Ja, baptisten zijn protestanten. Ze vormen één familie van protestantse kerken, net als lutheranen en presbyterianen, en in de Verenigde Staten zijn zij de grootste familie in die categorie. Twee zaken onderscheiden hen van lutherse, gereformeerde en anglicaanse kerken: ze dopen alleen mensen die hun geloof belijden, en wel door onderdompeling, en elke gemeente bestuurt zichzelf.
Het eerste verschil dat je kunt zien, zit in het water. Een baptist gaat als gelovige het water in en komt er weer uit, en baptisten zien daarin het beeld dat Paulus schetst: begraven met Christus en opgewekt om te “wandelen in een nieuw leven” (Romeinen 6:4). Een lutheraan of presbyteriaan kan heel goed als baby gedoopt zijn, en presbyterianen, die dezelfde Bijbel lezen, vinden daarin Gods belofte “voor u en voor uw kinderen” (Handelingen 2:39).
Een minderheid van de baptisten verwerpt dit label, omdat zij vasthouden aan het idee dat kerken zoals de hunne teruggaan tot de apostelen en nooit uit de Reformatie zijn voortgekomen. Wat hen scheidt van andere protestanten is de geschiedenis en de aard van de kerk. Wat betreft de leer van de Reformatie dat zondaars worden gered door genade door geloof, staan zij op één lijn met de rest.
Om te zien wat protestanten onderwijzen naast wat baptisten onderwijzen over 55 vragen, opent u onze gratis tool, Vergelijk christelijke denominaties.

Baptisten en andere protestanten zij aan zij
| Vraag | Baptistengemeenten | Lutherse, gereformeerde en anglicaanse kerken |
|---|---|---|
| Wie wordt gedoopt? | Alleen degenen die hun geloof belijden | Gelovigen en hun jonge kinderen |
| Hoe? | Alleen onderdompeling | Onderdompeling niet vereist; besprenkeling toegestaan |
| Wat de doop is | Een teken van reeds aanwezig geloof | Een teken en zegel, of een middel, van Gods genade |
| Het Avondmaal | Een herinnering; in de Confessie van 1689 wordt Christus geestelijk ontvangen | Christus werkelijk aanwezig (luthers) of geestelijk ontvangen (gereformeerd, anglicaans) |
| Wie bestuurt? | Elke gemeente, door haar leden | Synodes en raden, of bisschoppen |
| Wie zijn lid? | Gedoopte gelovigen die zich uit eigen beweging aansluiten | De gedoopten, inclusief kinderen |
| Kan een gelovige afvallen? | Nee (SBC, 1689); ja (Free Will Baptists) | Nee (Gereformeerd); ja (Luthers, Anglicaans) |
Waarin deze twee kerken verschillen
Elk antwoord is geciteerd uit de eigen documenten van de kerk of uit een van onze artikelen.
Erfzonde
Protestants (in het algemeen)
Ook leren zij dat sinds de val van Adam alle mensen die op natuurlijke wijze verwekt zijn, met zonde geboren worden, dat is zonder vreze Gods, zonder vertrouwen op God, en met begeerlijkheid; en dat deze ziekte, of dit gebrek van oorsprong, waarlijk zonde is, die ook nu nog veroordeling en eeuwige dood brengt over hen die niet opnieuw geboren zijn door de Doop en de Heilige Geest.
Vertaald uit Confessio Augustana (1530), Artikel II (bookofconcord.org)
Baptistisch
Door de verleiding van Satan overtrad de mens het gebod van God en viel hij uit zijn oorspronkelijke onschuld, waardoor zijn nageslacht een natuur en een omgeving erft die tot zonde geneigd zijn. Daarom worden zij, zodra zij tot morele handelingen in staat zijn, overtreders en staan zij onder veroordeling.
Vertaald uit Baptist Faith and Message 2000, artikel III (Southern Baptist Convention, bfm.sbc.net)
Menselijke natuur
Protestants (in het algemeen)
De mens heeft door zijn val in een staat van zonde alle vermogen van de wil geheel verloren tot enig geestelijk goed dat bij de zaligheid behoort: zodat een natuurlijk mens, die van dat goede geheel afkerig en dood in zonde is, niet bij machte is zichzelf door eigen kracht te bekeren of zich daartoe voor te bereiden.
