18 Bijbelverzen over verraad

Psalm 55:12-14

“Want het is geen vijand die mij bespot— dan zou ik het kunnen verdragen; het is geen tegenstander die zich hoogmoedig tegen mij opstelt— dan zou ik me voor hem kunnen verbergen. Maar jij bent het, een mens, mijn gelijke, mijn metgezel, mijn vertrouwde vriend. Wij pleegden samen zoet overleg; in Gods huis liepen wij in de menigte.”

Reflectie: David had de spot van een vijand kunnen verdragen of zich voor een tegenstander kunnen verbergen, zegt hij, maar degene die zich tegen hem keerde was “mijn gelijke, mijn metgezel, mijn vertrouwde vriend,” iemand met wie hij overleg had gepleegd en naast wie hij in Gods huis had gelopen. Later beschrijft de psalm wat de vriend deed: “Mijn metgezel sloeg de hand aan zijn vrienden; hij schond zijn verbond. Zijn woorden waren gladder dan boter, maar in zijn hart was oorlog” (Psalm 55:21-22). Het opschrift geeft geen aanleiding, en de vriend wordt niet bij naam genoemd.

Psalm 41:10

“Zelfs mijn goede vriend op wie ik vertrouwde, die mijn brood at, heeft zijn hiel tegen mij opgeheven.”

Reflectie: David vraagt God om hem te genezen (Psalm 41:5), en de verzen die volgen sommen degenen op die wachten op zijn dood: vijanden die vragen “Wanneer zal hij sterven en zijn naam vergaan?”, een bezoeker die naar buiten gaat en “het rondvertelt,” en fluisteraars die zeggen “hij zal niet meer opstaan van waar hij ligt” (Psalm 41:6-9). De goede vriend komt als laatste in die lijst. Jezus citeert de regel tijdens het avondmaal met zijn discipelen: “Hij die mijn brood at, heeft zijn hiel tegen mij opgeheven,” kort voordat hij Judas aanwijst als degene die hem zou verraden (Johannes 13:18-26).

2 Samuel 15:31

“En aan David werd verteld: ‘Achitofel is onder de samenzweerders met Absalom.’ En David zei: ‘O HEERE, maak toch de raad van Achitofel tot dwaasheid.’”

Reflectie: Achitofel was Davids raadsman (2 Samuël 15:12), en zijn advies “was alsof men het woord van God raadpleegde” (2 Samuël 16:23). Hij sloot zich aan bij de samenzwering van Absalom, Davids eigen zoon (2 Samuël 16:11), en het nieuws bereikte David terwijl hij huilend en blootsvoets de Olijfberg beklom (2 Samuël 15:30). Toen Absalom zijn raad niet opvolgde, ging Achitofel naar huis, bracht zijn zaken op orde en verhing zich (2 Samuël 17:23).

Job 19:19

“Al mijn vertrouwde vrienden verafschuwen mij, en zij die ik liefhad, hebben zich tegen mij gekeerd.”

Reflectie: Job somt de mensen op die zich van hem hebben teruggetrokken: broers, familieleden, goede vrienden, gasten, dienaren en zijn vrouw (Job 19:13-17). De lijst begint met “Hij heeft mijn broers ver van mij verwijderd,” waarbij God wordt genoemd als degene die hen vervreemdde. Twee verzen verder smeekt Job: “Heb medelijden met mij, heb medelijden met mij, o mijn vrienden, want de hand van God heeft mij aangeraakt!”

2 Timoteüs 4:10

“Want Demas heeft mij verlaten, omdat hij de tegenwoordige wereld liefgekregen heeft, en is naar Thessalonica gegaan.”

Reflectie: Demas verschijnt elders als Paulus’ metgezel: hij stuurt groeten met Lukas in Kolossenzen 4:14, en Filemon 1:24 noemt hem onder Paulus’ “medearbeiders.” Hier is Demas vertrokken, en Paulus voegt eraan toe: “Lukas alleen is bij mij” (2 Timotheüs 4:11). Over zijn eerste verdediging schrijft Paulus dat “allen mij verlaten hebben. Moge het hun niet worden toegerekend!” (2 Timotheüs 4:16), terwijl hij over Alexander de kopersmid, die “mij veel kwaad heeft gedaan,” zegt: “de Heere zal hem vergelden naar zijn daden” (2 Timotheüs 4:14).

Obadiah 1:7

“Al uw bondgenoten hebben u tot aan de grens gedreven; degenen die in vrede met u leefden, hebben u bedrogen; zij hebben de overhand op u gekregen; zij die uw brood eten, hebben een valstrik onder u gelegd— u hebt geen inzicht.”

