Denominaties vergeleken136 artikelen

De 7 boeken in katholieke Bijbels die niet in protestantse Bijbels staan, en waarom ze werden weggelaten



  • Katholieke bijbels bevatten zeven boeken die protestantse bijbels weglaten: Tobit, Judit, Wijsheid, Sirach, Baruch, en 1 en 2 Makkabeeën, samen met Griekse toevoegingen aan Ester en Daniël.
  • De hervormers zetten ze apart omdat ze niet in de Hebreeuwse Bijbel staan, omdat 2 Makkabeeën 12 werd aangehaald voor gebeden voor de doden, en omdat de boeken geen aanspraak maken op profetisch gezag.
  • Luther heeft ze niet verwijderd: zijn Bijbel uit 1534 drukte ze in een apart gedeelte als "nuttig en goed om te lezen", en de King James Version uit 1611 drukte ze ook af.
  • Het Concilie van Trente verklaarde ze op 8 april 1546 tot canoniek. Lang daarvoor accepteerden Augustinus en de Afrikaanse concilies van 393–419 ze al, terwijl Athanasius en Hiëronymus de meeste ervan uit de canon lieten.
  • De meeste Engelse protestantse bijbels lieten ze na 1826 weg, toen de British and Foreign Bible Society besloot geen bijbels meer te verspreiden die de apocriefen bevatten, waarbij kosten een tweede reden waren.
Denominaties vergelekenBekijk alle 136 artikelen in deze reeks

Een katholieke Bijbel bevat zeven boeken die een protestantse Bijbel weglaat: Tobit, Judit, Wijsheid, Sirach, Baruch en 1 en 2 Makkabeeën, samen met delen van Ester en Daniël. De hervormers plaatsten deze boeken apart omdat ze niet in de Hebreeuwse Bijbel staan. Luther gaf ze in 1534 een eigen sectie, en de meeste protestantse Bijbels stopten in de 19e eeuw met het drukken ervan.

De kerken beantwoorden de vraag nog steeds verschillend, elk om eigen redenen, maar de mensen in deze boeken zijn voor niemand van ons vreemd. Hebreeën, dat door elke kerk wordt aanvaard, herinnert aan de martelaren uit 2 Makkabeeën, die “werden gefolterd en weigerden hun bevrijding te aanvaarden, om een betere opstanding te kunnen verkrijgen” (Hebreeën 11:35). Of we hun verhaal nu lezen als Schrift of “als voorbeeld voor het leven,” zoals de Kerk van Engeland het verwoordt, hun moed behoort ons allen toe.

Welke zeven boeken staan niet in protestantse bijbels?

De katholieke naam voor deze boeken is deuterocanoniek, wat "tweede canon" betekent, omdat hun plaats in de Schrift betwist werd voordat deze werd vastgesteld. Protestanten noemen ze de Apocriefen, van het Grieks voor "verborgen houden". De zeven boeken zijn:

  • Tobit: een Israëlitische balling in Nineve die aalmoezen geeft en de doden begraaft, en zijn zoon Tobias, die met de engel Rafaël reist.
  • Judit: een weduwe die haar stad, Bethulië, redt door de Assyrische generaal Holofernes te doden.
  • Wijsheid (de Wijsheid van Salomo): een boek met onderwijs over wijsheid en rechtvaardigheid, geschreven in de stem van koning Salomo.
  • Sirach (Ecclesiasticus): spreuken over gedrag en de vrees voor God door "Jezus, de zoon van Sirach uit Jeruzalem" (Sirach 50:27).
  • Baruch: gebeden en gedichten toegeschreven aan de schrijver van de profeet Jeremia. Het zesde hoofdstuk is de Brief van Jeremia, een waarschuwing tegen afgoden.
  • 1 Makkabeeën: de Joodse opstand tegen de Griekse koning Antiochus IV, geleid door Judas Makkabeüs en zijn broers vanaf 167 v.Chr.
  • 2 Makkabeeën: een tweede verslag van dezelfde jaren, met de dood van Joodse martelaren en een passage over bidden voor de doden.

