Bestaat de oorspronkelijke Bijbel nog? Nee, alleen kopieën zijn bewaard gebleven



  • Het origineel van elk bijbelboek, het eerste manuscript van elk, is verloren gegaan, zowel in het Oude als in het Nieuwe Testament.
  • De oudste bijbeltekst die we hebben is een vorm van de priesterzegen (Numeri 6:24–26), op twee zilveren rollen uit Ketef Hinnom, gedateerd rond 600 v.Chr.
  • De Dode Zeerollen, daterend van de derde eeuw v.Chr. tot de eerste eeuw n.Chr., bevatten ongeveer 230 bijbelse manuscripten, waaronder de Grote Jesajarol die dateert van ongeveer 125 v.Chr.
  • Het oudste fragment van het Nieuwe Testament wordt algemeen beschouwd als P52, een stukje van Johannes 18 dat door de eerste redacteur werd gedateerd op 100–150 n.Chr. en door recenter onderzoek dichter bij 200 n.Chr. wordt geplaatst.
  • Het oudste complete Nieuwe Testament bevindt zich in de Codex Sinaiticus, uit het midden van de vierde eeuw.
  • Geleerden reconstrueren de oorspronkelijke bewoordingen door de kopieën te vergelijken, en evangelische, gereformeerde, katholieke en orthodoxe kerken beschrijven elk op hun eigen wijze het gezag van de oorspronkelijke teksten.

Nee. Het eerste manuscript van elk bijbelboek, wat geleerden het origineel noemen, is verloren gegaan. Wat we hebben zijn kopieën, en sommige zijn erg oud: de Dode Zeerollen, gekopieerd tussen de derde eeuw v.Chr. en de eerste eeuw n.Chr., en een klein papyrusfragment van het Evangelie naar Johannes, bekend als P52.

We zullen nooit de pagina zien waarop Paulus de pen ter hand nam en de laatste regels met grote letters eigenhandig schreef. Die pagina is verdwenen. Zijn woorden niet, omdat mensen die we nooit zullen kennen ze kopieerden, en daarna de kopieën kopieerden, eeuw na eeuw, totdat ze ons bereikten.

Wat was de oorspronkelijke Bijbel?

De Bijbel is nooit als één enkel boek geschreven. Het is een verzameling boeken geschreven over vele eeuwen: het Oude Testament in het Hebreeuws, met delen van Daniël en Ezra in het Aramees, en het Nieuwe Testament in het Grieks. Elk boek werd voor het eerst geschreven op een rol van papyrus of perkament, bewerkte dierenhuid. De vroege christenen namen de codex over, een boek met gevouwen en genaaide pagina's, en dit werd al snel de gebruikelijke vorm voor christelijke teksten.

Het autograaf van een boek is de eerste kopie die door de auteur zelf of onder diens dictaat is geschreven. Verschillende brieven uit het Nieuwe Testament laten zien hoe dit werkte. De schrijver die de brief aan de Romeinen schreef, voegt tegen het einde zijn eigen groet toe: “Ik, Tertius, die deze brief geschreven heb, groet u in de Heer” (Romeinen 16:22). Paulus nam soms zelf de pen ter hand voor de laatste regels: “Zie met wat een grote letters ik u met mijn eigen hand schrijf” (Galaten 6:11). In 2 Tessalonicenzen noemt hij zijn handgeschreven groet “het teken van echtheid in elke brief van mij” (2 Tessalonicenzen 3:17).

Waarom zijn de originelen niet bewaard gebleven?

Papyrus en perkament vergaan door ouderdom en gebruik. Versleten kopieën werden vervangen door nieuwe, en in de joodse praktijk werden versleten rollen in een geniza gelegd, een opslagruimte voor heilige geschriften die op begrafenis wachtten. De Bijbel zelf vermeldt het verlies van een origineel. Toen koning Jojakim de rol verbrandde die Baruch op dictaat van Jeremia had geschreven, zei God tegen Jeremia: “Neem een andere rol en schrijf daarop alle woorden die in de eerste rol stonden” (Jeremia 36:23–28).

De oudste kopieën van het Oude Testament

De oudst bekende bijbeltekst staat op twee kleine zilveren rollen die in 1979 werden gevonden in een grafgrot bij Ketef Hinnom in Jeruzalem en gedateerd zijn op ongeveer 600 v.Chr. Ze bevatten een vorm van de priesterlijke zegen uit Numeri 6:24–26: “De Heer zegene u en behoede u.”

