Nee. Lavendel wordt niet genoemd in de Hebreeuwse of Griekse tekst van de Bijbel of in enige standaard Engelse vertaling. De plant die er soms mee verward wordt, is nardus, of spikenard, het kostbare parfum dat over Jezus werd uitgegoten in Bethanië. Bijbelwoordenboeken identificeren die nardus als Nardostachys jatamansi, een plant uit de Himalaya, en niet als lavendel.

Wordt lavendel in enige Bijbelvertaling genoemd?
Alleen een parafrase doet dat. The Message, Eugene Petersons parafrase van de Bijbel, heeft “munt en lavendel” in Hooglied 4:14. Het Hebreeuws van dat vers noemt andere aromatische stoffen: “nardus en saffraan, kalmoes en kaneel”, zoals de English Standard Version vertaalt. De King James Version, de New International Version en de English Standard Version gebruiken het woord niet. Spaanse Bijbels zoals de Reina-Valera 1960 en de Nueva Versión Internacional hebben geen lavendel ook niet; waar Engelse Bijbels nardus of spikenard hebben, hebben zij nardus.
De aromatische planten die de Bijbel wel noemt, zijn onder meer hysop, gebruikt om het bloed van het Pascha op de deurposten aan te brengen (Exodus 12:22) en herdacht in het gebed “Ontzondig mij met hysop, en ik zal rein zijn” (Psalm 51:7); de mirre en aloë die Nicodemus meebracht voor de begrafenis van Jezus (Johannes 19:39); en de lijst in het Hooglied, waar nardus groeit met saffraan, kalmoes, kaneel, wierook, mirre en aloë (Hooglied 4:13–14).

Was nardus lavendel?
Nee. Nardus komt drie keer voor in het Hooglied (1:12; 4:13–14), waar het Hebreeuwse woord is nerd, en twee keer in de Evangeliën. Marcus vertelt over een vrouw in Bethanië die naar Jezus kwam “met een albasten fles met zalf van echte nardus, zeer kostbaar, en zij brak de fles en goot die over zijn hoofd uit” (Marcus 14:3). Johannes noemt haar Maria, de zus van Lazarus, en zegt dat zij de voeten van Jezus zalfde met “een pond kostbare zalf van echte nardus” (Johannes 12:3). Toen sommigen bezwaar maakten tegen de verspilling, antwoordde Jezus: “Zij heeft gedaan wat zij kon; zij heeft mijn lichaam van tevoren gezalfd voor de begrafenis” (Markus 14:8). De King James Version leest “spikenard” in beide Evangeliën, in navolging van de Latijnse Vulgaat nardi spicati in Marcus.
Nardus kwam van ver. Het Hebreeuwse lexicon van Brown, Driver en Briggs beschrijft nerd als “een geurige plant uit India (via Perzië)” en herleidt het woord naar het Sanskriet naladâ. Easton’s Bible Dictionary, Smith’s Bible Dictionary en de International Standard Bible Encyclopedia identificeren de plant allemaal als Nardostachys jatamansi, die hoog in de Himalaya groeit; Easton merkt op dat de Arabieren het sunbul hindi, “de Indiase aar” noemen. Nardus behoort tot de kamperfoeliefamilie. Lavendel behoort tot de muntfamilie.
De evangeliën benadrukken de kosten. Judas vraagt waarom de zalf niet “voor driehonderd denarie verkocht en aan de armen gegeven” werd (Johannes 12:5), en een denarie was het dagloon van een arbeider (Matteüs 20:2). Plinius de Oudere, een Romeins schrijver uit de eerste eeuw, geeft de prijs van nardus op als honderd denarie per pond. Marcus en Johannes noemen de nardus beide pistikē, een woord waarvan de betekenis omstreden is: Easton’s en Thayer’s Griekse lexicon interpreteren het als oprecht of onvervalst, terwijl anderen “vloeibaar” of een plaatsnaam suggereren. Plinius somt verschillende manieren op waarop nardus werd vervalst, waaronder een goedkopere plant die hij pseudo-nardus noemt, “valse nardus.”

Waar komt het idee vandaan dat nardus lavendel was?
De bewering is minstens zo oud als Victoriaanse kruidenboeken. Maud Grieve’s Een modern kruidenboek (1931) citeert dr. W. T. Fernie’s Kruidengeneesmiddelen (1895): “Door de Grieken wordt de naam Nardus gegeven aan lavendel, van Naarda, een stad in Syrië nabij de Eufraat, en veel mensen noemen de plant ‘Nardus’. St. Marcus noemt dit als nardus, iets van grote waarde.” Grieve voegt eraan toe dat de zeventiende-eeuwse kruidkundige John Parkinson schreef dat één soort lavendel “door sommigen Nardus Italica wordt genoemd,” en dat “sommigen geloven dat dit de nardus is die in de Bijbel wordt genoemd.”
Het argument haalt twee dingen door elkaar. Het woord nardus kan afkomstig zijn van de Sanskrietnaam van de Indiase plant, zoals de lexicons beweren, of van de stad Naarda, zoals sommigen suggereren, maar hoe dan ook is de nardus van de Bijbel het geïmporteerde parfum dat de Bijbelwoordenboeken identificeren als Nardostachys. Fernie geeft lavendel ook de prijs die Plinius noemt voor Indiase nardus. Sommige moderne geleerden identificeren Plinius’ “valse nardus” wel als een lavendel, Lavandula stoechas, wat zou betekenen dat lavendel werd gebruikt om nardus na te maken; de negentiende-eeuwse vertalers van Plinius merkten op dat de Franse botanicus Fée die identificatie verwierp.

De betekenis van lavendel in de Bijbel
Lavendel heeft geen betekenis in de Bijbel, omdat de Bijbel het niet noemt. De betekenissen die eraan worden gegeven in devotionele geschriften, zoals vrede door de kalmerende geur of koninklijkheid door de paarse kleur, zijn moderne associaties en geen bijbelse leer.

Groeit lavendel in het Heilige Land?
Ja. Spaanse lavendel, Lavandula stoechas, groeit in het wild op de kustvlakte van Israël, en twee woestijnsoorten, Lavandula coronopifolia en Lavandula pubescens, groeien in de Negev, de Arava en de Jordaanvallei. Modern Hebreeuws noemt lavendel ezovyon.


Een reactie plaatsen