Katholieke bijbels drukken ook een langere versie van Ester af, met Griekse passages die niet in de Hebreeuwse tekst staan, en een langere versie van Daniël, met het gebed van Azarja en het lied van de drie jongemannen in de oven, het verhaal van Susanna en het verhaal van Bel en de draak.

Oudere protestantse bijbels drukten een langere lijst met Apocriefen af dan deze zeven boeken. De 39 Artikelen van de Church of England, overeengekomen in 1562 en bevestigd in 1571, noemen veertien boeken, waaronder 1 en 2 Ezra en het Gebed van Manasse, die ook niet in de katholieke Bijbel staan. Het Oude Testament van de Oosters-orthodoxe kerk is nog uitgebreider: het Grieks-orthodox aartsbisdom van Amerika noemt 1 tot 4 Makkabeeën onder de boeken die "vandaag de dag in het orthodoxe Oude Testament blijven staan".

Open de boekenplank van de Protestantse Bijbel, schakel vervolgens over naar de Katholieke en zie hoe de zeven boeken hun plaats innemen: 66 boeken worden er 73.

Waarom hebben protestanten deze boeken uit de Bijbel verwijderd?

De hervormers hadden drie hoofdredenen om de boeken apart te zetten. Ze staan niet in de Hebreeuwse Bijbel, sommige werden gebruikt om katholieke doctrines te ondersteunen die de hervormers verwierpen, en ze spreken niet met het gezag van de profeten.

Ze staan niet in de Hebreeuwse Bijbel

De Joodse Schriften bevatten dezelfde boeken als het protestantse Oude Testament, maar anders geteld en gerangschikt. De hervormers hielden vol dat dit het Oude Testament was dat Jezus en de apostelen gebruikten, en ze wezen op de woorden van Paulus over de Joden: "aan hen zijn de orakels van God toevertrouwd" (Romeinen 3:2). De Westminster Confessie van het Geloof citeert dat vers onder haar stelling dat de Apocriefen "geen deel uitmaken van de Canon van de Schrift".

De zeven boeken kwamen in christelijk gebruik via de Septuaginta, de Griekse vertaling van de Hebreeuwse Schriften gemaakt door Joden vóór de tijd van Christus. De Septuaginta bevatte ze, evenals de Latijnse Vulgaat, die daarop gebaseerd was. Hiëronymus, die de Vulgaat vertaalde, leerde Hebreeuws en gaf de voorkeur aan de Hebreeuwse lijst. Artikel VI van de Church of England baseert haar eigen standpunt op hem: de andere boeken, "zoals Hiëronymus zegt", leest de Kerk "als voorbeeld voor het leven en onderricht in zeden; maar zij past ze niet toe om enige doctrine vast te stellen".

Ze werden gebruikt om katholieke doctrine te ondersteunen

Tijdens het debat van Leipzig in 1519, zo vermeldt de Catholic Encyclopedia van 1908, citeerde Johann Eck 2 Makkabeeën ter ondersteuning van het vagevuur, en Luther antwoordde dat de passage geen bindend gezag had omdat het boek buiten de canon viel. De passage vertelt hoe Judas Makkabeüs zilver inzamelde om naar Jeruzalem te sturen als zondoffer namens gesneuvelde soldaten bij wie onder hun kleding afgodsbeeldjes waren gevonden, en het eindigt met:

Want als hij niet had gehoopt dat de gesneuvelden zouden opstaan, zou het overbodig en ijdel zijn geweest om voor de doden te bidden. En omdat hij bovendien inzag dat er een grote gunst was weggelegd voor degenen die godvruchtig stierven, was het een heilige en goede gedachte. Daarom bracht hij een verzoening voor de doden, opdat zij van zonde bevrijd zouden worden.

