Staan er clowns in de Bijbel?



  • Geen enkele grote Engelse vertaling van de Bijbel gebruikt het woord “clown”; alleen de parafrase The Message doet dit, in 1 Samuël 26:21 en Psalm 69:11.
  • De clown is veel jonger dan de Schrift: het woord kreeg kort na 1600 de betekenis van een professionele dwaas, en Joseph Grimaldi creëerde de moderne clown met witgeschminkt gezicht in het begin van de 19e eeuw.
  • De dwazen uit de Bijbel, aangeduid met Hebreeuwse woorden zoals kesil, ewil en nabal, zijn mensen die wijsheid verachten, en zij zijn geenszins entertainers.
  • Paulus schreef dat de apostelen een “schouwspel voor de wereld” waren geworden en “dwazen om Christus' wil” (1 Korintiërs 4:9–10).
  • De Orthodoxe Kerk eert heilige dwazen zoals Simeon van Emesa, Basilius van Moskou en Xenia van Sint-Petersburg, die waanzin veinsden zodat niemand hen zou prijzen.
  • Het beeld van Christus als een clown komt uit Harvey Cox’ Het Narrenfeest (1969) en de musical Godspell (1971), en de Schrift geeft dit nooit.

Nee. De Bijbel noemt nergens clowns, en geen van de grote Engelse vertalingen gebruikt het woord “clown”. Het spreekt vaak over dwazen, meestal als een waarschuwing. Toch noemde Paulus zichzelf en de andere apostelen “dwazen om Christus' wil” (1 Korintiërs 4:10), en de Orthodoxe Kerk gaf deze uitdrukking later aan haar heilige dwazen.

De Schrift waarschuwt ons ervoor om dwazen te worden, en draait het woord vervolgens om. Paulus vertelt de trotse Korintiërs dat de apostelen een “schouwspel voor de wereld” zijn geworden, aangestaard en bespot, omdat “het woord van het kruis dwaasheid is voor hen die verloren gaan” (1 Korintiërs 1:18). Uitgelachen worden om Christus is een onderdeel van Hem volgen.

Komt het woord “clown” voor in enige Bijbel?

Alleen in een parafrase. Het woord komt niet voor in de King James Version, de New International Version, de English Standard Version of andere grote vertalingen. Eugene Petersons parafrase The Message gebruikt het woord twee keer. Saul geeft tegenover David toe: “Ik heb me als een dwaas gedragen—een morele onbenul, een echte clown” (1 Samuël 26:21), waar de English Standard Version zegt: “Ik heb dwaas gehandeld en een grote fout gemaakt.” In Psalm 69:11 zegt de psalmist: “Toen ik een droevig gezicht opzette, behandelden ze me als een clown,” waar de English Standard Version zegt: “Ik werd voor hen een spreekwoord.”

Omdat clowns niet in de Bijbel voorkomen, geeft de Schrift hen geen symbolische of spirituele betekenis. De clown is ook veel jonger dan de Bijbel: het Engelse woord, voor het eerst opgetekend rond 1560, betekende een boer of landloper; het kreeg kort na 1600 de betekenis van een professionele dwaas, afgeleid van de dwaze personages uit Elizabethaanse toneelstukken zoals die van Shakespeare. De witgeschminkte make-up van de moderne westerse clown werd gecreëerd door de Engelse pantomimespeler Joseph Grimaldi in het begin van de 19e eeuw.

Wat zegt de Bijbel over dwazen?

De dwazen uit de Bijbel zijn geen entertainers. Het Oude Testament gebruikt verschillende Hebreeuwse woorden voor hen, en het Brown-Driver-Briggs Hebreeuws lexicon definieert de meest voorkomende, kesil, als “domme kerel, onbenul, dwaas”; het komt 70 keer voor, bijna altijd in de wijsheidsboeken. Een ander woord, ewil, betekent een dwaas die “altijd moreel slecht” is, iemand “die wijsheid en discipline veracht,” zoals in Spreuken 1:7: “De vreze des Heren is het begin van de kennis; dwazen verachten wijsheid en onderricht.” Een derde, nabal, beschrijft iemand met “geen besef van ethische en religieuze aanspraken.” Het is het woord in Psalm 14:1, “De dwaas zegt in zijn hart: ‘Er is geen God,’” en het is de naam van Abigaïls eerste echtgenoot: “Nabal is zijn naam, en dwaasheid is met hem” (1 Samuël 25:25).

Het grappen maken van de dwaas en gelach maken deel uit van de waarschuwing. “Kwaad doen is voor een dwaas als een spel,” zegt Spreuken 10:23. Het gelach van dwazen is als “het geknetter van doornen onder een pot” (Prediker 7:6). In het Nieuwe Testament sluit Efeziërs 5:4 “schunnige taal” uit (de King James Version gebruikt hier “jesting”). Het Griekse woord daar, eutrapelia, kan “geestigheid, humor” betekenen, maar Thayers Griekse lexicon zegt dat het in Efeziërs 5:4 de negatieve betekenis heeft van “schunnigheid, platvloersheid, lage grappenmakerij.”

