Hoe vaak wordt liefde genoemd in de Bijbel? 311 keer in de KJV

In de King James-vertaling komt het woord “love” 311 keer voor. Tel je loved, loveth, loves, lovest, lovedst en loving erbij op, dan zijn het er 493. Geen enkel boek gebruikt het vaker dan die van Johannes: als je elke vorm meetelt, komt het 57 keer voor in zijn Evangelie en 46 keer in zijn korte eerste brief.

De eerste keer dat een vorm van het woord verschijnt, spreekt God tot Abraham: “Neem nu uw zoon, uw enige zoon Izaäk, die gij liefhebt” (Genesis 22:2). De eerste liefde in de Bijbel is dus de liefde van een vader voor zijn enige zoon, terwijl God hem een berg opstuurt. Abrahams zoon werd gespaard op de berg Moria. Het bekendste vers van de Bijbel gaat terug over die weg en gaat verder: “Want alzo lief heeft God de wereld gehad, dat Hij zijn eniggeboren Zoon gegeven heeft” (Johannes 3:16). Johannes zag het hele verhaal in dat geschenk. “Hierin is de liefde,” schrijft hij, “niet dat wij God liefgehad hebben, maar dat Hij ons liefgehad heeft, en zijn Zoon gezonden heeft tot een verzoening voor onze zonden” (1 Johannes 4:10).

Hier is elke vorm van het woord in de King James Version:

Word (KJV)	times	Waar het voor het eerst verschijnt
liefde	311	Genesis 27:4
Geliefd	98	Genesis 24:67
heeft lief	65	Genesis 27:9
hebt lief	12	Genesis 22:2
liefhebben van	3	Proverbs 5:19
had lief	2	Isaiah 57:8
heeft lief	2	Proverbs 7:18
Alle zeven	493	Genesis 22:2

Het woord op zichzelf duikt voor het eerst op in het verzoek van een oude man om zijn avondeten, waarbij Izaäk vraagt om “savoury meat, such as I love” (Genesis 27:4), en drie hoofdstukken eerder had dezelfde Izaäk Rebekka “lief” en “werd getroost na de dood van zijn moeder” (Genesis 24:67). De Schrift gebruikt één woord voor kleine en grote liefdes. De laatste “love” in de Bijbel is Christus die spreekt tot een lauwe gemeente: “Zovelen als Ik liefheb, die bestraf en kastijd Ik” (Openbaring 3:19).

Naaste verwanten van het woord worden apart geteld. “Beloved” komt 115 keer voor, “charity” 28 keer en “lovingkindness” 26 keer, met nog 4 keer “lovingkindnesses”. Voeg daar “lover”, “lovers” en “lovely” aan toe en de 493 worden er 524.

Deze tellingen betreffen hele woorden in de King James-tekst zonder de Apocriefen, en een andere Bijbel zal je andere getallen geven. In de New International Version komt “love” 574 keer voor in 526 verzen, en in de Spaanse Reina-Valera 1960 komt “amor” 227 keer voor in 208 verzen. Ongeveer 70 van die Spaanse vermeldingen zijn de uitdrukking “por amor de” of “por amor a”, wat meestal “omwille van” betekent, en werkwoorden zoals ama, amó en amado zijn niet in de telling opgenomen. We hebben beide vertalingen geteld door elk vers dat de zoekopdracht van BibleGateway opleverde te lezen en alleen het exacte woord te behouden.

De NIV gebruikt “love” 263 keer vaker dan de King James, en twee plaatsen verklaren ongeveer de helft daarvan. De eerste is 1 Korintiërs 13. Daar schreven de King James-vertalers negen keer “charity” waar de NIV “love” heeft, dus hun beroemdste regels over liefde gebruiken het woord nooit: “Zo blijven dan: geloof, hoop en liefde, deze drie; maar de meeste van deze is de liefde” (1 Korintiërs 13:13).

