Wat betekent het om de naam van Jezus aan te roepen? Tot Hem bidden als Heer

De naam van Jezus aanroepen is tot Hem bidden als Heer, in het vertrouwen dat Hij redt en helpt. De woorden komen uit het Oude Testament, waar mensen “de naam van de HEERE aanriepen.” De apostelen gebruikten ze voor Jezus, en de eerste christenen waren degenen die “de naam van Jezus Christus aanroepen” (1 Korinthe 1:2).

Er zit iets passends in, want de naam zelf is een gebed. Jezus betekent “de HEERE redt.” Wanneer we Hem bij naam aanroepen, zeggen we al waar we om vragen. De rode draad loopt vanaf de eerste pagina’s van Genesis, via een bange psalmist en een stervende Stefanus, tot het korte gebed dat orthodoxe christenen de hele dag door herhalen.

Het begint heel vroeg, in de dagen van Enos, de kleinzoon van Adam: “toen begon men de naam van de HEERE aan te roepen” (Genesis 4:26). Toen Abram het land bereikte dat God hem had beloofd, bouwde hij een altaar bij Bethel “en riep de naam van de HEERE aan” (Genesis 12:8). Op beide plaatsen is het aanbidding, aangeboden aan God en tot Hem gesproken bij de naam die Hij bekend had gemaakt.

In de Schrift staat een naam voor de persoon die hem draagt. De naam van de HEERE aanroepen is spreken tot de HEERE Zelf. De gebeden van Israël werkten, zoals het Griekse lexicon van Joseph Henry Thayer uitlegt, precies zo: “gebeden gericht tot God begonnen gewoonlijk met een aanroeping van de goddelijke naam.”

De psalmen gebruiken dezelfde woorden voor een roep in gevaar. Een psalmist, dicht bij de dood, herinnert zich: “De benauwdheden van de dood hadden mij omvangen … ik vond benauwdheid en verdriet. Toen riep ik de naam van de HEERE aan; o HEERE, ik smeek U, bevrijd mijn ziel” (Psalm 116:3–4). Weer veilig, roept hij de naam aan om te danken: “Ik zal de beker van de verlossing opheffen en de naam van de HEERE aanroepen” (Psalm 116:13). Dezelfde naam, in het donker en in de morgen. Daarna veranderde de profeet Joël de uitdrukking in een belofte voor de dag van de HEERE: “ieder die de naam van de HEERE zal aanroepen, zal behouden worden” (Joël 2:32).

Iemand aanroepen is hen bij naam roepen en vragen om te handelen: om te helpen, te horen, te oordelen of te getuigen. Het Hebreeuwse Oude Testament zegt qara’ be-shem, letterlijk roepen met de naam, wat het lexicon van Brown, Driver en Briggs uitlegt als het gebruik van de naam van de HEERE, dat wil zeggen, “het gebruiken in een aanroeping.”

Het Nieuwe Testament, geschreven in het Grieks, gebruikt het werkwoord epikaleomai, “aanroepen, een beroep doen op.” De Griekse vertalers van het Oude Testament hadden het al gebruikt voor het Hebreeuws. Het kan een beroep op een hogere instantie betekenen: Paulus gebruikt het wanneer hij zegt: “ik beroep mij op de keizer” (Handelingen 25:11). Meestal betekent het gebed. Terwijl Stefanus gestenigd werd, vertelt Lucas ons, stierf hij “terwijl hij God aanriep en zei: Heere Jezus, ontvang mijn geest” (Handelingen 7:59). Engelse Bijbels vertalen het woord als “call upon” of “call on,” en de Catechismus van de Katholieke Kerk zegt dat “allen Zijn naam kunnen aanroepen” (432). Wanneer Degene die wordt aangeroepen God is, zijn Hem aanroepen en Hem aanroepen hetzelfde: tot Hem bidden bij naam, in nood en in aanbidding.

Zij namen de woorden uit het Oude Testament over de HEERE en spraken ze uit over Jezus. Op de dag van Pinksteren citeerde Petrus Joël: “ieder die de naam van de Heere zal aanroepen, zal behouden worden” (Handelingen 2:21). Hij eindigde dezelfde preek door de menigte te vertellen wie die Heere is: “God heeft deze Jezus, Die u gekruisigd hebt, tot Heere en Christus gemaakt” (Handelingen 2:36).

