Forward in Faith, een anglo-katholieke vereniging, zegt: “Wij zijn toegewijd aan het katholieke geloof zoals de Church of England het heeft ontvangen,” en zij handhaaft “het drievoudige ambt in historische opvolging, dat de Church of England deelt met de Kerk over de hele wereld en door de eeuwen heen.”

Aartsbisschop Geoffrey Fisher vatte de twee kanten samen in twee zinnen, de een na de ander. De Anglicaanse Gemeenschap, schreef hij, “heeft alleen het katholieke geloof van de oude katholieke kerk, zoals bewaard in de katholieke geloofsbelijdenissen,” en vervolgens: “Zij mag wettig niets als noodzakelijk voor redding onderwijzen dan wat gelezen wordt in de Heilige Schrift als Gods geschreven Woord of daaruit bewezen kan worden.” De Anglican Church in North America citeert hem en beschrijft anglicanen als “tegelijkertijd evangelisch, apostolisch, katholiek, hervormd en vervuld van de Geest.” Anglicaanse schrijvers noemen hun weg ook de via media, wat de woordenlijst van de Episcopal Church beschrijft als “een term die in de 19e eeuw populair werd en het anglicanisme karakteriseert als een middenweg tussen het rooms-katholicisme en het puritanisme.”

Iedereen die in de Church of England wordt gewijd of bevoegd, legt de Verklaring van Instemming af, en deze houdt beide in één adem vast. Deze wordt ingeleid met de woorden: “De Church of England maakt deel uit van de Ene, Heilige, Katholieke en Apostolische Kerk,” en noemt de 39 Artikelen, die protestantse belijdenis, als een van de “historische formulieren” waarin de kerk “getuigenis heeft afgelegd van de christelijke waarheid.”

Waarom ziet de Church of England er katholiek uit, maar onderwijst ze als de protestanten?

Dit komt door de volgorde van de gebeurtenissen: de Church of England brak eerst met de paus en veranderde daarna haar leer. Tot de Reformatie “aanvaardde de Engelse kerk het gezag van de paus.” Daarna kwam de Act of Supremacy van 1534, die, in de woorden van de geschiedschrijving van het Britse parlement, “de koning tot opperste hoofd van de Engelse Kerk verklaarde in plaats van de paus, die zich had verzet tegen zijn scheiding van Catharina van Aragon en zijn hertrouwen met Anna Boleyn.” De eerste breuk ging dus over gezag, en het begon bij het huwelijk van een koning.

Onder Hendrik VIII “bleven veel kenmerken van de oude Kerk behouden, bijvoorbeeld het gezag van bisschoppen en de verdeling van het kerkbestuur in bisdommen,” hoewel de meeste kloosters werden gesloten. De verandering van leer kwam onder zijn zoon, Eduard VI, toen de kerk verder werd hervormd, “gedreven door de overtuiging dat de theologie die werd ontwikkeld door de theologen van de protestantse Reformatie trouwer was aan de leer van de Bijbel en de vroege Kerk.” In 1549 stelde een Act of Uniformity het Book of Common Prayer vast, het werk van aartsbisschop Thomas Cranmer, in plaats van de oude katholieke vormen van dienst.

Onder Maria I (1553–58) keerde de Engelse kerk terug naar de paus. Elizabeth I draaide dat terug en nam de titel Opperste Gouverneur van de Church of England aan, en in 1559 dwong een nieuwe Act of Uniformity “het gebruik van een aangepast gebedenboek af dat verschillende katholieke praktijken behield.” De geestelijkheid stemde in 1563 in met de 39 Artikelen (1562 volgens de oude kalender die de eigen titel van de Artikelen gebruikt), en zij werden in 1571 bevestigd. Wat er uiteindelijk uit voortkwam, was een kerk met bisschoppen, kathedralen en een vaste liturgie, en met een protestantse geloofsbelijdenis.

Sommige Engelse protestanten, de Puriteinen, wilde meer hervorming. Aan het einde van de zestiende eeuw verdedigde Richard Hooker de schikking tegen “haar puriteinse critici die verdere veranderingen wilden om de Church of England meer te laten lijken op de kerken van Genève of Schotland.” Het conflict bereikte zijn hoogtepunt in de Burgeroorlog, en van 1649 tot 1660 werden de bisschoppen afgeschaft en het Gebedenboek verboden. Beide keerden terug met de monarchie in 1660, en het Book of Common Prayer dat in 1662 werd uitgegeven, is het boek dat de Church of England nog steeds noemt onder haar historische formulieren.

Wat anglicanen geloven: de Dertig-negen Artikelen en de geloofsbelijdenissen

De Church of England zet uiteen waar haar leer vandaan komt in Canon A5: “De leer van de Church of England is gegrond in de Heilige Schrift, en in de leringen van de oude Vaders en Concilies van de Kerk die in overeenstemming zijn met genoemde Schrift. In het bijzonder is dergelijke leer te vinden in de Drieëndertig Artikelen van Religie, het Book of Common Prayer en het Ordinaal.”

