Vergelijk christelijke denominaties

De Drie-eenheid is Eén. Wij belijden niet drie goden, maar één God in drie personen, de ‘consubstantiële Drie-eenheid’.

De Zoon van God, de tweede persoon in de Drie-eenheid, waarachtig en eeuwig God zijnde, van één wezen en gelijk met de Vader, heeft, toen de volheid des tijds gekomen was, de menselijke natuur aangenomen, met al haar wezenlijke eigenschappen en gewone zwakheden, doch zonder zonde

Het is dus duidelijk dat in Gods hoogst wijze beschikking de heilige Overlevering, de heilige Schrift en het Leergezag van de Kerk zo met elkaar verbonden en samengevoegd zijn, dat de een niet zonder de anderen kan bestaan.

De hoogste rechter, door wie alle geschillen over godsdienst moeten worden beslist, en alle besluiten van concilies, meningen van oude schrijvers, leerstellingen van mensen en persoonlijke geesten moeten worden onderzocht, en op wiens uitspraak wij moeten rusten, kan geen ander zijn dan de Heilige Geest die in de Schrift spreekt.

‘De christelijke bedeling, die het nieuwe en definitieve Verbond is, zal dus nooit voorbijgaan; en geen nieuwe openbare openbaring is te verwachten vóór de glorieuze verschijning van onze Heer Jezus Christus.’

Alle raad Gods aangaande alle dingen die nodig zijn voor zijn eigen heerlijkheid, de zaligheid van de mens, het geloof en het leven, is ofwel uitdrukkelijk in de Schrift neergelegd, ofwel kan door goede en noodzakelijke gevolgtrekking uit de Schrift worden afgeleid: waaraan te geen tijde iets mag worden toegevoegd, hetzij door nieuwe openbaringen van de Geest, hetzij door overleveringen van mensen.

De Kerk aanvaardt en vereert als geïnspireerd de 46 boeken van het Oude Testament en de 27 boeken van het Nieuwe.

De boeken die gewoonlijk Apocriefen worden genoemd, zijn niet goddelijk ingegeven, zijn geen deel van de canon van de Schrift en hebben daarom geen gezag in de kerk van God, noch mogen zij anders worden goedgekeurd of gebruikt dan andere menselijke geschriften.

God heeft de menselijke auteurs van de heilige boeken geïnspireerd. ‘Om de heilige boeken samen te stellen, koos God bepaalde mensen die Hij, terwijl Hij hen voor deze taak gebruikte, hun eigen vermogens en krachten ten volle liet benutten, zodat zij, hoewel Hij in hen en door hen handelde, als ware auteurs alles te boek stelden wat Hij geschreven wilde hebben, en niets meer.’

Wij belijden dat inspiratie het werk was waarin God door zijn Geest, door menselijke schrijvers heen, ons zijn Woord gaf. De oorsprong van de Schrift is goddelijk. De wijze van goddelijke inspiratie blijft voor ons grotendeels een mysterie.

Maar omdat het woord van God te allen tijde toegankelijk moet zijn, zorgt de Kerk met haar gezag en met moederlijke zorg ervoor dat passende en juiste vertalingen in de verschillende talen worden gemaakt, vooral van de oorspronkelijke teksten van de heilige boeken.

Wij belijden dat inspiratie, strikt genomen, alleen van toepassing is op de oorspronkelijke tekst van de Schrift, die door Gods voorzienigheid met grote nauwkeurigheid uit beschikbare handschriften kan worden vastgesteld. Wij belijden verder dat afschriften en vertalingen van de Schrift het Woord van God zijn voor zover zij het oorspronkelijke getrouw weergeven.

De geïnspireerde boeken leren de waarheid. ‘Aangezien dus alles wat de geïnspireerde auteurs of heilige schrijvers beweren, als door de Heilige Geest beweerd moet worden beschouwd, moeten wij belijden dat de boeken van de Schrift vast, getrouw en zonder dwaling die waarheid leren die God omwille van ons heil in de heilige Schriften opgetekend wilde zien.’

Wij belijden de goddelijke inspiratie, waarachtigheid en autoriteit van de Schriften van zowel het Oude als het Nieuwe Testament in hun geheel als het enige geschreven woord van God, zonder dwaling in alles wat zij bevestigt, en als de enige onfeilbare regel voor geloof en leven.