De Dode Zeerollen zijn de oudste kopieën van volledige bijbelboeken. De eerste werden in 1947 gevonden door een bedoeïenenherder, en er kwamen er meer uit elf grotten bij Qumran. Volgens de Israel Antiquities Authority dateren ze van de derde eeuw v.Chr. tot de eerste eeuw n.Chr. Ongeveer 230 van de manuscripten zijn kopieën van boeken uit de Hebreeuwse Bijbel, en elk boek is vertegenwoordigd behalve Esther.

De bekendste is de Grote Jesajarol, die zich nu in het Israel Museum in Jeruzalem bevindt. Het museum dateert deze op ongeveer 125 v.Chr. De rol is 7,34 meter lang en bevat alle 66 hoofdstukken van Jesaja. Het museum beschrijft de tekst als grotendeels in overeenstemming met de traditionele Hebreeuwse tekst van de middeleeuwse manuscripten, maar met veel varianten, alternatieve spellingen, schrijffouten en correcties.

Voordat de rollen werden gevonden, waren de oudste bekende Hebreeuwse Bijbels middeleeuwse boeken die gekopieerd waren in de traditie van de Masoreten, joodse geleerden die werkten van ongeveer de zevende tot de tiende eeuw n.Chr. De Masoreten voegden tekens toe voor de klinkers, die in het Hebreeuwse schrift waren weggelaten, en kanttekeningen, maar ze veranderden niets aan de medeklinkers van de tekst die ze hadden ontvangen. De Codex Aleppo, geschreven in de tiende eeuw, verloor na 1947 ongeveer 40 procent van zijn pagina's; de Codex Leningrad, gekopieerd in 1008 of 1009 en bewaard in de Nationale Bibliotheek van Rusland, is de oudste volledige Hebreeuwse Bijbel.

De oudste kopieën van het Nieuwe Testament

Het stuk dat algemeen wordt beschouwd als het oudst bewaarde deel van het Nieuwe Testament is P52, een stukje papyrus ter grootte van een creditcard, dat wordt bewaard door de John Rylands Library van de Universiteit van Manchester. Het bevat Johannes 18:31–33 aan de ene kant en 18:37–38 aan de andere kant, uit de scène waarin Jezus voor Pilatus staat. De bibliotheek stelt dat de eerste redacteur het dateerde in de eerste helft van de tweede eeuw (100–150 n.Chr.), dat “recent onderzoek wijst op een datum dichter bij 200 n.Chr.”, en dat er tot op heden geen overtuigend bewijs is dat er een ouder fragment van het Nieuwe Testament bewaard is gebleven.

Het oudste volledige Nieuwe Testament staat in de Codex Sinaiticus, geschreven in het Grieks in het midden van de vierde eeuw. Het bevat ook ongeveer de helft van het Griekse Oude Testament en twee vroege christelijke geschriften, de Brief van Barnabas en de Herder van Hermas. Het werd eeuwenlang bewaard in het Catharinaklooster op de Sinaïberg. De Duitse geleerde Constantine Tischendorf verkreeg daar in 1844 43 bladen en zag de rest, inclusief het Nieuwe Testament, in 1859. Tegenwoordig bevinden 347 bladen zich in de British Library, 43 in de Universiteitsbibliotheek van Leipzig, delen van zes in de Nationale Bibliotheek van Rusland en meer in het Catharinaklooster.

Codex Vaticanus, die zich sinds ten minste de vijftiende eeuw in de Vaticaanse Bibliotheek bevindt, is van een vergelijkbare datum. Het mist het einde van Hebreeën, de brieven aan Timoteüs, Titus en Filemon, en Openbaring. Er zijn meer dan 5.700 Griekse manuscripten van het Nieuwe Testament bekend, geheel of gedeeltelijk.

Hoe weten geleerden wat er in de originelen stond?

Ze vergelijken de kopieën. Het werk wordt tekstkritiek genoemd, en paus Pius XII beschreef het doel ervan in 1943: “om ervoor te zorgen dat de heilige tekst zo perfect mogelijk wordt hersteld, gezuiverd van de corrupties door de onzorgvuldigheid van de kopiisten en, voor zover mogelijk, bevrijd van glossen en weglatingen” (Divino Afflante Spiritu 17). Veel verschillen tussen kopieën zijn kwesties van spelling of schrijffouten. Enkele beïnvloeden de betekenis, en moderne Bijbels markeren deze in voetnoten.

