Hoe zag Noach eruit? De Bijbel beschrijft hem nooit



  • De Bijbel beschrijft nooit het lichaam of gezicht van Noach. Genesis geeft zijn leeftijd aan, 600 jaar toen de zondvloed kwam en 950 jaar bij zijn dood (Genesis 7:6; 9:29), en zijn werk na de zondvloed als “een landman”, een boer (Genesis 9:20).
  • Genesis geeft de lengte van Noach niet aan, en geen van de vroege Joodse of christelijke navertellingen doet dat evenmin. Genesis rekent hem nooit tot de reuzen van Genesis 6:4, en 1 Henoch en Josephus onderscheiden hem van hen.
  • Genesis beschrijft in plaats daarvan zijn karakter: “Noach was een rechtvaardig man, hij was oprecht onder zijn tijdgenoten; Noach wandelde met God” (Genesis 6:9). Ezechiël, Hebreeën en 2 Petrus herinneren aan zijn rechtvaardigheid en geloof, en Genesis 9:21 vermeldt zijn dronkenschap.
  • The albino idea comes from 1 Enoch 106, where the newborn Noah is “white as snow and red as the blooming of a rose,” with hair “white as wool” and eyes that light up the house; the Bible uses the same language for heavenly glory (Daniel 7:9; Revelation 1:14). The medical label appears in a 1958 British Medical Journal article by Arnold Sorsby, “Noah—an Albino.”
  • 1 Henoch is Schrift in de Ethiopisch-Orthodoxe Tewahedo Kerk; Augustinus accepteerde dat Henoch iets had geschreven, maar hield het boek buiten de canon.
  • Joodse en christelijke tradities beelden Noach af als oud: in de Talmoed noemen zijn bespotters hem “oude man”, en het Ethiopische Boek van Adam en Eva zegt dat zijn haar “noch toenam noch afnam” terwijl hij de ark bouwde.
  • De vroegste christelijke kunst, in de catacomben, toont Noach “jong en ongeschoren”; latere kunst gaf hem een baard, en Michelangelo schilderde drie scènes van Noach op het plafond van de Sixtijnse Kapel.

De Bijbel zegt nooit hoe Noach eruitzag. Genesis geeft zijn leeftijd, zijn werk en zijn karakter, maar niet zijn lengte of zijn gezicht. De meest volledige oude beschrijving komt uit 1 Henoch, onderdeel van een Joodse literatuur over Henoch die al in de derde eeuw v.Chr. begon, en het geeft de pasgeboren Noach een lichaam “wit als sneeuw”.

Wat zegt de Bijbel over het uiterlijk van Noach?

Helemaal niets. Genesis legt vast wie de vader van Noach was, waarom hij zijn naam kreeg, hoe oud hij was bij elke wending van het verhaal en welk werk hij na de zondvloed oppakte, en het stopt nooit om hem te beschrijven. Andere boeken van de Bijbel beschrijven mensen wel wanneer hun uiterlijk van belang is voor het verhaal. Saul was zo lang dat hij “vanaf zijn schouders en daarboven groter was dan enig ander van het volk” (1 Samuël 9:2), en David “was rossig, en daarbij met mooie ogen en een knap uiterlijk” (1 Samuël 16:12). Noach krijgt zo'n beschrijving niet, hoewel Genesis veel anders over hem vastlegt.

Wat Genesis zegt over Noach waar
Zijn vader Lamech noemde hem, “zeggende: Deze zal ons troosten over ons werk en over de moeitevolle arbeid van onze handen” Genesis 5:29
Hij was vijfhonderd jaar oud toen Genesis voor het eerst zijn zonen Sem, Cham en Jafet noemt Genesis 5:32
Hij was “zeshonderd jaar oud toen de zondvloed van water op de aarde kwam” Genesis 7:6
Na de zondvloed “begon hij een landman te worden en hij plantte een wijngaard”; een landman is een boer Genesis 9:20
Hij leefde in totaal 950 jaar Genesis 9:29

Die getallen zijn het dichtst dat Genesis bij een fysiek detail komt. Volgens de telling was Noach al een oude man toen de regen begon, en hij leefde nog driehonderdvijftig jaar na de zondvloed (Genesis 9:28).

