Hoe te bidden als christen: Begin met het Onze Vader

Om te bidden, spreek je tot God als je Vader, eerlijk en in je eigen woorden, waar je ook bent. Als je niet weet hoe je moet beginnen, begin dan waar Jezus begon toen zijn discipelen hem vroegen: “Heer, leer ons bidden.” Hij gaf hun het Onze Vader, dat begint door God Vader te noemen (Lucas 11:1–2).

Let op wanneer ze het vroegen. Lucas zegt dat het was “toen hij op een bepaalde plaats aan het bidden was en daarmee ophield.” Ze hadden hem geobserveerd. Ze hadden gezien hoe hij “lang voor dag en dauw” opstond en naar een eenzame plek ging om te bidden (Marcus 1:35), en ze wilden weten wat hij wist. Zijn antwoord was iets wat ze diezelfde avond nog konden zeggen: “Wanneer jullie bidden, zeg dan: Onze Vader die in de hemel zijt” (Lucas 11:2). Voordat er ook maar een woord wordt gezegd over tijden, plaatsen of houdingen, geeft Jezus ons een naam om God mee aan te spreken. Dat is waar gebed ook voor ons begint. We komen als kinderen en we spreken tot onze Vader.

Gebed is praten met God, hardop of in stilte, en naar Hem luisteren. De kerken hebben dit op hun eigen manier in een zin samengevat. De Catechismus van de Katholieke Kerk leent de woorden van de heilige Johannes van Damascus: “Gebed is het verheffen van de geest en het hart tot God of het vragen van goede dingen aan God.” De Westminster Larger Catechism, een presbyteriaanse standaard, noemt het “het aanbieden van onze verlangens aan God, in de naam van Christus, met de hulp van Zijn Geest; met belijdenis van onze zonden en dankbare erkenning van Zijn genade.”

De heilige Theresia van Lisieux zei het eenvoudiger, en de Catechismus citeert haar wanneer deze begint te beantwoorden wat gebed is: “Voor mij is gebed een uitbarsting van het hart; het is een eenvoudige blik naar de hemel.” Het beeld van de Schrift zelf is nog duidelijker. “Vertrouw op Hem te allen tijde; o volk, stort uw hart uit voor Hem: God is een toevlucht voor ons” (Psalm 62:9). Hanna deed precies dat in Silo. Ze bad zo zachtjes dat “alleen haar lippen bewogen, maar haar stem niet werd gehoord,” en de priester Eli dacht dat ze dronken was. “Ik heb geen wijn of sterke drank gedronken,” zei ze tegen hem, “maar ik heb mijn ziel uitgestort voor de Heer” (1 Samuël 1:13–15). Een gebed kan een gefluisterde zin zijn, of helemaal geen woorden. God hoort het hart.

In de Bergrede begint hij met wat we achter ons moeten laten. Gebed is voor Gods ogen. De huichelaars “houden ervan om staand in de synagogen en op de hoeken van de straten te bidden, zodat ze door mensen gezien worden.” Dus, zegt hij, “ga je binnenkamer in, en als je de deur hebt gesloten, bid tot je Vader die in het verborgene is” (Matteüs 6:5–6). God heeft ook geen stapel woorden nodig: “gebruik geen zinloze herhalingen, zoals de heidenen doen: want zij denken dat ze gehoord zullen worden door hun vele woorden.” En dan de reden, die de spanning van het hele gebeuren afhaalt: “uw Vader weet wat u nodig hebt, voordat u Hem erom vraagt” (Matteüs 6:7–8).

Onszelf herhalen is niet de fout. In Gethsemané bad Jezus een tweede keer en “sprak dezelfde woorden” (Marcus 14:39). De fout is denken dat God door langdradigheid moet worden vermoeid. Hij is een Vader die het al weet. Dus gaat Jezus verder: “Bid daarom op deze wijze” (Matteüs 6:9), en geeft het gebed dat christenen van elke kerk sindsdien hebben gebeden.

Matteüs en Lucas geven het in iets andere woorden, wat suggereert dat het zowel een patroon is om naar te bidden als een tekst om op te zeggen. Een van de vroegste kerkelijke handleidingen, de Didachè, die veel geleerden in de eerste eeuw plaatsen, geeft het gebed en draagt christenen op om het drie keer per dag te bidden: “Bid aldus driemaal per dag.” Tertullianus noemde het “werkelijk de samenvatting van het hele evangelie,” en de Catechismus herhaalt zijn woorden.

Langzaam, regel voor regel, en laat elke regel openen in je eigen woorden. Hier is het zoals de King James Version het geeft in Matthew 6:9–13, met wat elke regel van ons vraagt.

“Onze Vader die in de hemel zijt.” Al het andere rust hierop. Maarten Luther zegt in de Kleine Catechismus die hij schreef voor ouders om thuis te onderwijzen, dat God ons met deze woorden “teder wil aansporen om te geloven dat Hij onze ware Vader is en wij Zijn ware kinderen, zodat we Hem vol vertrouwen en met alle zekerheid mogen vragen, zoals lieve kinderen hun lieve vader vragen.” Het woord is ook “onze.” Zelfs alleen in een gesloten kamer bidden we als lid van een familie.