De Dode Zeerollen hebben enkele van deze kwesties opgelost. Psalm 145 is een acrostichon, waarbij elk vers begint met de volgende letter van het Hebreeuwse alfabet, en de traditionele Hebreeuwse tekst mist het vers voor de letter nun. Een Dode Zeerol, één Hebreeuws manuscript en de oude Griekse en Syrische vertalingen leveren het, en de English Standard Version drukt het af: “De Heer is trouw in al zijn woorden en goedertieren in al zijn werken” (Psalm 145:13). In 1 Samuël 1:24 zegt de traditionele Hebreeuwse tekst dat Hanna “drie stieren” bracht, maar een Dode Zeerol en de Griekse vertaling lezen “een driejarige stier”, wat de English Standard Version afdrukt.

Wat het Nieuwe Testament betreft, eindigen zowel Sinaiticus als Vaticanus het Evangelie naar Marcus bij 16:8, en geen van beide bevat het verhaal van de overspelige vrouw (Johannes 7:53–8:11). De English Standard Version drukt beide passages af tussen haakjes met een opmerking dat vroege manuscripten ze niet bevatten. De slotwoorden van het Onze Vader in oudere Engelse Bijbels, “Want van U is het koninkrijk, en de kracht, en de heerlijkheid, tot in eeuwigheid. Amen,” ontbreken ook in de oudste manuscripten van Matteüs 6:13.

Vertalers werken tegenwoordig niet vanuit één enkel manuscript. Voor het Oude Testament gebruiken ze kritische edities zoals de Biblia Hebraica Stuttgartensia, die de Codex Leningrad afdrukt met aantekeningen over andere lezingen. Voor het Nieuwe Testament gebruiken ze kritische edities zoals de Nestle-Aland Novum Testamentum Graece, waarvan de redacteuren de tekst opbouwen door de manuscripten te vergelijken. Het is de basis van de meeste moderne vertalingen.

Wat leren kerken over de verloren gegane originelen?

De Chicago Statement on Biblical Inerrancy, in 1978 opgesteld door meer dan 200 evangelische leiders, koppelt de leer dat de Schrift zonder fouten is aan de autografen. Het bevestigt dat “inspiratie, strikt genomen, alleen van toepassing is op de autografische tekst van de Schrift, die door de voorzienigheid van God met grote nauwkeurigheid kan worden vastgesteld uit beschikbare manuscripten”, en ontkent “dat enig essentieel element van het christelijk geloof wordt beïnvloed door de afwezigheid van de autografen” (Artikel X). De Westminster Confessie, geschreven in de jaren 1640 en nog steeds de standaard van presbyteriaanse kerken, zegt dat de Hebreeuwse en Griekse teksten “door zijn bijzondere zorg en voorzienigheid in alle eeuwen zuiver bewaard zijn gebleven” (1.8).

De Katholieke Kerk geeft de teksten in de oorspronkelijke taal de eerste plaats voor geleerden. Pius XII schreef dat de oorspronkelijke tekst, “omdat deze door de geïnspireerde auteur zelf is geschreven, meer gezag en groter gewicht heeft dan welke vertaling dan ook, zelfs de allerbeste, of die nu oud of modern is” (Divino Afflante Spiritu 16). Hij voegde eraan toe dat toen het Concilie van Trente de Latijnse Vulgaat “authentiek” noemde, de authenticiteit ervan “niet primair als kritisch werd gespecificeerd, maar veeleer als juridisch”, gebaseerd op het langdurige gebruik van de Vulgaat in de Kerk (21).

De Orthodoxe Kerk leest het Oude Testament voornamelijk in de Septuagint, de oude Griekse vertaling die de schrijvers van het Nieuwe Testament vaak citeren, in plaats van in vertalingen uit het Hebreeuws.

Toen een koning de boekrol van Jeremia verbrandde, was Gods antwoord een nieuwe boekrol met alle voorgaande woorden erin. De Bijbel is op die manier tot ons gekomen, opnieuw met de hand overgeschreven, kopie na kopie. Eén vers dat uit de traditionele Hebreeuwse tekst was weggevallen, dook weer op in een boekrol uit de grotten bij de Dode Zee, en het zou boven het hele verhaal kunnen staan: “De HEERE is getrouw in al Zijn woorden en goedertieren in al Zijn werken” (Psalm 145:13).





Reacties

Een reactie plaatsen

Share to...