Vertaald uit Westminster Confessie, 9.3 (tekst van de Orthodox Presbyterian Church)
Baptistisch
In het begin was de mens vrij van zonde en door zijn Schepper begiftigd met keuzevrijheid. Door zijn vrije keuze zondigde de mens tegen God en bracht hij de zonde in het menselijk geslacht.
Vertaald uit Baptist Faith and Message 2000, artikel III (Southern Baptist Convention, bfm.sbc.net)
Doop
Protestants (in het algemeen)
Niet alleen zij die daadwerkelijk geloof in en gehoorzaamheid aan Christus belijden, maar ook de kinderen van een van beide of beide gelovige ouders, moeten gedoopt worden.
Vertaald uit Westminster Confessie 28.4 (gereformeerd; tekst op opc.org)
Baptistisch
De christelijke doop is het onderdompelen van een gelovige in water in de naam van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest. Zij is een daad van gehoorzaamheid die het geloof van de gelovige symboliseert in een gekruisigde, begraven en opgestane Heiland, het sterven van de gelovige voor de zonde, de begrafenis van het oude leven en de opstanding om te wandelen in een nieuw leven in Christus Jezus.
Vertaald uit Baptist Faith and Message 2000, artikel VII
Hoe er gedoopt wordt
Protestants (in het algemeen)
Onderdompeling van de persoon in het water is niet nodig; maar de doop wordt juist bediend door het begieten of besprenkelen van de persoon met water.
Vertaald uit Westminster Confessie 28.3 (gereformeerd; tekst op opc.org)
Baptistisch
De christelijke doop is het onderdompelen van een gelovige in water in de naam van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest.
Vertaald uit Baptist Faith and Message 2000, artikel VII
Communie
Protestants (in het algemeen)
Waardige ontvangers, die in dit sacrament uiterlijk deelnemen aan de zichtbare elementen, ontvangen en voeden zich dan ook inwendig door het geloof, waarlijk en inderdaad, doch niet vleselijk en lichamelijk maar geestelijk, met de gekruisigde Christus en alle weldaden van zijn dood
Vertaald uit Westminster Confessie 29.7 (gereformeerd; tekst op opc.org)
Baptistisch
Het avondmaal des Heren is een symbolische daad van gehoorzaamheid waarbij de leden van de kerk, door deel te nemen aan het brood en de vrucht van de wijnstok, de dood van de Verlosser gedenken en Zijn wederkomst verwachten.
Vertaald uit Baptist Faith and Message 2000, artikel VII
Sacramenten
Protestants (in het algemeen)
Er zijn slechts twee sacramenten door Christus onze Heer ingesteld in het Evangelie; te weten de doop en het Avondmaal des Heren: welke van beide door niemand mogen worden bediend dan door een wettig geordende dienaar des Woords.
Vertaald uit Westminster Confessie 27.4 (gereformeerd; tekst op opc.org)
Baptistisch
Een nieuwtestamentische kerk van de Heer Jezus Christus is een zelfstandige plaatselijke gemeente van gedoopte gelovigen, door een verbond verbonden in het geloof en de gemeenschap van het evangelie; zij onderhoudt de twee verordeningen van Christus, wordt bestuurd door Zijn wetten, oefent de gaven, rechten en voorrechten uit die haar door Zijn Woord zijn verleend, en tracht het evangelie te verbreiden tot de einden der aarde.
Vertaald uit Baptist Faith and Message 2000, artikel VI
Vrouwelijke ambtsdragers
Protestants (in het algemeen)
Wij erkennen dat er verschillende, oprecht gekoesterde opvattingen zijn onder hen die Schrifttrouw en gehoorzaam willen zijn. Sommigen leggen de apostolische leer zo uit dat vrouwen niet zouden mogen onderwijzen of prediken, of dat zij dat wel mogen maar niet met alleenzeggenschap over mannen.
Vertaald uit Cape Town Commitment (Lausanne-beweging, 2010), deel II-F, 3B
Baptistisch
Hoewel zowel mannen als vrouwen begaafd zijn voor dienst in de kerk, is het ambt van predikant/ouderling/opziener beperkt tot mannen die voldoen aan de eisen van de Schrift.
Vertaald uit Baptist Faith and Message 2000, artikel VI (gewijzigd 2023)
De duizend jaar
Protestants (in het algemeen)
Wij veroordelen voorts de Joodse dromen dat er vóór de Dag des Oordeels een gouden eeuw op aarde zal komen, en dat de vromen, na al hun goddeloze vijanden onderworpen te hebben, alle koninkrijken der aarde zullen bezitten.
