Wanneer leefde Noach? 2948 tot 1998 v.Chr. volgens de telling van Ussher

Genesis geeft de leeftijden van Noach, niet zijn data, dus elk jaar dat aan hem wordt toegewezen is een berekening. De bekendste, die van aartsbisschop James Ussher, laat hem leven van 2948 tot 1998 v.Chr., met de zondvloed in 2349 v.Chr. Tellingen die de Griekse Septuagint volgen, of hiaten in de geslachtsregisters toestaan, plaatsen hem eerder, en sommige christenen laten de datum in het midden.

Genesis 5 loopt van Adam tot Noach en geeft de leeftijd van elke vader wanneer de volgende zoon in de lijn werd geboren. Tel die leeftijden bij elkaar op en je hebt de jaren vanaf de schepping tot elke geboorte in de lijst, een telling die bekend staat als Anno Mundi, “jaar van de wereld”, of AM. In de Hebreeuwse tekst, die de King James Version volgt, bereikt de som Noach in AM 1056: “En Lamech leefde honderd tweeëntachtig jaar, en verwekte een zoon” (Genesis 5:28), en het volgende vers noemt hem Noach. De zondvloed kwam 600 jaar later, in AM 1656, want “Noach was zeshonderd jaar oud toen de zondvloed van wateren op de aarde was” (Genesis 7:6).

Het omzetten van AM naar v.Chr. vereist een tweede stap: een vast punt waar de jaren van de Bijbel samenkomen met een bekende datum, en een keten van berekeningen terug vanaf dat punt door de koningen, de rechters, de uittocht en de aartsvaders. Ussher, zoals John D. Morris van het Institute for Creation Research uitlegt, “koos de bekende datum van de dood van Nebukadnezar als zijn startpunt, en werkte vanaf daar vooruit en achteruit.” Elke schakel in de keten heeft zijn eigen geschillen, wat een van de redenen is waarom christelijke data voor Noach verschillen.

Ussher’s Annals of the World, gepubliceerd in het Latijn in 1650 en in het Engels in 1658, voert de geboorte van Noach in onder AM 1056, 2948 v.Chr. De Griekse Septuagint, de vertaling die in veel van de citaten van het Oude Testament in het Nieuwe Testament wordt gebruikt, voegt honderd jaar toe aan zes van de vaders vóór Noach, geeft Methusalah 167 jaar vóór zijn zoon in plaats van 187 en Lamech 188 in plaats van 182, dus volgens die cijfers werd Noach geboren in AM 1642. Genesis zegt niet waar hij werd geboren.

Zijn leeftijd toen hij aan de ark begon wordt niet gegeven, dus hoe oud was Noach toen hij de ark bouwde moet worden berekend op basis van andere verzen. De lengte van zijn leven is duidelijk: “En al de dagen van Noach waren negenhonderd vijftig jaar: en hij stierf” (Genesis 9:29). Volgens de telling van Ussher stierf hij in 1998 v.Chr.

Genesis dateert de zondvloed op de dag nauwkeurig, hoewel op basis van de leeftijd van Noach in plaats van op een kalender: “In het zeshonderdste jaar van het leven van Noach, in de tweede maand, op de zeventiende dag van de maand, op diezelfde dag braken alle fonteinen van de grote afgrond open, en de vensters van de hemel werden geopend” (Genesis 7:11). Omgerekend naar een jaar valt die dag ergens tussen ongeveer 2350 v.Chr. en tienduizenden jaren geleden, afhankelijk van welke oude tekst van Genesis wordt gevolgd, of de lijsten van vaders en zonen volledig zijn, en hoe de eeuwen na Abraham worden gedateerd.

wie	Hoe ze tellen	De Vloed
James Ussher, Annals of the World	Hebreeuwse tekst, geen hiaten, schepping in 4004 v.Chr.	2349 v.Chr.
Answers in Genesis	Ussher’s 4004 v.Chr. minus de 1656 jaar vanaf de schepping tot de zondvloed	2348 v.Chr.
Institute for Creation Research (Brian Thomas, 2018)	Hebreeuwse tekst, teruggeteld vanaf de geboorte van Abram in 2166 v.Chr.	ongeveer 2472 v.Chr.
Traditionele Kerstproclamatie, Romeins Martyrologium	een oude afrekening met de 2.242 jaar van de Septuagint van de schepping tot de zondvloed	2.957 jaar voor de geboorte van Christus
Associates for Biblical Research (2019)	Leeftijden in de Septuagint en de Samaritaanse Pentateuch voor Genesis 11	rond 3300 v.Chr. op zijn vroegst
Redenen om te geloven	hiaten in de genealogieën; een overstroming over de regio waar mensen toen woonden	mogelijk 50.000 tot 40.000 jaar geleden
BioLogos	een echte overstroming die herinnerd en naverteld werd met de theologie van Israël	geen datum; het “is niet belangrijk voor de betekenis”

