Christelijke geschiedenis: De Arian-brieven



  • Arius schrijft aan Eusebius en legt uit hoe hij door paus Alexander wordt vervolgd vanwege zijn afwijkende opvattingen over de aard van God en de Zoon.
  • Alexander van Alexandrië veroordeelt Arius en zijn volgelingen vanwege hun leerstellingen die de goddelijkheid van Christus ondermijnen, en dringt aan op eenheid onder de bisschoppen tegen de ketterij.
  • Arius beweert dat zijn geloof in overeenstemming is met de leer van de Kerk en stelt dat hij gelooft in één God en in de ware aard van Jezus Christus als een wezen dat niet geschapen is.
  • De Synode van Tyrus en Jeruzalem verzoent uiteindelijk de facties, herenigt Arius en zijn volgelingen met de Kerk en bevestigt de traditionele christelijke leer.

Lees voor aanvullende context onze inleiding tot het Arianisme en Biografie van Arius.

Brief van Arius aan Eusebius van Nicomedië

c 319 n.Chr.

(uit Theodoretus, Kerkgeschiedenis, I, IV. LPNF, ser. 2, vol. 3, 41.

Aan zijn zeer dierbare heer, de man Gods, de getrouwe en rechtzinnige Eusebius, zendt Arius, onrechtvaardig vervolgd door de paus Alexander vanwege die alles overwinnende waarheid waarvan ook u een kampioen bent, groeten in de Heer.

Omdat mijn vader Ammonius op het punt stond naar Nicomedië te vertrekken, achtte ik mij verplicht u door hem te groeten, en tevens die natuurlijke genegenheid die u voor de broeders koestert omwille van God en Zijn Christus te informeren, dat de bisschop ons zwaar uitput en vervolgt, en geen middel onbeproefd laat tegen ons. Hij heeft ons als atheïsten uit de stad verdreven, omdat wij niet instemmen met wat hij in het openbaar predikt, namelijk: God altijd, de Zoon altijd; zoals de Vader, zo de Zoon; de Zoon bestaat ongeboren naast God; Hij is eeuwig; noch door gedachte, noch door enig tijdsinterval gaat God vooraf aan de Zoon; altijd God, altijd Zoon; Hij is verwekt uit de ongeborene; de Zoon is uit God Zelf. Eusebius, uw mede-bisschop van Caesarea, Theodotus, Paulinus, Athanasius, Gregorius, Aetius en alle bisschoppen van het Oosten zijn veroordeeld omdat zij zeggen dat God een bestaan had vóór dat van Zijn Zoon; behalve Philogonius, Hellanicus en Macarius, die ongeleerde mannen zijn en ketterse opvattingen hebben omarmd. Sommigen van hen zeggen dat de Zoon een uitstoting is, anderen dat Hij een voortbrengsel is, anderen dat Hij ook ongeboren is. Dit zijn goddeloosheden waarnaar wij niet kunnen luisteren, zelfs niet als ketters ons met duizend doden bedreigen. Maar wij zeggen en geloven, en hebben geleerd, en leren, dat de Zoon niet ongeboren is; en dat Hij Zijn bestaan niet ontleent aan enige materie; maar dat Hij door Zijn eigen wil en raad vóór de tijd en vóór de eeuwen heeft bestaan, als volmaakte God, eniggeboren en onveranderlijk, en dat Hij er niet was voordat Hij werd verwekt, of geschapen, of voorgenomen, of gevestigd. Want Hij was niet ongeboren. Wij worden vervolgd omdat wij zeggen dat de Zoon een begin heeft, maar dat God zonder begin is. Dit is de oorzaak van onze vervolging, en eveneens omdat wij zeggen dat Hij uit het niet-bestaande is. En dit zeggen wij, omdat Hij noch een deel van God is, noch van enig wezenlijk zijn. Daarom worden wij vervolgd; de rest weet u. Ik wens u het beste in de Heer, denkend aan onze beproevingen, mijn mede-Lucianist en ware Eusebius.

Katholieke brief van Alexander van Alexandrië

319 n.Chr.

(ANF, 6, 296-298.)

Aan onze geliefde en zeer eerwaarde mededienaren van de Katholieke Kerk op elke plaats, zendt Alexander groeten in de Heer:

  1. Aangezien het lichaam van de Katholieke Kerk één is en in de Heilige Schrift geboden wordt dat wij de band van eensgezindheid en vrede moeten bewaren, volgt daaruit dat wij aan elkaar moeten schrijven en kenbaar maken wat door ieder van ons wordt gedaan; zodat, of een lid nu lijdt of zich verheugt, wij allen met elkaar kunnen lijden of ons verheugen. In ons bisdom zijn er dan ook niet zo lang geleden wetteloze mannen en tegenstanders van Christus opgestaan, die mensen leren afvallig te worden; wat men met recht zou kunnen vermoeden en de voorloper van de Antichrist zou kunnen noemen. Ik wilde de zaak in stilte bedekken, opdat het kwaad zich misschien alleen bij de leiders van de ketterij zou uitputten en het zich niet naar andere plaatsen zou verspreiden en de oren van de meer eenvoudigen zou bezoedelen. Maar aangezien Eusebius, de huidige bisschop van Nicomedië, zich inbeeldt dat alle kerkelijke zaken bij hem berusten, omdat hij, na Berytus te hebben verlaten en zijn ogen op de kerk van de Nicomediërs te hebben gericht, en er geen straf op hem is toegepast, over deze afvalligen is aangesteld, en hij het op zich heeft genomen om overal te schrijven en hen aan te bevelen, als hij op enigerlei wijze onwetenden naar deze meest schandelijke en antichristelijke ketterij kan trekken; werd het voor mij noodzakelijk, wetende wat er in de wet geschreven staat, niet langer te zwijgen, maar aan u allen aan te kondigen, opdat u zowel degenen die afvallig zijn geworden als de ellendige woorden van hun ketterij kent; en als Eusebius schrijft, niet naar hem te luisteren.
  2. Want hij, verlangend met hun hulp die oude goddeloosheid van zijn geest te vernieuwen, waarover hij een tijdlang heeft gezwegen, doet alsof hij namens hen schrijft, maar bewijst door zijn daad dat hij zich inspant om dit voor zijn eigen rekening te doen. Nu zijn de afvalligen van de Kerk dezen: Arius, Achilles, Aithales, Carpones, de andere Arius, Sarmates, die voorheen priesters waren; Euzoius, Lucius, Julius, Menas, Helladius en Gaius, voorheen diakens; en met hen Secundus en Theonas, die ooit bisschoppen werden genoemd. En de woorden die door hen zijn uitgevonden en in strijd met de geest van de Schrift zijn gesproken, zijn als volgt: – “God was niet altijd de Vader; maar er was een tijd dat God niet de Vader was. Het Woord van God was er niet altijd, maar werd gemaakt ‘uit dingen die er niet zijn’; want Hij die God is, vormde het niet-bestaande uit het niet-bestaande; daarom was er een tijd dat Hij er niet was. Want de Zoon is een geschapen ding, en een gemaakt ding: noch is Hij gelijk aan de Vader in wezen; noch is Hij het ware en natuurlijke Woord van de Vader; noch is Hij Zijn ware Wijsheid; maar Hij is een van de dingen die gevormd en gemaakt zijn. En Hij wordt, door een verkeerd gebruik van de termen, het Woord en de Wijsheid genoemd, aangezien Hij Zelf gemaakt is door het eigen Woord van God, en door die wijsheid die in God is, waarin, zoals God alle andere dingen maakte, Hij ook Hem maakte. Daarom is Hij van nature veranderlijk en wisselvallig, gelijk aan andere rationele wezens. Het Woord is ook vreemd en gescheiden van het wezen van God. De Vader is ook onuitsprekelijk voor de Zoon; want noch kent het Woord de Vader volmaakt en nauwkeurig, noch kan Hij Hem volmaakt zien. Want de Zoon kent Zijn eigen wezen niet zoals het is. Aangezien Hij omwille van ons werd gemaakt, opdat God door Hem als door een instrument ons zou kunnen scheppen; noch zou Hij hebben bestaan als God ons niet had willen maken. Iemand vroeg hen of de Zoon van God kon veranderen zoals de duivel veranderde; en zij vreesden niet te antwoorden dat Hij dat kan; want aangezien Hij gemaakt en geschapen is, is Hij van veranderlijke aard.”
  3. Aangezien degenen rond Arius deze dingen beweren en ze schaamteloos volhouden, hebben wij, samengekomen met de bisschoppen van Egypte en Libië, bijna honderd in getal, hen samen met hun volgelingen in de ban gedaan. Maar degenen rond Eusebius hebben hen ontvangen, in een ernstige poging om leugen met waarheid en goddeloosheid met vroomheid te vermengen. Maar zij zullen niet zegevieren; want de waarheid zegeviert, en er is geen gemeenschap tussen licht en duisternis, geen eendracht tussen Christus en Belial. Want wie heeft ooit zulke dingen gehoord? Of wie, die ze nu hoort, is niet verbaasd en sluit zijn oren niet, opdat de bezoedeling van deze woorden hen niet zou raken? Wie die Johannes hoort zeggen: “In het begin was het Woord”, veroordeelt niet degenen die zeggen dat er een tijd was dat Hij er niet was? Wie die deze woorden van het Evangelie hoort: “de eniggeboren Zoon”; en “door Hem zijn alle dingen gemaakt”, zal niet degenen haten die verklaren dat Hij een van de gemaakte dingen is? Want hoe kan Hij een van de dingen zijn die door Hem gemaakt zijn? Of hoe zal Hij de eniggeborene zijn die, zoals zij zeggen, met al het overige wordt gerekend, als Hij een gemaakt en geschapen ding is? En hoe kan Hij gemaakt zijn uit dingen die er niet zijn, wanneer de Vader zegt: “Mijn hart bracht een goed Woord voort”; en: “Uit de schoot, vóór de morgenstond heb Ik U verwekt”? Of hoe is Hij ongelijk aan de substantie van de Vader, Hij die het volmaakte beeld en de glans van de Vader is, en die zegt: “Wie Mij gezien heeft, heeft de Vader gezien”? En hoe, als de Zoon het Woord of de Wijsheid en de Rede van God is, was er een tijd dat Hij er niet was? Het komt op hetzelfde neer alsof zij zeiden dat er een tijd was dat God zonder rede en wijsheid was. Hoe kan Hij bovendien veranderlijk en wisselvallig zijn, die uit Zichzelf zegt: “Ik ben in de Vader en de Vader is in Mij”, en: “Ik en Mijn Vader zijn één”; en door de profeet: “Ik ben de Heer, Ik verander niet”? Want ook al kan één uitspraak naar de Vader Zelf verwijzen, toch zou deze nu passender over het Woord gesproken zijn, omdat Hij, toen Hij mens werd, niet veranderde; maar, zoals de apostel zegt: “Jezus Christus, dezelfde gisteren, vandaag en voor eeuwig.” Wie heeft hen ertoe aangezet om te zeggen dat Hij om onzentwil gemaakt is; hoewel Paulus zegt: “voor wie alle dingen zijn, en door wie alle dingen zijn?”
  4. Wat betreft hun godslasterlijke bewering dat de Zoon de Vader niet volmaakt kent, hoeven we ons niet te verbazen: want nadat zij eenmaal in hun geest hadden besloten oorlog te voeren tegen Christus, bestrijden zij ook deze woorden van Hem: “Zoals de Vader Mij kent, zo ken Ik de Vader.” Daarom, als de Vader de Zoon slechts ten dele kent, dan is het duidelijk dat de Zoon de Vader niet volmaakt kent. Maar als het goddeloos is om zo te spreken, en als de Vader de Zoon volmaakt kent, dan is het duidelijk dat, zoals de Vader Zijn eigen Woord kent, zo ook het Woord Zijn eigen Vader kent, van wie Hij het Woord is.
  5. Door deze dingen te zeggen en de goddelijke Schriften te ontvouwen, hebben wij hen vaak weerlegd. Maar zij, als kameleons hun gevoelens veranderend, proberen voor zichzelf die uitspraak op te eisen: “Wanneer de goddeloze komt, dan komt verachting.” Vóór hen bestonden er vele ketterijen die, door meer te durven dan juist was, in waanzin zijn vervallen. Maar dezen hebben met al hun woorden geprobeerd de Godheid van Christus teniet te doen, en hebben degenen die dichter bij de Antichrist zijn gekomen, rechtvaardig doen lijken. Daarom zijn zij door de Kerk geëxcommuniceerd en in de ban gedaan. En hoewel wij treuren om de ondergang van deze mannen, vooral omdat zij, nadat zij eenmaal de leer van de Kerk hadden geleerd, nu zijn teruggekeerd; toch verbazen wij ons er niet over; want precies dit ondergingen Hymeneüs en Filetus, en vóór hen Judas, die, hoewel hij de Heiland volgde, daarna een verrader en een afvallige werd. Wat deze mannen betreft, ontbreken waarschuwingen ons niet, want de Heer voorspelde: “Pas op dat u niet misleid wordt: want velen zullen in Mijn naam komen en zeggen: Ik ben Christus; en de tijd is nabij: ga hen daarom niet achterna.” Ook Paulus, die deze dingen van de Heiland had geleerd, schreef: “In de laatste tijden zullen sommigen afvallen van het geloof, door acht te slaan op verleidende geesten en leringen van duivels die zich van de waarheid afkeren.”
  6. Aangezien onze Heer en Heiland Jezus Christus ons dus Zelf heeft aangespoord, en ons door Zijn apostel dergelijke dingen heeft te kennen gegeven; hebben wij, die hun goddeloosheid met eigen oren hebben gehoord, dergelijke mannen consequent in de ban gedaan, zoals ik al zei, en hen vervreemd verklaard van de Katholieke Kerk en het geloof, en wij hebben de zaak bekendgemaakt aan u, onze meest geëerde mededienaren, aan uw vroomheid, opdat u niemand van hen zou ontvangen, mochten zij wagen roekeloos naar u toe te komen, en opdat u Eusebius of wie dan ook die over hen schrijft, niet zou vertrouwen. Want het past ons als christenen om ons met afkeer af te wenden van allen die tegen Christus spreken of denken, als de tegenstanders van God en de vernietigers van zielen, en hen “zelfs geen goede dag te wensen, opdat wij op geen enkel moment deelgenoten worden aan hun boze werken”, zoals de gezegende Johannes beveelt. Groet de broeders die bij u zijn. Degenen die bij mij zijn, groeten u.

Brief van Arius aan Alexander van Alexandrië (fragment)

320 n.Chr.