Heeft iemand in de Bijbel zich als een dwaas gedragen?

Enkele mensen handelden op manieren die omstanders dwaas of beschamend vonden, hoewel nooit om te vermaken. David, bang voor de koning van Gat, “stelde zich in hun handen aan als een krankzinnige, kraste op de deuren van de poort en liet zijn speeksel langs zijn baard lopen” (1 Samuël 21:13). Later “danste hij met al zijn macht voor het aangezicht van de HEERE” toen de ark naar Jeruzalem werd gebracht, en toen zijn vrouw Michal hem bespotte, antwoordde hij: “Ik zal mij nog minderwaardiger maken dan dit” (2 Samuël 6:22). Sommige profeten voerden vreemde publieke handelingen uit als tekenen: Jesaja liep “drie jaar lang naakt en op blote voeten als een teken en wonder tegen Egypte en Cusj” (Jesaja 20:3), en Ezechiël lag 390 dagen op zijn linkerzij om de ongerechtigheid van Israël te dragen (Ezechiël 4:4–5).

Wat bedoelde Paulus met “dwazen om Christus' wil”?

Paulus schreef aan de gemeente in Korinthe: “Want ik denk dat God ons, de apostelen, als laatsten heeft tentoongesteld, als mensen die ter dood veroordeeld zijn, omdat wij een schouwspel zijn geworden voor de wereld, voor engelen en voor mensen. Wij zijn dwazen om Christus' wil, maar u bent wijs in Christus” (1 Korinthe 4:9–10). Het Griekse woord voor “schouwspel” is theatron, een theater, wat Thayers lexicon hier uitlegt als “een man die wordt tentoongesteld om bekeken en bespot te worden.” Eerder in de brief had hij gezegd dat “het woord van het kruis voor hen die verloren gaan wel dwaasheid is” en dat “de dwaasheid van God wijzer is dan mensen” (1 Korinthe 1:18, 25).

Johannes Chrysostomus las in zijn homilieën over 1 Korinthe de passage als ironie gericht aan de trotse Korinthiërs. “Een machtig theater is opgezet,” zei hij over vers 9, en over vers 10: “ook dit sprak hij op een manier om hen te beschamen.” Over de dwaasheid van God zei hij dat Paulus “sprak over een dwaasheid en zwakheid, niet werkelijk maar schijnbaar.”

Wie waren de heilige dwazen?

Paulus' uitdrukking gaf zijn naam aan een traditie van “dwazen voor Christus,” in het Grieks bekend als salos en in het Russisch als yurodivy. De Oosters-orthodoxe Kerk houdt vast dat heilige dwazen “vrijwillig de gedaante van krankzinnigheid aannemen om hun volmaaktheid voor de wereld te verbergen en zo lof te vermijden.” De historicus Sergey Ivanov beschrijft in Heilige dwazen in Byzantium en daarbuiten, de heilige dwaas als een persoon die “krankzinnigheid veinsde, zich dwaas voordeed, of die schok of verontwaardiging uitlokte door zijn opzettelijke onhandelbaarheid.”

Simeon van Emesa, een zesde-eeuwse monnik, wordt vereerd als een van de eerste dwazen voor Christus. De bekendste in Rusland is Basilius van Moskou, die ooit tsaar Ivan de Verschrikkelijke berispte en stierf op 2 augustus 1557; de Basiliuskathedraal in Moskou is naar hem vernoemd. Van Xenia van Sint-Petersburg, die rond 1803 stierf, wordt gezegd dat ze haar bezittingen weggaf na de dood van haar echtgenoot; ze zwierf 45 jaar door de straten van de stad, meestal in zijn militaire uniform.

Is Jezus ooit afgebeeld als een clown?

Niet in de Bijbel, hoewel hij in kostuum werd bespot. Voor de kruisiging deden de Romeinse soldaten hem “een scharlakenrode mantel om,” zetten een doornenkroon op zijn hoofd en een rietstok in zijn hand, “en zij knielden voor hem neer en bespotten hem door te zeggen: Wees gegroet, Koning van de Joden!” (Mattheüs 27:28–29).

Het beeld van Christus als clown is modern. De Harvard-theoloog Harvey Cox nam in Het Narrenfeest (1969) een hoofdstuk op genaamd “Christ the Harlequin” dat Jezus presenteerde als een wijze dwaas. De musical Godspell, die op 17 mei 1971 off-Broadway in première ging, castte Jezus en zijn volgelingen als clowns; de componist, Stephen Schwartz, schreef dat het concept “door John-Michael Tebelak was afgeleid van een boek van Harvey Cox, een professor aan de Harvard Divinity School, getiteld Feast of Fools.” Tegen het einde van de show, voor het Laatste Avondmaal, verwijdert de cast de clownsmake-up.

De soldaten die Jezus in een scharlakenrode mantel kleedden, bedoelden dit als een grap, en hun spottende groet, “Gegroet, Koning van de Joden!”, was waarachtiger dan zij wisten. Paulus had het laatste woord over het gelach: “de dwaasheid van God is wijzer dan de mensen” (1 Korintiërs 1:25).





Reacties

Een reactie plaatsen

Share to...