2 Maccabees 12:44–45

De Catechismus van de Katholieke Kerk citeert de laatste zin nog steeds, genummerd 12:46 in katholieke bijbels, in haar leer over het vagevuur (paragraaf 1032). Tobit en Sirach zeggen dat aalmoezen zonde wegnemen: “aalmoezen bevrijden van de dood en zuiveren van alle zonde” (Tobit 12:9), en “aalmoezen verzoenen zonden” (Sirach 3:30). De bijbelwetenschapper Bruce Metzger schreef dat de hervormers hun grens trokken omdat gebeden en missen voor de doden en “verdienste verkregen door goede werken” grotendeels rustten op teksten in de Apocriefen.

De boeken claimen niet het gezag van een profeet

1 Makkabeeën beschrijft zijn eigen tijd als een tijd zonder profeten: “Zo was er een grote beproeving in Israël, zoals er niet was geweest sinds de tijd dat er geen profeet meer onder hen werd gezien” (1 Makkabeeën 9:27). De schrijver van 2 Makkabeeën sluit af met een verontschuldiging: “als ik het goed heb gedaan, en zoals het verhaal past, is dat wat ik wenste: maar als het mager en pover is, is dat wat ik kon bereiken” (2 Makkabeeën 15:38). Johannes Calvijn, die in 1547 antwoordde op het Concilie van Trente, haalde die verontschuldiging aan en vroeg: “Hoe vreemd is deze erkenning aan de majesteit van de Heilige Geest!”

Als we in het Nieuwe Testament naar een oordeel zoeken, geeft het geen van beide kanten een duidelijk antwoord. Het citeert nooit een van de zeven boeken als Schrift, wat de Catholic Encyclopedia zelf omschrijft als “de toegegeven afwezigheid van enige expliciete citatie.” Maar het citeert ook nooit Ester, Prediker, het Hooglied, Ezra of Nehemia, en toch aanvaardt elke kerk die boeken wel. Het verwijst wel naar de deuterocanonieke boeken, zoals wanneer Hebreeën 11:35 herinnert aan de martelaren uit 2 Makkabeeën 6 en 7: “anderen werden gefolterd en weigerden hun bevrijding te aanvaarden, om een betere opstanding te kunnen verkrijgen.” Maar het Nieuwe Testament put ook uit boeken die geen enkele katholieke of protestantse Bijbel bevat, zoals het Boek van Henoch, dat Judas 14 bij naam citeert.

Wanneer werden de boeken uit protestantse bijbels verwijderd?

Het gebeurde geleidelijk, over een periode van ongeveer driehonderd jaar. De hervormers scheidden de boeken van de rest van het Oude Testament, maar protestantse drukkers bleven ze nog generaties lang drukken.

Jaar Wat er gebeurde
1519 In Leipzig ontkent Luther dat 2 Makkabeeën het vagevuur kan bewijzen.
1534 Luthers volledige Duitse Bijbel drukt de boeken in een apart gedeelte tussen de Testamenten.
1546 Op 8 april noemt het Concilie van Trente Tobit, Judit, Wijsheid, Jezus Sirach, Baruch en 1 en 2 Makkabeeën onder de canonieke boeken.
1562 De artikelen van de Church of England staan toe dat de boeken gelezen worden, maar niet gebruikt worden om leerstellingen vast te stellen.
1611 De King James Version drukt de Apocriefen, zoals elke Engelse bijbel uit de 16e eeuw had gedaan.
1615 Aartsbisschop George Abbot dreigt met een jaar gevangenisstraf voor elke drukker die een bijbel verkoopt zonder de Apocriefen.
1618 De Gereformeerde Synode van Dordrecht stemt ermee in om de Apocriefen, na het Nieuwe Testament, op te nemen in een nieuwe officiële bijbelvertaling.
1646 De Westminster Confessie verklaart dat de Apocriefen “geen deel uitmaken van de Canon van de Schrift.”
1826 Het Britse en Buitenlandse Bijbelgenootschap besluit geen bijbels meer te verspreiden die de Apocriefen bevatten.