Vertaald uit Tweede Helvetische Confessie (1566), hoofdstuk 11 (tekst van CCEL)
Baptistisch
Er is geen officieel standpunt in de SBC buiten wat u vindt in The Baptist Faith and Message. Een artikel dat in 2014 in SBC LIFE is gepubliceerd, kan nuttig zijn bij het bestuderen van de uiteenlopende opvattingen over de eindtijd onder zuidelijke baptisten.
Vertaald uit Southern Baptist Convention, Veelgestelde vragen: Wat is het standpunt van de SBC over de eindtijd? (sbc.net)
Elke kolom staat voor meerdere kerken tegelijk. Voor de baptisten hebben we de Second London Baptist Confession van 1689 en de Baptist Faith and Message 2000 van de Southern Baptist Convention gevolgd, en voor de anderen de lutherse Augsburgse Confessie, de Westminster Confessie van de gereformeerde en presbyteriaanse kerken, en de Thirty-nine Articles van de Church of England.

Zijn de baptisten voortgekomen uit de Reformatie?
Ja, uit de Engelse tak, want de eerste baptisten waren separatisten. De puriteinen bleven trouwe leden van de Church of England en hoopten deze van binnenuit te zuiveren, maar de separatisten gaven die hoop op en vormden hun eigen gemeenten. Een van hen kwam samen in Gainsborough, onder leiding van John Smyth, een gewijde priester van de Church of England, en Thomas Helwys, afkomstig uit een adellijke familie uit Nottinghamshire, was een van de leden. In 1608 vluchtte de groep naar Amsterdam, en daar kwam Smyth tot het inzicht dat de doop alleen aan gelovigen gegeven moest worden. Hij doopte zichzelf en daarna de rest van de groep, beginnend met Helwys.
Later probeerden Smyth en het grootste deel van de gemeente zich aan te sluiten bij de mennonieten, maar Helwys en ongeveer een dozijn anderen weigerden dit, en eind 1612 keerden zij terug naar huis en stichtten de eerste baptistengemeente in Engeland, in Spitalfields, nabij Londen. Datzelfde jaar publiceerde Helwys Een korte verklaring van het mysterie der ongerechtigheid, wat de Baptist Union of Great Britain “een van de eerste boeken die oproepen tot godsdienstvrijheid” noemt. Hij richtte het aan koning Jacobus en betoogde, in moderne spelling, dat “de religie van mensen tegenover God een zaak is tussen God en henzelf.” Helwys werd in de gevangenis geworpen en stierf in 1616 in Newgate.
De kerken van Helwys werden bekend als General Baptists, omdat zij vasthielden aan het idee dat Christus voor iedereen stierf. Er was ook een tweede stroming, de Particular Baptists, die geloofden dat Christus voor de uitverkorenen stierf, en in 1644 publiceerden zeven van hun Londense gemeenten een geloofsbelijdenis. In Groot-Brittannië verenigden de twee stromingen zich in 1891 tot de huidige Baptist Union of Great Britain.
Je kunt zien hoe nauw de Particular Baptists zich wilden aansluiten bij andere protestanten in hun latere belijdenis, de Second London Confession, voor het eerst gepubliceerd in 1677. In 1689 stond de Act of Toleration de meeste protestantse dissidenten toe om onder voorwaarden hun erediensten te houden, en in datzelfde jaar kwamen de predikanten en afgevaardigden van meer dan honderd baptistengemeenten in Engeland en Wales samen in Londen en bevalen deze aan bij hun leden. Het behoudt de volgorde van twee eerdere belijdenissen, de Westminster Confessie van de presbyterianen en de Savoy Declaration van 1658, wat de herziening van Westminster door de congregationalisten was. Van de 160 paragrafen komen er 146 rechtstreeks uit Savoy. In het voorwoord leggen de auteurs uit dat waar “ons geloof en onze leer hetzelfde zijn als de hunne,” zij “dezelfde woorden als zij beiden” hebben gebruikt. Ze deden dit om hun “instemming met beiden” en met protestantse belijdenissen die in “diverse naties en steden” waren gepubliceerd, te tonen en om “onze hartelijke overeenstemming met hen in die gezonde protestantse leer” te verklaren. Waar ze verschilden, veranderden ze de bewoordingen en zeiden dat “met alle openhartigheid en duidelijkheid.”