De evolutie in de natuur staat niet op gespannen voet met het begrip schepping, want de evolutie veronderstelt de schepping van wezens die evolueren.

Wij belijden ons geloof in de ene eeuwige God, Schepper en Heer van de wereld, Vader, Zoon en Heilige Geest, die alle dingen bestuurt naar het voornemen van zijn wil.

De Latijnse traditie van de geloofsbelijdenis belijdt dat de Geest ‘uitgaat van de Vader en de Zoon (filioque)’.

In de eenheid van de Godheid zijn drie personen, van één wezen, macht en eeuwigheid: God de Vader, God de Zoon en God de Heilige Geest: de Vader is uit niemand, noch verwekt, noch uitgaand; de Zoon is eeuwig verwekt van de Vader; de Heilige Geest eeuwig uitgaand van de Vader en de Zoon.

De rechtvaardigmaking wordt geschonken in de doop, het sacrament van het geloof. Zij maakt ons gelijkvormig aan Gods gerechtigheid, die ons door de kracht van zijn barmhartigheid innerlijk rechtvaardig maakt.

Het geloof, dat Christus en zijn gerechtigheid aldus ontvangt en erop rust, is het enige middel der rechtvaardigmaking: toch is het in de gerechtvaardigde persoon niet alleen, maar wordt het altijd vergezeld van alle andere zaligmakende genaden, en is het geen dood geloof, maar werkt door liefde.

De doodzonde is een radicale mogelijkheid van de menselijke vrijheid, zoals de liefde zelf. Zij heeft het verlies van de liefde en de beroving van de heiligmakende genade tot gevolg, dat wil zeggen van de staat van genade.

Zij die God in zijn Geliefde aangenomen, krachtdadig geroepen en door zijn Geest geheiligd heeft, kunnen noch geheel noch eindelijk afvallen van de staat der genade, maar zullen daarin zekerlijk volharden tot het einde, en eeuwig behouden worden.

Voor God zijn alle tijdstippen in hun onmiddellijkheid aanwezig. Wanneer Hij dus zijn eeuwige plan van ‘predestinatie’ vaststelt, neemt Hij daarin het vrije antwoord van elke mens op zijn genade op

Nadat God, louter uit zijn welbehagen, van alle eeuwigheid, sommigen tot het eeuwige leven heeft verkoren, heeft Hij een verbond der genade aangegaan, om hen uit de staat van zonde en ellende te verlossen en hen door een Verlosser in een staat van zaligheid te brengen.

Zij die buiten hun eigen schuld het Evangelie van Christus of zijn Kerk niet kennen, maar toch met een oprecht hart God zoeken en, door de genade bewogen, in hun daden zijn wil proberen te doen zoals zij die door de stem van hun geweten kennen – ook zij kunnen het eeuwig heil bereiken.

Jezus Christus, die zelf de enige God-mens is, die zichzelf gegeven heeft als het enige losgeld voor zondaars, is de enige middelaar tussen God en mensen. Er is geen andere naam waardoor wij moeten behouden worden.

Het verhaal van de val in Genesis 3 gebruikt een beeldspraak, maar bevestigt een oergebeurtenis, een daad die aan het begin van de geschiedenis van de mens heeft plaatsgevonden. De Openbaring geeft ons de zekerheid van het geloof dat heel de menselijke geschiedenis getekend is door de oorspronkelijke fout die onze eerste ouders vrijwillig hebben begaan.

Ook leren zij dat sinds de val van Adam alle mensen die op natuurlijke wijze verwekt zijn, met zonde geboren worden, dat is zonder vreze Gods, zonder vertrouwen op God, en met begeerlijkheid; en dat deze ziekte, of dit gebrek van oorsprong, waarlijk zonde is, die ook nu nog veroordeling en eeuwige dood brengt over hen die niet opnieuw geboren zijn door de Doop en de Heilige Geest.

De Kerk leert dat elke geestelijke ziel rechtstreeks door God wordt geschapen – zij wordt niet door de ouders ‘voortgebracht’ – en ook dat zij onsterfelijk is: zij vergaat niet wanneer zij bij de dood van het lichaam wordt gescheiden, en zij zal bij de eindopstanding weer met het lichaam worden verenigd.