Metzger geeft twee redenen waarom de boeken uiteindelijk verdwenen. De eerste was de kostprijs, omdat de Apocriefen bijna net zo lang zijn als het Nieuwe Testament, waardoor Bijbels zonder deze boeken goedkoper waren om te drukken en in te binden. De andere, en naar zijn oordeel de belangrijkste, was de doctrine. Na het besluit van het Bijbelgenootschap werden protestantse Bijbels in het Engels in de regel zonder de Apocriefen gedrukt. Duitse lutherse Bijbels behielden Luthers sectie langer, en de Catholic Encyclopedia van 1908 merkte op dat ze er nog steeds in werden gedrukt.

Heeft Maarten Luther zeven boeken uit de Bijbel verwijderd?

Luther vertaalde deze boeken en drukte ze in zijn Bijbel, in een eigen sectie, onder de kop “Apocriefen—dat wil zeggen, boeken die niet als gelijkwaardig aan de Heilige Schrift worden beschouwd, maar toch nuttig en goed zijn om te lezen.” Hij verwijderde ze dus niet. Hij ontzegde ze het gezag van de Schrift, wat iets anders is dan ze schrappen. De Bijbels die voortkwamen uit zijn vertaling in het Zweeds (1541), Deens (1550) en IJslands (1584) behielden de Apocriefen met zijn koptekst. Luther liet alleen 1 en 2 Ezra weg, die ook door het Concilie van Trente uit de lijst werden gelaten.

Waarom bevatten katholieke bijbels deze boeken wel?

De Katholieke Kerk houdt vol dat de boeken altijd tot het Oude Testament van de Kerk hebben behoord en dat Trente een bestaande lijst bevestigde. De Catechismus zegt dat “het door de apostolische Traditie was dat de Kerk onderscheidde welke geschriften in de lijst van de heilige boeken moeten worden opgenomen” (paragraaf 120), en zij telt 46 boeken in het Oude Testament.

Het eerdere bewijsmateriaal ondersteunt een deel van die bewering. Augustinus, in Over de christelijke leer, telde “vierenveertig boeken” in het Oude Testament, waaronder Tobit, Judit, de twee boeken van Makkabeeën, Wijsheid en Jezus Sirach. De lijst van de Schrift van de Afrikaanse kerk, aangenomen op concilies in Hippo in 393 en Carthago in 397 en opnieuw uitgegeven in Carthago in 419, noemt Tobit, Judit, twee boeken van Makkabeeën en “vijf boeken van Salomo,” een telling die Wijsheid en Sirach omvat. Paus Innocentius I stuurde in 405 een soortgelijke lijst naar een bisschop in Gallië, en een decreet uitgevaardigd tijdens het Concilie van Florence in 1442 gaf dezelfde boeken.

Toen Trente zijn decreet over de canonieke Schriften in 1546 uitvaardigde, somde het elk boek op en verklaarde het iedereen anathema die “de genoemde boeken in hun geheel met al hun delen, zoals ze in de Katholieke Kerk gelezen werden en zoals ze in de oude Latijnse Vulgaateditie staan,” niet ontving. Metzger merkt op dat het decreet pas na langdurig debat kwam, en dat een lijn van katholieke geleerden sinds Hiëronymus, waaronder kardinaal Cajetanus, Luthers tegenstander, het onderscheid tussen de Hebreeuwse canon en de andere boeken had behouden.

Accepteerde de vroege Kerk deze boeken?