Answers in Genesis komt uit op 2348 v.Chr. door 1.656 jaar, de 1.056 van Genesis 5 en Noachs 600 bij de zondvloed (Genesis 7:6), af te trekken van Usshers 4004 v.Chr. Morris merkt op dat 2348 ook het jaar van de zondvloed is dat ooit in de kantlijn van bijna alle King James-bijbels stond. Usshers eigen cijfer is een jaar eerder omdat zijn jaren eind oktober beginnen: AM 1656 liep van de herfst van 2349 v.Chr. tot in 2348 v.Chr., en volgens zijn Annalen de zondvloed begon in de tweede maand, op 7 december 2349 v.Chr. Noach verliet de ark op 18 december 2348 v.Chr., vroeg in AM 1657.

Brian Thomas van het ICR begint in plaats daarvan bij de geboorte van Abram, gedateerd op 2166 v.Chr. in de chronologie van de geleerde Andrew Steinmann, en komt uit op “ongeveer 2472 v.Chr. voor het jaar van de zondvloed.” Het ICR laat de berekening niet zien: op basis van de Hebreeuwse cijfers in de volgende tabel geeft 2166 v.Chr. plus 292 jaar 2458 v.Chr., of 2518 v.Chr. met Terah op 130.

Ussher en Steinmann tellen beide de Hebreeuwse getallen op zonder hiaten, maar Usshers Abram wordt geboren in 1996 v.Chr., 170 jaar na die van Steinmann. Het verschil ligt in de eeuwen na Abraham. Usshers chronologie dateert de uittocht op 1491 v.Chr., die van Steinmann op 1446 v.Chr. Groter nog is hoe ieder “de inwoning van de kinderen Israëls, die in Egypte woonden, was vierhonderd en dertig jaar” (Exodus 12:40) leest. Steinmann telt de 430 jaar vanaf de aankomst van Jakob in Egypte. Ussher las het vers, zoals Rodger Young van de Associates for Biblical Research uitlegt, “in het licht van Paulus’ uitspraak in Galaten 3:17”, waar de wet “vierhonderd en dertig jaar na” het verbond met Abraham kwam, wat 215 jaar in Egypte overlaat. Steinmanns verblijf in Egypte, 215 jaar langer, weegt zwaarder dan Usshers uittocht, 45 jaar eerder.

De Associates for Biblical Research, die vasthouden aan een wereldwijde zondvloed en een jonge aarde, zeiden in 2019 dat “gebaseerd op voorlopig onderzoek”, het aannemen van de leeftijden uit de Septuagint en de Samaritaanse Pentateuch voor Genesis 11 als origineel “de zondvloed rond 3300 v.Chr. zou dateren”, wat zij “waarschijnlijk de uiterst mogelijke datum” noemen. De verklaring voegt eraan toe dat niet al hun personeel deelnam aan het onderzoek en dat zij “uiteenlopende opvattingen” hebben over de jaren vóór Abraham.

Hugh Ross van Reasons to Believe antwoordt anders: “Het is niet mogelijk om een nauwkeurige datum voor Noachs zondvloed toe te wijzen. Er kan echter een redelijke schatting aan de gebeurtenis worden toegekend.” Reasons to Believe plaatst de voorgestelde datum in de laatste ijstijd. BioLogos stelt dat “de exacte aard of datum van deze historische overstroming niet belangrijk is voor de betekenis van het verslag in Genesis.”

Genesis 5 en 11 zijn tot ons gekomen in drie oude vormen waarvan de getallen verschillen: de Hebreeuwse Masoretische tekst, de Samaritaanse Pentateuch en de Griekse Septuagint.

Tekst	Schepping tot de zondvloed	Zondvloed tot de geboorte van Abram
Hebreeuws (Masoretisch)	1.656 jaar	292 jaar (352 als Terah 130 was)
Samaritaanse Pentateuch	1.307 jaar	942 jaar
Griekse Septuagint	2.242 jaar (2.262 in Codex Alexandrinus)	1.072 jaar in Augustinus’ kopieën

De Catholic Encyclopedia van 1908 zette de drie naast elkaar, oordeelde dat “de diversiteit te wijten is aan systematische verandering”, en vertelde haar lezers dat “de vrijheid van de katholiek bij het onderzoeken van de chronologie van deze periode volkomen onbeperkt is.” De aantekeningen in de New American Bible zeggen hetzelfde, maar korter: “Er zijn enkele verschillen in de getallen in de Hebreeuwse en Griekse manuscripten.”