Reflectie: De verraders in dit vers zijn Edoms bondgenoten, de naties die in vrede met hen leefden en “zij die uw brood eten.” Obadja’s profetie is tegen Edom, het volk van “het gebergte van Ezau” (Obadja 1:8), en het noemt Edoms eigen overtreding “het geweld tegen uw broeder Jakob”: op de dag dat vreemden de poorten van Jeruzalem binnengingen, “stond Edom aan de kant” en was “als een van hen” (Obadja 1:10-11). Vers 15 stelt het principe vast: “Zoals u gedaan hebt, zal u gedaan worden.”

Genesis 50:20

“Want u wel, u hebt kwaad tegen mij bedacht, maar God heeft dat ten goede gedacht, om te doen zoals het op deze dag is: een groot volk in leven te houden.”

Reflectie: Jozefs broers haatten hem omdat hun vader meer van hem hield (Genesis 37:4), en op voorstel van Juda werd hij voor twintig zilverstukken aan de Ismaëlieten verkocht (Genesis 37:27-28); later zegt Jozef tegen hen: “Ik ben jullie broer, Jozef, die jullie naar Egypte hebben verkocht” (Genesis 45:4). Nadat Jakob stierf, vreesden ze dat Jozef hen zou terugbetalen, stuurden een bericht om hem te vragen hen te vergeven, en kwamen en vielen voor hem neer (Genesis 50:15-18). Jozef huilde om het bericht, en zijn antwoord begint met “Wees niet bang, want ben ik in de plaats van God?” en eindigt met “Ik zal voor jullie en jullie kleintjes zorgen” (Genesis 50:19-21).

Jeremiah 12:6

“Want zelfs uw broers en het huis van uw vader, zelfs zij hebben verraderlijk met u gehandeld; zij roepen luid achter u aan; geloof hen niet, ook al spreken zij vriendelijke woorden tot u.”

Reflectie: God zegt dit als antwoord op Jeremia’s klacht: “Waarom zijn allen die verraderlijk handelen voorspoedig?” (Jeremia 12:1). Het hoofdstuk ervoor vermeldt een complot tegen zijn leven door “de mannen van Anathoth” (Jeremia 11:21), en Jeremia 1:1 plaatst hem onder de priesters in Anathoth. Gods antwoord begint met een vraag: “Als u met voetgangers hebt gerend en zij u hebben vermoeid, hoe zult u dan wedijveren met paarden?” (Jeremia 12:5).

Micha 7:5-6

“Vertrouw niet op een naaste; heb geen vertrouwen in een vriend; bewaak de deuren van uw mond voor haar die in uw armen ligt; want de zoon behandelt de vader met minachting, de dochter staat op tegen haar moeder, de schoondochter tegen haar schoonmoeder; de vijanden van een man zijn de mensen van zijn eigen huis.”

Reflectie: Micha beschrijft een land waar “de vrome is vergaan van de aarde” en “de vorst en de rechter om een steekpenning vragen” (Micha 7:2-3), en in deze verzen bereikt het wantrouwen het huishouden en de vrouw “die in uw armen ligt.” Jezus gebruikt het einde van vers 6 wanneer hij de twaalf uitzendt: “de vijanden van een mens zullen zijn eigen huisgenoten zijn” (Mattheüs 10:36). Micha’s volgende regel wendt zich tot God: “Maar wat mij betreft, ik zal uitzien naar de HEERE; ik zal wachten op de God van mijn heil” (Micha 7:7).

Malachi 2:14

“Maar u zegt: ‘Waarom?’ Omdat de HEERE getuige is geweest tussen u en de vrouw van uw jeugd, tegen wie u trouweloos bent gehandeld, terwijl zij toch uw metgezellin is en de vrouw van uw verbond.”

Reflectie: De mannen tot wie Maleachi zich richt, wenen bij het altaar omdat God “het offer niet langer aanvaardt”, en dit vers geeft de reden daarvoor (Maleachi 2:13). “Trouweloos” is bagad hier, en Maleachi herhaalt het in de volgende twee verzen: “wees niet trouweloos jegens de vrouw van uw jeugd” (Maleachi 2:15).

Matthew 26:14-15

“Toen ging een van de twaalf, die Judas Iskariot heette, naar de overpriesters en zei: ‘Wat willen jullie mij geven als ik hem aan jullie uitlever?’ En zij betaalden hem dertig zilverstukken.”

Reflectie: Mattheüs plaatst de afspraak vóór de paasmaaltijd: Judas gaat naar de overpriesters, neemt het geld aan en “van dat moment af zocht hij een gelegenheid om hem te verraden” (Mattheüs 26:16). Nadat Jezus was veroordeeld, bracht Judas de dertig zilverstukken terug, zeggende: “Ik heb gezondigd door onschuldig bloed te verraden”, wierp ze in de tempel en verhing zich (Mattheüs 27:3-5). De overpriesters wilden het “bloedgeld” niet in de schatkist doen en kochten er de akker van de pottenbakker mee (Mattheüs 27:6-7).