De mens heeft door zijn val in een staat van zonde alle vermogen van de wil geheel verloren tot enig geestelijk goed dat bij de zaligheid behoort: zodat een natuurlijk mens, die van dat goede geheel afkerig en dood in zonde is, niet bij machte is zichzelf door eigen kracht te bekeren of zich daartoe voor te bereiden.

De weg der volmaaktheid loopt via het Kruis. Er is geen heiligheid zonder verzaking en geestelijke strijd.

Deze heiliging is overal, in de gehele mens; toch onvolmaakt in dit leven, aangezien er nog in elk deel overblijfselen van verdorvenheid blijven; waaruit een voortdurende en onverzoenlijke strijd voortkomt, het vlees begerende tegen de Geest, en de Geest tegen het vlees.

Omdat zij de fundamentele plichten van de mens tegenover God en zijn naaste uitdrukken, openbaren de Tien Geboden in hun oorspronkelijke inhoud zware verplichtingen. Zij zijn in wezen onveranderlijk, en zij verplichten altijd en overal.

Behalve deze wet, gewoonlijk de zedelijke genoemd, heeft het God behaagd aan het volk Israël, als een onmondige kerk, ceremoniële wetten te geven, bevattende verscheidene voorbeeldende verordeningen, ten dele van dienst aan God, voorafbeeldend Christus, zijn genaden, handelingen, lijden en weldaden; en ten dele verscheidene onderrichtingen van zedelijke plichten voorhoudend. Al deze ceremoniële wetten zijn nu afgeschaft, onder het nieuwe testament.

De doop wordt toegediend op de meest veelzeggende wijze door drievoudige onderdompeling in het doopwater. Van oudsher kan hij echter ook worden toegediend door het water driemaal over het hoofd van de dopeling uit te gieten.

Onderdompeling van de persoon in het water is niet nodig; maar de doop wordt juist bediend door het begieten of besprenkelen van de persoon met water.

Het vormsel voltooit de doopgenade; het is het sacrament dat de Heilige Geest geeft om ons dieper te verankeren in de goddelijke kindschap, ons vaster in te lijven in Christus, onze band met de Kerk te versterken, ons nauwer te betrekken bij haar zending en ons te helpen het christelijk geloof te getuigen in woorden die vergezeld gaan van daden.

De Geest past ons de verlossing toe die Christus heeft verworven, door geloof in ons te werken en ons daardoor met Christus te verenigen in onze krachtdadige roeping.

Wat de kinderen betreft die zonder de doop zijn gestorven, kan de Kerk niet anders dan hen aan Gods barmhartigheid toevertrouwen, zoals zij doet in haar uitvaartliturgie voor hen.

Want wij geloven dat de gelovigen na de lichamelijke dood rechtstreeks tot Christus gaan, en daarom geen lofzangen en gebeden van de levenden voor de doden en hun diensten nodig hebben. Evenzo geloven wij dat ongelovigen onmiddellijk in de hel worden geworpen, waaruit voor de goddelozen door geen diensten van de levenden een uitweg wordt geopend.

In het allerheiligste sacrament van de eucharistie ‘zijn het lichaam en het bloed, samen met de ziel en de goddelijkheid, van onze Heer Jezus Christus en dus de gehele Christus waarlijk, werkelijk en wezenlijk aanwezig.’

Waardige ontvangers, die in dit sacrament uiterlijk deelnemen aan de zichtbare elementen, ontvangen en voeden zich dan ook inwendig door het geloof, waarlijk en inderdaad, doch niet vleselijk en lichamelijk maar geestelijk, met de gekruisigde Christus en alle weldaden van zijn dood

Omdat katholieken geloven dat de viering van de eucharistie een teken is van de werkelijkheid van de eenheid van geloof, leven en eredienst, worden leden van die kerken waarmee wij nog niet volledig verenigd zijn gewoonlijk niet tot de heilige communie toegelaten.

Hoewel onwetende en goddeloze mensen de uiterlijke elementen in dit sacrament ontvangen, ontvangen zij toch niet de daardoor betekende zaak; maar door hun onwaardig komen daartoe zijn zij schuldig aan het lichaam en bloed des Heren, tot hun eigen verdoemenis.