Het Pew Research Center telt baptisten op dezelfde manier, als christenen van één protestantse traditie, zoals lutheranen en methodisten dat van andere zijn. Hun Religious Landscape Study van 2023–24 noemt baptisten “de grootste familie van Amerikaanse protestantse denominaties,” met 12% van de Amerikaanse volwassenen.

Waarom zeggen sommige baptisten dat ze geen protestanten zijn?
Zij herleiden hun kerken tot de apostelen in plaats van tot de Reformatie, en voor sommigen is het ook een vraag welke kerken en dopen geldig zijn. De American Baptist Association, een orgaan dat losstaat van de American Baptist Churches USA, leert in haar doctrinale verklaring dat “Jezus Christus Zijn kerk vestigde tijdens Zijn bediening op aarde,” dat “het altijd een lokale, zichtbare vergadering van schriftuurlijk gedoopte gelovigen is,” dat Christus “de Grote Opdracht alleen aan de Nieuwtestamentische kerken gaf,” en dat “Hij de bestendigheid van Zijn kerken beloofde.” De doop, zo voegt het eraan toe, moet worden “toegediend door het gezag van een Nieuwtestamentische kerk.”
Charles Spurgeon, een van de beroemdste baptistenpredikers, geloofde in diezelfde lijn terug naar de apostelen, en hij beschreef dit tijdens een bijeenkomst van Londense baptisten gehouden bij de opening van de Metropolitan Tabernacle, op 2 april 1861:
Wij geloven dat de baptisten de oorspronkelijke christenen zijn. Wij zijn niet begonnen bij de reformatie; wij waren hervormers voordat Luther of Calvijn geboren waren; wij kwamen nooit uit de Kerk van Rome, want wij zijn er nooit in geweest, maar wij hebben een ononderbroken lijn tot aan de apostelen zelf.
Charles Spurgeon, 1861
Hij vervolgde door te zeggen dat baptistische principes, “soms gesluierd en vergeten,” door de eeuwen heen waren gelopen “als een rivier die een tijdje ondergronds kan reizen.” Hij rekende baptisten los van zowel katholieken als protestanten, als “evenzeer vervolgd door rooms-katholieken als door protestanten van bijna elke sekte.” Toch had dezelfde Spurgeon in oktober 1855 de Confessie van 1689 herdrukt voor zijn eigen kerk, en noemde het “deze uitstekende lijst van doctrines.”
Andere baptisten dateren hun geschiedenis vanaf de zeventiende eeuw. De tijdlijn van de Baptist Union of Great Britain begint in 1612, en het Christian History Institute noemt Smyth en Helwys als de twee figuren die “geïdentificeerd kunnen worden als een van de vroegste baptisten.” De twee verslagen verschillen van mening over de geschiedenis en de kerk, maar over redding door genade door geloof zijn ze het eens. Dezelfde verklaring van de American Baptist Association leert dat “de verdorven zondaar volledig wordt gered door genade door geloof in Jezus Christus.”

Wat delen baptisten met andere protestanten?
Zij delen de overtuigingen van de Reformatie, en allereerst dat de Bijbel boven elke kerkelijke leer staat. Southern Baptists noemen in de Baptist Faith and Message de Schrift “de hoogste standaard waaraan al het menselijk handelen, geloofsbelijdenissen en religieuze meningen getoetst moeten worden,” en de gereformeerde en presbyteriaanse kerken noemen het in de Westminster Confessie “de hoogste rechter door wie alle religieuze controverses moeten worden beslecht.” Zij geloven ook allemaal dat zondaars rechtvaardig worden gemaakt voor God door geloof in Christus en niet door hun eigen werken. Lutheranen belijden dat mensen “niet gerechtvaardigd kunnen worden voor God door hun eigen kracht, verdiensten of werken, maar vrijelijk gerechtvaardigd worden om Christus' wil, door geloof,” in de woorden van de Augsburgse Confessie, en Southern Baptists noemen rechtvaardiging “Gods genadige en volledige vrijspraak op basis van de principes van Zijn gerechtigheid voor alle zondaars die berouw hebben en in Christus geloven.”