De Schrift geeft haar eigen reden om minder om gezichten te geven. Toen Samuël een koning ging zalven uit de zonen van Isaï en zijn oog op Eliab viel, zei de Heer tegen hem: “Kijk niet naar zijn uiterlijk of naar de hoogte van zijn gestalte”, en gaf toen de reden: “want de mens ziet aan wat voor ogen is, maar de HEERE ziet het hart aan” (1 Samuël 16:7).

Hoe lang was Noach?

Genesis geeft de lengte van Noach niet aan, en geen van de vroege Joodse of christelijke navertellingen van zijn verhaal geeft die ook. Van 1 Henoch en Josephus, een Joodse historicus geboren in 37 n.Chr., tot de rabbijnen van de Talmoed en het christelijke Boek van Adam en Eva, beschrijven ze zijn geboorte, zijn waarschuwingen en zijn ark zonder de man te meten.

Genesis 6:4 is het vers dat dit oproept: “In die dagen waren er reuzen op de aarde.” Genesis rekent Noach nooit tot de reuzen, en de oude navertellingen zorgen ervoor dat hij van hen wordt onderscheiden. In 1 Henoch zijn de reuzen de kinderen van gevallen engelen die “zich met vrouwen verenigden”, en het verhaal van Noachs geboorte draait om de verzekering van Henoch dat het kind “in waarheid zijn zoon is”, van Lamech zelf (1 Henoch 106:14, 18). Josephus schrijft dat de zonen van die engelen “deden wat leek op de daden van degenen die de Grieken reuzen noemen”, en dat “Noach erg ongemakkelijk was bij wat zij deden.”

Augustinus las Genesis 6 anders. Hij zette de “fabels over de reuzen, zeggende dat hun vaders geen mensen waren” uit de geschriften van Henoch opzij, en beschouwde de “zonen van God” in Genesis als mensen uit de familielijn van Seth. De reuzen waren in zijn lezing simpelweg mensen van ongebruikelijke omvang, en hij trok er een les uit: God maakte hen “opdat aldus gedemonstreerd zou worden dat noch schoonheid, noch omvang en kracht, van veel belang zijn voor de wijze man” (Stad van God 15.23).

Hoe beschrijft de Bijbel het karakter van Noach?

Waar Genesis zwijgt over het lichaam van Noach, is het duidelijk over de man: “Noach was een rechtvaardig man, hij was oprecht onder zijn tijdgenoten; Noach wandelde met God” (Genesis 6:9). “Oprecht” betekent hier niet zondeloos. De Engelse vertalers van de Talmoed vertalen hetzelfde Hebreeuwse woord als “oprecht van hart”, en Augustinus vatte het op als perfectie “voor zover zij perfect kunnen zijn in hun verblijf in deze wereld” (Stad van God 15.26). Toen de zondvloed nabij was, zei God tegen Noach: “u heb Ik rechtvaardig voor Mijn aangezicht gezien in dit geslacht” (Genesis 7:1).

De rest van de Schrift houdt hetzelfde portret aan. Noach gehoorzaamde volledig: “Noach deed het; overeenkomstig alles wat God hem geboden had, zo deed hij” (Genesis 6:22). Ezechiël plaatst hem naast twee andere rechtvaardige mannen: “Al waren deze drie mannen, Noach, Daniël en Job, in het midden daarvan, zij zouden door hun rechtvaardigheid slechts hun eigen ziel redden” (Ezechiël 14:14). Hebreeën plaatst hem in zijn eregalerij van het geloof, zeggende dat Noach, “door een goddelijke aanwijzing vermaand over de dingen die men nog niet zag, met vrees bewoog en een ark bereidde tot redding van zijn huis” (Hebreeën 11:7). Petrus noemt hem “een prediker van de rechtvaardigheid” (2 Petrus 2:5).

Genesis verbergt zijn zwakheid niet. Na de zondvloed “dronk hij van de wijn, en werd dronken; en hij ontblootte zich in zijn tent” (Genesis 9:21). Wat zijn zoon Cham daarna deed, en de vloek die op Kanaän viel, is een verhaal op zich.

Waarom koos God Noach?

Genesis stelt genade voorop. Voordat het Noach rechtvaardig noemt, zegt het dat “Noach genade vond in de ogen van de Heer” (Genesis 6:8). Joodse en christelijke lezers hebben zijn uitverkiezing op hun eigen manier verklaard.