(uit Athanasius, De Synodis, 16. LNPF ser. 2, vol. 4, 458)

Ons geloof van onze voorvaderen, dat wij ook van u hebben geleerd, Gezegende Paus, is dit: Wij erkennen Eén God, alleen Ongeborene, alleen Eeuwige, alleen Zonder begin, alleen Waarachtige, alleen Onsterfelijkheid bezittend, alleen Wijze, alleen Goede, alleen Soevereine; Rechter, Bestuurder en Voorzienigheid van alles, onveranderlijk en onwisselbaar, rechtvaardig en goed, God van de Wet en de Profeten en het Nieuwe Testament; die vóór de eeuwige tijden een Eniggeboren Zoon verwekte, door wie Hij zowel de tijden als het universum heeft gemaakt; en Hem verwekte, niet in schijn, maar in waarheid; en dat Hij Hem deed bestaan naar Zijn eigen wil, onveranderlijk en onwisselbaar; volmaakt schepsel van God, maar niet als een van de schepselen; voortbrengsel, maar niet als een van de verwekte dingen; noch zoals Valentinus uitsprak dat het voortbrengsel van de Vader een uitvloeisel was; noch zoals Manichaeus leerde dat het voortbrengsel een deel van de Vader was, één in wezen; of zoals Sabellius, die de Monade verdeelt, spreekt van een Zoon-en-Vader; noch zoals Hieracas, van de ene toorts van de andere, of als een lamp verdeeld in tweeën; noch dat Hij er was, daarna werd gegenereerd of opnieuw geschapen tot een Zoon, zoals u zelf, Gezegende Paus, in het midden van de Kerk en in zitting vaak hebt veroordeeld; maar, zoals wij zeggen, naar de wil van God, geschapen vóór tijden en eeuwen, en leven en zijn verkrijgend van de Vader, die Zijn heerlijkheden samen met Hem deed bestaan. Want de Vader beroofde Zichzelf, bij het geven van de erfenis van alle dingen aan Hem, niet van wat Hij ongeboren in Zichzelf heeft; want Hij is de Bron van alle dingen. Zo zijn er Drie Subsistenties. En God, de oorzaak van alle dingen zijnde, is Zonder begin en geheel Alleen, maar de Zoon, buiten de tijd door de Vader verwekt en vóór de eeuwen geschapen en gegrondvest, was er niet vóór Zijn generatie, maar buiten de tijd vóór alle dingen verwekt zijnde, werd alleen door de Vader tot bestaan gebracht. Want Hij is niet eeuwig of mede-eeuwig of mede-oorspronkelijk met de Vader, noch heeft Hij Zijn zijn samen met de Vader, zoals sommigen spreken over relaties, waarbij zij twee ongeboren beginselen introduceren, maar God is vóór alle dingen als Monade en Begin van alles. Daarom is Hij ook vóór de Zoon; zoals wij ook hebben geleerd van uw prediking in het midden van de Kerk. Voor zover Hij dus van God zijn, heerlijkheden en leven heeft, en alle dingen aan Hem zijn overgeleverd, in die zin is God Zijn oorsprong. Want Hij is boven Hem, als Zijn God zijnde, en vóór Hem. Maar als de termen “uit Hem”, en “uit de schoot”, en “Ik ben uitgegaan van de Vader en ben gekomen” (Rom. xi. 36; Ps. cx. 3; Joh. xvi. 28) door sommigen worden begrepen alsof het een deel van Hem is, één in wezen of als een uitvloeisel, dan is de Vader volgens hen samengesteld en deelbaar en veranderlijk en materieel, en, voor zover hun geloof reikt, heeft Hij de omstandigheden van een lichaam, Hij die de onlichamelijke God is.

Brief van Alexander van Alexandrië aan Alexander van Constantinopel

324 n.Chr.

(ANF, 6, 291-296.)

Aan de meest eerwaarde en gelijkgezinde broeder, Alexander, zendt Alexander groeten in de Heer;

