Komt grijs voor in de Bijbel? Alleen als grijs haar, in negen verzen



  • De Bijbel noemt grijs alleen als haarkleur: de King James Version gebruikt “gray”, “grey”, “grayheaded” of “greyheaded” in negen verzen, die allemaal over ouder worden gaan.
  • De meeste vertalen één Hebreeuws woord, seybah, “grijs hoofd, ouderdom”, dat één keer het witte spoor van de Leviathan op de zee beschrijft.
  • Grijs haar wordt in de Schrift geëerd wanneer het een leven bekroont dat met God is geleefd, en Jakob en Hosea tonen ook het verdriet en de waarschuwing ervan.
  • Er is geen grijs paard in de King James Version, hoewel sommige moderne Bijbels de “gespikkelde” paarden van Zacharia grijs noemen en het vale paard van Openbaring askleurig.
  • De Bijbel noemt as nooit grijs, en het idee van grijs als een moreel “grijs gebied” is een moderne reflectie, geen betekenis die de Schrift geeft.
  • In Spaanse Bijbels betekent “la grey de Dios” de kudde van God, zoals in “Apacentad la grey de Dios” in 1 Petrus 5:2; de woorden voor grijs haar zijn daar “canas”.
  • God belooft zijn volk tot het einde te dragen: “zelfs tot in de ouderdom zal Ik u dragen.”

Grijs komt in de Bijbel alleen voor als haarkleur. De King James Version gebruikt vijf keer “gray”, één keer “grey” en drie keer “grayheaded” of “greyheaded”: negen verzen, en elk gaat over ouder worden. De Schrift geeft de kleur grijs geen eigen symbolische betekenis.

Dus grijs is in de Bijbel de kleur van onze jaren. Het mooiste vers is het gebed van een oude gelovige die net heeft gevraagd: “Verwerp mij niet in de tijd van de ouderdom; verlaat mij niet wanneer mijn kracht bezwijkt” (Psalm 71:9). Een paar verzen verder bidt hij opnieuw: “Ook nu ik oud en grijs ben, o God, verlaat mij niet; totdat ik uw kracht verkondigd heb aan dit geslacht” (Psalm 71:18). Jesaja geeft Gods antwoord op dat gebed, en het geldt voor ieder van ons die lang genoeg leeft om grijs in de spiegel te zien: “En tot uw ouderdom toe ben Ik dezelfde, en tot de grijze haren toe zal Ik u dragen; Ik heb het gedaan, en Ik zal opnemen, en Ik zal dragen, en verlossen” (Jesaja 46:4). De God die Israël “van de moederschoot af” droeg, zet ons niet neer wanneer ons haar grijs wordt.

Waar komt grijs voor in de Bijbel?

Hier zijn alle negen, zoals de King James Version ze spelt:

  • Jakobs grijze haren, drie keer. Wanneer zijn zonen Benjamin mee naar Egypte willen nemen, weigert de oude man: “indien hem een ongeluk overkomt op de weg die gij gaat, dan zult gij mijn grijze haren met droefenis in het graf doen nederdalen” (Genesis 42:38). De woorden komen nog twee keer terug wanneer Juda dichterbij komt om voor Benjamin te pleiten bij Jozef (44:18): hij herhaalt de woorden van zijn vader in Genesis 44:29 en spreekt ze zelf uit in 44:31.
  • Het lied van Mozes. In het komende oordeel zal het zwaard “zowel de jongeling als de maagd, de zuigeling met de man met grijze haren” vernietigen (Deuteronomium 32:25).
  • Samuel. Wanneer hij Israël overdraagt aan zijn eerste koning, zegt hij: “ik ben oud en grijs geworden” (1 Samuel 12:2).
  • Jobs vriend Elifaz. Hij claimt de wijsheid van de ouderdom voor zijn kant: “Bij ons zijn zowel de grijze als de zeer oude mannen, veel ouder dan uw vader” (Job 15:10).
  • De psalmist, “oud en grijs” (Psalm 71:18).
  • Spreuken. “De heerlijkheid van jongelingen is hun kracht: en de sieraad van oude mannen is het grijze hoofd” (Spreuken 20:29).
  • Hosea, over Efraïm, het noordelijke koninkrijk (Hosea 7:8), dat oud wordt zonder het te merken: “grijze haren zijn hier en daar op hem, doch hij weet het niet” (Hosea 7:9).

De King James-vertaling spelt het woord op beide manieren, dus een zoekopdracht naar slechts één spelling mist enkele van deze verzen. Andere vertalingen tellen anders. De New American Standard Bible (1995) bijvoorbeeld, gebruikt “the grayheaded” in Leviticus 19:32, waar de King James “the hoary head” heeft.

Achter de meeste van deze verzen staat één Hebreeuws woord, seybah, dat het Brown-Driver-Briggs-lexicon definieert als “grijs hoofd, ouderdom”. De King James vertaalt het op verschillende manieren: “gray hairs”, “grey head”, “hoary head”, “hoar hairs” en soms simpelweg “old age”. Hetzelfde woord staat achter “hoary head” in Leviticus 19:32 en Spreuken 16:31, “hoar head” in 1 Koningen 2:6 en 2:9, en “hoar hairs” in Jesaja 46:4. Het werkwoord achter “grayheaded” in Samuel en Job, sib, betekent volgens Strong “bejaard worden”. Slechts één keer doet het seybah mensen helemaal verlaten. In Job woelt de Leviathan de zee achter zich om: “Hij maakt een pad dat achter hem schijnt; men zou denken dat de diepte grijs is” (Job 41:32), waar de New American Standard Bible (1995) “gray-haired” zegt. Zelfs daar is het beeld haar dat wit is geworden, verspreid over de zee.