De geloofsbelijdenissen staan voorop in die leerstellingen. Artikel 8 stelt dat de Geloofsbelijdenis van Nicea, de Geloofsbelijdenis van Athanasius en de Apostolische Geloofsbelijdenis “volledig moeten worden aanvaard en geloofd,” en geestelijken bevestigen het geloof dat “uniek is geopenbaard in de Heilige Schrift en uiteengezet in de katholieke geloofsbelijdenissen.” Waar de geloofsbelijdenissen voor staan, is het onderwerp van Christendom: Wat christenen al 2000 jaar geloven, een gratis cursus.

Wat betreft de vragen waarover de Reformatie streed, kiezen de Artikelen duidelijk de protestantse kant. “De Heilige Schrift bevat alle dingen die nodig zijn voor het heil,” zegt Artikel 6, dus niets wat er niet in staat, mag als geloofsartikel worden geëist. Artikel 11 zegt: “Wij worden voor God als rechtvaardig beschouwd, alleen door de verdienste van onze Heer en Heiland Jezus Christus door het geloof, en niet door onze eigen werken of verdiensten.” Artikel 17 onderwijst de predestinatie tot het leven in bewoordingen die dicht bij die van de hervormde kerken liggen: God “heeft door zijn voor ons geheime raad vast besloten om degenen die Hij in Christus heeft uitverkoren, te verlossen van vloek en verdoemenis.” Artikel 19 zegt dat “de Kerk van Rome heeft gedwaald,” en Artikel 22 verwerpt het vagevuur en de aanroeping van heiligen.

Hoeveel sacramenten hebben anglicanen?

Artikel 25 telt er twee: “Er zijn twee Sacramenten door Christus onze Heer in het Evangelie ingesteld, te weten de Doop en het Avondmaal des Heren.” Bevestiging, boetedoening, wijding, huwelijk en het laatste oliesel, “die vijf die gewoonlijk Sacramenten worden genoemd,” dienen “niet als Sacramenten van het Evangelie te worden geteld.” De Episcopal Church zegt vandaag de dag hetzelfde: “Wij erkennen de doop en de eucharistie als de twee sacramenten die Christus aan de kerk heeft gegeven.” Zij rekent de andere vijf riten, van bevestiging tot de ziekenzalving, tot haar “sacramentele tekens.”

Onder de andere protestanten zijn de anglicanen het dichtst bij de lutheranen gekomen: zes anglicaanse kerken, waaronder de Church of England, behoren tot de Porvoo-gemeenschap met tien lutherse kerken, waarvan de meeste in de Scandinavische en Baltische landen.

Hoe verschilt de anglicaanse eredienst van andere protestantse erediensten?

Wanneer anglicanen de eredienst vieren, bidden zij uit een boek. Het Book of Common Prayer bevat de woorden van de diensten, waaronder de doop van zuigelingen, en een groot deel ervan is de Bijbel die gelezen en gebeden wordt: de Episcopal Church zegt dat bijbelpassages “ongeveer 70% van het Book of Common Prayer” uitmaken dat zij gebruikt.

Ook hier staan de lutheranen het dichtstbij, en de Augsburgse Confessie beantwoordt de beschuldiging dat zij de Mis hadden afgeschaft: “de Mis wordt onder ons behouden en met de hoogste eerbied gevierd,” met Duitse gezangen toegevoegd “om het volk te onderwijzen.” De Westminster Confessie is strenger: “de aanvaardbare manier om de ware God te aanbidden is door Hemzelf ingesteld, en zo beperkt door Zijn eigen geopenbaarde wil, dat Hij niet aanbeden mag worden volgens de verbeeldingen en bedenksels van mensen.” Baptisten-gemeenten regelen hun eigen diensten, aangezien de Baptist Faith and Message elke kerk een “autonome plaatselijke gemeente” noemt.

Het Heilig Avondmaal toont dezelfde dubbele erfenis. Artikel 28 echoot de vraag van Paulus: “Het brood dat wij breken, is dat niet de gemeenschap van het lichaam van Christus?” (1 Korintiërs 10:16), wanneer het zegt dat voor degenen die met geloof ontvangen “het Brood dat wij breken een deelhebben aan het Lichaam van Christus is.” Het verwerpt ook de transsubstantiatie en zegt dat het lichaam van Christus “slechts op een hemelse en geestelijke wijze” wordt ontvangen. En het middel waardoor het Lichaam van Christus wordt ontvangen en gegeten in het Avondmaal is het Geloof.” Dat plaatst de anglicanen dicht bij de presbyteriaanse visie, en verder van de lutherse.