Augustinus kwam het probleem in de vijfde eeuw tegen: volgens de Griekse getallen die zijn Bijbel volgde, overleeft Metusalach de zondvloed met veertien jaar, hoewel er slechts acht mensen in de ark waren. (Codex Alexandrinus, die Metusalach 187 jaar geeft, neemt de moeilijkheid weg.) In De Stad van God hij gaf een vroege kopiist de schuld, niet de Joden of de vertalers, en bepaalde dat waar de twee versies niet beide waar kunnen zijn, “wij onze ideeën over de werkelijke feiten moeten ontlenen aan de tekst waaruit onze eigen versie is vertaald”, dat wil zeggen, het Hebreeuws. Toch telde hij vanaf de zondvloed tot Abraham volgens het Grieks: “Er zijn dus vanaf de zondvloed tot Abraham 1072 jaar, volgens de Vulgaat- of Septuagintversies.”

De kerken lezen nog steeds verschillende teksten. De Orthodoxe Kerk, zoals de Orthodox Church in America het verwoordt, "gebruikt voornamelijk vertalingen van de Griekse versie van het Oude Testament, bekend als de Septuaginta." In de Katholieke Kerk dateerde de Kerstproclamatie, die traditioneel vlak voor de Nachtmis wordt gezongen, de geboorte van Christus ooit op "het tweeduizend negenhonderdzevenenvijftigste jaar na de zondvloed" en 5199 jaar na de schepping, wat de 2242 jaar van de Septuaginta tussen beide gebeurtenissen overlaat. De goedgekeurde Engelse tekst zegt nu alleen nog "eeuw na eeuw was voorbijgegaan" sinds de zondvloed.

Elke kalenderdatum voor de zondvloed, van die van Ussher tot die van de Associates for Biblical Research, telt Genesis 5 en 11 op als ononderbroken lijsten van vaders en zonen. Christenen zijn het er niet over eens of de lijsten zo werken. Reasons to Believe stelt dat "sterk bewijs aantoont dat er genealogische hiaten bestaan," waardoor de leeftijden niet zomaar kunnen worden opgeteld. De Associates for Biblical Research concludeerden in 2019 dat "de vloeibaarheidsinterpretatie (chronologische hiaten in de genealogieën) exegetisch en hermeneutisch onhoudbaar is." Answers in Genesis en ICR tellen de leeftijden op zoals ze er staan. De kanttekeningen bij de New American Bible benadrukken een ander doel: dergelijke lijsten "hadden een communicatieve functie, waarbij het gezag of de aanspraak van het laatstgenoemde individu werd gegrond in de eerstgenoemde."

Geen enkele inscriptie noemt Noach en geen enkele opgraving heeft zijn zondvloed gedateerd. De archeologie heeft zondvloedafzettingen gevonden in de steden van het oude Sumerië, in het huidige zuiden van Irak, en Sumerische geschriften die een grote zondvloed herinneren. In 1929 stuitte Leonard Woolley, gravend onder de koninklijke begraafplaats in Ur, op schoon, door water afgezet slib dat in het volgende seizoen in een grotere put elf voet dik bleek te zijn. Woolley vertelde het publiek dat hij de zondvloed van Genesis had gevonden, maar, zoals het Ur Online-project van het Penn Museum en het British Museum vastlegt, "in zijn academische discussies deed hij dat nooit."

De Sumeroloog Samuel Noah Kramer onderzocht de vondsten in het tijdschrift Expeditie in 1967. Woolley's afzettingen, schreef hij, "gaan terug tot ten minste 3500 v.Chr.", te vroeg om in het Sumerische zondvloedverhaal te passen, terwijl zondvloedlagen bij Kish en Shuruppak net boven resten lagen die gedateerd zijn op ongeveer 3200 tot 3000 v.Chr. Shuruppak was, in de Sumerische traditie, de stad van Ziusudra, de held van dat verhaal. Kramer concludeerde, in navolging van de archeoloog Max Mallowan, dat het Mesopotamische verhaal, en het Genesis-verslag waarvan hij aannam dat het daarop gebaseerd was, herinnerde aan "een feitelijke catastrofale maar geenszins universele ramp" rond 3000 v.Chr.

Christenen wegen deze vondsten verschillend. BioLogos stelt dat Genesis 6–9 niet "geleend is van de verhalen van andere culturen" maar berust op "een gemeenschappelijk cultureel geheugen van een waterige catastrofe." Degenen die vasthouden aan een zondvloed over de hele aarde zoeken naar sporen daarvan in rotsen wereldwijd in plaats van onder één stad: Ken Ham van Answers in Genesis citeert "miljarden fossielen, snel afgezette rotslagen," en Brian Thomas van ICR schrijft: "We hebben al een wereld vol rotslagen en fossielen van de zondvloed." Een zondvloed rond 3000 v.Chr. zou zes eeuwen vóór de datum van Ussher vallen, hoewel dicht bij de telling van de Septuaginta in de Kerstproclamatie.