De rabbijnen discussieerden over de woorden “in zijn generaties”. In de Talmoed zegt Rabbi Yoḥanan: “Ten opzichte van de andere mensen van zijn generatie was hij rechtvaardig en oprecht, maar niet ten opzichte van die van andere generaties.” Reish Lakish antwoordt dat Noach rechtvaardig was “ondanks dat hij omringd was door slechte invloeden; des te meer zou hij in andere generaties als rechtvaardig en oprecht zijn beschouwd” (Sanhedrin 108a). Rashi, de middeleeuwse Franse commentator, vermeldt beide lezingen. Een andere lering in dezelfde Talmoedpassage stelt dat het lot van Noach bezegeld was met de rest van zijn generatie, en dat hij gespaard bleef “door de goedheid van God vanwege het feit dat hij genade vond in de ogen van God.”

De christelijke lezing begint bij Hebreeën, waarin staat dat Noach “erfgenaam werd van de rechtvaardigheid die door het geloof is” (Hebreeën 11:7). Johannes Chrysostomus, prekend over dat vers, wees erop dat niets aan de hemel waarschuwde voor een zondvloed: “de lucht was helder, er waren geen tekenen [van verandering]: maar toch vreesde hij.” Noachs rechtvaardigheid, zei hij, lag in vertrouwen: “door in God te geloven werd hij als rechtvaardig getoond.”

Was Noach een albino?

Niets in de Bijbel zegt dit. Het idee komt uit het verhaal van Noachs geboorte in 1 Henoch, en de passage leest minder als een medisch dossier dan als een teken uit de hemel. In de vertaling van R. H. Charles was het lichaam van de pasgeborene “wit als sneeuw en rood als de bloei van een roos, en het haar van zijn hoofd en zijn lange lokken waren wit als wol, en zijn ogen prachtig. En toen hij zijn ogen opende, verlichtte hij het hele huis als de zon” (1 Henoch 106:2). Daarna “stond hij op in de handen van de vroedvrouw” en “sprak met de Heer van de rechtvaardigheid.”

In de rest van het verhaal van Noachs geboorte, vreest zijn vader Lamech dat een engel de vader van het kind is, totdat Henoch hem verzekert dat de jongen van hemzelf is, en de Genesis Apocryphon, een Dode Zeerol gedateerd tussen de derde en eerste eeuw v.Chr., vertelt het opnieuw in de stem van Lamech.

Het medische label heeft ten minste één genoemde moderne auteur: in 1958 publiceerde de British Medical Journal een artikel van Arnold Sorsby getiteld “Noah—an Albino”. Lezers die hier albinisme zien, lezen twee feitelijke details in de tekst: een lichaam “wit als sneeuw” en haar “wit als wol”. Mensen met oculocutaan albinisme, zoals de U.S. National Library of Medicine het beschrijft, “hebben doorgaans een zeer lichte huid en wit of lichtgekleurd haar,” en meestal visuele problemen, waaronder “verhoogde gevoeligheid voor licht (fotofobie).” De rest van de beschrijving is een ander verhaal: hetzelfde kind is rozerood en sneeuwwit, zijn ogen vullen het huis met licht, en hij zegent God op de dag dat hij geboren wordt.

De woorden komen overeen met de eigen taal van de Bijbel voor hemelse heerlijkheid. Daniël zag de Oude van Dagen, “wiens kleed wit was als sneeuw, en het haar van zijn hoofd als zuivere wol” (Daniël 7:9). Johannes zag de opgestane Christus: “Zijn hoofd en zijn haren waren wit als wol, zo wit als sneeuw; en zijn ogen waren als een vlam van vuur” (Openbaring 1:14). Toen Mozes van de Sinaï afdaalde, “straalde de huid van zijn gezicht” (Exodus 34:29). George W. E. Nickelsburg van de Universiteit van Iowa, schrijvend over de Genesis Apocryphon en 1 Henoch, zegt dat “Noachs glorieuze verschijning krachtig de beelden van goddelijke epifanie oproept,” en dat het “geen goddelijke conceptie aangeeft” maar “een teken is van zijn door God aangestelde functie.” Zijn verschijning, voegt Nickelsburg toe, weerspiegelt “zijn rol als de figuur van het overblijfsel ten tijde van de Zondvloed.”