“Uw naam worde geheiligd.” Voordat we om iets anders vragen, vragen we dat Gods naam als heilig wordt geëerd, beginnend bij onszelf. Luther legt uit dat Gods naam “op zichzelf inderdaad heilig is; maar we bidden in deze bede dat deze ook onder ons heilig mag worden.” Dus deze regel is lofprijzing, en de Catechismus beschrijft lofprijzing goed: het geeft God glorie “ver voorbij wat Hij heeft gedaan, maar simpelweg omdat HIJ IS.”

“Uw koninkrijk kome, Uw wil geschiede op aarde zoals in de hemel.” Hier dragen we onze plannen over. Op de avond voordat hij stierf, bad Jezus deze regel in zijn eigen woorden: “Abba, Vader, alle dingen zijn voor U mogelijk; neem deze beker van mij weg: maar niet wat ik wil, maar wat U wilt” (Marcus 14:36). Hij vroeg duidelijk om wat hij wilde, en vertrouwde vervolgens zijn Vader met het antwoord. Wij mogen beide doen.

“Geef ons heden ons dagelijks brood.” Nu vragen we, en voor alledaagse dingen: eten, huur, gezondheid, een moeilijk gesprek op het werk, een examen van een kind. Paulus zegt hetzelfde: “laat bij alles uw wensen door gebed en smeking, met dankzegging, bekend worden bij God” (Filippenzen 4:6). Niets is te klein om aan een Vader voor te leggen. De regel vraagt ook om vandaag. Morgen komen we terug.

“En vergeef ons onze schulden, zoals ook wij onze schuldenaren vergeven.” Dit is belijdenis, en het heeft een tweede kant. Jezus voegt er direct na het gebed aan toe: “Want indien u de mensen hun misdaden vergeeft, zal uw hemelse Vader u ook vergeven” (Mattheüs 6:14). Dus benoemen we onze zonden, en we benoemen de mensen die we moeten vergeven. Hij liet ons vanaf het kruis zien hoe: “Vader, vergeef het hun, want zij weten niet wat zij doen” (Lukas 23:34).

“En leid ons niet in verzoeking, maar verlos ons van de boze.” We vragen om bescherming, voor onszelf en voor degenen van wie we houden. “Waakt en bidt, opdat u niet in verzoeking komt,” zei Jezus tegen de slaperige discipelen in de tuin (Markus 14:38).

“Want van U is het koninkrijk en de kracht en de heerlijkheid, tot in eeuwigheid. Amen.” De King James Bijbel sluit het gebed van Mattheüs af met deze woorden van lofprijzing. De versie van Lukas heeft zo'n einde niet, en de kortere versie in de Didache, “want van U is de kracht en de heerlijkheid tot in eeuwigheid,” laat zien dat christenen het al heel vroeg met lofprijzing afsloten. Kerken beëindigen het gebed nog steeds op verschillende manieren; de reden wordt uitgelegd in waarom het katholieke Onze Vader anders is.

Volg dezelfde stappen in je eigen woorden. Noem God Vader. Prijs Hem voor één waar ding. Geef Hem je plannen. Vraag om wat je vandaag nodig hebt. Belijd wat je verkeerd hebt gedaan en vergeef degene die jou onrecht heeft aangedaan. Vraag Hem om jou en de mensen van wie je houdt te bewaren. Een gebed dat op deze manier is gemaakt, kan een minuut duren:

Vader, dank U voor deze dag en voor de mensen die U mij hebt gegeven. Laat Uw wil vandaag in mij geschieden, thuis en op het werk. Geef ons wat we deze maand nodig hebben voor de huur, en geef kracht aan mijn buurman die ziek is. Vergeef mij mijn scherpe woorden van gisteravond, zoals ik de vriend vergeef die mij pijn deed. Bewaar ons vandaag voor het kwade. Amen.

Lange gebeden zijn goed, en korte ook. “Laat uw woorden weinig zijn,” zegt de Prediker, omdat “God in de hemel is en u op de aarde” (Prediker 5:1). Sommige van de beste gebeden in de Bijbel bestaan uit één regel. De tollenaar in de tempel durfde zijn ogen niet eens op te slaan en bad: “God, wees mij, de zondaar, genadig,” en Jezus zegt dat hij gerechtvaardigd naar huis ging (Lukas 18:13–14). Een blinde man langs de weg bij Jericho riep: “Jezus, Zoon van David, heb medelijden met mij” (Lukas 18:38), en hij werd gehoord.

Het Onze Vader bevat er al de meeste van. De Catechismus noemt vijf basisvormen: “zegening, smeking, voorbede, dankzegging en lofprijzing.” Zegening en lofprijzing eren God om wie Hij is. Dankzegging dankt Hem voor wat Hij heeft gegeven. Smeking vraagt om wat we nodig hebben, inclusief vergeving. Voorbede vraagt namens iemand anders, en de Catechismus voegt eraan toe dat deze “geen grenzen kent en zich uitstrekt tot iemands vijanden.” Jezus bad op deze manier voor ons voordat we geboren waren: “En Ik bid niet alleen voor dezen, maar ook voor hen die door hun woord in Mij zullen geloven” (Johannes 17:20).