Paulus doet hetzelfde in Romeinen. “Als u met uw mond de Heere Jezus belijdt en met uw hart gelooft dat God Hem uit de doden heeft opgewekt, zult u behouden worden,” schrijft hij, en een paar regels later citeert hij Joël: “Want ieder die de naam van de Heere zal aanroepen, zal behouden worden” (Romeinen 10:9, 13). De Heere die wij aanroepen is de Heere Jezus die wij belijden. Het lexicon van Thayer leest de verzen op dezelfde manier: de naam van de Heere aanroepen is “de Heere aanroepen, vereren, aanbidden, d.w.z. Christus.”

Passage	Wie roept	Op wiens naam
Genesis 4:26	Mensen in de dagen van Enos	de Heer
Genesis 12:8	Abram bij zijn altaar	de Heer
Psalm 116:4	Een man nabij de dood	de Heer
Joel 2:32	Wie ook maar roept	de Heer
Handelingen 2:21, 36	Wie ook maar roept, in Petrus' preek	Jezus, gemaakt tot Heer en Christus
Acts 7:59	Stefanus, terwijl hij stierf	“Heer Jezus”
Romans 10:9–13	Jood en Griek gelijk	De Heer Jezus
1 Corinthians 1:2	Christenen “op elke plaats”	Jezus Christus onze Heer

Het aanroepen van Zijn naam werd het kenmerk van een christen. Toen de Heer Ananias naar de zojuist verblinde Saulus stuurde, maakte Ananias bezwaar dat Saulus naar Damascus was gekomen “om allen te binden die Uw naam aanroepen” (Handelingen 9:14). Een paar verzen later noemt hij Degene die hem stuurde: “de Heer, namelijk Jezus” (Handelingen 9:17). Jaren later herinnerde Paulus zich nog wat Ananias hem die dag vertelde: “sta op, laat u dopen en uw zonden afwassen, onder aanroeping van de naam van de Heer” (Handelingen 22:16). De man die kwam om degenen te arresteren die de naam aanriepen, werd er een van hen. Zijn eerste brief aan Korinthe is gericht aan de kerk daar “met allen die op elke plaats de naam van Jezus Christus, onze Heer, aanroepen” (1 Korintiërs 1:2).

Jezus gaf Zijn discipelen de woorden op de avond voordat Hij stierf. “En wat u ook zult vragen in Mijn naam, dat zal Ik doen, opdat de Vader in de Zoon verheerlijkt zal worden” (Johannes 14:13). Even later zei Hij: “Wat u ook maar aan de Vader zult vragen in Mijn naam, Hij zal het u geven. Tot nu toe hebt u niets gevraagd in Mijn naam; vraag en u zult ontvangen, opdat uw blijdschap volkomen zal zijn” (Johannes 16:23–24).

Vragen in iemands naam is vragen namens hem, als Zijn eigen volk, om wat Hij wil. De Westminster Larger Catechism, die de Orthodox Presbyterian Church tot haar standaarden rekent, verwoordt het zorgvuldig. Bidden in de naam van Christus is “om genade vragen om Zijnentwil; niet door het louter noemen van Zijn naam, maar door onze aanmoediging om te bidden, en onze vrijmoedigheid, kracht en hoop op aanvaarding in het gebed, te putten uit Christus en Zijn bemiddeling.” De eerste brief van Johannes stelt dezelfde grens vanaf de andere kant: “als wij iets vragen volgens Zijn wil, verhoort Hij ons” (1 Johannes 5:14). De naam aan het einde van een gebed is geen stempel op een envelop. Het is de reden waarom we überhaupt durven te bidden.

Paulus trekt de naam door voorbij het gebed naar het hele leven: “En al wat u doet met woorden of met daden, doe dat alles in de Naam van de Heere Jezus, terwijl u God en de Vader dankt door Hem” (Kolossenzen 3:17).

De eerste belofte is redding: “ieder die de naam van de Heer zal aanroepen, zal zalig worden” (Romeinen 10:13). Petrus zei hetzelfde tegen de raad in Jeruzalem nadat een verlamde man was genezen. Hij had tegen de man gezegd: “In de naam van Jezus Christus de Nazarener, sta op en wandel” (Handelingen 3:6), en hij legde aan de leiders uit dat “door de naam van Jezus Christus de Nazarener … deze man hier gezond voor u staat,” eraan toevoegend: “want er is onder de hemel geen andere naam aan de mensen gegeven waardoor wij zalig moeten worden” (Handelingen 4:10, 12).