Volgens de oude traditie van de Latijnse Kerk gebruikt de priester ongedesemd brood bij de eucharistieviering telkens wanneer hij die opdraagt.

Evenzo is bij het Avondmaal des Heren het uiterlijke teken brood en wijn, genomen van dingen die gewoonlijk tot spijs en drank gebruikt worden; maar de betekende zaak is het lichaam van Christus dat gegeven is, en zijn bloed dat voor ons vergoten is, of de gemeenschap van het lichaam en bloed des Heren.

Christus heeft de sacramenten van de nieuwe wet ingesteld. Er zijn er zeven: de doop, het vormsel (of chrismatie), de eucharistie, de boete, de ziekenzalving, de wijding en het huwelijk.

Er zijn slechts twee sacramenten door Christus onze Heer ingesteld in het Evangelie; te weten de doop en het Avondmaal des Heren: welke van beide door niemand mogen worden bediend dan door een wettig geordende dienaar des Woords.

De paus, bisschop van Rome en opvolger van Petrus, ‘is het blijvende en zichtbare beginsel en fundament van de eenheid van zowel de bisschoppen als van de hele schare der gelovigen.’

De Heer Jezus, als Koning en Hoofd van zijn kerk, heeft daarin een bestuur, in de hand van kerkelijke ambtsdragers, verordend, onderscheiden van de burgerlijke overheid.

‘Alleen een gedoopte man (vir) ontvangt geldig de heilige wijding.’ De Heer Jezus koos mannen (viri) om het college van de twaalf apostelen te vormen, en de apostelen deden hetzelfde toen zij medewerkers kozen om hen in hun bediening op te volgen.

Van de kerkelijke orde leren zij dat niemand in de Kerk openbaar mag onderwijzen of de Sacramenten mag bedienen, tenzij hij regelmatig geroepen is.

Opdat dus elke twijfel wordt weggenomen over een zaak van groot belang, een zaak die tot de goddelijke inrichting van de Kerk zelf behoort, verklaar ik krachtens mijn taak om de broeders te sterken (vgl. Lc 22,32) dat de Kerk geen enkele bevoegdheid heeft om aan vrouwen de priesterwijding te verlenen en dat dit oordeel door alle gelovigen van de Kerk definitief moet worden gehouden.

Wij erkennen dat er verschillende, oprecht gekoesterde opvattingen zijn onder hen die Schrifttrouw en gehoorzaam willen zijn. Sommigen leggen de apostolische leer zo uit dat vrouwen niet zouden mogen onderwijzen of prediken, of dat zij dat wel mogen maar niet met alleenzeggenschap over mannen.

Volgens het gebod van de Kerk is ‘iedere gelovige, nadat hij de jaren des onderscheids heeft bereikt, gehouden getrouw zijn zware zonden ten minste eenmaal per jaar te biechten.’

Bovendien bieden de verloren zoon en de tollenaar in het Evangelie, in vergelijking met de Farizeeër, ons het meest geschikte voorbeeld van hoe onze zonden aan God beleden moeten worden.

De zondag wordt uitdrukkelijk onderscheiden van de sabbat, die hij elke week chronologisch volgt; voor christenen vervangt de viering ervan de viering van de sabbat.

Hieruit zien wij dat in de oude kerken niet alleen bepaalde vaste uren in de week voor bijeenkomsten waren vastgesteld, maar dat ook de dag des Heren zelf, sinds de tijd van de apostelen, voor hen en voor een heilige rust was afgezonderd, een gebruik dat thans terecht door onze Kerken wordt bewaard omwille van aanbidding en liefde.

De Kerk erkent het gregoriaans als bijzonder geschikt voor de Romeinse liturgie: daarom moet het, onder overigens gelijke omstandigheden, in de liturgische diensten de eerste plaats innemen. Maar andere soorten gewijde muziek, vooral de polyfonie, zijn in geen geval uitgesloten van liturgische vieringen, mits zij overeenstemmen met de geest van de liturgische handeling, zoals bepaald in art. 30.

Bijna alle gebruikelijke ceremoniën zijn ook behouden, behalve dat de in het Latijn gezongen delen hier en daar worden afgewisseld met Duitse gezangen, die zijn toegevoegd om het volk te onderwijzen.