Baptisten belijden ook het geloof van de oude geloofsbelijdenissen, één God die Zichzelf openbaart als Vader, Zoon en Heilige Geest. In januari 1679 ondertekenden General Baptists in en rond Buckinghamshire een geloofsbelijdenis, Een orthodoxe geloofsbelijdenis, die de Apostolische, de Geloofsbelijdenis van Nicea en de Athanasiaanse Geloofsbelijdenis omvatte. W. Madison Grace II, die het heeft getranscribeerd voor moderne lezers, schrijft dat de auteurs “eenheid claimden met het erfgoed van het vroege christendom.” Toch plaatsen baptisten elke dergelijke tekst onder de Bijbel. Een verklaring uit 1925, herdrukt met de Baptist Faith and Message, zegt dat “het enige gezag voor geloof en praktijk onder baptisten de Schriften van het Oude en Nieuwe Testament zijn. Belijdenissen zijn slechts gidsen bij de interpretatie en hebben geen gezag over het geweten.”
De overtuigingen die deze kerken gemeen hebben, zijn het onderwerp van Christendom: Wat christenen al 2000 jaar geloven, een gratis cursus met korte lessen.

Wie moet er gedoopt worden en hoe?
De doop is waar baptisten en de andere kerken het meest verschillen. De baptistische en presbyteriaanse belijdenissen stellen de vraag in bijna dezelfde zin en beantwoorden deze op tegengestelde wijze. De Westminster Confessie zegt: “Niet alleen degenen die daadwerkelijk geloof in en gehoorzaamheid aan Christus belijden, maar ook de zuigelingen van een of beide gelovige ouders moeten worden gedoopt.” De Second London Confession zegt: “Degenen die daadwerkelijk berouw jegens God, geloof in en gehoorzaamheid aan onze Heer Jezus Christus belijden, zijn de enige juiste onderwerpen voor deze verordening.”
Over hoe te dopen zijn ze qua bewoordingen net zo dicht bij elkaar en qua inhoud net zo ver uit elkaar. Westminster zegt dat “onderdompeling van de persoon in het water niet noodzakelijk is; maar de doop wordt terecht toegediend door het gieten of besprenkelen van water over de persoon.” De baptistische belijdenis zegt: “Onderdompeling, of het dopen van de persoon in water, is noodzakelijk voor de juiste toediening van deze verordening.”
Beide partijen baseren zich op het Nieuwe Testament. Baptisten wijzen op de volgorde in Handelingen, waar mensen eerst geloven en daarna worden gedoopt, zoals toen Filippus een eunuch op de weg tegenkwam: “en zij daalden beiden af in het water, zowel Filippus als de eunuch; en hij doopte hem” (Handelingen 8:38). In het onderdompelen en weer opstaan zien zij het beeld dat Paulus schetst: “Wij zijn dan met Hem begraven door de doop in de dood, opdat evenals Christus uit de doden is opgewekt door de heerlijkheid van de Vader, zo ook wij in nieuwheid van leven zouden wandelen” (Romeinen 6:4). Presbyterianen citeren Gods verbond met Abraham in Genesis 17 en de woorden van Petrus op Pinksteren: “Want voor u is de belofte en voor uw kinderen” (Handelingen 2:39). Presbyteriaans vs Baptist volgt dat debat verder.
Lutheranen en anglicanen dopen ook zuigelingen. De Augsburgse Confessie leert dat “kinderen gedoopt moeten worden die, door de doop aan God opgedragen, in Gods genade worden ontvangen.” De Thirty-nine Articles zeggen: “De doop van jonge kinderen moet in ieder geval in de kerk behouden blijven, als zijnde het meest in overeenstemming met de instelling van Christus.” Geen van beide kerken vereist onderdompeling: de Evangelical Lutheran Church in America zegt dat “een verscheidenheid aan wijzen kan worden gebruikt,” en het Book of Common Prayer uit 1662 instrueert de priester om het kind “discreet en voorzichtig in het water te dopen,” en alleen water te gieten als het kind zwak is.
Dit alles is van belang wanneer iemand van de ene kerk naar de andere overstapt. De Baptist Faith and Message maakt de geloofsdoop een “voorwaarde voor de privileges van het kerklidmaatschap en voor het Avondmaal,” dus een lutheraan of presbyteriaan die als baby is gedoopt en lid wordt van een Southern Baptist-kerk, kan verwachten gevraagd te worden om zich te laten onderdompelen. De andere kerken zouden dat een tweede doop noemen, aangezien Westminster zegt dat de doop “slechts eenmaal aan een persoon mag worden toegediend.” Voor baptisten is het de eerste, omdat zij de kinderdoop niet als doop meetellen.