Belijdenis hoort hier ook bij, en ook klaagzang, de eerlijke roep van iemand in pijn, die een groot deel van de Psalmen vult. Wanneer onze eigen woorden tekortschieten, lenen de Psalmen ons de hunne; er is een eenvoudige manier om te beginnen in hoe te bidden met de Schrift.

De Schrift stelt geen enkel uur vast, maar laat ons mensen zien die tijden aanhielden. Jezus bad vroeg, voor daglicht, en trok zich vaak alleen terug: “hij trok zich terug in de woestijn en bad” (Lukas 5:16). Daniël “knielde drie keer per dag op zijn knieën, bad en dankte voor zijn God,” zelfs nadat de koning een decreet had ondertekend dat iedereen die een verzoek “aan enige god of mens gedurende dertig dagen” zou vragen, behalve aan de koning, in de leeuwenkuil zou worden geworpen (Daniël 6:7–10). De psalmist hield hetzelfde ritme aan: “Avond, morgen en middag zal ik bidden” (Psalm 55:17). Voor de meesten van ons zijn de makkelijkste plekken om te beginnen de momenten die we al hebben: bij het ontwaken, de maaltijden en het slapengaan, aan tafel en bij het bed.

Paulus gaat verder: “Bid zonder ophouden. Dank bij alles” (1 Tessalonicenzen 5:17–18). Hij beschrijft een heel leven dat op God is gericht, waarbij een snel dankjewel bij de gootsteen of een roep om hulp in het verkeer net zo natuurlijk komt als ademhalen.

Houding is minder belangrijk dan het hart. Op de avond voordat Hij stierf, zegt Lukas dat Jezus “op zijn knieën viel en bad” (Lukas 22:41); Markus, die over dezelfde nacht in Getsemane vertelt, zegt dat Hij “op de grond viel” (Markus 14:35). Hij spreekt ook over de tijd “wanneer u staat te bidden” (Markus 11:25). Kniel, sta, zit of loop. Sluit je ogen of houd ze open. Een rustige plek helpt, zoals Jezus' gesloten deur laat zien, maar God is op een drukke bus niet verder weg.

Dan zijn we in goed gezelschap. Paulus geeft het voor ons allemaal toe: “wij weten niet wat wij bidden zullen zoals het behoort, maar de Geest Zelf pleit voor ons met onuitsprekelijke verzuchtingen” (Romeinen 8:26). De Catechismus neemt dat vers en trekt een stille conclusie: pas als we toegeven dat we niet weten hoe we moeten bidden, zijn we klaar om gebed als een geschenk te ontvangen. Het citeert de heilige Augustinus: “De mens is een bedelaar voor God.”

Begin dus met wat je hebt. Bid het Onze Vader langzaam. Bid een psalm. Zeg één zin en zit in stilte. Vertel God dat je niet weet wat je moet zeggen. En blijf terugkomen. Jezus vertelde een gelijkenis over een weduwe die bleef terugkomen bij een onrechtvaardige rechter totdat hij haar recht gaf, “met het doel dat men altijd moet bidden en niet verslappen” (Lukas 18:1). Als een slechte rechter toegeeft aan volharding, hoeveel te meer zal een goede Vader dan luisteren?

Ja, en Jezus beantwoordt de vraag met een beeld dat elke ouder kent. “Als een zoon van een van u die vader is om brood vraagt, zal hij hem dan een steen geven?” vraagt Hij. “Als u dan, hoewel u slecht bent, goede gaven aan uw kinderen weet te geven, hoeveel te meer zal de hemelse Vader de Heilige Geest geven aan hen die Hem daarom vragen?” (Lukas 11:11, 13). Gods antwoord ziet er niet altijd uit als ons verzoek. Jezus vroeg of de beker voorbij mocht gaan, en dat gebeurde niet; Hij ging naar het kruis, en op de derde dag stond Hij op. De Vader hoorde Hem, en Zijn antwoord was groter dan het gebed.

Daarom begint het gebed zoals het begint. De Geest die ons helpt bidden is “de Geest van Zijn Zoon,” en Paulus vertelt ons wat Hij in ons zegt: “God heeft de Geest van Zijn Zoon uitgezonden in uw harten, Die roept: Abba, Vader!” (Galaten 4:6). Het is het woord dat Jezus in de tuin bad. Wanneer we niet weten hoe we moeten bidden, is het nog steeds aan ons om het te zeggen.

---

• Matteüs 6:9–13: wat het Onze Vader betekent, regel voor regel
• 19 Bijbelverzen over gebed: Wat Jezus leerde en hoe Hij bad
• Hoe vaak bad Jezus in de Bijbel?
• Wat is voorbede?
• Beantwoordt God echt onze gebeden?
• Hoe samen als gezin te bidden