Leidde Salomo's wijsheid hem naar de hemel?

De Schrift zegt nooit of Salomo naar de hemel ging. 1 Koningen 11 vertelt ons dat op zijn oude dag zijn buitenlandse vrouwen zijn hart tot andere goden wendden, en het vermeldt geen berouw voor zijn dood. Joodse en christelijke schrijvers zijn het oneens over zijn einde: sommigen lezen het als een waarschuwing, anderen vinden tekenen dat hij berouw toonde.

Nehemia, terugblikkend, zei beide dingen tegelijk over hem: Salomo “was geliefd bij zijn God,” en toch “deden buitenlandse vrouwen zelfs hem zondigen” (Nehemia 13:26). De liefde was er vanaf de dag dat Salomo werd geboren. Of hij daartoe is teruggekeerd, is het enige hoofdstuk dat de Schrift ongeschreven laat, en we lezen die stilte over onze eigen harten evenzeer als over het zijne.

Wat zegt 1 Koningen 11 over het einde van Salomo?

Salomo’s regering begon met een verzoek dat God goedkeurde. Hij vroeg om “een verstandig hart om uw volk te besturen, zodat ik onderscheid kan maken tussen goed en kwaad”, en God antwoordde: “Zie, Ik geef u een wijs en verstandig hart, zodat er vóór u niemand zoals u was en na u niemand zoals u zal opstaan” (1 Koningen 3:9, 12).

1 Koningen 11 beschrijft de ommekeer. “Koning Salomo nu had vele buitenlandse vrouwen lief”, begint het hoofdstuk, uit naties waarmee Israël niet mocht trouwen omdat “zij zeker uw hart zullen afwenden naar hun goden” (11:1–2). Hij had “700 vrouwen, prinsessen, en 300 bijvrouwen.” Dan volgt het oordeel: “Want toen Salomo oud was, wendden zijn vrouwen zijn hart af naar andere goden, en zijn hart was niet volkomen oprecht met de HEERE, zijn God, zoals het hart van zijn vader David was” (11:3–4). Hij liep achter Astarte en Milkom aan, en hij bouwde offerhoogten voor Kamos en Molech op de berg ten oosten van Jeruzalem (11:5–7).

Gods antwoord volgt. “De HEERE was toornig op Salomo, omdat zijn hart afgeweken was van de HEERE, de God van Israël, Die hem tweemaal verschenen was” (11:9). God zei: “Ik zal het koninkrijk zeker van u afscheuren en aan uw dienaar geven”, maar omwille van David zou Hij dat niet tijdens Salomo’s leven doen, en Hij zou één stam overlaten aan Salomo’s zoon (11:11–13). De rest van het hoofdstuk vertelt over de tegenstanders die God tegen Salomo deed opstaan, Hadad de Edomiet en Rezon, over de opstand van Jerobeam, en dan over de dood van Salomo. Er staat nergens dat hij zich bekeerde.

Hoe stierf Salomo?

De Bijbel geeft geen doodsoorzaak en geen leeftijd. Er staat alleen dat hij veertig jaar regeerde: “En Salomo ging bij zijn vaderen te ruste en werd begraven in de stad van zijn vader David. En Rehabeam, zijn zoon, werd koning in zijn plaats” (1 Koningen 11:42–43). 2 Kronieken sluit zijn leven met bijna dezelfde woorden (2 Kronieken 9:30–31) en laat zijn Idolatry volledig weg. Kronieken zegt later dat Juda het koninkrijk van Rehabeam drie jaar lang versterkte, “want zij wandelden drie jaar lang op de weg van David en Salomo” (2 Kronieken 11:17).

Wat beloofde God over Salomo?

In 2 Samuël 7 beloofde God aan David een zoon wiens troon Hij zou bevestigen, en voegde eraan toe: “Wanneer hij ongerechtigheid doet, zal Ik hem straffen met een stok van mensen en met slagen van mensenkinderen, maar Mijn goedertierenheid zal niet van hem wijken, zoals Ik die van Saul heb weggenomen” (2 Samuël 7:14–15). Toen Salomo werd geboren, “had de HEERE hem lief” en stuurde de profeet Nathan om hem Jedidja te noemen (2 Samuël 12:24–25). Eeuwen later hield Nehemia Salomo voor als zowel geliefd als gevallen: “hij was geliefd door zijn God, en God maakte hem koning over heel Israël. Toch verleidden buitenlandse vrouwen zelfs hem tot zonde” (Nehemia 13:26).

Davids eigen opdracht aan zijn zoon bevatte een waarschuwing: “Als u Hem zoekt, zal Hij door u gevonden worden, maar als u Hem verlaat, zal Hij u voor eeuwig verstoten” (1 Kronieken 28:9). Degenen die hopen dat Salomo gered is, waaronder de commentator Matthew Henry, wijzen op de belofte van 2 Samuël 7. Augustinus las die belofte anders. In De Stad van God (17.8) schreef hij dat iedereen die denkt dat het “in Salomo vervuld werd, zwaar dwaalt”, en vertelde zo’n lezer om “het huis van Salomo te aanschouwen, vol vreemde vrouwen die valse goden aanbidden, en de koning zelf, voorheen wijs, door hen verleid en in dezelfde afgoderij neergeworpen.” Voor Augustinus wees de belofte van een eeuwig koninkrijk naar Christus.

Heeft Salomo berouw getoond?