Is het Heilig Avondmaal voor baptisten slechts een herinnering?
De Southern Baptist-belijdenis maakt er een gedenkteken van, “een symbolische daad van gehoorzaamheid waarbij leden van de kerk, door het nuttigen van het brood en de vrucht van de wijnstok, de dood van de Verlosser gedenken en Zijn wederkomst verwachten.” Baptisten noemen de doop en het Avondmaal verordeningen, daden die Christus heeft bevolen, in plaats van sacramenten. De Second London Confession noemt ze “verordeningen van positieve en soevereine instelling, aangesteld door de Heer Jezus, de enige wetgever.”
Die oudere belijdenis zegt meer over het Avondmaal, en hier houdt ze de bewoordingen van Westminster bijna ongewijzigd: waardige ontvangers “ontvangen geestelijk en voeden zich met de gekruisigde Christus, en alle weldaden van zijn dood,” waarbij zijn lichaam en bloed “niet lichamelijk of vleselijk, maar geestelijk aanwezig zijn voor het geloof van de gelovigen.” Dus baptisten die de Confessie van 1689 aanhangen, zoals de kerken van de Confessional Baptist Association in de Verenigde Staten, staan op dit punt op één lijn met de presbyterianen.
Lutheranen verschillen van beiden, want de Augsburgse Confessie leert “dat het Lichaam en Bloed van Christus werkelijk aanwezig zijn en worden uitgedeeld aan degenen die het Avondmaal van de Heer eten.” De anglicaanse artikelen zeggen dat het lichaam van Christus “in het Avondmaal alleen op een hemelse en geestelijke wijze wordt gegeven, genomen en gegeten.” Bij het Laatste Avondmaal zei Jezus: “Neem, eet; dit is mijn lichaam” (Mattheüs 26:26), en in het verslag van Paulus voegde hij eraan toe: “doe dit tot mijn gedachtenis” (1 Korintiërs 11:24). Lutheranen benadrukken de eerste van die zinnen, en het woord “gedenken” in de Southern Baptist-belijdenis echoot de tweede.

Wie bestuurt een baptistengemeente?
Een baptistenkerk wordt bestuurd door haar eigen leden. De Baptist Faith and Message beschrijft een kerk als “een autonome lokale gemeente van gedoopte gelovigen” en zegt dat “elke gemeente opereert onder het Heerschap van Christus via democratische processen.” De Second London Confession zegt dat een voorganger “daartoe gekozen moet worden door de algemene stemming van de kerk zelf.” Kerken werken samen in verenigingen en conventies, maar “dergelijke organisaties hebben geen gezag over elkaar of over de kerken.” Onder de passages die de Baptist Faith and Message citeert, is de instructie van Jezus voor het beslechten van een ruzie, die eindigt bij de lokale vergadering: “zeg het tegen de kerk” (Mattheüs 18:17).
Gereformeerde, lutherse en anglicaanse kerken plaatsen enig gezag boven de gemeente. De Westminster Confessie stelt dat “er voor het betere bestuur en de verdere opbouw van de kerk vergaderingen moeten zijn die gewoonlijk synodes of raden worden genoemd.” De Evangelical Lutheran Church in America heeft 65 synodes, en elk daarvan kiest een bisschop. Anglicaanse kerken worden geleid door bisschoppen, en de Thirty-nine Articles verdedigen de riten waarmee zij worden gewijd.

Kan een baptist zijn redding verliezen?
De Southern Baptist-belijdenis en die van 1689 zeggen nee. In de woorden van de Baptist Faith and Message: “Alle ware gelovigen volharden tot het einde. Degenen die God in Christus heeft aanvaard en door Zijn Geest heeft geheiligd, zullen nooit uit de staat van genade vallen.” Hierover zijn baptisten en presbyterianen het eens, want de Second London Confession neemt het artikel bijna woord voor woord over van Westminster, dat zegt dat ware gelovigen “noch totaal noch definitief uit de staat van genade kunnen vallen.”
De Augsburgse Confessie van de lutheranen leert anders: zij verwerpt de opvatting van degenen “die ontkennen dat degenen die eenmaal gerechtvaardigd zijn de Heilige Geest kunnen verliezen,” en leert dat degenen die vallen door berouw hersteld kunnen worden. De Thirty-nine Articles zeggen hetzelfde: “wij kunnen afwijken van de gegeven genade en in zonde vallen, en door de genade van God kunnen wij weer opstaan.” Baptisten zelf zijn er ook over verdeeld. De Free Will Baptists zeggen: “Wij geloven in de mogelijkheid van afval, een moedwillige, bewuste verwerping van Jezus,” terwijl zij het idee verwerpen dat een persoon “vandaag gered en morgen verloren” kan zijn.