Franse en Spaanse Bijbels spreken van wit haar en canas. In de Louis Segond vreest Jakob voor “mes cheveux blancs” (Genesis 42:38), en Spreuken zegt “les cheveux blancs sont l’ornement des vieillards” (Spreuken 20:29). In de Reina-Valera 1960 zegt Jakob “haréis descender mis canas con dolor al Seol” (Génesis 42:38), en de psalmist bidt “Aun en la vejez y las canas, oh Dios, no me desampares” (Salmos 71:18).

Is grijs haar een teken van eer in de Bijbel?

Grotendeels wel. De wet zei tegen Israël: “Voor een grijs hoofd zult gij opstaan, en het aangezicht van een oude man zult gij eren, en gij zult uw God vrezen: Ik ben de HEERE” (Leviticus 19:32), en Spreuken noemt het een kroon: “Een grijs hoofd is een kroon van heerlijkheid, als het gevonden wordt op de weg der gerechtigheid” (Spreuken 16:31). Let op de voorwaarde. Grijs haar wordt geëerd als het teken van een lang leven geleefd met God, en de eer behoort toe aan het leven, niet aan de kleur.

De Schrift is ook eerlijk over de moeilijkere kant. Jakobs grijze haren dragen zijn angst om in verdriet te sterven. Die van Hosea dragen een waarschuwing: vreemden hadden Efraïms kracht weggegeten, “en hij weet het niet.” Het hele onderwerp heeft zijn eigen pagina, wat grijs haar symboliseert in de Bijbel. De belofte voor de grijsaards staat in Psalm 92: de rechtvaardigen “zullen nog vrucht dragen in de ouderdom” (Psalm 92:14).

Is er een grijs paard in de Bijbel?

Niet in de King James Version, hoewel moderne vertalingen twee keer in de buurt komen. In Zacharia’s visioen van vier strijdwagens wordt de vierde getrokken door “grisled and bay horses” (Zacharia 6:3). Het Hebreeuwse woord, barod, betekent “gevlekt (alsof met hagel)”, en het wordt ook gebruikt voor de rammen in Jakobs droom (Genesis 31:10). De New International Version noemt deze paarden “dappled”, en de New Revised Standard Version Updated Edition “dappled gray”. In Openbaring berijdt de Dood “a pale horse” (Openbaring 6:8). Het Griekse woord is chloros, dat Thayer’s lexicon definieert als groen en ook “geelachtig, bleek”, en vertalingen worstelen ermee: “an ashen horse” in de New American Standard Bible (1995), “a pale green horse” in de NRSVUE. De naam van de ruiter is Dood. De vier ruiters en de paarden van Zacharia worden uitgelegd in wat paarden symboliseren in de Bijbel.

Staat grijs voor as, berouw of een “grijs gebied”?

Niet in de Schrift. As loopt door de hele Bijbel heen in context van verdriet en berouw. Job zegt aan het einde: “Daarom verfoei ik mijzelf, en heb berouw in stof en as” (Job 42:6), en Daniël zoekt God “met vasten, en zak en as” (Daniël 9:3). Maar de Bijbel noemt as nooit grijs. Job plaatst het naast stof, en stof is wat God tegen Adam zei dat we zijn: “want stof zijt gij, en tot stof zult gij wederkeren” (Genesis 3:19).

Je kunt ook lezen dat grijs staat voor moreel compromis, een “grijs gebied” tussen zwart en wit, of voor het lauwe geloof waar Jezus in Openbaring over berispt. Dat zijn moderne reflecties, en het zijn geen betekenissen die de Bijbel aan de kleur geeft. De gemeente van de Laodicenzen wordt berispt omdat ze “noch koud noch heet” is (Openbaring 3:15–16): het beeld is water dat lauw is geworden, niet een tint tussen zwart en wit.

Wat is “la grey de Dios” in de Bijbel?

In Spaanse Bijbels, de genade van God heeft niets met een kleur te maken. Het betekent “de kudde van God”. Het Spaanse woord komt van het Latijnse grex, en de Real Academia Española definieert het eerst als een kudde schapen of geiten en daarna als de “Congregación de los fieles cristianos bajo sus legítimos pastores”: de verzameling van christelijke gelovigen onder hun rechtmatige herders.

De Reina-Valera 1960 gebruikt het in vier verzen: Psalm 68:10, Jeremia 13:20, en twee keer in Petrus’ opdracht aan de oudsten van de kerk: “Apacentad la grey de Dios que está entre vosotros” (1 Petrus 5:2) en “siendo ejemplos de la grey” (5:3). De King James heeft: “Feed the flock of God which is among you” en “being ensamples to the flock”. Jesaja houdt ouderdom en de kudde bij elkaar: de God die ons zal dragen “tot in de grijze haren” is de herder die “de lammeren met zijn arm zal vergaderen en ze in zijn schoot zal dragen” (Jesaja 40:11).

Petrus noemt zichzelf “mede-oudste” (1 Petrus 5:1), een herder die spreekt tot herders, en hij eindigt zijn opdracht met een belofte. Het grijze hoofd is een kroon van heerlijkheid die met ons vervaagt. De kroon die hij beloofde doet dat niet: “En wanneer de opperherder zal verschijnen, zult gij de kroon van heerlijkheid ontvangen die niet vervaagt” (1 Petrus 5:4).





Reacties

Een reactie plaatsen

Share to...