Wie leidt de Anglicaanse Kerk en wat doet de koning?

Bisschoppen leiden elke anglicaanse kerk, met priesters en diakens onder hen, maar niemand regeert de hele familie. Sinds 2026 bestaat de Anglicaanse Gemeenschap uit “42 autonome lidkerken (vaak aangeduid als provincies) en vijf extra-provinciale gebieden” in meer dan 165 landen. De lidkerken staan in gemeenschap met de aartsbisschop van Canterbury, die de Church of England “hun focus van eenheid” noemt, en zij ontmoeten elkaar via de Lambeth Conference, de Primates’ Meeting en de Anglican Consultative Council.

In Engeland heeft de Koning ook een plaats in de kerk. Hij voert de titel “Verdediger van het Geloof en Opperste Gouverneur van de Church of England,” en benoemt op advies van de premier de aartsbisschoppen, bisschoppen en dekens. Canon A7 noemt hem “de hoogste macht onder God in dit koninkrijk,” en Artikel 37 stelt de grens: de kerk geeft haar vorsten geen deel in “het bedienen van Gods Woord, noch van de Sacramenten.” Het is de Accession Declaration Act 1910 die elke nieuwe vorst laat verklaren: “Ik ben een trouw protestant,” en beloven de wetten te handhaven “die de protestantse opvolging van de Troon veiligstellen.”

De Koning heeft geen dergelijke rol in Schotland, waar de Church of Scotland “een presbyteriaanse kerk is en alleen Jezus Christus erkent als ‘Koning en Hoofd van de Kerk’,” en de Koning haar diensten bijwoont “als een gewoon lid.”

Is “anglicaans” hetzelfde als “Church of England”?

Niet helemaal, want de Kerk van Engeland is één kerk, de staatskerk in Engeland, terwijl de Anglicaanse Gemeenschap de familie van 42 kerken is die daaruit is voortgekomen, met de Church of England als haar “moederkerk.” Het woord komt van de middeleeuwse naam van de Engelse kerk, Ecclesia Anglicana. En vóór al die namen, zoals de Anglican Church in North America het uitdrukt: “Eerst en vooral zijn anglicanen christenen.”

Is de Episcopal Church protestants?

Dat is het, door geschiedenis en zelfs door naam. De Episcopal Church is de anglicaanse kerk van de Verenigde Staten, en haar officiële naam is nog steeds “The Protestant Episcopal Church in the United States of America”; haar Algemene Conventie nam in 1967 “The Episcopal Church” aan als een goedgekeurd alternatief. Zij noemt zichzelf “het enige in de VS gevestigde lid van de wereldwijde Anglicaanse Gemeenschap,” “afstammend van de Church of England,” met ongeveer 1,5 miljoen leden in meer dan 20 landen en gebieden per 2026. De Religious Landscape Study 2023–24 van het Pew Research Center plaatst haar in de hoofdstroom van de protestantse traditie. Er is meer over wat “Episcopalian” betekent, haar overtuigingen, en waarom sommige Episcopalians het woord “protestant” afwijzen.

Net als haar moederkerk claimt zij ook de katholieke erfenis. Haar grondwet noemt haar “een constituerend lid van de Anglicaanse Gemeenschap, een gemeenschap binnen de Ene, Heilige, Katholieke en Apostolische Kerk,” en zij beschrijft zichzelf als “geworteld in de waarheid van de Schrift, traditie en rede.”

De Anglican Church in North America is een afzonderlijk lichaam, met bisdommen in de Verenigde Staten en Canada, en het verschijnt niet op de eigen lijst van lidkerken van de Anglicaanse Gemeenschap. De oprichtingsvergadering nam de grondwet aan in 2009; in april van dat jaar verklaarde de raad van primaten van GAFCON, de Global Anglican Future Conference, dat zij de voorgestelde kerk erkenden. Het beschrijft zijn plaats in eigen woorden: "Onze eenheid wordt gevonden in onze gedeelde belijdenis, de Verklaring van Jeruzalem, in plaats van in institutionele banden met de zetel van Canterbury." Het aanvaardt "de Negenendertig Artikelen van Religie van 1571, genomen in hun letterlijke en grammaticale zin," en het Book of Common Prayer uit 1662, en Pew rekent het tot de evangelisch-protestantse traditie.

Deze familie is katholiek en hervormd, ook verdeeld, en toch noemt zij zichzelf een Gemeenschap. Zij ontleent het woord aan de tafel van de Heer, waar Paulus het voor het eerst gebruikte: “Het brood dat wij breken, is dat niet de gemeenschap van het lichaam van Christus?” (1 Korintiërs 10:16).


Meer uit deze reeksDenominaties vergelekenBekijk alle 136 artikelen



Reacties

Een reactie plaatsen

Share to...