De christelijke vereering van beelden is niet in strijd met het eerste gebod, dat de afgoden verbiedt. Immers, ‘de eer die aan een beeld wordt bewezen, gaat over op het oorspronkelijke’, en ‘wie een beeld vereert, vereert de persoon die erin is afgebeeld’.

Aangezien God als Geest in wezen onzichtbaar en onmetelijk is, kan Hij niet werkelijk door enige kunst of enig beeld worden uitgedrukt. Om deze reden vrezen wij niet met de Schrift uit te spreken dat beelden van God louter leugens zijn.

Er zijn bovendien bijzondere genaden, ook charisma’s genoemd naar de Griekse term die Sint Paulus gebruikt en die ‘gunst’, ‘ongevraagde gave’, ‘weldaad’ betekent. Wat hun aard ook is – soms is die buitengewoon, zoals de gave van wonderen of van tongen – charisma’s zijn gericht op de heiligmakende genade en bedoeld voor het algemeen welzijn van de Kerk.

Charisma’s moeten met dankbaarheid worden aanvaard door degene die ze ontvangt en ook door alle leden van de Kerk. Ze zijn een wonderbaar rijke genade voor de apostolische levenskracht en voor de heiligheid van het hele Lichaam van Christus, op voorwaarde dat het werkelijk echte gaven van de Heilige Geest zijn en dat ze worden gebruikt in volledige overeenstemming met de echte ingevingen van dezelfde Geest, dat wil zeggen in overeenstemming met de liefde, de ware maatstaf van alle charisma’s.

Het exorcisme is gericht op de verdrijving van demonen of op de bevrijding van demonische bezetenheid door het geestelijk gezag dat Jezus aan zijn Kerk heeft toevertrouwd. Ziekte, vooral psychische ziekte, is een heel andere zaak; deze te behandelen is de zorg van de medische wetenschap.

Wij geloven dat wij voortdurend in geestelijke strijd verwikkeld zijn met de overheden en machten van het kwaad, die de Kerk trachten omver te werpen en haar taak van wereldwijde evangelisatie willen dwarsbomen.

Het is niet nodig dat Overleveringen en Ceremoniën overal dezelfde en geheel gelijk zijn; want te allen tijde zijn zij verschillend geweest en kunnen zij worden gewijzigd naar de verscheidenheid van landen, tijden en zeden van de mensen, mits niets wordt verordend tegen Gods Woord.

In feite was Hij die zij als mens door de Heilige Geest ontving, die waarlijk haar Zoon werd naar het vlees, niemand anders dan de eeuwige Zoon van de Vader, de tweede persoon van de Heilige Drie-eenheid. Daarom belijdt de Kerk dat Maria waarlijk ‘Moeder van God’ is (Theotokos).

Wij geloven en leren ook dat de eeuwige Zoon van de eeuwige God de Zoon des mensen is geworden, uit het zaad van Abraham en David, niet uit de gemeenschap van een man, zoals de Ebionieten zeiden, maar allerkuist ontvangen is door de Heilige Geest en geboren uit de altijd maagdelijke Maria, zoals de evangelische geschiedenis ons zorgvuldig uiteenzet (Matth., hoofdstuk 1).

De allerzaligste Maagd Maria is, vanaf het eerste ogenblik van haar ontvangenis, door een bijzondere genade en voorrecht van de almachtige God en met het oog op de verdiensten van Jezus Christus, de Heiland van het menselijk geslacht, vrijgehouden van elke smet van de erfzonde.

Christus is in de waarheid van onze natuur ons in alle dingen gelijk gemaakt, de zonde alleen uitgezonderd, waarvan Hij zowel in zijn vlees als in zijn geest duidelijk vrij was.

In het gebed is de pelgrimerende Kerk verbonden met die van de heiligen, wier voorspraak zij inroept.

Godsdienstige dienst moet aan God worden gebracht, de Vader, de Zoon en de Heilige Geest; en aan Hem alleen; niet aan engelen, heiligen of enig ander schepsel: en, sinds de val, niet zonder een Middelaar; noch in de bemiddeling van enig ander dan van Christus alleen.