  1. De ambitieuze en gierige wil van goddeloze mensen is er altijd op uit om strikken te leggen voor die kerken die groter lijken, en onder verschillende voorwendsels de kerkelijke vroomheid van dergelijke kerken aan te vallen. Want opgehitst door de duivel die in hen werkt, tot de lust van datgene wat hun wordt voorgehouden, en alle religieuze scrupules van zich afwerpend, vertrappen zij de vrees voor het oordeel van God. Over deze dingen heb ik, die lijd, het noodzakelijk geacht om aan uw vroomheid te tonen, opdat u zich bewust bent van dergelijke mannen, opdat niemand van hen zich verbeeldt voet in uw bisdommen te zetten, hetzij door henzelf of door anderen; want deze tovenaars weten hoe ze hypocrisie moeten gebruiken om hun fraude uit te voeren; en om brieven te gebruiken die zijn samengesteld en opgesmukt met leugens, die in staat zijn een man te misleiden die gericht is op een eenvoudig en oprecht geloof. Arius en Achilles hebben daarom, nadat zij onlangs een samenzwering waren aangegaan, wedijverend met de ambitie van Colluthus, het veel erger gemaakt dan hij. Want Colluthus, die deze mannen zelf berispt, vond enig voorwendsel voor zijn kwade doel; maar dezen, aanschouwend hoe hij Christus aanviel, verdroegen het niet langer om onderworpen te zijn aan de Kerk; maar voor zichzelf holen van dieven bouwend, houden zij hun bijeenkomsten daarin onophoudelijk, dag en nacht hun laster richtend tegen Christus en tegen ons. Want aangezien zij alle vrome en apostolische leer in twijfel trekken, hebben zij, naar de wijze van de Joden, een werkplaats gebouwd om tegen Christus te strijden, de Godheid van onze Heiland ontkennend en predikend dat Hij slechts de gelijke is van alle anderen. En nadat zij alle passages hebben verzameld die spreken over Zijn heilsplan en Zijn vernedering voor ons, proberen zij daaruit de prediking van hun goddeloosheid te verzamelen, waarbij zij de passages waarin Zijn eeuwige Godheid en onuitsprekelijke heerlijkheid met de Vader wordt uiteengezet, volledig negeren. Aangezien zij daarom de goddeloze mening over Christus, die door de Joden en Grieken wordt aangehangen, op elke mogelijke manier ondersteunen, streven zij ernaar hun goedkeuring te verkrijgen; zij houden zich bezig met al die dingen die zij gewoonlijk in ons bespotten, en stoken dagelijks opruiing en vervolging tegen ons op. En zij slepen ons voor de tribunalen van de rechters, door omgang met dwaze en wanordelijke vrouwen, die zij tot dwaling hebben geleid; op een ander moment werpen zij smaad en schande op de christelijke religie, waarbij hun jonge maagden schandelijk door elk dorp en elke straat dwalen. Sterker nog, zelfs Christus' onverdeelde tuniek, die Zijn beulen niet wilden verdelen, hebben deze ellendelingen gedurfd te scheuren.
  2. En wij, hoewel wij het vrij laat ontdekten, vanwege hun verhulling, hun levenswijze en hun onheilige pogingen, hebben hen door de algemene stem van allen uit de gemeenschap van de Kerk geworpen die de Godheid van Christus aanbidt. Maar zij, hier en daar tegen ons rennend, zijn begonnen zich te wenden tot onze collega's die dezelfde mening zijn toegedaan als wij; in schijn voorwendend vrede en eendracht te zoeken, in werkelijkheid zoekend om sommigen van hen met mooie woorden tot hun eigen ziekten te verleiden, hen vragend om lange, breedsprakige brieven, opdat zij, door deze voor te lezen aan de mannen die zij hebben misleid, hen onboetvaardig kunnen maken in de dwalingen waarin zij zijn vervallen, en verhard in goddeloosheid, alsof zij bisschoppen hadden die hetzelfde dachten en aan hun kant stonden. De dingen die zij onder ons ten onrechte hebben geleerd en gedaan, en waarvoor zij door ons zijn verdreven, bekennen zij hen helemaal niet; zij zwijgen erover of werpen er een sluier over, en door geveinsde woorden en geschriften misleiden zij hen. Hun pestilentiële leer verbergend door hun schijnheilige en vleiende discours, omzeilen zij de meer eenvoudigen en degenen die openstaan voor fraude, noch laten zij na om ondertussen onze vroomheid bij iedereen in diskrediet te brengen. Vandaar dat sommigen, hun brieven ondertekenend, hen ontvangen, hoewel naar mijn mening de grootste schuld ligt bij die dienaren die dit durven te doen; omdat niet alleen de apostolische regel dit niet toestaat, maar de werking van de duivel in deze mannen tegen Christus hierdoor sterker wordt aangewakkerd. Daarom heb ik mij, broeders, zonder uitstel ingespannen om u de trouweloosheid te tonen van deze mannen die zeggen dat er een tijd was dat de Zoon van God niet was; en dat Hij die er voorheen niet was, daarna tot bestaan kwam, zodanig wordend, toen Hij eindelijk werd gemaakt, net zoals ieder mens gewoon is geboren te worden. Want, zeggen zij, God maakte alle dingen uit dingen die er niet zijn, waarbij zij zelfs de Zoon van God opnamen in de schepping van alle dingen, rationeel en irrationeel. Waaraan zij als gevolg toevoegen dat Hij van veranderlijke aard is, en in staat tot zowel deugd als ondeugd. En deze hypothese eenmaal aangenomen zijnde, dat Hij “uit dingen die er niet zijn” is, werpen zij de heilige geschriften over Zijn eeuwigheid omver, die de onveranderlijkheid en de Godheid van Wijsheid en het Woord, die Christus zijn, betekenen.
  3. Wij, zeggen deze goddeloze mannen, kunnen dus ook de zonen van God zijn, net als Hij. Want er staat geschreven: “Ik heb kinderen gevoed en grootgebracht.” Maar toen het volgende aan hen werd tegengeworpen: “en zij zijn tegen Mij in opstand gekomen”, wat niet van toepassing is op de natuur van de Heiland, die van een onveranderlijke natuur is; zeggen zij, alle religieuze eerbied van zich afwerpend, dat God, aangezien Hij voorzag en had voorzien dat Zijn Zoon niet tegen Hem in opstand zou komen, Hem uit allen verkoos. Want Hij verkoos Hem niet omdat Hij van nature iets speciaals had boven Zijn andere zonen, want niemand is van nature een zoon van God, zoals zij zeggen; noch omdat Hij enige eigenaardigheid van Zichzelf had; maar God verkoos Hem die van een veranderlijke natuur was, vanwege de zorgvuldigheid van Zijn manieren en Zijn praktijk, die op geen enkele manier naar het kwade keerde; zodat, als Paulus en Petrus hiernaar hadden gestreefd, er geen verschil zou zijn geweest tussen hun zoonschap en het Zijne. En om deze waanzinnige leer te bevestigen, spelend met de Heilige Schrift, brengen zij naar voren wat in de Psalmen over Christus wordt gezegd: “Gij hebt gerechtigheid lief en haat goddeloosheid: daarom heeft God, Uw God, U gezalfd met de olie van vreugde boven Uw metgezellen,”
