Luis staat niet in de Bijbel — Het betekent “Beroemd in de strijd”

Luis staat niet in de Bijbel. Evenmin als Luís, Louis, Ludwig of Lewis. De Schriften waren al eeuwen gesloten voordat enige Frank deze naam droeg, en de naam zelf is niet Hebreeuws of Grieks, maar Germaans: hlud, beroemd, verbonden met wig, strijd. Een man beroemd in de strijd.

Dat is geen schriftuurlijke betekenis. Maar het is ook niet niets, beste vrienden — want de eerste man die we kunnen noemen die de naam droeg, ging het doopwater in op kerstavond en nam een koninkrijk met zich mee.

Wat betekent de naam Luis?

Luis is de Spaanse vorm van Louis, en Louis is de Franse vorm van het Latijnse Ludovicus, dat het oude Germaanse Hludwig weergeeft — hlud of hlut, “beroemd, luid,” en wig, “strijd, gevecht.” Beroemd in de strijd. Vermaard in de oorlog.

Dezelfde naam, anders gedragen door elke tong die hem uitsprak, geeft ons Luís in Portugal, Louis in Frankrijk, Ludwig in Duitsland, Lewis in Engeland nadat de Noormannen hem meebrachten, en Luigi in Italië. Eén naam. Een dozijn monden. Het is de moeite waard dit te onthouden als iemand van ons zich ooit minder voelde door een vertaalde naam. Hij werd niet minder. Hij werd gedragen.

Staat Luis in de Bijbel?

Nee. Niet in enige spelling, en niet in een van de drie talen waarin de Schrift is geschreven. Soms vinden we pagina's die een “Hebreeuwse betekenis van Luis” aanbieden. Die is er niet. De naam kwam de wereld binnen via de Rijn en niet via Jeruzalem, en een eerlijk artikel zegt dat in plaats van een Hebreeuwse wortel te verzinnen om ons gerust te stellen.

Wat de Schrift wel heeft, is hetgeen waar de naam naar verwijst. Roem, faam, een naam die mensen herhalen — de Bijbel is er niet stil over, en het is ook niet vleiend. Laat een ander u prijzen, en niet uw eigen mond; een vreemde, en niet uw eigen lippen. Roem is echt. Het is alleen niet aan ons om die te regelen.

Clovis, de eerste van die naam

Ga ver genoeg terug en Luis wordt Chlodovech, en Chlodovech is de man die in de geschiedenis Clovis wordt genoemd: koning der Franken, heiden, daadkrachtig, gewelddadig, getrouwd met een christelijke vrouw genaamd Clotilda die jarenlang voor hem bad terwijl hij zich niet liet bewegen.

Toen verliep een veldslag slecht. Nabij de nederlaag tegen de Alemannen riep hij de God aan over wie zijn vrouw bleef spreken, en de dag keerde. Wat we daar ook van vinden — en soldaten zijn altijd snel geweest met onderhandelen — hij behandelde het niet als een gelukkige middag. Hij ging naar bisschop Remigius in Reims en vroeg om de doop, en op vierentwintig december 496 werd hij gedoopt, samen met zijn zus en enkele duizenden van zijn mannen.

Kerstavond. Een krijgsheer in het water op de nacht die de Kerk bewaart voor een Kind.

Het is een vreemd en zeer menselijk scharnierpunt, en Europa draaide eromheen. De Gallo-Romeinse bevolking zou een heidense Frank niet als de hunne hebben geaccepteerd; met een gedoopte konden ze wel samenleven. De naam van die koning, door negen eeuwen Frans verbasterd, werd Louis, en bij het oversteken van de Pyreneeën, Luis.

Lodewijk IX, de koning die een heilige is

Achttien Franse koningen droegen de naam. Eén van hen staat op de heiligenkalender.

Lodewijk IX regeerde in de dertiende eeuw, leidde twee kruistochten en stierf tijdens de tweede daarvan. Een kruistocht is niets om te prijzen, en we moeten het niet mooier voordoen dan het is. Maar de reden dat de Kerk hem herinnert, zijn niet de oorlogen. Het is dat hij de voeten van de armen waste, bedelaars aan zijn eigen tafel voedde, ziekenhuizen bouwde, onder een eik in Vincennes zat om zelf naar de klachten van gewone mensen te luisteren, en het ambt als een schuld beschouwde in plaats van als een bezit. Een koning die geloofde dat hij er achteraf over ondervraagd zou worden.

Tussen Clovis en Lodewijk liggen achthonderd jaar, en de afstand tussen hen is het hele argument van het Evangelie: een naam die betekende beroemd in de strijd eindigt bij een man die herinnerd wordt omdat hij knielde.

Paulus gebruikte de taal van de strijd voor het christelijk leven, en hij bedoelde daar iets anders mee dan verovering. Schrijvend vanuit de gevangenis tegen het einde, blikte hij terug en zei: “Ik heb de goede strijd gestreden, ik heb de loop beëindigd, ik heb het geloof behouden” (2 Timoteüs 4:7). Als een Luis ergens om bekend moet staan wat betreft strijd, laat het dan die strijd zijn.

Luis, Luís, Louis, Ludwig, Lewis

Dus wanneer een moeder in Guadalajara haar zoon Luis noemt, en een moeder in São Paulo de hare Luís, en een in Lyon de hare Louis, reiken ze naar hetzelfde woord zonder het te weten. De naam is al vijftienhonderd jaar christelijk — niet omdat hij in de Schrift staat, maar omdat hij steeds werd gegeven aan mensen die dat wel waren.

Dat is hoe de meeste van onze namen werken, als we eerlijk zijn. Zeer weinigen van ons heten Ezechiël. We worden genoemd naar namen die onze grootmoeders mooi vonden, in talen die de apostelen nooit hebben gehoord, en we worden er hoe dan ook onder gedoopt.

De naam die in het water wordt gegeven

Hier is het deel dat belangrijker is dan welke etymologie dan ook.

Bij een doop wordt de naam hardop uitgesproken — en dan wordt er iets over gezegd dat de naam zelf nooit zou kunnen bieden: hen dopen in de naam van de Vader en van de Zoon en van de Heilige Geest. Drie namen, gegeven aan één klein persoon die niets heeft gedaan om ze te verdienen.

Clovis werd geen christen omdat zijn naam iets heiligs betekende. Dat deed hij niet. Hij werd er een omdat hij naar het water werd gebracht, zoals ieder van ons wordt gebracht, door iemand die van ons hield en bad terwijl we niet luisterden.

Luis is geen bijbelse naam. Dat hoefde hij ook nooit te zijn. Het kind dat hem draagt, wordt twee keer genoemd — één keer door zijn ouders, en één keer door God, die hem zoon noemt.

Gerelateerde artikelen

• Is William een Bijbelse naam? Betekenis, oorsprong en christelijke betekenis
• Liam staat niet in de Bijbel — maar Eliam wel
• Bijbelverzen over doop en redding
• Staat jouw naam in de Bijbel? Een gids van 231 namen