Het Nieuwe Testament spreekt over het oordeel in de eerste plaats in zijn aspect van de laatste ontmoeting met Christus bij zijn wederkomst, maar bevestigt ook herhaaldelijk dat ieder onmiddellijk na de dood zal worden beloond naar zijn werken en geloof.

De zielen der gelovigen worden bij hun dood volmaakt in heiligheid en gaan onmiddellijk de heerlijkheid in; en hun lichamen, nog steeds met Christus verenigd, rusten in hun graven tot aan de opstanding.

Allen die sterven in Gods genade en vriendschap, maar nog onvolkomen gelouterd zijn, zijn weliswaar van hun eeuwig heil verzekerd; maar na de dood ondergaan zij een loutering, om de heiligheid te bereiken die nodig is om in te gaan in de vreugde van de hemel.

de zielen der rechtvaardigen, dan in heiligheid volmaakt gemaakt, worden opgenomen in de hoogste hemelen, waar zij het aangezicht van God aanschouwen, in licht en heerlijkheid, wachtend op de volle verlossing van hun lichamen. En de zielen der goddelozen worden in de hel geworpen, waar zij in kwellingen en de uiterste duisternis blijven, bewaard voor het oordeel van de grote dag. Behalve deze twee plaatsen, voor zielen gescheiden van hun lichamen, kent de Schrift er geen.

De leer van de Kerk bevestigt het bestaan van de hel en haar eeuwigheid. Onmiddellijk na de dood dalen de zielen van hen die in staat van doodzonde sterven af naar de hel, waar zij de straffen van de hel ondergaan, ‘het eeuwige vuur’. De voornaamste straf van de hel is de eeuwige scheiding van God, in wie alleen de mens het leven en het geluk kan bezitten waarvoor hij geschapen is en waarnaar hij verlangt.

Het gehele mensdom heeft door zijn val de gemeenschap met God verloren, staat onder zijn toorn en vloek, en is zo blootgesteld aan alle ellende in dit leven, aan de dood zelf en aan de pijnen der hel in eeuwigheid.

Sinds de hemelvaart is de komst van Christus in heerlijkheid nabij, ook al ‘is het niet aan u om tijden of gelegenheden te kennen die de Vader door zijn eigen gezag heeft vastgesteld’. Deze eschatologische komst kan zich elk ogenblik voltrekken, ook al worden zowel zij als de laatste beproeving die haar zal voorafgaan ‘uitgesteld’.

Wij geloven dat Jezus Christus persoonlijk en zichtbaar zal wederkomen, in kracht en heerlijkheid, om zijn redding en zijn oordeel te voltooien.

Vóór de wederkomst van Christus moet de Kerk door een laatste beproeving heen die het geloof van vele gelovigen zal doen wankelen. De vervolging die haar pelgrimstocht op aarde vergezelt, zal het ‘mysterie van de boosheid’ onthullen in de vorm van een religieuze misleiding die de mensen een schijnoplossing voor hun problemen biedt tegen de prijs van afval van de waarheid.

Wij gedenken ook zijn waarschuwing dat er valse christussen en valse profeten zullen opstaan als voorlopers van de uiteindelijke antichrist.

De misleiding van de Antichrist begint al gestalte te krijgen in de wereld telkens wanneer men beweert binnen de geschiedenis die messiaanse hoop te verwezenlijken die slechts voorbij de geschiedenis door het eschatologische oordeel kan worden verwezenlijkt. De Kerk heeft zelfs gewijzigde vormen van deze vervalsing van het komende rijk onder de naam chiliasme verworpen, vooral de ‘intrinsiek perverse’ politieke vorm van een wereldlijk messianisme.

Wij veroordelen voorts de Joodse dromen dat er vóór de Dag des Oordeels een gouden eeuw op aarde zal komen, en dat de vromen, na al hun goddeloze vijanden onderworpen te hebben, alle koninkrijken der aarde zullen bezitten.

Men treedt in het Volk van God binnen door het geloof en de doop. ‘Alle mensen zijn geroepen om tot het nieuwe Volk van God te behoren’ (LG 13), opdat de mensen in Christus ‘één familie en één Volk van God zouden vormen’ (AG 1).

Er zijn dus niet twee verbonden der genade, verschillend in wezen, maar één en hetzelfde, onder verschillende bedelingen.