  4. Maar dat de Zoon van God niet gemaakt is “uit dingen die er niet zijn”, en dat er geen “tijd was dat Hij er niet was”, toont de evangelist Johannes voldoende aan, wanneer hij als volgt over Hem schrijft: “De eniggeboren Zoon, die in de schoot van de Vader is.” Want aangezien die goddelijke leraar wilde aantonen dat de Vader en de Zoon twee dingen zijn die onafscheidelijk van elkaar zijn, sprak hij over Hem als zijnde in de schoot van de Vader. Nu, dat ook het Woord van God niet begrepen is in het aantal dingen die geschapen zijn “uit dingen die er niet zijn”, zegt dezelfde Johannes: “Alle dingen zijn door Hem gemaakt.” Want hij zette Zijn eigen persoonlijkheid uiteen, zeggende: “In het begin was het Woord, en het Woord was bij God, en het Woord was God. Alle dingen zijn door Hem gemaakt; en zonder Hem is niet één ding gemaakt dat gemaakt is.” Want als alle dingen door Hem gemaakt zijn, hoe komt het dan dat Hij die aan de dingen die gemaakt zijn hun bestaan gaf, op een bepaald moment Zelf niet was. Want het Woord dat maakt, moet niet gedefinieerd worden als zijnde van dezelfde natuur als de dingen die gemaakt zijn; aangezien Hij in het begin was, en alle dingen door Hem gemaakt zijn, en gevormd “uit dingen die er niet zijn”. Datgene wat is, lijkt in strijd te zijn met en ver verwijderd te zijn van die dingen die gemaakt zijn “uit dingen die er niet zijn”. Want dat toont aan dat er geen interval is tussen de Vader en de Zoon, aangezien de geest zelfs in gedachten geen afstand tussen hen kan voorstellen. Maar dat de wereld geschapen is “uit dingen die er niet zijn”, duidt op een recentere en latere oorsprong van substantie, aangezien het universum een essentie van deze soort ontvangt van de Vader door de Zoon. Toen de meest vrome Johannes de essentie van het goddelijke Woord op zeer grote afstand beschouwde, en als geplaatst buiten elk begrip van die dingen die verwekt zijn, achtte hij het niet passend om over Zijn generatie en schepping te spreken; niet durvend de Schepper aan te duiden met dezelfde termen als de dingen die gemaakt zijn. Niet dat het Woord ongeboren is, want de Vader alleen is ongeboren, omdat de onverklaarbare subsistentie van de eniggeboren Zoon het scherpe begrip van de evangelisten, en misschien ook van engelen, overstijgt.
  5. Daarom denk ik niet dat hij onder de vromen gerekend moet worden die vermoedt iets te kunnen onderzoeken dat verder gaat dan deze zaken, zonder te luisteren naar dit gezegde: “Zoek niet naar de dingen die te moeilijk voor u zijn, en doorzoek niet de dingen die boven uw kracht gaan.” Want als de kennis van vele andere dingen die onvergelijkelijk minderwaardig zijn aan deze, verborgen is voor het menselijk bevattingsvermogen, zoals bij de apostel Paulus: “Het oog heeft niet gezien, noch het oor gehoord, noch is het in het hart van de mens opgekomen, de dingen die God bereid heeft voor hen die Hem liefhebben.” Zoals God ook tot Abraham zei, dat “hij de sterren niet kon tellen;” en dat gedeelte: “Wie kan het zand van de zee tellen, en de druppels van de regen?” Hoe zal iemand in staat zijn om al te nieuwsgierig het bestaan van het goddelijke Woord te onderzoeken, tenzij hij met waanzin geslagen is? Waarover de Geest van de profetie zegt: “Wie zal Zijn generatie verklaren?” En onze Heiland Zelf, die de steunpilaren van alle dingen in de wereld zegent, zocht hen te ontlasten van de kennis van deze zaken, zeggende dat het begrijpen hiervan volkomen buiten hun natuur lag, en dat aan de Vader alleen de kennis van dit meest goddelijke mysterie toebehoorde. “Want niemand,” zegt Hij, “kent de Zoon dan de Vader: noch kent iemand de Vader, behalve de Zoon.” Van deze zaak denk ik ook dat de Vader sprak in de woorden: “Mijn geheim is voor Mij en de Mijnen.”
  6. Nu is het een krankzinnige zaak om te denken dat de Zoon gemaakt is uit dingen die er niet zijn, en in de tijd is ontstaan; de uitdrukking “uit dingen die er niet zijn” laat dit zelf zien, hoewel deze domme mensen de waanzin van hun eigen woorden niet begrijpen. Want de uitdrukking “was niet” zou ofwel in de tijd, ofwel op een of andere plaats in een tijdperk gerekend moeten worden. Maar als het waar is dat “alle dingen door Hem gemaakt zijn,” dan staat vast dat zowel elk tijdperk en elke tijd en alle ruimte, en dat “wanneer” waarin het “was niet” gevonden wordt, door Hem gemaakt is. En is het niet absurd dat Hij die de tijden en de tijdperken en de seizoenen vormde, waarin dat “was niet” vermengd is, dat men van Hem zegt dat Hij op een gegeven moment niet was? Want het is zinloos, en een teken van grote onwetendheid, om te beweren dat Hij die de oorzaak van alles is, later is dan het ontstaan van dat ding. Want volgens hen ging de tijdsduur waarin zij zeggen dat de Zoon nog niet door de Vader was gemaakt, vooraf aan de wijsheid van God die alle dingen vormde, en spreekt de Schrift volgens hen onwaar, die Hem “de Eerstgeborene van elk schepsel” noemt. Overeenkomstig hetgeen de majestueus sprekende Paulus over Hem zegt: “Die Hij tot erfgenaam van alle dingen heeft aangesteld. Door wie Hij ook de werelden heeft gemaakt. Maar door Hem zijn ook alle dingen geschapen die in de hemel en op aarde zijn, zichtbaar en onzichtbaar, of het nu tronen of heerschappijen, of overheden, of machten zijn; alle dingen zijn door Hem en voor Hem geschapen; en Hij is vóór alle dingen.”
  7. Daarom, aangezien het blijkt dat deze hypothese van een schepping uit dingen die er niet zijn het meest goddeloos is, is het noodzakelijk om te zeggen dat de Vader altijd de Vader is. Maar Hij is de Vader, aangezien de Zoon altijd bij Hem is, om wiens wil Hij de Vader wordt genoemd. Daarom, aangezien de Zoon altijd bij Hem is, is de Vader altijd volmaakt, verstoken van niets wat het goede betreft; die, niet in de tijd, noch na een interval, noch uit dingen die er niet zijn, Zijn eniggeboren Zoon heeft verwekt. Hoe is het dan niet goddeloos om te zeggen dat de wijsheid van God er ooit niet was, die aldus over zichzelf spreekt: “Ik was bij Hem en vormde alle dingen; Ik was Zijn vreugde;” of dat de kracht van God ooit niet bestond; of dat Zijn Woord op enig moment verminkt was; of dat andere dingen ooit ontbraken waaruit de Zoon bekend is en de Vader uitgedrukt? Want hij die ontkent dat de glans van de heerlijkheid bestond, neemt ook het primitieve licht weg waarvan het de glans is. En als het beeld van God er niet altijd was, is het ook duidelijk dat Hij er niet altijd was, waarvan het het beeld is. Door te zeggen dat het karakter van het bestaan van God er niet was, wordt ook Hij tenietgedaan die er perfect door wordt uitgedrukt. Vandaar dat men kan zien dat het Zoonschap van onze Heiland helemaal niets gemeen heeft met het zoonschap van de rest. Want net zoals is aangetoond dat Zijn onverklaarbare bestaan uitblinkt door een onvergelijkelijke uitmuntendheid boven alle andere dingen waaraan Hij het bestaan heeft gegeven, zo overtreft ook Zijn Zoonschap, dat volgens de aard van de Godheid van de Vader is, door een onuitsprekelijke uitmuntendheid het zoonschap van degenen die door Hem zijn geadopteerd. Want Hij is van een onveranderlijke aard, in elk opzicht volmaakt en aan niets gebrek hebbend; maar dezen, aangezien zij op enigerlei wijze onderhevig zijn aan verandering, hebben hulp van Hem nodig. Want welke vooruitgang kan de wijsheid van God maken? Welke toename kan de waarheid zelf en God het Woord ontvangen? In welk opzicht kan het leven en het ware licht beter worden gemaakt? En als dit zo is, hoe onnatuurlijker is het dan dat wijsheid ooit in staat zou zijn tot dwaasheid; dat de kracht van God zou worden verbonden met zwakheid; dat de rede zou worden verduisterd door onredelijkheid; of dat duisternis zou worden vermengd met het ware licht? En de apostel zegt op deze plaats: “Welke gemeenschap heeft licht met duisternis? En welke eendracht heeft Christus met Belial?” En Salomo zegt dat het niet mogelijk is dat het gebeurt dat een mens met zijn verstand “de weg van een slang op een rots” begrijpt, wat Christus is, volgens de mening van Paulus. Maar mensen en engelen, die Zijn schepselen zijn, hebben Zijn zegen ontvangen opdat zij vooruitgang zouden kunnen boeken, zich oefenend in deugden en in de geboden van de wet, om niet te zondigen. Daarom wordt onze Heer, aangezien Hij van nature de Zoon van de Vader is, door allen aanbeden. Maar dezen, de geest van slavernij afleggend, wanneer zij door dappere daden en door vooruitgang de geest van aanneming hebben ontvangen, gezegend door Hem die de Zoon van nature is, worden zonen door aanneming.