Sommige kerkvaders aanvaardden ze en andere niet, en daarom bleef de vraag open tot de 16e eeuw. Athanasius, bisschop van Alexandrië, somde het Oude Testament op in zijn paasbrief van 367 en noemde vervolgens andere boeken die “niet in de canon zijn opgenomen, maar door de vaders zijn aangewezen om gelezen te worden door degenen die zich bij ons voegen”: Wijsheid, Sirach, Ester, Judit en Tobit. Hij rekende Baruch en de Brief van Jeremia wel tot Jeremia. Origenes, zoals Eusebius over hem rapporteert, gaf de 22 boeken van de Hebreeuwse canon en voegde eraan toe: “naast deze zijn er de Makkabeeën.”

Hiëronymus trok de scherpste grens van allemaal en schreef in zijn voorwoord bij Samuel en Koningen dat Wijsheid, Sirach, Judit en Tobit “niet in de canon staan.” In zijn voorwoord bij de boeken van Salomo zei hij dat de kerk Judit, Tobit en de boeken van de Makkabeeën leest “maar ze niet toelaat onder de canonieke Schriften.”

Waarom staat het boek Judith niet in de Bijbel?

Judit staat in katholieke en orthodoxe Bijbels, en protestantse Bijbels laten het weg omdat het niet in de Hebreeuwse Bijbel staat. Hiëronymus schreef in zijn voorwoord bij Judit dat “onder de Joden het boek Judit tot de apocriefen wordt gerekend,” en dat hij het alleen vertaalde omdat “het Concilie van Nicea dit boek tot het aantal heilige Schriften zou hebben gerekend.” Hij besteedde er, in zijn eigen woorden, “één nacht werk” aan. Zijn voorwoord bij Tobit is vergelijkbaar: de Hebreeën “sluiten” Tobit uit van hun Schriften, maar Hiëronymus vertaalde het toch op verzoek van twee bisschoppen. Beide vertalingen kwamen in de Vulgaat terecht.

Waarom werd Makkabeeën uit de Bijbel verwijderd?

Geen van beide boeken staat in de Hebreeuwse Bijbel. Bovendien was 2 Makkabeeën 12 de passage die werd aangehaald voor gebeden voor de doden, beschrijft 1 Makkabeeën zijn eigen tijd als een tijd zonder profeten, en eindigt 2 Makkabeeën met het excuus van de schrijver.

Beide boeken vertellen ook hoe Chanoeka begon, en 1 Makkabeeën vermeldt dat Judas en zijn broers verordenden dat “de dagen van de inwijding van het altaar elk jaar opnieuw gevierd moesten worden gedurende acht dagen, vanaf de vijfentwintigste dag van de maand Kislev” (1 Makkabeeën 4:59). Die herinwijding van de Tempel in 164 v.Chr. is de oorsprong van Chanoeka. Het Evangelie van Johannes plaatst Jezus in de tempel tijdens hetzelfde feest: “En het was in Jeruzalem het feest van de inwijding, en het was winter” (Johannes 10:22).

Hoe kijken de kerken vandaag de dag naar deze boeken?

Voor katholieken zijn ze Schrift, met hetzelfde gezag als de rest van het Oude Testament. Voor de orthodoxen zijn ze ook Schrift, samen met een paar andere boeken. Protestantse kerken verschillen in hoe strikt ze deze terzijde schuiven. Artikel VI van de Church of England stelt dat de Kerk ze leest als “voorbeeld van leven en onderricht in zeden”, maar er geen leer op baseert. De Westminster Confessie stelt dat ze niet anders gebruikt moeten worden “dan andere menselijke geschriften”. Luthers kop gaf een derde formulering: niet gelijk aan de Schrift, “en toch nuttig en goed om te lezen.”

Welke bijbel we ook bij ons dragen, het verhaal in deze boeken reikt tot in het Evangelie. Judas Makkabeüs en zijn broers wijdden de tempel opnieuw in en stelden het feest daarvan in, en generaties later liep Jezus in diezelfde tempel tijdens dat feest: “En het was in Jeruzalem het feest van de inwijding, en het was winter” (Johannes 10:22).


Meer uit deze reeksDenominaties vergelekenBekijk alle 136 artikelen



Reacties

Een reactie plaatsen

Share to...