Een huwelijk dat ratum et consummatum is, kan door geen enkele menselijke macht worden ontbonden en om geen enkele reden, behalve de dood.

Het huwelijk is tussen één man en één vrouw: noch is het enig man geoorloofd meer dan één vrouw te hebben, noch enige vrouw meer dan één man, op hetzelfde ogenblik.

Ontucht is de lichamelijke vereniging van een ongehuwde man en een ongehuwde vrouw. Zij is in ernstige mate in strijd met de waardigheid van de personen en van de menselijke seksualiteit, die van nature gericht is op het welzijn van de echtgenoten en op het voortbrengen en opvoeden van kinderen.

Wij verlangen dat alle herders een voorbeeld geven van seksuele kuisheid en trouw, zoals Paulus gebood, en duidelijk en vaak onderwijzen dat het huwelijk de enige plaats is voor seksuele vereniging.

De echtscheiding is een zware overtreding van de natuurwet. Zij pretendeert het contract te verbreken waarmee de echtgenoten vrijwillig hebben ingestemd om tot de dood met elkaar te leven. De echtscheiding doet afbreuk aan het verbond van het heil, waarvan het sacramentele huwelijk het teken is.

Hoewel het verderf van de mens zodanig is dat hij geneigd is onbehoorlijk argumenten te zoeken om diegenen te scheiden die God in het huwelijk heeft samengevoegd: toch is niets anders dan overspel, of zodanige opzettelijke verlating als op geen enkele wijze door de kerk of de burgerlijke overheid kan worden verholpen, een voldoende reden om de huwelijksband te ontbinden: waarbij een openbare en ordelijke procedure in acht moet worden genomen; en de betrokken personen niet aan hun eigen wil en goeddunken moeten worden overgelaten in hun eigen zaak.

De Kerk houdt vast dat een nieuwe verbintenis niet als geldig kan worden erkend, indien het eerste huwelijk geldig was. Wanneer de gescheidenen burgerlijk hertrouwd zijn, bevinden zij zich in een situatie die objectief strijdig is met Gods wet.

In geval van overspel na het huwelijk is het de onschuldige partij geoorloofd een echtscheiding aan te vragen: en, na de echtscheiding, een ander te trouwen, alsof de schuldige partij gestorven was.

De regeling van de geboorten is een van de aspecten van verantwoord vader- en moederschap. Wettige bedoelingen van de echtgenoten rechtvaardigen niet het gebruik van moreel ontoelaatbare middelen (bijvoorbeeld rechtstreekse sterilisatie of anticonceptie).

Sinds de eerste eeuw heeft de Kerk het morele kwaad van iedere opzettelijke abortus bevestigd. Deze leer is niet veranderd en blijft onveranderlijk.

De NAE is actief, vurig en onwrikbaar tegen abortus op verzoek. Wij wijzen echter hen die pleiten voor wettelijke toegang tot abortus niet af als onverschillig voor het menselijk leven of onze achting en aandacht onwaardig.

Na de apostolische tijd achtte de Kerk zich niet verplicht hiervan een grondslag te maken voor het opstellen van nauwkeurige regels voor de slager en de keuken, en nog minder in onze tijd een bloedtransfusie te verbieden.

De deugd van de matigheid brengt ons ertoe elke vorm van buitensporigheid te vermijden: het misbruik van voedsel, alcohol, tabak of geneesmiddelen. Zij die door dronkenschap of snelheidsliefde hun eigen veiligheid en die van anderen op de weg, ter zee of in de lucht in gevaar brengen, laden grote schuld op zich.

Zij die gezworen hebben hun land in de strijdkrachten te dienen, zijn dienaren van de veiligheid en de vrijheid van de volken. Als zij hun plicht eervol vervullen, dragen zij waarlijk bij tot het algemeen welzijn van de natie en tot het handhaven van de vrede.

Het is christenen geoorloofd het ambt van overheid te aanvaarden en uit te oefenen, wanneer zij daartoe geroepen worden: in het bestuur waarvan zij vooral vroomheid, gerechtigheid en vrede moeten handhaven, naar de heilzame wetten van elk gemenebest; zo mogen zij daartoe nu, onder het nieuwe testament, rechtmatig oorlog voeren, bij rechtvaardige en noodzakelijke gelegenheid.