John 13:21

“Nadat hij dit gezegd had, raakte Jezus in zijn geest ontroerd en getuigde: ‘Voorwaar, voorwaar, ik zeg u, een van u zal mij verraden.’”

Reflectie: Johannes zegt dat Jezus “in zijn geest ontroerd” was toen hij dit zei, en de discipelen “keken elkaar aan, in onzekerheid over wie hij sprak” (Johannes 13:22). Toen de discipel die naast hem aanlag vroeg wie het was, gaf Jezus een gedoopt stukje brood aan Judas, maar “niemand aan tafel wist waarom” hij vervolgens tegen Judas zei: “Wat je gaat doen, doe het snel” (Johannes 13:25-28). Judas ging meteen naar buiten, “En het was nacht” (Johannes 13:30).

Mattheüs 26:48-50

“Nu had de verrader hun een teken gegeven en gezegd: ‘Degene die ik zal kussen, die is het; grijp hem.’ En hij kwam meteen naar Jezus toe en zei: ‘Gegroet, Rabbi!’ En hij kuste hem. Jezus zei tegen hem: ‘Vriend, doe waarvoor je gekomen bent.’”

Reflectie: De kus was een vooraf afgesproken signaal, zodat de menigte die door de overpriesters en oudsten was gestuurd, de juiste man zou grijpen (Mattheüs 26:47-48). Judas begroet Jezus als “Rabbi”, en Jezus antwoordt hem met “Vriend”. Toen een van degenen die bij Jezus waren het oor van de slaaf van de hogepriester afsloeg, zei Jezus hem zijn zwaard terug te steken, en aan het einde van de scène “lieten alle discipelen hem in de steek en vluchtten” (Mattheüs 26:51-56).

Luke 22:48

“Maar Jezus zei tegen hem: ‘Judas, verraad je de Zoon des mensen met een kus?’”

Reflectie: Lucas vermeldt dat Judas dichterbij kwam “om hem te kussen” en de vraag van Jezus, maar niet de kus zelf (Lucas 22:47). Toen een van de discipelen vervolgens de slaaf van de hogepriester sloeg, zei Jezus: “Laat het hierbij!” en genas het oor van de man (Lucas 22:50-51). Hij zei vervolgens tegen de overpriesters en oudsten die tegen hem waren uitgekomen: “dit is uw uur, en de macht van de duisternis” (Lucas 22:53).

Mark 14:71-72

“Maar hij begon zichzelf te vervloeken en te zweren: ‘Ik ken deze man niet over wie u spreekt.’ En onmiddellijk kraaide de haan voor de tweede keer. En Petrus herinnerde zich hoe Jezus tegen hem had gezegd: ‘Voordat de haan twee keer kraait, zul je mij drie keer verloochenen.’ En hij barstte in tranen uit.”

Reflectie: Eerder die avond had Petrus tegen Jezus gezegd: “Als ik met u moet sterven, zal ik u niet verloochenen” (Marcus 14:31). De derde verloochening komt nadat omstanders volhouden “je bent een Galileeër” (Marcus 14:70), en Petrus zweert onder een vloek dat hij Jezus niet kent. In Johannes 21:15-17 vraagt de opgestane Jezus Petrus drie keer: “Heb je mij lief?”

Proverbs 25:9-10

“Bepleit uw zaak met uw naaste zelf, en onthul het geheim van een ander niet, opdat hij die u hoort u niet te schande maakt, en uw slechte reputatie geen einde kent.”

Reflectie: De setting is een geschil tussen buren: vers 8 waarschuwt tegen overhaast naar de rechter stappen, en vers 9 zegt dat men de zaak met de naaste zelf moet bepleiten. Het geheim van een ander blijft buiten die discussie, en de prijs die in vers 10 wordt genoemd, valt op degene die het onthult: “uw slechte reputatie geen einde kent.”

Spreuken 17:9

“Wie een overtreding bedekt, zoekt liefde, maar wie een zaak herhaalt, scheidt goede vrienden.”

Reflectie: De twee helften zetten twee manieren uiteen om met een overtreding tussen vrienden om te gaan: het bedekken ervan, wat “liefde zoekt”, en het herhalen ervan, wat hen scheidt. Spreuken 16:28 zegt hetzelfde over de lasteraar, die “goede vrienden scheidt.”

Spreuken 27:6

“Trouw zijn de wonden van een vriend; overvloedig zijn de kussen van een vijand.”

Reflectie: Het vers ervoor luidt: “Beter is openlijke bestraffing dan verborgen liefde” (Spreuken 27:5). Vers 6 stelt de wonden van een vriend, die het trouw noemt, tegenover de kussen van een vijand, die het overvloedig noemt.