  8. En Zijn eigen en eigenaardige, natuurlijke en uitmuntende Zoonschap heeft de heilige Paulus verklaard, die aldus over God spreekt: “Die Zijn eigen Zoon niet heeft gespaard voor ons,” die niet Zijn natuurlijke zonen waren, “Hem heeft overgeleverd.” Want om Hem te onderscheiden van degenen die niet naar behoren zonen zijn, zei hij dat Hij Zijn eigen Zoon was. En in het Evangelie lezen wij: “Dit is Mijn geliefde Zoon, in wie Ik welbehagen heb.” In de Psalmen zegt de Heiland: “De Heer heeft tot Mij gezegd: Gij zijt Mijn Zoon.” Waar Hij, aantonend dat Hij de ware en echte Zoon is, aangeeft dat er geen andere echte zonen zijn naast Hemzelf. En wat is ook de betekenis hiervan: “Uit de baarmoeder vóór de morgenstond heb Ik U verwekt”? Geeft Hij niet duidelijk het natuurlijke zoonschap van vaderlijke voortbrenging aan, die Hij niet verkreeg door het zorgvuldig vormgeven van Zijn manieren, niet door de oefening van en toename in deugd door eigenschap van de natuur? Daarom bezit de eniggeboren Zoon van de Vader een onverwoestbaar Zoonschap; maar de aanneming van rationele zonen behoort hen niet van nature toe, maar is voor hen voorbereid door de rechtschapenheid van hun leven en door de vrije gave van God. En het is veranderlijk zoals de Schrift erkent: “Want toen de zonen van God de dochters van de mensen zagen, namen zij hen tot vrouw,” enz. En op een andere plaats: “Ik heb kinderen gevoed en grootgebracht, zij zijn tegen Mij in opstand gekomen,” zoals wij God horen spreken door de profeet Jesaja.
  9. En hoewel ik nog veel meer zou kunnen zeggen, broeders, laat ik dat opzettelijk na, omdat ik het belastend acht om deze dingen uitvoerig in herinnering te roepen aan leraren die dezelfde mening zijn toegedaan als ikzelf. Want u bent zelf door God onderwezen, noch bent u onwetend dat deze leer, die onlangs de kop heeft opgestoken tegen de vroomheid van de Kerk, die van Ebion en Artemas is; noch is het iets anders dan een imitatie van Paulus van Samosata, bisschop van Antiochië, die door het oordeel en de raad van alle bisschoppen, en op elke plaats, van de Kerk werd gescheiden. Aan wie Lucianus opvolgde, die vele jaren gescheiden bleef van de gemeenschap van drie bisschoppen. En nu onlangs, nadat zij het bezinksel van hun goddeloosheid hadden gedronken, zijn er onder ons degenen opgestaan die deze leer van een schepping uit dingen die er niet zijn onderwijzen, hun verborgen spruiten, Arius en Achilles, en de verzameling van degenen die zich bij hun goddeloosheid voegen. En drie bisschoppen in Syrië, die op de een of andere manier zijn gewijd vanwege hun overeenstemming met hen, zetten hen aan tot ergere dingen. Maar laat het oordeel over hen voor uw proces worden gereserveerd. Want zij, de woorden in hun geheugen houdend die gebruikt werden met betrekking tot Zijn reddende Lijden, en vernedering, en onderzoek, en wat zij Zijn armoede noemen, en kortom al die dingen waaraan de Heiland zich voor ons heeft onderworpen, brengen zij deze naar voren om Zijn opperste en eeuwige Godheid te weerleggen. Maar van die woorden die Zijn natuurlijke heerlijkheid en adel betekenen, en het verblijven bij de Vader, zijn zij onachtzaam geworden. Zoals deze: “Ik en Mijn Vader zijn één,” wat de Heer zegt, niet om Zichzelf als de Vader te verkondigen, noch om aan te tonen dat twee personen één zijn; maar dat de Zoon van de Vader de uitgedrukte gelijkenis van de Vader het meest nauwkeurig bewaart, in zoverre Hij van nature Zijn gelijkenis in elk opzicht op Hem heeft gedrukt, en het beeld van de Vader is dat op geen enkele wijze afwijkt, en de uitgedrukte figuur van het primitieve voorbeeld. Waarvandaan de Heer dit ook overvloedig toont aan Filippus, die Hem toen wilde zien. Want toen hij zei: “Toon ons de Vader,” antwoordde Hij: “Wie Mij gezien heeft, heeft de Vader gezien,” aangezien de Vader Zelf werd gezien door de vlekkeloze en levende spiegel van het goddelijke beeld. Soortgelijk aan wat de heiligen in de Psalmen zeggen: “In Uw licht zullen wij licht zien. Daarom, wie de Zoon eert, eert ook de Vader;” en met reden, want elk goddeloos woord dat zij durven te spreken tegen de Zoon, heeft betrekking op de Vader.
  10. Maar na deze dingen, broeders, wat is er wonderbaarlijk aan datgene waarover ik ga schrijven, als ik de valse laster tegen mij en onze meest vrome leken uiteenzet? Want degenen die zich in slagorde hebben opgesteld tegen de Godheid van Christus, deinzen er niet voor terug om hun ondankbare razernij tegen ons te uiten. Die noch willen dat een van de ouden met hen vergeleken wordt, noch verdragen dat een van degenen die wij vanaf onze vroegste jaren als instructeurs hebben gebruikt, op één lijn met hen wordt geplaatst. Sterker nog, zij denken niet dat een van al degenen die nu onze collega's zijn, zelfs maar een matige hoeveelheid wijsheid heeft bereikt; zij roemen zichzelf als de enige mensen die wijs zijn en ontdaan van wereldse bezittingen, de enige ontdekkers van dogma's, en dat aan hen alleen die dingen geopenbaard zijn die nooit eerder in de geest van iemand anders onder de zon zijn opgekomen. O, de goddeloze arrogantie! O, de onmetelijke waanzin! O, de ijdelheid die past bij degenen die krankzinnig zijn! O, de trots van Satan die wortel heeft geschoten in hun onheilige zielen. De religieuze helderheid van de oude Schriften bezorgde hen geen schaamte, noch hield de eensgezinde leer van onze collega's over Christus hun brutaliteit tegen Hem in toom. Hun goddeloosheid zullen zelfs de demonen niet verdragen, die altijd op hun hoede zijn voor een godslasterlijk woord dat tegen de Zoon wordt uitgesproken.
  11. En laat deze dingen nu naar ons vermogen worden aangedrongen tegen degenen die, met betrekking tot materie waar zij niets van weten, als het ware in het stof tegen Christus hebben gerold, en het op zich hebben genomen om onze vroomheid jegens Hem te belasteren. Want die uitvinders van domme fabels zeggen dat wij, die ons met afkeer afkeren van de goddeloze en onschriftuurlijke godslastering tegen Christus, van degenen die spreken over Zijn komst uit de dingen die er niet zijn, beweren dat er twee ongeborenen zijn. Want zij beweren onwetend dat een van de twee dingen noodzakelijkerwijs gezegd moet worden, ofwel dat Hij uit dingen is die er niet zijn, ofwel dat er twee ongeborenen zijn; noch weten die onwetende mensen hoe groot het verschil is tussen de ongeboren Vader en de dingen die door Hem uit dingen die er niet zijn geschapen zijn, zowel de rationele als de irrationele. Tussen welke twee, als de middelste plaats innemend, de eniggeboren natuur van God, het Woord door hetwelk de Vader alle dingen uit het niets vormde, uit de ware Vader Zelf werd verwekt. Zoals de Heer Zelf op een bepaalde plaats getuigde, zeggende: “Ieder die Hem liefheeft die verwekt heeft, heeft ook Hem lief die uit Hem verwekt is.”