Hoeveel gewicht de beschrijving in de schaal legt, hangt af van de kerk. De Ethiopisch-Orthodoxe Tewahedo Kerk rekent Henoch tot de 46 boeken van haar Oude Testament, dus voor haar leden is dit verhaal over Noachs geboorte Schrift. De kerk zelf merkt op dat haar canon “zowel in het Oude als in het Nieuwe Testament verschilt van die van enige andere kerk.” In het Nieuwe Testament citeert de Brief van Judas een profetie van “Henoch ook, de zevende vanaf Adam” (Judas 1:14). Augustinus accepteerde dat Henoch iets schreef, maar hield het boek buiten de canon: “We kunnen niet ontkennen dat Henoch, de zevende vanaf Adam, enkele goddelijke geschriften heeft nagelaten, want dit wordt bevestigd door de apostel Judas in zijn canonieke brief. Maar het is niet zonder reden dat deze geschriften geen plaats hebben in die canon van de Schrift …” De geschriften die onder de naam van Henoch circuleerden, concludeerde hij, “worden door verstandige mannen terecht als niet authentiek beoordeeld” (Stad van God 15.23).

Wat zeggen andere oude schrijvers over het uiterlijk van Noach?

Heel weinig, en het meeste betreft zijn leeftijd. In de Talmoed bespotten de mensen die hem de ark zagen bouwen hem: “Oude man, waarom bouw je deze ark?” (Sanhedrin 108b). In Genesis Rabbah noemen ze hem “verachtelijke oude man” (30:7). Het Ethiopische Boek van Adam en Eva, een christelijk werk waarvan de vertaler, S. C. Malan, dacht dat het door een Egyptenaar in de vijfde of zesde eeuw was geschreven, laat hen lachen om “die kletsende oude man.” Het voegt een klein wonder van zichzelf toe: gedurende de honderd jaar dat hij aan de ark werkte, “waren de schoenen aan zijn voeten noch veranderd, noch versleten, noch oud geworden,” en “het haar van zijn hoofd nam noch toe, noch af.”

Josephus beschrijft Noachs geweten, niet zijn gezicht. Noach probeerde de mensen om hem heen te overtuigen “om hun gezindheid en hun daden ten goede te veranderen,” en verliet het land toen ze niet wilden luisteren, uit angst voor zijn leven. “God hield van deze man vanwege zijn rechtvaardigheid,” voegt Josephus toe. De hoofdstukken van Augustinus over Noach in De Stad van God gaan over zijn rechtvaardigheid en de ark als een figuur van de Kerk, niet over zijn uiterlijk.

Hoe heeft de christelijke kunst Noach afgebeeld?

Kunstenaars moesten beslissen wat Genesis openliet, en de vroegste christelijke kunstenaars maakten Noach jong. Zijn verhaal wordt “sinds ten minste de 3e eeuw en mogelijk de 2e” geïllustreerd, volgens Richard Stracke van de Augusta University, die christelijke iconografie catalogiseert. In de catacomben-schilderingen en op sarcofagen uit de vierde eeuw, de stenen doodskisten uit die periode, toonden kunstenaars steeds weer één scène: de terugkeer van de duif met de olijftak. Noach “is altijd de enige figuur die in de ark wordt getoond, die wordt gevisualiseerd als een vierkante kist met een deksel.” Stracke verklaart de kist met het Latijnse woord arca, wat “precies een kist of een kluis betekent.” In de catacomben staat hij in de gebedshouding die bekend staat als de orant en kijkt hij meestal naar de toeschouwer. “De Noach van de catacomben is altijd jong en baardloos, maar in de sarcofagen heeft hij bijna altijd een korte, vierkante baard zoals die van St. Petrus. Latere afbeeldingen behouden de baard, maar zonder de gelijkenis met die van Petrus.”

Michelangelo gaf Noach drie van de negen Genesis-scènes op het plafond van de Sixtijnse Kapel, dat in 1512 werd voltooid: het Offer van Noach, de Zondvloed en de Dronkenschap van Noach. De Vaticaanse Musea beschrijven de Zondvloed als een menigtescène, met mensen die onder het gewicht van hun bezittingen naar een heuvel trekken en anderen die zich op een klein eiland verdringen, terwijl “op de achtergrond de ark staat waarop, door de wil van God, Noach, zijn familie en paren dieren gered zullen worden.”

De bebaarde patriarch van latere kunst komt van de kunstenaars, beginnend met de beeldhouwers van die sarcofagen. Genesis vat Noach samen in vier woorden: “Noach wandelde met God” (Genesis 6:9).




Reacties

Een reactie plaatsen

Share to...