God heeft Jezus, schrijft Paulus, “een naam gegeven die boven elke naam is: Opdat in de naam van Jezus elke knie zich zou buigen” (Filippenzen 2:9–10). In Filippi sprak Paulus tot een geest die een slavin kwelde: “Ik gebied u in de naam van Jezus Christus uit haar weg te gaan” (Handelingen 16:18). De Catechismus van de Katholieke Kerk verzamelt deze passages: “De boze geesten vrezen Zijn naam; in Zijn naam verrichten Zijn discipelen wonderen, want de Vader schenkt alles wat zij in deze naam vragen” (434). Een belofte die hier vaak wordt geciteerd, “In Mijn naam zullen zij demonen uitdrijven” (Marcus 16:17), komt uit het langere einde van het Evangelie van Marcus, verzen 9 tot 20, die sommige van de vroegste manuscripten niet bevatten.

De Schrift is even duidelijk dat de naam geen spreuk is. In Efeze probeerden zeven zonen van een Joodse hogepriester genaamd Skeva een boze geest uit te drijven door te zeggen: “Wij bezweren u bij Jezus, Die Paulus predikt.” De geest antwoordde: “Jezus ken ik en van Paulus weet ik af, maar wie bent u?” en de man viel hen aan totdat ze “naakt en gewond” vluchtten (Handelingen 19:13–16). Ze gebruikten de naam van een Heer die ze niet kenden. Jezus waarschuwde dat zelfs wonderen gedaan “in Uw naam” niet bewijzen dat iemand bij Hem hoort: “Niet ieder die tegen Mij zegt: Heere, Heere, zal binnengaan in het Koninkrijk der hemelen, maar wie de wil doet van Mijn Vader, Die in de hemelen is” (Mattheüs 7:21–23). De naam draagt kracht vanwege de persoon die hij benoemt. Het aanroepen ervan is op Hem vertrouwen.

Het gebod dat het misbruiken van Gods naam verbiedt, gaat ervan uit dat Zijn volk het op de juiste manier zal gebruiken: “U zult de naam van de HEERE, uw God, niet ijdel gebruiken” (Exodus 20:7). Maarten Luthers Kleine Catechismus legt het op beide manieren uit. Christenen “mogen niet vloeken, zweren, toverij gebruiken, liegen of bedriegen bij Zijn naam, maar Hem aanroepen in elke nood, bidden, loven en danken.” De naam als vloek gebruiken is het tegenovergestelde van het aanroepen ervan, zoals achteloos “Oh mijn God” zeggen laat zien.

Ja. De psalmist riep de naam van de HEERE aan toen “de benauwdheden van de dood mij omringden,” en Stefanus riep de Heer Jezus aan terwijl hij stierf. Luthers catechismus zegt christenen de naam aan te roepen “in elke nood.” Een kreet zo kort als die van de blinde man bij Jericho, “Jezus, Zoon van David, heb medelijden met mij,” kan gebeden worden in het donker, in paniek, of bij het wakker worden uit een nachtmerrie.

Het uitspreken van de naam belooft niet dat de angst of de nood zal stoppen, en niets in de Schrift behandelt de woorden als een charme. Wat de Schrift belooft, is dat God nabij is voor degene die roept: “De HEERE is nabij allen die Hem aanroepen, allen die Hem aanroepen in waarheid” (Psalm 145:18). De Orthodoxe Kerk in Amerika, schrijvend over het aanroepen van Jezus in verzoeking, zegt dat dit niet betekent dat God “op wonderbaarlijke en magische wijze afdaalt om hem te verlossen.” Hij is nabij. Dat is de belofte, en het is genoeg om aan te roepen.

Als angst, nachtmerries of een gevoel van geestelijke aanval blijven terugkeren, kan een pastor of priester met u bidden. Als paniek of slapeloosheid aanhoudt, kan een arts ook helpen.

Het Jezusgebed in de orthodoxe en oosterse kerken

Het Jezusgebed is de bekendste manier om Zijn naam aan te roepen. De Orthodoxe Kerk in Amerika noemt het “de meest normale vorm van onophoudelijk gebed in de orthodoxe traditie,” en geeft de gebruikelijke woorden: “Heer Jezus Christus, Zoon van God, heb medelijden met mij, een zondaar.” Het wordt steeds opnieuw gebeden, als een manier om Paulus' “Bid zonder ophouden” (1 Tessalonicenzen 5:17) te bewaren.

Iedereen kan het gedurende de dag herhalen, zegt de OCA, “wat men ook doet, zonder het gebruik van enige specifieke lichaamshoudingen of ademhalingstechnieken.” Monniken bidden het ook in stilte met vaste houdingen en ademhaling, en voor die methode geeft de OCA een dringende waarschuwing: het “vereist altijd en zonder uitzondering de begeleiding van een geestelijk gids.”