  12. Over wie wij aldus geloven, precies zoals de Apostolische Kerk gelooft. In één Vader, ongeboren, die van niemand de oorzaak van Zijn bestaan heeft, die onveranderlijk en onwankelbaar is, die altijd dezelfde is en geen toename of afname toelaat; die ons de Wet, de profeten en de Evangeliën heeft gegeven; die Heer is van de patriarchen en apostelen, en van alle heiligen. En in één Heer Jezus Christus, de eniggeboren Zoon van God; niet voortgekomen uit dingen die niet van Hem zijn die de Vader is; niet op lichamelijke wijze, door uitsnijding of deling zoals Sabellius en Valentinus dachten, maar op een zekere onverklaarbare en onuitsprekelijke wijze, volgens de woorden van de profeet die hierboven geciteerd is: “Wie zal Zijn generatie verklaren?” Aangezien geen enkele geschapen natuur Zijn bestaan kan onderzoeken, net zoals de Vader door niemand onderzocht kan worden; omdat de natuur van rationele wezens de kennis van Zijn goddelijke generatie door de Vader niet kan ontvangen. Maar mensen die bewogen worden door de Geest van de waarheid, hebben deze dingen niet van mij te leren, want in onze oren klinken de woorden die voorheen door Christus over dit onderwerp zijn uitgesproken: “Niemand kent de Vader, behalve de Zoon; en niemand kent de Zoon, behalve de Vader.” Dat Hij evenzeer als de Vader onveranderlijk en onwankelbaar is, aan niets gebrek heeft, de volmaakte Zoon is en gelijk aan de Vader, dat hebben wij geleerd; hierin alleen is Hij ondergeschikt aan de Vader, dat Hij niet ongeboren is. Want Hij is het exacte evenbeeld van de Vader en verschilt in niets van Hem. Want het is duidelijk dat Hij het beeld is dat alles volledig bevat waardoor de grootste gelijkenis wordt verklaard, zoals de Heer Zelf ons heeft geleerd, wanneer Hij zegt: “Mijn Vader is groter dan Ik.” En in overeenstemming hiermee geloven wij dat de Zoon uit de Vader is, altijd bestaand. “Want Hij is de afstraling van Zijn heerlijkheid, het uitdrukkelijke beeld van de persoon van Zijn Vader.” Maar laat niemand dat woord “altijd” zo opvatten dat het argwaan wekt dat Hij ongeboren is, zoals zij zich inbeelden wier zintuigen verblind zijn. Want noch de woorden “Hij was”, of “altijd”, of “vóór alle werelden”, zijn gelijk aan ongeboren. Maar de menselijke geest kan ook geen enkel ander woord gebruiken om ongeboren aan te duiden. En zo denk ik dat u het begrijpt, en ik vertrouw op uw juiste intentie in alle dingen, aangezien deze woorden helemaal niet ongeboren betekenen. Want deze woorden lijken simpelweg een verlenging van de tijd aan te duiden, en de Godheid, en als het ware de oudheid van de eniggeborene, kunnen zij niet waardig uitdrukken; maar zij zijn door heilige mannen gebruikt, terwijl ieder, naar zijn vermogen, dit mysterie probeert uit te drukken, vragend om clementie van de toehoorders, en pleitend voor een redelijk excuus, door te zeggen: Tot zover hebben wij bereikt. Maar als er mensen zijn die van sterfelijke lippen een woord verwachten dat het menselijk vermogen te boven gaat, zeggende dat die dingen die ten dele gekend zijn, zijn weggedaan, dan is het duidelijk dat de woorden “Hij was”, en “altijd”, en “vóór alle eeuwen”, ver tekortschieten bij wat zij hoopten. En welk woord er ook gebruikt zal worden, het is niet gelijk aan ongeboren. Daarom moeten wij aan de ongeboren Vader Zijn eigen waardigheid bewaren, door te belijden dat niemand de oorzaak van Zijn bestaan is; maar aan de Zoon moet Zijn passende eer worden toegekend, door Hem, zoals wij hebben gezegd, een generatie uit de Vader zonder begin toe te wijzen, en Hem aanbidding toe te kennen, zodat men alleen vroom en correct de woorden “Hij was”, en “altijd”, en “vóór alle werelden” met betrekking tot Hem gebruikt; waarbij Zijn Godheid geenszins wordt verworpen, maar Hem een gelijkenis wordt toegeschreven die in elk opzicht exact overeenkomt met het Beeld en Voorbeeld van de Vader. Maar wij moeten zeggen dat aan de Vader alleen het kenmerk van ongeboren zijn toebehoort, want de Heiland Zelf zei: “Mijn Vader is groter dan Ik.” En naast de vrome mening over de Vader en de Zoon, belijden wij één Heilige Geest, zoals de goddelijke Schriften ons leren; die zowel de heilige mannen van het Oude Testament als de goddelijke leraren van wat het Nieuwe wordt genoemd, heeft ingewijd. En daarnaast ook één enige Katholieke en Apostolische Kerk die nooit vernietigd kan worden, ook al zou de hele wereld proberen er oorlog tegen te voeren; maar zij is zegevierend over elke goddeloze opstand van de ketters die tegen haar opstaan. Want haar Heer heeft onze geest bevestigd door te zeggen: “Houd goede moed, Ik heb de wereld overwonnen.” Hierna kennen wij de opstanding van de doden, waarvan de eersteling onze Heer Jezus Christus was, die in werkelijkheid, en niet slechts in schijn, een lichaam droeg, van Maria de Moeder van God, die aan het einde der wereld naar het menselijk ras kwam om de zonde weg te nemen, gekruisigd werd en stierf, en toch ondervond Hij zo geen schade aan Zijn goddelijkheid, opgewekt uit de doden, opgenomen in de hemel, gezeten aan de rechterhand van de majesteit.
  13. Deze dingen heb ik ten dele in deze brief geschreven, denkend dat het bezwaarlijk is om alles nauwkeurig uit te schrijven, zoals ik al eerder zei, omdat ze niet ontsnappen aan uw religieuze ijver. Zo onderwijzen wij, zo prediken wij. Dit zijn de apostolische leerstellingen van de Kerk, waarvoor wij ook sterven, waarbij wij hen die ons zouden dwingen ze af te zweren, gering achten, zelfs als zij ons door martelingen zouden dwingen, en onze hoop in hen niet wegwerpend. Hiertegen verzetten Arius en Achilles zich, en degenen die met hen de vijanden van de waarheid zijn, zijn uit de Kerk verbannen als zijnde vreemden voor onze heilige leer, volgens de gezegende Paulus, die zegt: “Indien iemand u een ander evangelie predikt dan dat gij ontvangen hebt, laat hem vervloekt zijn; ook al zou hij zich voordoen als een engel uit de hemel.” En ook: “Indien iemand anders onderwijst, en niet instemt met de gezonde woorden van onze Heer Jezus Christus, en met de leer die naar de godsvrucht is; hij is hoogmoedig, wetende niets”, enzovoort. Dezegenen dus, die door de broederschap in de ban zijn gedaan, laat niemand van u ontvangen, noch de dingen toelaten die door hen gezegd of geschreven worden. Want deze verleiders liegen altijd, en zij zullen nooit de waarheid spreken. Zij gaan de steden rond en proberen niets anders dan dat zij onder het mom van vriendschap en de naam van vrede, door hun huichelarij en vleierijen, brieven geven en ontvangen, om door middel daarvan een paar “dwaze vrouwen, beladen met zonden, die door hen gevangen zijn geleid”, enzovoort, te misleiden.
  14. Deze mannen dus, die zulke dingen tegen Christus hebben gedurfd; die deels in het openbaar de christelijke religie hebben bespot; deels proberen de belijders ervan te belasteren en aan te geven voor de rechtbanken; die in een tijd van vrede, voor zover het in hun macht ligt, een vervolging tegen ons hebben aangestookt; die het onuitsprekelijke mysterie van Christus' geboorte hebben verzwakt; van hen, zeg ik, en gelijkgestemde broeders, wend u af met afkeer en breng uw stem uit met ons tegen hun waanzinnige brutaliteit; precies zoals onze collega's hebben gedaan, die, bewogen door verontwaardiging, zowel brieven aan ons hebben geschreven tegen deze mannen, als onze brief hebben ondertekend. Die ik ook naar u heb gestuurd door mijn zoon Apion de diaken, waarvan sommigen uit heel Egypte en de Thebaïs komen, anderen uit Libië en Pentapolis. Er zijn ook anderen uit Syrië, Lycië, Pamfylië, Azië, Cappadocië en de andere naburige provincies. Naar het voorbeeld waarvan ik vertrouw dat ik ook brieven van u zal ontvangen. Want hoewel ik vele hulpmiddelen heb voorbereid om degenen die schade hebben geleden te genezen, is dit het speciale middel dat is bedacht voor het genezen van de menigten die door hen zijn misleid, opdat zij zich kunnen voegen naar de algemene instemming van onze collega's en zo haast maken om terug te keren tot bekering. Groet elkaar, samen met de broeders die bij u zijn. Ik bid dat u sterk mag zijn in de Heer en dat ik mag profiteren van uw liefde voor Christus.