Zijn baptisten evangelisch?
Op de meeste plaatsen is een baptistenkerk inderdaad een soort evangelische kerk. Het evangelicalisme is een beweging die door veel protestantse kerken heen loopt in plaats van een eigen denominatie, en de National Association of Evangelicals zegt dat het “gereformeerde, heiligings-, anabaptistische, pinkster-, charismatische en andere tradities samenbrengt.” De vereniging beschrijft evangelischen aan de hand van vier kenmerken van de historicus David Bebbington: bekering, de Bijbel als uiteindelijke autoriteit, activisme in zending en sociale hervorming, en het kruis.
In Latijns-Amerika, zo ontdekte het Pew Research Center, worden “‘protestants’ en ‘evangelisch’ vaak door elkaar gebruikt,” en hun telling van protestanten daar omvat baptisten naast methodisten, lutheranen, adventisten en pinkstergelovigen. Pew voegt eraan toe dat evangelischen daar “veel christenen omvatten die tot pinksterkerken behoren,” wier aanbidding vaak “gaven van de Heilige Geest” inhoudt, zoals genezing en spreken in tongen. Pinksterkerken zoals de Assemblies of God dopen gelovigen ook door onderdompeling, maar ze verschillen van baptisten wat betreft de Heilige Geest. De Assemblies leren een doop in de Geest die “onderscheiden is van en volgt op de ervaring van de wedergeboorte.” De Baptist Faith and Message zegt over de Heilige Geest dat “Hij op het moment van wedergeboorte elke gelovige doopt in het Lichaam van Christus.” Pinkster vs Baptist zet dat verschil uiteen.
Op andere plaatsen is de overlap in de namen verwerkt. In Rusland en Oekraïne zijn de belangrijkste baptistenbonden bonden van Evangelische Christenen-Baptisten. In Frankrijk behoort de Federatie van Evangelische Baptistenkerken zowel tot de Protestantse Federatie van Frankrijk als tot de Nationale Raad van Evangelischen van Frankrijk, en noemt haar geloofsbelijdenis resoluut protestants, evangelisch en baptistisch. In de Verenigde Staten rekent Pew de Southern Baptist Convention tot de evangelischen, de American Baptist Churches USA tot de mainline protestanten, en de National Baptist Convention, USA, tot de historisch zwarte protestanten. Evangelisch vs Protestants legt die drie groepen uit.

Welke soorten baptistengemeenten zijn er?
Er zijn er veel, omdat elke gemeente zichzelf bestuurt en zich uit vrije keuze bij anderen aansluit. De Baptist World Alliance, opgericht in 1905, is “een gemeenschap van 283 conventies en bonden in 138 landen en gebieden, bestaande uit 53 miljoen gedoopte gelovigen in 180.000 kerken.” Onder de Amerikaanse lichamen bevinden zich deze:
- De Southern Baptist Convention, die Pew “de grootste evangelische denominatie van het land” noemt.
- American Baptist Churches USA, die Pew onder de mainline kerken plaatst.
- De National Baptist Convention, USA, een van de historisch zwarte protestantse kerken.
- Free Will Baptists, die vasthouden dat een gelovige kan afvallen.
- Gereformeerde baptisten, zoals de Confessional Baptist Association, waarvan elke lidkerk de volledige Confessie van 1689 aanhangt.
- De American Baptist Association, die leert dat de kerken van Christus zijn blijven bestaan sinds zijn bediening.
Tot welke conventie ze ook behoren, baptisten gaan nog steeds het water in zoals Filippus en de kamerling dat deden op de weg in Handelingen: “en zij daalden beiden in het water, zowel Filippus als de kamerling; en hij doopte hem” (Handelingen 8:38).

Gerelateerde artikelen
- Baptist vs Christen
- Baptist versus Southern Baptist
- Luthers vs Baptist
- Methodisten versus Baptisten
- Baptistische versus gereformeerde geloofsovertuigingen
- Protestants vs Katholiek
- Wat geloven baptisten? De doop, de Bijbel en de plaatselijke kerk

Een reactie plaatsen