De woorden komen rechtstreeks uit de Evangeliën. “Wees mij zondaar genadig” echoot de tollenaar in de Tempel, die bad: “God, wees mij, zondaar, genadig” (Lucas 18:13), en de blinde man bij Jericho die riep: “Jezus, Zoon van David, heb medelijden met mij” (Lucas 18:38). De Katholieke Catechismus, die het gebed ook onderwijst, zegt dat het werd “overgeleverd door de geestelijke schrijvers van de Sinaï, Syrië en de berg Athos” en noemt het “het oosterse gebed van het hart” (2667, 435).

Katholieke devotie tot de Heilige Naam

De Catechismus van de Katholieke Kerk geeft de naam van Jezus een eigen plaats in het gebed. “Bidden tot ‘Jezus’ is Hem aanroepen en Hem in ons roepen,” zegt deze, en “de aanroeping van de heilige naam van Jezus is de eenvoudigste manier om altijd te bidden” (2666, 2668). Het Weesgegroet, zo merkt het op, “bereikt zijn hoogtepunt in de woorden ‘gezegend is de vrucht van uw schoot, Jezus’” (435).

“De grootste promotors van deze devotie waren de heilige Bernardinus van Siena en de heilige Johannes van Capestrano,” zegt de Katholieke Encyclopedie. Zij waren predikers in de steden van Italië en zij droegen “een kopie van het monogram van de Heilige Naam, omringd door stralen, geschilderd op een houten tablet” bij zich, waarbij zij hun toehoorders vroegen dit boven de poorten van hun steden en de deuren van hun huizen te plaatsen. Het monogram bestaat uit de drie letters IHS. In de Romeinse kalender heeft de Allerheiligste Naam van Jezus een facultatieve gedachtenis op 3 januari, en het gebed van de Mis van die dag vraagt “dat allen mogen weten dat er geen andere naam is die aangeroepen moet worden dan de Naam van uw eniggeboren Zoon.”

Protestants gebed in Jezus’ naam

Protestantse kerken legden de praktijk vast in hun belijdenissen. Lutheranen leren de naam aanroepen vanuit de hierboven geciteerde regel uit de Kleine Catechismus. Gebed, zegt de Westminster Confessie van het Geloof, aangehangen door presbyteriaanse kerken, “moet, om aanvaard te worden, geschieden in de naam van de Zoon, door de hulp van zijn Geest, overeenkomstig zijn wil” (21.3). De Tweede Londense Baptistenbelijdenis van 1689 gebruikt dezelfde woorden: “om aanvaard te worden, moet het geschieden in de naam van de Zoon” (22.3). Dat is de reden waarom protestants gebed, meestal in de eigen woorden van de gelovige, wordt aangeboden in Jezus’ naam.

De vormen verschillen dus: één kort gebed dat in het Oosten wordt herhaald, een feestdag en devoties in de Katholieke Kerk, gebed in eigen woorden bij protestanten. Maar de kerken putten uit dezelfde verzen en elk verbindt de naam aan de persoon die hem draagt. De Westminster-catechismus zegt “niet door het louter noemen van zijn naam.” De Orthodoxe Kerk in Amerika ontkent dat God “magisch neerdaalt” bij de woorden. En de Katholieke Catechismus verwoordt het het warmst: “wie de naam van Jezus aanroept, verwelkomt de Zoon van God die hem heeft liefgehad” (2666).

Jezus betekent “de HEER redt,” wat de Catechismus weergeeft als “JHWH redt” (2666). De Hebreeuwse vorm en geschiedenis ervan worden verteld in wat de echte naam van Jezus was, en de betekenis ervan uitgebreider in wat de naam Jezus betekent. De naam die we aanroepen zegt dus al wat we vragen. De engel gaf Jozef de reden daarvoor voordat het kind werd geboren: “gij zult zijn naam JEZUS noemen: want Hij zal zijn volk redden van hun zonden” (Matteüs 1:21).

---

• 22 Bijbelverzen over de naam van Jezus
• Zijn Jezus en Jozua dezelfde naam? Ja, Yehoshua in het Hebreeuws
• Hoe vaak bad Jezus in de Bijbel?
• Gebeden tegen angst: voor paniek, ongerustheid, de nacht en de toekomst
• Is Jezus de enige weg naar de hemel? Ja: Wat Johannes 14:6 en Handelingen 4:12 zeggen