De tweede is de Psalmen. De King James Psalmen gebruiken “love” 23 keer; de NIV Psalmen gebruiken het 144 keer, 121 keer meer. Het verschil is grotendeels één Hebreeuws woord, chesed, dat Strong’s vertaalt als “kindness” en de King James Bijbel vaak vertaalt als “mercy”. Psalm 136 herhaalt het na elke regel, “want zijn goedertierenheid is tot in eeuwigheid” (Psalm 136:1), 26 keer in 26 verzen. De NIV geeft dat refrein weer als “His love endures forever”, en in de hele Bijbel staat 39 keer “unfailing love”. Het Hebreeuwse woord houdt vriendelijkheid, barmhartigheid en liefde bij elkaar, en elke Engelse Bijbel moet een keuze maken.

In de King James Version komt het woord “love” het vaakst voor in 1 Johannes (33 keer), het Hooglied (26), de Psalmen (23), het Evangelie van Johannes (22), en Deuteronomium en Spreuken (16 elk). Het Nieuwe Testament heeft ongeveer een derde van het aantal verzen van het Oude Testament, 7.957 tegenover 23.145, maar gebruikt “love” vaker: 180 tegenover 131 keer.

1 Johannes is het meest compact, 33 keer in 105 verzen, en het is het enige boek dat zegt “God is liefde”, twee keer (1 Johannes 4:8 en 4:16). Het Hooglied geeft liefde haar krachtigste beeld: “want de liefde is sterk als de dood... Vele wateren kunnen de liefde niet uitblussen, noch kunnen de stromen haar verdrinken” (Hooglied 8:6–7).

Veel meer dan mensen verwachten. Het gebod dat Jezus het eerste en grote noemde komt uit Deuteronomium: “Gij zult de HEERE, uw God, liefhebben met heel uw hart, en met heel uw ziel, en met al uw kracht” (Deuteronomium 6:5), en het tweede komt uit Leviticus: “Gij zult uw naaste liefhebben als uzelf: Ik ben de HEERE” (Leviticus 19:18). Jezus plaatste de twee naast elkaar en zei: “Aan deze twee geboden hangt heel de wet en de profeten” (Mattheüs 22:40).

Het Oude Testament vertelt Israël ook waarom God van hen hield, en het antwoord is nederigmakend. “De HEERE heeft zijn liefde niet op u gezet, noch u uitverkoren, omdat gij meer in getal waart dan enig volk; want gij waart het minste van alle volkeren: Maar omdat de HEERE u liefhad” (Deuteronomium 7:7–8). Hij hield van hen omdat Hij van hen hield. Hosea hoort God spreken als een ouder die een kind leert lopen: “Toen Israël een kind was, toen had Ik hem lief… Ik trok hen met koorden van een mens, met banden van liefde” (Hosea 11:1, 4). En Jeremia brengt de belofte mee in de ballingschap: “Ja, Ik heb u liefgehad met een eeuwige liefde: daarom heb Ik u met goedertierenheid getrokken” (Jeremia 31:3).

Het gebruikelijke Hebreeuwse werkwoord is aheb, dat Strong definieert als “genegenheid hebben voor (seksueel of anderszins)”. Het omvat Jakobs liefde voor Rachel, voor wie zeven jaar werken “hem schenen als enkele dagen te zijn, vanwege de liefde die hij voor haar had” (Genesis 29:20), en Israëls liefde voor God.

Voornamelijk twee. Agape, met het werkwoord agapao, is de liefde uit 1 Korintiërs 13 en van “God is liefde”; Strong definieert agape als “genegenheid of welwillendheid”. Phileo is de liefde van vriendschap; Strong noemt het persoonlijke gehechtheid, “een kwestie van sentiment of gevoel”, en plaatst het naast agapao, dat “de weloverwogen instemming van de wil” omvat. Thayers lexicon wijst op Johannes 21:15–17 om de twee woorden naast elkaar te tonen, waar de opgestane Jezus Petrus drie keer vraagt: “Hebt gij mij lief?” Er is meer over het eerste woord in wat agape-liefde is.