De Bijbel zegt niet waar Noach woonde of waar de ark werd gebouwd. Genesis plaatst Eden in het oosten, "een tuin in Eden in het oosten" (Genesis 2:8), en de kanttekeningen van de New American Bible vatten het beeld samen: "In het perspectief van Genesis is het menselijk ras in het Oosten ontstaan." Na de zondvloed trokken de nakomelingen van Noach vanuit het oosten naar Sinear, het land van Babel, Erech en Akkad in Mesopotamië (Genesis 10:10): "toen zij uit het oosten trokken, vonden zij een vlakte in het land Sinear; en zij woonden daar" (Genesis 11:2). Die reis vond plaats na de zondvloed, dus het zegt weinig over waar Noach daarvoor woonde; hooguit wijzen de verzen naar het oosten, en alleen door gevolgtrekking.

De ark liep vast "in de zevende maand, op de zeventiende dag van de maand, op het gebergte van Ararat" (Genesis 8:4). Dat noemt een bergachtig land, niet één enkele piek. De kanttekening van de New American Bible stelt het duidelijk: "Er is geen berg Ararat in de Bijbel." Waar de ark tot rust kwam, en de lange zoektocht ernaar, is het onderwerp van of de ark van Noach is gevonden.

Over het leven van Noach daarna vermeldt Genesis één beroep: "En Noach begon een landman te zijn, en hij plantte een wijngaard" (Genesis 9:20). Er staat niet waar de wijngaard was of waar hij stierf, alleen dat "Noach na de zondvloed driehonderdvijftig jaar leefde" (Genesis 9:28).

Genesis 11:10–26 loopt van Sem tot Abram, opnieuw aan de hand van de leeftijden van de vaders, beginnend "twee jaar na de zondvloed" (Genesis 11:10). De laatste schakel is de onzekere: "En Terah leefde zeventig jaar, en verwekte Abram, Nahor en Haran" (Genesis 11:26). Als Abram dat jaar werd geboren, bereikt de lijn hem 292 jaar na de zondvloed.

Ussher nam het vers als het jaar waarin Terahs eerste zoon werd geboren, en die zoon was Haran. Terah stierf op 205-jarige leeftijd (Genesis 11:32); Stefanus zegt dat Abraham uit Haran vertrok "toen zijn vader dood was" (Handelingen 7:4); en "Abram was vijfenzeventig jaar oud toen hij uit Haran vertrok" (Genesis 12:4). Dan was Terah 205 min 75, oftewel 130, bij de geboorte van Abram, en Abram, zoals Ussher het in 1658 verwoordde, "kwam pas 60 jaar later ter wereld." Volgens die lezing is de telling van de zondvloed tot Abram 352 jaar.

De katholieke New American Bible houdt Terah op 70. De kanttekening bij Genesis 11:32 berekent dat Terah "zestig jaar na het vertrek van Abraham in Haran woonde," en leest de woorden van Stefanus door een andere tekst van Genesis: in de Samaritaanse Pentateuch sterft Terah op 145-jarige leeftijd, wat 70 plus 75 is, "in hetzelfde jaar waarin Abraham Haran verliet. Dit is de traditie die in de toespraak van Stefanus wordt gevolgd." ICR houdt ook 70 aan, waarbij wordt opgemerkt dat sommige conservatieve geleerden de 60 jaar optellen, maar dat anderen "een coherente chronologie zonder deze 60 jaar" hebben opgesteld.

Heeft Noach Abraham nog gezien? Volgens de Hebreeuwse getallen met Terah op 70, ja: Noach stierf 350 jaar na de zondvloed, toen Abram 58 was. Met Terah op 130 werd Abram twee jaar na de dood van Noach geboren; Ussher dateert de dood van Noach op 1998 v.Chr. en de geboorte van Abram op 1996 v.Chr. Volgens de getallen van de Septuaginta werd Abram meer dan 700 jaar na de dood van Noach geboren. De jaren van Noach na de zondvloed worden uiteengezet in hoe lang Noach leefde.

Hebreeën 11 noemt de twee mannen na elkaar onder de gelovigen: Noach, die "een ark bereidde tot redding van zijn huis," en Abraham, die "vertrok, niet wetende waar hij heen ging" (Hebreeën 11:7–8).

• Wanneer en waar werd Noach geboren?
• Hoe lang was Noach op de ark?
• Wie hielp Noach bij het bouwen van de ark?
• De generaties van Noach tot Jezus
• Hoeveel jaar van Adam tot Jezus?