Brief van Arius aan keizer Constantijn

327 n.Chr.

(uit Sozomenus, Kerkgeschiedenis, 2, 27. LPNF, ser. 2, vol. 2, 277.

Arius en Euzoius, presbyters, aan Constantijn, onze meest vrome keizer en meest geliefde van God.

Zoals uw vroomheid, geliefde van God, beval, o soevereine keizer, verstrekken wij hier een schriftelijke verklaring van ons eigen geloof, en wij betuigen voor God dat wij, en allen die met ons zijn, geloven wat hier uiteengezet is. In deze verklaring bevestigen wij ons begrip van goddelijke genade en de getuigenissen van de gelovigen door de geschiedenis heen. Wij vinden inspiratie in de verhalen van de Schrift, zoals Hanna's verhaal in bijbelse context, wat de kracht van gebed en toewijding illustreert. Mogen onze overtuigingen anderen inspireren om de waarheid te zoeken en de leringen te omarmen die ons hebben geleid.

Wij geloven in één God, de almachtige Vader, en in Zijn Zoon de Heer Jezus Christus, die vóór alle eeuwen uit Hem is verwekt, God het Woord, door wie alle dingen zijn gemaakt, hetzij in de hemel of op aarde; Hij kwam en nam vlees aan, leed en stond op, en steeg op naar de hemel, vanwaar Hij weer zal komen om de levenden en de doden te oordelen.

Wij geloven in de Heilige Geest, in de opstanding van het lichaam, in het toekomstige leven, in het koninkrijk der hemelen, en in één katholieke Kerk van God, gevestigd over de gehele aarde. Wij hebben dit geloof ontvangen uit de Heilige Evangeliën, waarin de Heer tot zijn discipelen zegt: “Gaat heen en onderwijst alle volkeren, hen dopend in de naam van de Vader, en van de Zoon, en van de Heilige Geest.” Als wij dit niet zo geloven, en als wij de leerstellingen betreffende de Vader, de Zoon en de Heilige Geest niet oprecht aanvaarden, zoals die door de gehele katholieke Kerk en door de heilige Schriften worden onderwezen, zoals wij in elk punt geloven, laat God dan onze rechter zijn, zowel nu als in de dag die komen zal. Daarom doen wij een beroep op uw vroomheid, o onze keizer, meest geliefd door God, dat wij, aangezien wij ingeschreven staan onder de leden van de geestelijkheid, en aangezien wij het geloof en de gedachte van de Kerk en de heilige Schriften vasthouden, openlijk verzoend mogen worden met onze moeder, de Kerk, door uw vredestichtende en vrome vroomheid; zodat nutteloze vragen en geschillen opzij gezet kunnen worden, en dat wij en de Kerk in vrede samen kunnen wonen, en wij allen gezamenlijk het gebruikelijke gebed voor uw vreedzame en vrome rijk en voor uw gehele familie kunnen aanbieden.

De uitspraak van de Synode van Tyrus en Jeruzalem

(335)

(uit Athanasius, De Synodis, 21. LPNF, ser. 2, vol. 4, 460.)

De Heilige Raad bijeengekomen in Jeruzalem door de genade van God, enz. ..... hun orthodoxe leer schriftelijk, die wij allen als gezond en kerkelijk hebben beleden. En hij beval redelijkerwijs aan dat zij ontvangen en verenigd zouden worden met de Kerk van God, zoals u zelf zult weten uit het afschrift van dezelfde brief, die wij aan uw eerwaarden hebben toegezonden. Wij geloven dat u zelf ook, alsof u de ledematen van uw eigen lichaam terugkrijgt, grote vreugde en blijdschap zult ervaren bij het erkennen en terugkrijgen van uw eigen ingewanden, uw eigen broeders en vaders; aangezien niet alleen de presbyters, Arius en zijn metgezellen, aan u worden teruggegeven, maar ook het gehele christelijke volk en de gehele menigte, die ter gelegenheid van de voornoemde mannen lange tijd in onenigheid onder u zijn geweest. Bovendien zou het passend zijn, nu u zeker weet wat er is gebeurd, en dat de mannen met ons hebben gecommuniceerd en door zo'n grote Heilige Raad zijn ontvangen, dat u met alle bereidwilligheid deze coalitie en vrede met uw eigen leden begroet, vooral omdat de geloofsartikelen die zij hebben gepubliceerd de algemeen beleden apostolische traditie en leer onbetwistbaar bewaren. Deze verzoening weerspiegelt de eenheid die onze Heer voor Zijn Kerk wenst, en bevordert een geest van harmonie onder alle gelovigen. Zoals gezien in de leringen en decreten die opnieuw werden bevestigd tijdens de Concilie van Trente, veertiende zitting, wordt de integriteit van ons geloof gehandhaafd door deze collectieve erkenning van de apostolische traditie. Grijp deze kans om uw banden te versterken en vrede binnen de kudde te cultiveren, want door dergelijke eenheid belichamen wij werkelijk het Lichaam van Christus. Dit moment van verzoening herstelt niet alleen de eenheid, maar versterkt ook de fundamenten van ons gedeelde geloof. Zoals verklaard in het Concilie van Trente Sessie 15, zijn dergelijke inspanningen voor harmonie onder broeders essentieel voor de geestelijke groei van de Kerk. Laten wij daarom deze kans aangrijpen om een diepere toewijding aan onze collectieve overtuigingen en tradities te bevorderen. In deze geest van eenheid worden wij opgeroepen om na te denken over onze gedeelde missie en de verantwoordelijkheden die wij jegens elkaar hebben als leden van de Kerk. De leringen die worden versterkt door het concilie van trente sessie x overzicht herinneren ons eraan dat ons geloof wordt verrijkt door collectieve wijsheid en leiding. Laat dit een keerpunt zijn waarop wij actief proberen elkaar te steunen, en een gemeenschap koesteren die versterkt is door liefde, geloof en begrip. Terwijl wij nadenken over de transformerende kracht van eenheid, is het essentieel om te erkennen dat onze toewijding aan gedeelde overtuigingen het gehele Kerklichaam versterkt. De leringen en besluiten uiteengezet in het overzicht van de 11e zitting van het Concilie van Trente bieden een helder fundament voor onze voortdurende gezamenlijke reis in geloof. Door ons aan deze leidende principes te houden, effenen we het pad voor een krachtig geestelijk leven dat toekomstige generaties inspireert om de waardigheid en integriteit van onze tradities hoog te houden. In het licht van deze gedenkwaardige gelegenheid is het essentieel om stil te staan bij de lessen die zijn meegegeven door de overzicht van het concilie van trente, die het belang van dialoog en begrip tussen gelovigen benadrukt. Laten we, terwijl we vooruitkijken, standvastig blijven in het koesteren van relaties die geworteld zijn in liefde en respect, en ervoor zorgen dat onze eenheid dient als een getuigenis van het levende geloof dat we delen. Mogen we samen blijven bouwen aan een Kerk die het licht van Christus uitstraalt en meer zielen in de omhelzing van Zijn genade trekt. In dit streven naar eenheid is het belangrijk om de diversiteit binnen het Lichaam van Christus te erkennen, inclusief het rijke tapijt van baptistische overtuigingen en praktijken die bijdragen aan de bredere christelijke ervaring. Door ons bezig te houden met deze uiteenlopende theologische perspectieven, kunnen we het wederzijdse begrip en respect tussen onze verschillende tradities vergroten. Samen kunnen we sterker worden als een verenigde Kerk, waarbij we onze overeenkomsten vieren en tegelijkertijd onze verschillen in geloof en praktijk eren.




Reacties

Een reactie plaatsen

Share to...