Het derde Griekse woord dat mensen noemen, eros, komt helemaal niet voor in het Nieuwe Testament. Paus Benedictus XVI merkte op in Deus Caritas Est (2005) dat het Griekse Oude Testament “het woord eros slechts twee keer gebruikt, terwijl het Nieuwe Testament het helemaal niet gebruikt”. De apostelen grepen naar agape, een zeldzamer woord in hun tijd, en vulden het met wat ze aan het kruis hadden gezien.

Het kortste antwoord van de Schrift is een naam: “God is liefde” (1 Johannes 4:8). Het volledigste antwoord is een daad. “Hieraan kennen wij de liefde van God, omdat Hij Zijn leven voor ons heeft afgelegd,” schrijft Johannes, en hij trekt het direct door naar ons: “en wij behoren ons leven voor de broeders af te leggen” (1 Johannes 3:16). Liefde in de Bijbel is eerst iets wat God doet, en dan iets wat wij doen omdat Hij het deed. “Mijn kleine kinderen, laten wij niet liefhebben met woorden, noch met de tong; maar met de daad en in waarheid” (1 Johannes 3:18).

Paulus laat zien hoe die liefde er dagelijks uitziet. “De liefde is lankmoedig, zij is vriendelijk; de liefde is niet afgunstig; de liefde praalt niet, zij is niet opgeblazen” (1 Korintiërs 13:4), en “De liefde doet de naaste geen kwaad: daarom is de liefde de vervulling van de wet” (Romeinen 13:10). Liefde komt als eerste in de vrucht van de Geest, “liefde, blijdschap, vrede, lankmoedigheid, vriendelijkheid, goedheid, geloof” (Galaten 5:22), en zij houdt de andere deugden bijeen: “bekleed u bovenal met de liefde, die de band van de volmaaktheid is” (Kolossenzen 3:14).

Jezus gaf het aan zijn vrienden als een nieuw gebod: “Dat gij elkander liefhebt; zoals Ik u liefgehad heb” (Johannes 13:34), en maakte het tot het kenmerk van de mensen die bij Hem horen: “Hierdoor zullen allen weten dat gij Mijn discipelen zijt, als gij liefde hebt onder elkander” (Johannes 13:35). Het huwelijk wordt gemeten aan dezelfde liefde: “Mannen, hebt uw vrouwen lief, evenals Christus ook de gemeente heeft liefgehad en Zichzelf voor haar heeft overgegeven” (Efeziërs 5:25). De liefde tussen man en vrouw heeft een heel eigen boek in het Hooglied.

Johannes 3:16 is het vers dat de meeste mensen uit hun hoofd kennen. Vlak daarna komen de regels van Paulus over liefde in 1 Korintiërs 13, die we nader bekijken in De definitie van liefde in 1 Korintiërs 13, en de woorden van Jezus op de avond voor zijn dood: “Niemand heeft grotere liefde dan deze, dat iemand zijn leven aflegt voor zijn vrienden” (Johannes 15:13). Paulus zegt hetzelfde over het kruis: “God bevestigt Zijn liefde jegens ons, dat Christus voor ons gestorven is, toen wij nog zondaars waren” (Romeinen 5:8). Meer van deze verzen zijn verzameld in 19 Bijbelverzen over liefde.

Elk van hen wijst terug naar de gave waarover Johannes schreef, de Vader die zijn Zoon gaf. Dat is de liefde die wij niet zijn begonnen en niet kunnen verdienen. Zij bereikte ons eerst, en alles wat wij terug kunnen geven, begint daar. Johannes vatte het samen in zeven woorden: “Wij hebben Hem lief, omdat Hij ons eerst heeft liefgehad” (1 Johannes 4:19).

---

• Wat is agape-liefde?
• 21 Bijbelverzen over de liefde van God
• 18 Bijbelverzen over Gods onvoorwaardelijke liefde, en het Hebreeuwse woord erachter
• Houdt Jezus van mij?
• 23 Psalmen over liefde
• 17 Bijbelverzen over liefde en het huwelijk