De Schrift vermeldt het niet, maar twee boeken die traditioneel aan Salomo worden toegeschreven, zijn als bewijs gelezen. Prediker opent met “De woorden van de Prediker, de zoon van David, koning in Jeruzalem” (Prediker 1:1) en sluit af met “Vrees God en houd Zijn geboden, want dit is de hele plicht van de mens” (12:13). De rabbijnse traditie houdt vol dat Salomo het op hoge leeftijd schreef. Het boek noemt hem echter nooit bij naam. Perzische leenwoorden in het Hebreeuws wijzen op een datum niet eerder dan ongeveer 450 v.Chr., en de laatst mogelijke datum is ongeveer 180 v.Chr., wanneer de Joodse schrijver Ben Sira het citeert.

Cyrillus van Jeruzalem, een vierde-eeuwse bisschop, vertelde de kandidaten die hij voorbereidde op de doop: “Salomo viel ook, maar wat zegt hij? Daarna heb ik berouw getoond” (Catechetische Lezing 2.13). Hij citeerde de Griekse Septuaginta van Spreuken 24:32, waar het werkwoord metenoēsa, is, “ik heb berouw getoond” of “ik ben van gedachten veranderd”; Brentons Engelse vertaling van de Septuaginta vertaalt de regel als “Daarna dacht ik na.” De Hebreeuwse tekst achter de meeste Engelse Bijbels leest anders: “Toen zag ik het en overwoog het; ik keek en ontving onderricht” (Spreuken 24:32).

Matthew Henry, een presbyteriaanse predikant die in 1714 stierf, vond het bewijs in Prediker. Over 1 Koningen 11 schreef hij dat “we reden hebben om te hopen dat hij zich voor God vernederde, zijn zonde beleed, om vergeving smeekte en terugkeerde naar zijn plicht, dat hij toen zijn berouw publiceerde in het boek Prediker.” Hij merkte ook op dat “de Heilige Geest het niet passend vond om zijn herstel uitdrukkelijk te vermelden, maar het twijfelachtig liet, als waarschuwing voor anderen om niet te zondigen in de veronderstelling dat ze berouw zouden tonen.”

Dachten de kerkvaders dat Salomo gered was?

Geen enkele vroege schrijver besliste erover. Irenaeus van Lyon citeerde in de tweede eeuw 1 Koningen 11 en voegde eraan toe: “De Schrift heeft hem aldus voldoende berispt, zoals de presbyter opmerkte, opdat geen vlees zou roemen voor het aangezicht van de Heer” (Tegen de ketterijen 4.27.1). In de volgende paragraaf schreef hij dat Christus nederdaalde naar de doden en de zonden vergaf van de rechtvaardige mannen, profeten en patriarchen die op Hem hadden gehoopt, “welke zonden wij hun niet moeten aanrekenen.” Hij zei niet of Salomo onder hen was.

Augustinus was strenger. In De Stad van God (17.20) vatte hij de regering samen: “Deze man maakte, na een goed begin, een slecht einde. Want inderdaad, voorspoed, die de geest van de wijzen uitput, schaadde hem meer dan die wijsheid hem baatte.” Cyrillus van Jeruzalem, die zijn doopkandidaten vertelde dat Salomo zei “Daarna heb ik berouw getoond,” rekende hem tot de zondaars die terugkeerden.

Wat zegt de Joodse traditie over Salomo?

De Misjna noemt drie koningen die geen deel hebben aan de toekomstige wereld: Jerobeam, Achab en Manasse (Sanhedrin 10:2). Salomo staat niet onder hen. De Babylonische Talmoed vertelt hoe hij bijna werd toegevoegd (Sanhedrin 104b). Rav Yehuda, citerend uit Rav, zegt dat de wijzen “probeerden er nog een op te sommen, koning Salomo.” Het beeld van zijn vader David kwam en boog zich voor hen neer, en vuur kwam uit de hemel en schroeide hun banken. Een Goddelijke Stem citeerde toen Spreuken 22:29: “Ziet u een man die vaardig is in zijn werk? Hij zal voor koningen staan.” Toen ze nog steeds geen acht sloegen, antwoordde een tweede Goddelijke Stem met Job 34:33: “Zal Zijn vergelding zijn zoals u het wilt?”

Hoe herinneren orthodoxe christenen zich Salomo?

De kalender van de Orthodoxe Kerk in Amerika voor de zondag voor Kerstmis vermeldt “Koning Salomo, zoon van David” onder de voorouders van Christus. De lijst volgt de geslachtslijn en bevat koningen die het goddeloos noemt, zoals “Koning Joram (Joram, een slechte koning)” en “Koning Achaz (een ongelovige koning).” Pater Jeremy McKemy’s uitleg van het orthodoxe icoon van de Opstanding plaatst “David en Salomo, twee van zijn voorouders naar zijn vleselijke natuur” links van Christus.

Wat zei Jezus over Salomo?

Mattheüs' geslachtsregister van Jezus loopt via hem: “David was de vader van Salomo bij de vrouw van Uria, en Salomo de vader van Rechabeam” (Mattheüs 1:6–7). Jezus noemt Salomo in twee uitspraken in het Evangelie van Mattheüs. Over de leliën van het veld zei Hij: “zelfs Salomo in al zijn heerlijkheid was niet bekleed als een van deze” (Mattheüs 6:29). De andere betreft de koningin van het Zuiden, die “van de einden der aarde kwam om de wijsheid van Salomo te horen,” en Jezus voegde eraan toe: “zie, meer dan Salomo is hier” (Mattheüs 12:42). De Schrift laat het laatste hoofdstuk van de geliefde koning ongeschreven. Degene die meer is dan Salomo, laat Hij niet in twijfel.

Gerelateerde artikelen

• Is David naar de hemel gegaan?
• Kun je je redding verliezen?
• Gingen Adam en Eva naar de hemel?